# برد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: برد

بَرُدَ
1 بَرُدَ برد رد , aor. بَرُدَ , inf. n. بُرُودَةٌ; (S, M, Mgh, Msb, K;) and بَرَدَ, aor. بَرُدَ , (M, Msb, K,) inf. n. بَرْدٌ; (M, Msb;) It (a thing, S, Msb, and the latter said of water, Msb) was, or became, cold, chill, or cool; [see بَرْدٌ below;] (S, M;) its heat became allayed. (Msb.) The latter verb is also used transitively, as will be shown below. (Msb.) ― -b2- [Hence,] بَرُدَ مَضْجَعَهُ [lit. His bed, or place of sleep, became cold; meaning] (tropical:) he went on a journey. (A.) ― -b3- بَرَدَ also signifies (tropical:) He died; (As, T, S, A, K;) because death is the non-existence of the heat of the soul; (L;) or it is allusive to the extinction of the natural heat; or to the cessation of motion. (MF.) For ― -b4- بَرَدَ, (MF,) aor. بَرُدَ , (Mgh,) inf. n. بَرْدٌ, (MF,) likewise signifies (assumed tropical:) It was, or became, still, quiet, or motionless; (Mgh, MF;) for instance, a slaughtered sheep or goat [&c.]. (Mgh.) And (assumed tropical:) It (beverage of the kind called نَبِيذ) became still, and without briskness. (TA, from a trad.) You say, رُعِبَ فَبَرَدَ مَكَانَهُ [(assumed tropical:) He became frightened, and remained motionless in his place; مَكَانَهُ meaning فِى مَكَانَهُ: and hence,] (tropical:) he became amazed, or stupified. (A.) And بَرَدَتْ عَيْنُهُ (assumed tropical:) The pain in his eye became allayed, or stilled. (L.) And بَرَدَ أَمْرُنَا (assumed tropical:) Our affair, or case, became easy. (TA, from a trad. [See also بَارِدٌ.]) ― -b5- Also, inf. n. بَرْد, [which see below,] (assumed tropical:) He slept. (T.) ― -b6- And hence, (tropical:) It remained, or became permanent, or fixed, or settled. (T.) So in the saying, لَمْ يَبْرُدْ بِيَدِى مِنْهُ شَيْءٌ (tropical:) There did not remain, or become permanent or fixed or settled, in my hand, thereof, anything. (T, L. *) You say also, بَرَدَ أَسِيرًا فِى أَيْدِيْهِمْ (tropical:) He remained safely a captive in their hands. (A.) And بَرَدَ فِى أَيْدِيهمْ سَلْمًا (tropical:) He became a permanent captive, remaining in their hands, not to be ransomed nor liberated nor demanded. (L.) And بَرَدَ المَوْتِ عَلَىمُصْطَلَاهُ (tropical:) Death fixed, or settled, [upon his face and extremities, or] upon his limbs, or upon his arms and legs and face and every prominent part, which become cold at the time of death, and which are warmed at the fire. (AHeyth, L.) And بَرَدَ المَوْتِ عَلَيْهِ [(tropical:) Death became impressed upon him;] the marks, or signs, of death became apparent upon him. (A.) ― -b7- [And hence, app.,] (tropical:) It (a right, or due,) became incumbent, or obligatory, (M, K, TA,) and established. (TA.) You say, بَرَدَ لِى حَقِّى عَلَى فُلَانٍ (tropical:) My right, or due, became incumbent, or obligatory, on such a one, and established against him. (M, * A, * TA.) And مَا بَرَدَ لَكَ عَلَى فُلَانٍ (tropical:) What hath become incumbent, or obligatory, to thee, on such a one, and established against him? or what hath become owed, or due, to thee, by, or from, such a one? as also مَا ذَابَ لَكَ عَلَيْهِ. (S.) And بَرَدَ لِى عَلَيْهِ كَذَا مِنَ المَالِ (tropical:) Such an amount of the property, or of property, became incumbent, or obligatory, to me, on him, and established against him; or became owed, or due, to me, by, or from, him. (S.) ― -b8- Also, (K,) aor. بَرُدَ , inf. n. بَرْدٌ, (TA, [but see the next sentence,]) (assumed tropical:) He (a man) was, or became, weak; and so بُرِدَ, a verb like عُنِىَ. (K.) And, inf. n. بُرَادٌ and بُرُودٌ, (M, K,) (assumed tropical:) He was, or became, languid, (K,) or weak and languid, from leanness or disease: (M:) or weak in the legs, from hunger or fatigue. (Ibn-Buzurj, T.) And بَرَدَ مُخُّهُ, (A, K,) aor. بَرُدَ , inf. n. بَرْدٌ, (TA,) (tropical:) He was, or became, lean, or emaciated; (A, K;) and so بَرَدَتْ عِظَامُهُ. (A, TA.) ― -b9- (assumed tropical:) It (a sword [or the like]) was, or became, blunt. (M, K.) -A2- بَرَدَهُ, (S, Msb, K,) aor. بَرُدَ , (Msb,) inf. n. بَرْدٌ; (K;) and ↓ برّدهُ, (S, M, Msb, K,) inf. n. تَبْرِيدٌ; (S;) He made it, or rendered it, (for ex., water, M, Msb, K,) cold, chill, or cool: (S, &c.:) but the latter has an intensive signification [he made it, or rendered it, very cold, or very cool]: (Msb:) or both signify, (K,) or the former signifies, (M, TA,) he mixed it with snow: (M, K:) one does not say ↓ ابردهُ, except in a bad dialect. (S.) بَرِّدِيهِ, being used by a poet for بَلْ رِدِيهِ, has been erroneously supposed to mean “Make thou it hot.” (M.) You say, بَرَدَنَا اللَّيْلُ, (aor. and inf. n. as above, M,) and بَرَدَ عَلَيْنَا, The night affected us with its cold. (M, K.) And سَقَيْتُهُ شَرْبَةً بَرَدَتْ فُؤَادَهُ, (S, M, *) aor. and inf. n. as above, (S,) I gave him to drink a draught that cooled his heart: (S, M:) or بَرَدْتُ بِهَا فُؤَادَهُ [with which I cooled his heart]. (So in the T.) And فُؤَادَكَ بِشَرْبَةٍ ↓ بَرِّدْ Cool thy heart by a draught. (A.) And اِسْقِنِى سَوِيقًا أَبْرُدْ بِهِ كَبِدِى [Give thou me to drink سويق with which I may cool my liver]. (T.) And بَرَدَ عَيْنُهُ بِالْكُحْلِ, (A'Obeyd, T, M,) or بِالْبَرُودِ, (S, Msb, K,) aor. and inf. n. as above, (M,) [He cooled his eye with the collyrium, or] he applied the cooling collyrium to his eye, (T, * S, M, * Msb, K, *) and allayed its pain. (M.) The following words, cited by IAar,
بَرَدُوا غَوَارِبَ أَيْنُقٍ حُدْبِ
[lit. They cooled the fore parts of the humps, or the backs, of humped she-camels], mean (tropical:) they put off from them their saddles, that their backs might become cool. (M.) You say also, ↓ بَرِّدْ ظَهْرَ فَرَسِكَ سَاعَةً (tropical:) Relieve thy horse from riding [lit. cool his back] awhile. (A.) And ↓ لَا تُبَرِّدْ عَنْ فُلَانٍ (tropical:) Do not thou alleviate the punishment [in the world to come] due to the offence of such a one by thy reviling him, or cursing him, when he has acted injuriously to thee. (T, S, * M, * A, * L.) And بَرَدَ الخُبْزَ, (T, L, K,) بِالْمَآءِ, (T,) He poured [cold] water upon the bread, (T, L, K,) and moistened it [therewith: see بَرُودٌ]. (T, L.) ― -b2- بُرِدَ (a verb like عُنِىَ, K) It (a company of men) was hailed upon. (S, M, K.) And بُرِدَتِ. الأَرُضُ The land, or ground, was hailed upon. (S.) -A3- بَرَدَ, (S, M, &c.,) aor بَرُدَ , (TA,) inf. n. بَرْدٌ, (Mgh, TA,) also signifies He filed (M, Mgh, K) iron, (S, M, &c.,) and the like, (M,) with a مِبْرَد.(S, M, Mgh, Msb, K.) -A4- بَرَدَهُ and ↓ ابردهُ He sent him as a بَرِيد [or messenger on a postmule or post-horse]. (K.) And بَرَدَ بَريدًا, (M,) and ↓ ابردهُ, (A,) He sent a بريد. (M, A.) And اـِلْيَهِ ↓ ابرد, (S,) or اليه بَرِيدًا ↓ ابرد, (T, TA.) He sent to him a بريد. (T, S.)

2 بَرَّدَ see بَرَدَهُ, in four places. ― -b2- برّدهُ عَلَيْهِ (tropical:) He made it incumbent, or obligatory, on him. (M, A.) ― -b3- And برّدهُ, (K, TA, but omitted in the CK,) inf. n. تَبْرِيدٌ; (TA;) and ↓ ابردهُ; (M, K;) (tropical:) It (a thing, M) made him, or rendered him, weak; weakened him; (K;) or made him, or rendered him, weak and languid. (M.) -A2- [برّد also signifies, as is indicated in the TA voce حُبَاحِبٌ, It (a locust) spread forth its wings; which are termed its بُرْدَانِ: see بُرْدٌ.]

ابرد
4 ابرد أبرد ابرد برد He entered upon a cold, or cool, time: (Mgh, Msb:) he entered upon the last part of the day: (M, K:) he entered upon the time when the sun had declined: (Mohammad Ibn-Kaab, T:) and he entered upon the cool season, at the end of the summer. (Lth, T.) [Hence,] أَبْرِدُوا بِالطَّعَامِ Delay ye to eat food until it is cool: occurring in a trad. (El-Munلwee.) And أَبْرِدُوا بِالظُّهْرِ (T, A, Mgh, Msb) Defer ye the noon-prayers until the cooler time of the day, when the vehemence of the heat shall have become allayed. (Mgh, Msb.) And أَبْرِدْ عَنْكَ مِنَ الظَّهِيرِةَ Stay thou until the mid-day heat shall have become assuaged, and the air be cool. (M, and L in art. فيح.) ― -b2- ابردلَهُ He gave him to drink what was cold, or cool. (M, K.) You say also, سَقَيْتُهُ فَأَبْرَدْتُ لَهُ, meaning I gave him to drink what was cold, or cool. (A'Obeyd, S.) ― -b3- ابردهُ He brought it cold, or cool. (M, K.) ― -b4- See بَرَدَهُ, first sentence. ― -b5- And see 2. -A2- See also 1, in four places; last three sentences.

تبرّد فِيهِ
5 تبرّد فِيهِ تبرد فيه تبرد فية He descended into it, (i. e., into water, TA,) and washed himself in it, to refresh himself by its coolness. (M, K.) See also 8. ― -b2- تبرّد also signifies (assumed tropical:) He became weakened. (TA.)

ابترد
8 ابترد أبترد ابترد ٱبترد He washed himself with cold water: (S:) and likewise, (S,) or ابتردالمَآءَ, (K,) he drank water to cool his liver: (S, K:) or the latter signifies he poured the water cold upon himself, (M, K,) meaning, upon his head: (M:) and بِالْمَاءِ ↓ تبرّد, (T, A,) and ابترد, (A,) he washed himself with water, or with the water. (T.)

استبرد عَلَيْهِ لِسَانَهُ
10 استبرد عَلَيْهِ لِسَانَهُ استبرد عليه لسانه استبرد عليه لسانة (tropical:) He let loose his tongue and used it like a file against him. (A.)

بَرْدٌ
بَرْدٌ برد رد and ↓ بُرُودَةٌ [originally inf. ns.] Cold; coldness; chill; chilness; cool, as a subst.; coolness; the former, contr. of حَرٌّ; (S, M, A, Msb;) and the latter, of حَرَارَةٌ. (S.) ― -b2- And [hence] the former, (tropical:) Pleasantness; enjoyment; ease; comfort: as in the saying, نَسْأَلُكَ الجَنَّةَ وَ بَرْدَهَا (tropical:) We ask of Thee Paradise and its pleasantness, &c. (L.) ― -b3- Also (assumed tropical:) Sleep: (T, S, M, A, K:) [an inf. n. used as a subst.:] so in the Kur lxxviii. 24: (S, M, K:) for sleep cools a man: (TA:) or, accord. to I'Ab, it there means the coldness, or coolness, of beverage. (T.) You say, مَنَعَ البَرَدُ البَرْدَ (assumed tropical:) The hail prevented sleep. (A.) ― -b4- And (assumed tropical:) Saliva: (Th, T, M, K:) so, accord. to Th, in the saying of El-'Arjee,
وَ اـِنْ شِئْتِ لَمْ أَطْعَمُ نُقَاخًا وَ لَا بَرْدَا
 And if thou desire, I will not taste sweet water, nor saliva [from any lips but thine]. (T, M, * TA. [But this is cited in the S as an ex. of بَرْد signifying sleep.]) ― -b5- See also بَارِدٌ. ― -b6- [Hence,] البَرْدَانِ: see الأَبْرَدَانِ, voce أَبْرَدُ.

بُرْدٌ
بُرْدٌ برد رد A kind of garment; (S;) a kind of striped garment: (M, K:) accord. to some, of the description termed وَشْىٌ [or variegated]: (M:) or particular kinds thereof are distinguished by such terms as بُرْدُ عَصْبٍ and بُرْدُ وَ شْىٍ: (Msb:) also, (as a coll. gen. n., TA,) garments of the kind called أَكْسِيَةٌ, [pl. of كِسَآءٌ,] which are wrapped round the body; (K;) one of which is called ↓ بُرْدَةٌ: (M, K:) or, as Lth says, the بُرْد is [a] well-known [garment], of the kind called بُرُودُ العَصْبِ and بُرُودُ الوَشْىِ; (T;) but the ↓ بُرْدَةٌ is a garment of the kind called كِسَآءٌ, four-sided, black, and somewhat small, worn by the Arabs of the desert: (T, S, Mgh, * Msb, * TA:) or this latter (the بردة) is a striped garment of the kind called شَمْلَةٌ: (T:) or it is an oblong piece of woollen cloth, fringed: (M:) Sh says, I saw an Arab of the desert wearing a piece of woollen cloth resembling a napkin, wrapped round the body like an apron; and on my saying to him, What dost thou call it? he answered, بُرْدَة: (T:) [the modern بردة, in every case in which I have seen it, I have observed to be an oblong piece of thick woollen cloth, generally brown or of a dark or ashy dust-colour, and either plain, or having stripes so narrow and near together as to appear, at a little distance, of one colour; used both to envelop the person by day and as a night-covering: the بردة of Mohammad is described as about seven feet and a half in length, and four and a half in width, and in colour either أَخْضَر or أَحْمَر, i. e. of a dark or ashy dust-colour or brown; for such are the significations of these two epithets when applied to a garment of this kind, and in some other cases:] the pl. of بُرْدٌ is أَبْرُدٌ (M, K) and أَبْرَادٌ [both pls. of pauc.] and بُرُودٌ (S, M, K) and بُرَدٌ, (IAar, T,) or this last is pl. of بُرْدَةٌ, (S, M,) and بِرَادٌ, like as قِرَاطٌ is pl. of قُرْطٌ, or this, also, is pl. of بُرْدَةٌ, like as بِرَامٌ is pl. of بُرْمَةٌ. (M.) ― -b2- ذُوبُرْدٍ, as opposed to ذُو كِسَآءِ, means (assumed tropical:) A rich man. (S in art. عج.) ― -b3- وَقَعَ بَيْنُهُمَا قَدُّ بُرُودٍ يُمْنَةٍ, (so in copies of the K, in the TA يُمَنَةٍ,) or بُرُودٍ ثَمِينَةٍ, (so in a copy of the A,) (tropical:) [There happened between them two the rending of بُرُود of the fabric of El-Yemen, accord. to the reading in the K, or of costly بُرُود, accord. to the reading in the A,] means they arrived at a great, or severe, state of affairs; (K;) or is said of two men who have contended together in vehement altercation so that they have rent each other's garments; (A;) [accord. to the reading in the K,] because يُمَنٌ, [in the CK يُمْن,] which are بُرُود of El-Yemen, are not rent save on account of some great, or severe, thing, or affair. (K.) ― -b4- ↓ هُمَا فِى بُرْدَةِ أَخْمَاسٍ means (assumed tropical:) They two do one deed; or act alike; (IAar, M, K;) and resemble each other, as though they were in one بُرْدَة: (IAar, M:) or they two have become near together, and in a state of agreement. (K in art. خمس, q. v.) ― -b5- And ↓ سَلَبَ الصَّهْبَآءَ بُرْدَتَهَا(tropical:) He, or it, deprived the wine of its colour. (A.) ― -b6- And بُرْدَا الجَرَادِ, (T,) or الجُنْدَبِ, (S,) (assumed tropical:) The two wings [of the locust, or of the species called جندب]. (T, S.) ― -b7- And ↓بُرْدَةُ الضَّأْنِ(assumed tropical:) A certain sort of milk. (K.)

بَرَدٌ
بَرَدٌ برد رد Hail; what descends from the clouds, resembing pebbles; (M, Msb;) frozen rain; (Lth, T;) what is called حَبُّ الغَمَامِ (S, A, Msb, K) and حَبُّ المُزْنِ (Msb) [i. e. the grains, or berries, of the clouds: a coll. gen. n., of which the n. un. is with ة, signifying a hailstone].

بَرِدٌ
بَرِدٌ برد رد Possessing coldness or coolness: an epithet applied to the [plant called] صِلِّيَان. (S.) ― -b2- سَحَابٌ بَرِدٌ, (T, S, M, K,) and ↓ أَبْرَدُ, (S, K,) Clouds containing hail (T, S, M, K *) and cold. (T.) You say also سَحَابَةٌ بَرِدَةٌ A cloud containing hail (T, S, M, A *) and cold; (T;) but not سحابة بَرْدَآءُ. (M.)

بَرْدَةٌ
بَرْدَةٌ برد برده بردة رد ردة : see بَارِدٌ: -A2- and see also بَرَدَةٌ. -A3- هِىَ لَكَ بَرْدَةَ نَفْسَهَا She is purely thine; (Fr, A'Obeyd, T, S, M;) syn. خَالِصَةً: (M:) A'Obeyd explains it by خَالِصًا, (T, S, M,) not in the fem. form, (TA,) on the authority of Fr. (T.) ― -b2- هُوَ لِى بَرْدَةَ يَمِينِى, (A'Obeyd, M,) or هُوَ لِبَرْدَةِ يَمِينِى, (S,) He, or it, is known to me. (A'Obeyd, S, M.) -A4- بَرْدَةُ a proper name applied to The ewe. (K.)

بُرْدَةٌ
بُرْدَةٌ برد برده بردة رد ردة : see بُرْدٌ, in five places.

بَرَدَةٌ
بَرَدَةٌ برد برده بردة رد ردة (T, S, M, A, &c.) and ↓ بَرْدَةٌ (T, M, K) Indigestion; a malady arising from unwholesome food: (S, M, A, L, Msb, K:) or heaviness of food to the stomach: (IAar, T, L:) so termed because it makes the stomach cold. (T, L, Msb.) It is said in a trad., أَصْلُ كُلِّ دَآءٍ البَرَدَةُ [The origin of every disease is indigestion]. (T, S, M, * A.) -A2- Also, the former, The middle of the eye. (K.)

بُرَدَآءُ
بُرَدَآءُ بردآء An ague; i. e. a fever attended by a cold fit, (K,) or by shivering. (TA.)

بَرْدِيٌّ
بَرْدِيٌّ برد بردى بردي رد ردى A well-known kind of plant, (S, M, * K,) of which the kind of paper termed قِرْطَاس is made; (TA in art. قرطس, q. v. ;) [namely, papyrus; and] of which mats are made; (Msb;) [app. meaning rushes in general: but the former is generally meant by it in the present day, and is probably the proper signification: anciently, mats, as well as ropes and sails &c., were made of the rind of the papyrus; and even small boats were constructed of its stalks bound together; and of such, probably, was the ark in which the infant Moses was exposed: it is a coll. gen. n.:] n. un. بَرْدِيَّةٌ. (M, TA.) Hence, قَطْنُ البَرْدِىّ The cotton of the papyrus, which, resembling wool, is gathered from the stalk, and, mixed with lime, composes a very tenacious kind of cement. (Golius, from Ibn-Maaroof.) ― -b2- [Also, a rel. n. from the same, meaning Of, or belonging to, or resembling, the plant so called. Hence the saying,] لَهَا سَاقٌ بَرْدِيَّةٌ [She has a shank like a papyrus-stalk]. (A.)

بُرْدِىٌّ
بُرْدِىٌّ برد بردى بردي رد ردى One of the most excellent sorts of dates: (S, Msb:) an excellent sort of dates, (AHn, M, K,) resembling the بَرْنِىّ: (AHn, M:) or a sort of dates of El-Hijلz. (TA.)

بَرْدَانٌ
[ بَرْدَانٌ بردان Feeling cold or chilly or cool: fem. with ة: perhaps post-classical; for I have not found it mentioned in any of the lexicons.]

بُرَادٌ
بُرَادٌ براد : see بَارِدٌ. -A2- Also Weakness of the legs, from hunger or fatigue. (Ibn-Buzurj, T.) [See also 1.]

بَرُودٌ
بَرُودٌ برود رود : see بَارِدٌ. ― -b2- Beverage that cools the heat of thirst. (T.) ― -b3- Also, (T, L, K,) and ↓ مَبْرُودٌ, (T, M, A, L, K,) Bread upon which water is poured; (T, L, K;) which is moistened with cold water: (A:) eaten by women to make them fat. (M, A, L.) The subst. applied to such bread is ↓ بَرِيدٌ (A.) ― -b4- بَرُودٌ [as an epithet in which the quality of a subst. predominates] also signifies Cold water which one pours upon his head. (M.) ― -b5- Anything with which a thing is rendered cold, or cooled. (S, M.) ― -b6- A collyrium which cools the eye; (Lth, T, M, Msb;) also termed بَرُودُ العَيْنِ. (T, S.) ― -b7- بَرُودُ الظِّلِّ (assumed tropical:) Pleasant in social intercourse: applied alike to the male and the female. (TA, from a trad.) ― -b8- ثَوْبٌ بَرُودٌ A garment without nap: (K:) and a garment that is not warm nor soft. (TA.)

بَرِيدٌ
بَرِيدٌ بريد : see بَرُودٌ. -A2- Also A mule appointed [for the conveyance of messengers] in a رِبَاط [or public building for the accommodation of travellers and their beasts, or in a سِكَّة, which is a house or the like specially appropriated to messengers and the beasts that carry them: thus it signifies a postmule: afterwards, it was applied also to a posthorse, and any beast appointed for the conveyance of messengers]: (Mgh:) [this is what is meant by the words in the S and K, البَرِيدُ المُرَتَّبُ:] it is a word of Persian origin, (Z in the Fلïk,) arabicized, from بُرِيدَهْ دُمْ, (Z in the Fلïk, and Mgh,) i. e. “docked,” or “having the tail cut off;” for the post-mules (بِغَالُ البَرِيدِ) had their tails cut off in order that they might be known: (Z in the Fلïk:) [or perhaps it is from the Hebrew פֶּרֶד “a mule:”] or it is applied to the beast appointed for the conveyance of messengers (دَابَّةُ البَرِيدِ) because he traverses the space called بَرِيد [defined below: but the reason before given for this appellation is more probable: it is like the Lat. “veredus”]: (T, Msb:) pl. بُرُدٌ (Z, Mgh, Msb) and بُرْدٌ, which is a contraction of the former, like as رُسْلٌ is of رُسُلٌ. (Z.) You say, حُمِلَ فُلَانٌ عَلَى البَرِيِد [Such a one was borne on the postmule or post-horse]. (S.) Imra-el-Keys speaks of a بريد of the horses of Barbar. (S.) ― -b2- Having been originally used in the sense first explained above, it was afterwards applied to A messenger borne on a post-mule [or post-horse]: (Z in the Fلïk, and Mgh:) or messengers on beasts of the post: (M, K:) or a messenger that journeys with haste: (A:) or [simply] a messenger: (S, Msb, K:) pl. as above. (M, * Z.) Hence the saying, الحُمَّى بَرِيدُ المَوْتِ Fever is the messenger of death: (T, Msb:) because it gives warning thereof. (T.) Hence also البَرِيدُ applied to The animal called الفُرَانِقُ, (said to be the jackal, but some say otherwise, TA,) because he gives warning before [the approach of] the lion. (T, S, K.) And صَاحِبُ البَرِيِد [The master of the messengers that journey on post-mules or post-horses]. (S.) [And خَيْلٌ البَرِيِد, occurring in many histories &c., The post-horses, that carry messengers and others.] ― -b3- Also, having been applied to a messenger on a post-mule [or post-horse], it then became applied to The space, or distance, traversed by the messenger thus called; (Mgh, Msb; *) the space, or distance, between each سِكَّة and the سِكَّة next to it; the سكّة being a structure of either of the kinds called بَيْت and قُبَّة, or a رِبَاط [explained above], in which the appointed messengers lodge; (Z in the Fلïk;) the space, or distance, between two stations, or places of alighting; or two parasangs, or leagues; (M, K;) [six miles;] each parasang, or league, being three miles, and each mile being four thousand cubits: (TA:) or twelve miles; (S, A, Msb, K;) i. e. four parasangs, or leagues: (Mgh, TA:) [for] the space, or distance, between each station termed سِكَّة and the next to it is either two parasangs or four: (Z in the Fلïk:) the distance of twelve miles is [also] termed سِكَّةُ البَرِيِد: (T:) the pl. is as above. (T, Z.) A journey of four بُرُد, or forty-eight miles, renders it allowable to shorten prayers; which miles are of the Hلshimee measure, such as are measured on the road to Mekkeh. (T.) ― -b4- Also The course, or pace, of a camel along the space thus called: so in the following verse of Muzarrid, in praise of 'Arلbeh El-Owsee:
فَدَتْكَ عَرَابَ اليَوْمَ أُمِّى وَ خَالَتِى
وَ نَاقَتِىَ النَّاجِى اـِلَيْكَ بَرِيدُهَا
[May my mother, and my maternal aunt, and my she-camel that is swift in her course to thee from one station to another, be ransoms for thee, O 'Arلbeh, (the name being contracted,) this day!]. (S.)

بُرَادَةٌ
بُرَادَةٌ براد براده برادة Filings; (M, Mgh, K;) what falls from iron [&c.] when filed. (S.)

بُرُودَةٌ
بُرُودَةٌ برود بروده برودة رود : see بَرْدٌ.

بَرَّادَةٌ
بَرَّادَةٌ براد براده برادة A vessel which cools water: (M, K:) or a كَوَّازَة [app. meaning either a stand, or a shelf, upon which mugs (كِيزَان, pl. of كُوز,) are placed; erroneously in the K, كُوَّارَةٌ, and كُوَارَةٌ, as I find it in different copies;] upon which water is cooled: (Lth, T, K: *) but [Az says,] I know not whether it be a classical or a post-classical word. (T.) Hence the saying, بَاتَتْ كِيزَانُهُمْ عَلَى البَرَّادَةِ Their mugs passed the night upon the برّادة. (A, TA.)

بَارِدٌ
بَارِدٌ أرد بأرد بارد (S, M, Msb, K) Cold; chill; cool; (S, Msb;) applied to water [&c.]; (M, K;) as also ↓ بَرْدٌ, [originally an inf. n., like عَدْلٌ, used as an epithet,] (M, K,) and ↓ بَرُودٌ, (S, M, K,) and ↓ بُرَادٌ; (M, K;) but the last two are intensive forms [signifying very cold or chill or cool]. (TA.) ― -b2- (tropical:) Anything loved, beloved, liked, or approved. (TA.) [Hence,] عَيْشٌ بَاردٌ (tropical:) An easy and a pleasant life, or state of life. (ISk, * T, * M, A, L, K.) And لَيْلَةٌ بَارِدَةٌ العَيْشِ, and العَيْشِ ↓ بَرْدَةُ, [the latter written in the TT بَرَدَةُ العيش,] (tropical:) A night of easy and pleasant life. (M, L.) And غَنيمَةٌ بَارِدَةٌ: see the latter word. ― -b3- سَمُومٌ بَارِدٌ (tropical:) A hot wind that is constant, continual, permanent, settled, or incessant. (S, L.) ― -b4- لِى عَلَيْهِ أَلْفٌ بَارِدٌ (tropical:) A thousand [pieces of money &c.] are incumbent, or obligatory, on him, to me, and established against him; or are owed, or due, to me, by, or from, him. (S, M. *) ― -b5- جَآءَ فُلَانٌ بَارِدًا مُخُّهُ, and بَارِدَ العِظَامَ, (tropical:) Such a one came in a lean, or an emaciated, state: in the contr. case, one says, حَارَّا مُخُّهُ, and حَارَّ العِظَامِ. (A, TA.) ― -b6- [بَارِدٌ also signifies (assumed tropical:) Blunt; applied to a sword and the like: see 1. ― -b7- And, contr., (assumed tropical:) Sharp: for you say,] مُرْهَفَاتٌ بَوَارِدُ [pl. of بَارِدَةٌ, meaning] (assumed tropical:) Sharp, or cutting, swords: (TA:) or slaying swords. (S.)

بَارِدَةٌ
بَارِدَةٌ أرد بأرده بارد بارده باردة (assumed tropical:) Spoil acquired without fatigue; (IAar, T;) also termed غَنِيمَةٌ بَارِدَةٌ; and to this is likened, by the Prophet, fasting in winter. (T.) Also (assumed tropical:) Gain made by merchandise at the time of one's buying it. (IAar, T.)

أَبْرَدُ
أَبْرَدُ ذ [More, and most, cold, or chill, or cool]. ― -b2- [Hence,] الأَبْرَدَانِ and ↓ البَرْدَانِ The morning, between daybreak and sunrise, and the evening, between sunset and nightfall; (T, S, M, K;) also called العَصْرَانِ (S, K) and الصَّرْعَانِ and الرِّدْفَانِ: (T:) or (as in the S, but in the M and K “and”) the morning-shade and evening-shade: (S, M, K:) so called because of their coldness, or coolness. (TA.) ― -b3- See also بَرِدٌ. ― -b4- ثَوْرٌ أَبْرَدُ A bull upon which are spots, or patches, of white and black: (S, M:) of the dial. of El-Yemen. (M.) ― -b5- And الأَبْرَدُ The leopard: fem. with ة: (T, K: [but in the TT, the fem. is written like the masc.:]) pl. الأَبَارِدُ. (T, K.) The female is also called الخَيْثَمَةُ. (T.)

اـِبْرَدَةُ
اـِبْرَدَةُ أبرد أبرده ابرده ابردة برد , (S, M, &c.,) with kesr (S, Mgh, K) to the ء and the ر (Mgh, TA,) [in the CK اِبْرَدَة,] Cold in the belly, or inside; (M, K;) a well-known malady, arising from the prevalence of cold and humidity, and preventing one, by languor, from performing the act of coition: (S, Mgh:) and a dripping of the urine, which prevents a man's taking pleasure in women. (T, L.) ― -b2- Also Coldness of the damp earth, and of rain. (M, L.) An Arab says, اـِنَّهَا لَبَارِدَةٌ اليَوْمَ [Verily it (the morning, الغَدَاةُ, L) is cold to-day]; and another says to him, لَيْسَتْ بِبَارِدَةٍ اـِنَّمَا هِىَ اـِبْرِدَةُ الثَّرَى [It is not cold: it is only the coldness of the damp earth]. (S, L.)

مُبْرَدٌ
مُبْرَدٌ مبرد [pass. part. n. of 4]. You say, أَرْضٌ مُبْرَدَةٌ: see مَبْرُودٌ.

مُبْرِدٌ
مُبْرِدٌ مبرد [act. part. n. of 4]. You say, جِئْنَاكَ مُبْرِدِينَ We came to thee when the heat had become allayed. (T.) -A2- Also One sending, or who sends, a بَرِيد [or بُرُد, i. e., a messenger on a post-mule or posthorse, or messengers on post-mules or post-horses]. (S.)

مِبْرَدٌ
مِبْرَدٌ مبرد (S, K, &c.) A file; (M;) syn. سُوهَانٌ; (M, K;) which is a Persian word: (M:) pl. مَبَارِدُ. (Msb.) ― -b2- [Hence,] جَعَلَ لِسَانِهِ عَلَيْهِ مُبْرِدًا (tropical:) [He made his tongue like a file upon him; i. e.] he annoyed him, or hurt him, with his tongue, and vituperated him. (A.) [See a saying of Moosà Ibn-Jلbir voce جِنٌّ.]

مَبْرَدَةٌ
مَبْرَدَةٌ مبرد مبرده مبردة [A cause of coldness or coolness]. You say, هٰذَا الشَّىْءُ مَبْرَدَةٌ لِلْبَدَنِ [This thing is a cause of coldness, or coolness, to the body]: and As relates that he said to an Arab of the desert, “What induceth thee to take a sleep in the morning while the sun is yet low?” and he answered, اـِنَّهَا مَبْرَدَةٌ فِى الصَّيْفِ مَسْخَنَةٌ فِى الشِّتَآءِ [Verily it is a cause of coolness in the summer, and a cause of warmth in the winter]. (S, A.)

مُبَرَّدٌ
مُبَرَّدٌ مبرد : see what follows.

مَبْرُودٌ
مَبْرُودٌ مبرود Made, or rendered, cold or chill or cool: (S, Msb, K:) [and ↓ مُبَرَّدٌ signifies the same in an intensive manner:] applied to water [&c.: or signifying mixed with snow: see بَرَدَهُ]. (K.) ― -b2- شَجَرَةٌ مَبْرُودَةٌ A tree deprived of its leaves by the cold. (AHn, M.) ― -b3- أَرْضٌ مَبْرُودَةٌ (M, A, K) and ↓ مُبْرَدَةٌ (K) Land, or ground, hailed upon: (M, K:) or snowed upon. (A, TA.) ― -b4- See also بَرُودٌ.

### Türkçe

**بَرُدَ**
1 **بَرُدَ** **برد رد**, muzâri‘ **بَرُدَ**, mastar ismi **بُرُودَةٌ**; (S, M, Mgh, Msb, K;) ve **بَرَدَ**, muzâri‘ **بَرُدَ**, (M, Msb, K,) mastar ismi **بَرْدٌ**; (M, Msb;) O (bir şey; S, Msb; ve ikincisi su hakkında söylenir, Msb) soğuk, üşütücü veya serin idi yahut soğuk, üşütücü veya serin oldu; [aşağıda **بَرْدٌ**’e bak;] (S, M;) onun sıcaklığı yatıştı. (Msb.) İkinci fiil ayrıca geçişli olarak da kullanılır; aşağıda gösterileceği üzere. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **بَرُدَ مَضْجَعَهُ** [lafzen: Onun yatağı yahut uyku yeri soğudu; anlamı] (mecaz:) yolculuğa çıktı. (A.) ― -b3- **بَرَدَ** ayrıca (mecaz:) öldü anlamına gelir; (As, T, S, A, K;) çünkü ölüm, ruhun sıcaklığının yokluğudur; (L;) yahut bu, tabiî sıcaklığın sönmesine; yahut hareketin kesilmesine kinayedir. (MF.) Zira ― -b4- **بَرَدَ**, (MF,) muzâri‘ **بَرُدَ**, (Mgh,) mastar ismi **بَرْدٌ**, (MF,) yine (varsayılan mecaz:) sakin, sessiz veya hareketsiz idi yahut oldu anlamına gelir; (Mgh, MF;) meselâ boğazlanmış bir koyun veya keçi [&c.]. (Mgh.) Ve (varsayılan mecaz:) O (adı **نَبِيذ** olan türden içecek) durgun oldu ve canlılık/şiddet (briskness) olmaksızın oldu. (TA, bir rivayetten.) Şöyle dersin: **رُعِبَ فَبَرَدَ مَكَانَهُ** [(varsayılan mecaz:) Korktu ve yerinde hareketsiz kaldı; **مَكَانَهُ**’un anlamı **فِى مَكَانَهُ**’dır: ve bundan dolayı,] (mecaz:) hayrete düştü yahut sersemledi. (A.) Ve **بَرَدَتْ عَيْنُهُ** (varsayılan mecaz:) gözündeki ağrı yatıştı yahut duruldu. (L.) Ve **بَرَدَ أَمْرُنَا** (varsayılan mecaz:) işimiz yahut durumumuz kolay oldu. (TA, bir rivayetten. [Ayrıca **بَارِدٌ**’e de bak.]) ― -b5- Ayrıca, mastar ismi **بَرْد**, [aşağıda ona bak,] (varsayılan mecaz:) uyudu. (T.) ― -b6- Ve bundan dolayı, (mecaz:) kaldı yahut daimî oldu yahut sabit oldu yahut yerleşti. (T.) Şu sözde olduğu gibi: **لَمْ يَبْرُدْ بِيَدِى مِنْهُ شَيْءٌ** (mecaz:) Ondan, elimde hiçbir şey kalmadı yahut daimî/sabit/yerleşik olmadı. (T, L. *) Yine şöyle dersin: **بَرَدَ أَسِيرًا فِى أَيْدِيْهِمْ** (mecaz:) onların ellerinde güven içinde bir esir olarak kaldı. (A.) Ve **بَرَدَ فِى أَيْدِيهمْ سَلْمًا** (mecaz:) onların ellerinde kalan, fidye ile kurtarılmayan, salıverilmeyen ve talep edilmeyen daimî bir esir oldu. (L.) Ve **بَرَدَ المَوْتِ عَلَىمُصْطَلَاهُ** (mecaz:) ölüm, [yüzü ve uçları üzerine, yahut] uzuvları üzerine, yahut kolları ve bacakları ve yüzü ve her çıkıntılı kısmı üzerine sabitlendi yahut yerleşti; bunlar ölüm anında soğuyan ve ateşte ısıtılan kısımlardır. (AHeyth, L.) Ve **بَرَدَ المَوْتِ عَلَيْهِ** [(mecaz:) ölüm onun üzerine yerleşti/iz bıraktı;] ölümün izleri yahut alametleri onun üzerinde belirgin oldu. (A.) ― -b7- [Ve bundan dolayı, görünüşe göre,] (mecaz:) O (bir hak yahut alacak) gerekli/vacip oldu, (M, K, TA,) ve sabit oldu. (TA.) Şöyle dersin: **بَرَدَ لِى حَقِّى عَلَى فُلَانٍ** (mecaz:) hakkım yahut alacağım falan kimse üzerine gerekli/vacip oldu ve ona karşı sabit oldu. (M, * A, * TA.) Ve **مَا بَرَدَ لَكَ عَلَى فُلَانٍ** (mecaz:) falan kimse üzerine sana gerekli/vacip olup sana karşı sabit olan nedir? yahut falan kimsenin sana borçlu olduğu yahut senden dolayı sana ait olan nedir? bunun gibi **مَا ذَابَ لَكَ عَلَيْهِ** de denir. (S.) Ve **بَرَدَ لِى عَلَيْهِ كَذَا مِنَ المَالِ** (mecaz:) maldan yahut bir maldan şu kadar miktar, onun üzerine bana gerekli/vacip oldu ve ona karşı sabit oldu; yahut onun tarafından bana borçlu olunan yahut bana ait olan oldu. (S.) ― -b8- Ayrıca, (K,) muzâri‘ **بَرُدَ**, mastar ismi **بَرْدٌ**, (TA, [fakat bir sonraki cümleye bak,]) (varsayılan mecaz:) O (bir adam) zayıf idi yahut zayıf oldu; ve bunun gibi **بُرِدَ**, **عُنِىَ** gibi bir fiildir. (K.) Ve mastar ismi **بُرَادٌ** ve **بُرُودٌ**, (M, K,) (varsayılan mecaz:) o, (K,) bitkin idi yahut bitkin oldu; yahut zayıflıktan veya hastalıktan dolayı zayıf ve bitkin oldu: (M:) yahut açlıktan veya yorgunluktan dolayı bacaklarda zayıf oldu. (Ibn-Buzurj, T.) Ve **بَرَدَ مُخُّهُ**, (A, K,) muzâri‘ **بَرُدَ**, mastar ismi **بَرْدٌ**, (TA,) (mecaz:) cılız idi yahut cılız oldu; (A, K;) ve bunun gibi **بَرَدَتْ عِظَامُهُ**. (A, TA.) ― -b9- (varsayılan mecaz:) O (bir kılıç [veya benzeri]) körelmiş idi yahut köreldi. (M, K.) -A2- **بَرَدَهُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ **بَرُدَ**, (Msb,) mastar ismi **بَرْدٌ**; (K;) ve ↓ **برّدهُ**, (S, M, Msb, K,) mastar ismi **تَبْرِيدٌ**; (S;) onu (meselâ suyu; M, Msb, K) soğuk, üşütücü veya serin yaptı: (S, &c.:) fakat ikincisi şiddet/intensif bir anlam taşır [onu çok soğuk yahut çok serin yaptı]: (Msb:) yahut ikisi de şu anlama gelir, (K,) yahut birincisi şu anlama gelir, (M, TA,) onu kar ile karıştırdı: (M, K:) ↓ **ابردهُ** denmez; ancak kötü bir lehçede (denir). (S.) **بَرِّدِيهِ**, bir şair tarafından **بَلْ رِدِيهِ** yerine kullanılmış olup, “Onu sıcak yap” anlamına geldiği zannedilerek hataya düşülmüştür. (M.) Şöyle dersin: **بَرَدَنَا اللَّيْلُ**, (muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi; M,) ve **بَرَدَ عَلَيْنَا**, Gece, soğuğuyla bizi etkiledi. (M, K.) Ve **سَقَيْتُهُ شَرْبَةً بَرَدَتْ فُؤَادَهُ**, (S, M, *) muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (S,) Ona, kalbini serinleten bir yudum içirdim: (S, M:) yahut **بَرَدْتُ بِهَا فُؤَادَهُ** [onunla kalbini serinlettim]. (T’de böyledir.) Ve **فُؤَادَكَ بِشَرْبَةٍ ↓ بَرِّدْ** Bir yudumla kalbini serinlet. (A.) Ve **اِسْقِنِى سَوِيقًا أَبْرُدْ بِهِ كَبِدِى** [Bana, onunla ciğerimi serinleteceğim **سويق** içir]. (T.) Ve **بَرَدَ عَيْنُهُ بِالْكُحْلِ**, (A'Obeyd, T, M,) yahut **بِالْبَرُودِ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (M,) [gözünü sürme ile serinletti; yahut] serinletici sürmeyi gözüne sürdü, (T, * S, M, * Msb, K, *) ve onun ağrısını yatıştırdı. (M.) IAar tarafından nakledilen şu sözler,

**بَرَدُوا غَوَارِبَ أَيْنُقٍ حُدْبِ**

[laf. Hörgüçlü dişi develerin hörgüçlerinin ön kısımlarını yahut sırtlarını serinlettiler], (mec.) onların semerlerini onlardan çıkardılar; ta ki sırtları serin olsun. (M.) Şunu da dersin: ↓ **بَرِّدْ ظَهْرَ فَرَسِكَ سَاعَةً** (mec.) atını bir süre binmekten rahatlat [laf. sırtını serinlet]. (A.) Ve ↓ **لَا تُبَرِّدْ عَنْ فُلَانٍ** (mec.) sana kötülük ettiğinde onu ayıplaman yahut ona lânet etmen sebebiyle, filân kimsenin suçuna karşılık [âhirette] hak ettiği cezayı hafifletme. (T, S, * M, * A, * L.) Ve **بَرَدَ الخُبْزَ**, (T, L, K,) **بِالْمَآءِ**, (T,) ekmeğin üzerine [soğuk] su döktü, (T, L, K,) ve onu onunla ıslattı [bununla: bk. **بَرُودٌ**]. (T, L.) ― -b2- **بُرِدَ** (K’de **عُنِىَ** gibi bir fiil) üzerine dolu yağdı. (S, M, K.) Ve **بُرِدَتِ. الأَرُضُ** Arazi, yahut yer, üzerine dolu yağdı. (S.) -A3- **بَرَدَ**, (S, M, &c.,) muzârîsi **بَرُدَ**, (TA,) mastarı **بَرْدٌ**, (Mgh, TA,) ayrıca demiri, (S, M, &c.,) ve benzerini, (M,) bir **مِبْرَد** ile törpüledi (M, Mgh, K). (S, M, Mgh, Msb, K.) -A4- **بَرَدَهُ** ve ↓ **ابردهُ** onu bir **بَرِيد** olarak [yahut bir posta katırı veya posta atı üzerindeki bir ulak olarak] gönderdi. (K.) Ve **بَرَدَ بَريدًا**, (M,) ve ↓ **ابردهُ**, (A,) bir **بريد** gönderdi. (M, A.) Ve **اـِلْيَهِ** ↓ **ابرد**, (S,) yahut **اليه بَرِيدًا** ↓ **ابرد**, (T, TA.) Ona bir **بريد** gönderdi. (T, S.)
2 **بَرَّدَ** bk. **بَرَدَهُ**, dört yerde. ― -b2- **برّدهُ عَلَيْهِ** (mec.) onu ona gerekli, yahut zorunlu kıldı. (M, A.) ― -b3- Ve **برّدهُ**, (K, TA, fakat CK’de düşürülmüş,) mastarı **تَبْرِيدٌ**; (TA;) ve ↓ **ابردهُ**; (M, K;) (mec.) onu (bir şeyi, M) zayıf kıldı, yahut zayıflattı; (K;) yahut onu zayıf ve bitkin kıldı. (M.) -A2- [**برّد** ayrıca, TA’da **حُبَاحِبٌ** maddesinde işaret edildiği üzere, (bir çekirge) kanatlarını açtı; bunlara onun **بُرْدَانِ**’ı denir: bk. **بُرْدٌ**.]
**ابرد**
4 **ابرد** **أبرد** **ابرد** **برد** soğuk, yahut serin, bir zamana girdi: (Mgh, Msb:) günün son kısmına girdi: (M, K:) güneşin meylettiği zamana girdi: (Mohammad Ibn-Kaab, T:) ve yazın sonunda, serin mevsime girdi. (Lth, T.) [Bundan dolayı,] **أَبْرِدُوا بِالطَّعَامِ** yemek yemeyi, o serin oluncaya kadar geciktirin: bir hadiste vârid olmuştur. (El-Munلwee.) Ve **أَبْرِدُوا بِالظُّهْرِ** (T, A, Mgh, Msb) öğle namazlarını, sıcağın şiddeti yatışmış olacağı günün daha serin vaktine kadar erteleyin. (Mgh, Msb.) Ve **أَبْرِدْ عَنْكَ مِنَ الظَّهِيرِةَ** öğle sıcağı yatışıncaya ve hava serin oluncaya kadar bekle. (M, ve L, **فيح** maddesinde.) ― -b2- **ابردلَهُ** ona soğuk, yahut serin, olanı içirdi. (M, K.) Şunu da dersin: **سَقَيْتُهُ فَأَبْرَدْتُ لَهُ**, yani ona soğuk, yahut serin, olanı içirdim. (A'Obeyd, S.) ― -b3- **ابردهُ** onu soğuk, yahut serin, olarak getirdi. (M, K.) ― -b4- bk. **بَرَدَهُ**, ilk cümle. ― -b5- Ve bk. 2. -A2- Ayrıca bk. 1, dört yerde; son üç cümle.
**تبرّد فِيهِ**
5 **تبرّد فِيهِ** **تبرد فيه** **تبرد فية** onun içine indi, (yani suyun içine, TA,) ve onun içinde yıkandı; serinliğiyle ferahlamak için. (M, K.) Ayrıca bk. 8. ― -b2- **تبرّد** ayrıca (farzedilen mec.) zayıfladı demektir. (TA.)
**ابترد**
8 **ابترد** **أبترد** **ابترد** **ٱبترد** soğuk su ile yıkandı: (S:) ve yine, (S,) yahut **ابتردالمَآءَ**, (K,) ciğerini serinletmek için su içti: (S, K:) yahut ikincisi, suyu soğuk olarak kendi üzerine döktü demektir, (M, K,) yani başının üzerine: (M:) ve **بِالْمَاءِ** ↓ **تبرّد**, (T, A,) ve **ابترد**, (A,) su ile, yahut su ile, yıkandı. (T.)
**استبرد عَلَيْهِ لِسَانَهُ**
10 **استبرد عَلَيْهِ لِسَانَهُ** **استبرد عليه لسانه** **استبرد عليه لسانة** (mec.) dilini salıverdi ve onu ona karşı bir törpü gibi kullandı. (A.)
**بَرْدٌ**
**بَرْدٌ** **برد** **رد** ve ↓ **بُرُودَةٌ** [aslında mastarlar] soğuk; soğukluk; üşüme; üşümüşlük; isim olarak serin; serinlik; birincisi **حَرٌّ**’ın zıddıdır; (S, M, A, Msb;) ikincisi ise **حَرَارَةٌ**’ın zıddıdır. (S.) ― -b2- Ve [bundan dolayı] birincisi, (mec.) hoşluk; zevk; kolaylık; rahat: şu sözde olduğu gibi, **نَسْأَلُكَ الجَنَّةَ وَ بَرْدَهَا** (mec.) senden Cennet’i ve onun hoşluğunu isteriz, &c. (L.) ― -b3- Ayrıca (farzedilen mec.) uyku: (T, S, M, A, K:) [isim olarak kullanılan bir mastar:] Kur’ân lxxviii. 24’te böyledir: (S, M, K:) çünkü uyku insanı serinletir: (TA:) yahut I'Ab’a göre, orada içeceğin soğukluğu, yahut serinliği, demektir. (T.) Şunu dersin: **مَنَعَ البَرَدُ البَرْدَ** (farzedilen mec.) dolu uykuyu engelledi. (A.) ― -b4- Ve (farzedilen mec.) tükürük: (Th, T, M, K:) Th’ye göre El-'Arjee’nin şu sözünde böyledir,
**وَ اـِنْ شِئْتِ لَمْ أَطْعَمُ نُقَاخًا وَ لَا بَرْدَا**
Ve eğer istersen, tatlı suyu da, tükürüğü de [seninkinden başka dudaklardan] tatmam. (T, M, * TA. [Fakat bu, S’de **بَرْد**’ün uyku mânasına örnek olarak zikredilmiştir.]) ― -b5- Ayrıca bk. **بَارِدٌ**. ― -b6- [Bundan dolayı,] **البَرْدَانِ**: bk. **الأَبْرَدَانِ**, **أَبْرَدُ** maddesinde.
**بُرْدٌ**

**بُرْدٌ** برد رد Bir çeşit giysi; (S;) çizgili bir çeşit giysi: (M, K:) bazılarına göre, **وَشْىٌ** diye adlandırılan vasfın [yani alacalı] niteliğindendir: (M:) yahut onun belirli türleri **بُرْدُ عَصْبٍ** ve **بُرْدُ وَ شْىٍ** gibi terimlerle ayırt edilir: (Msb:) ayrıca, (cem‘î cins isim olarak, TA,) bedene sarılan, **أَكْسِيَةٌ** denilen türden giysiler; (K;) bunlardan birine ↓ **بُرْدَةٌ** denir: (M, K:) yahut Lth’nin dediği gibi, **بُرْد** **بُرُودُ العَصْبِ** ve **بُرُودُ الوَشْىِ** denilen türden, [bir] meşhur [giysi]dir; (T;) fakat ↓ **بُرْدَةٌ**, **كِسَآءٌ** denilen türden, dört köşeli, siyah ve biraz küçük, çöl Araplarının giydiği bir giysidir: (T, S, Mgh, * Msb, * TA:) yahut bu sonuncusu (yani **بردة**) **شَمْلَةٌ** denilen türden çizgili bir giysidir: (T:) yahut püsküllü, yünden dokunmuş kumaştan uzunlamasına bir parçadır: (M:) Sh der ki, çöl Araplarından birini, peçeteye benzeyen bir yün parçasını, önlük gibi bedene sarmış halde gördüm; ona “Buna ne ad veriyorsun?” demem üzerine, “**بُرْدَة**” diye cevap verdi: (T:) [modern **بردة**, onu gördüğüm her durumda, kalın yünden dokunmuş uzunlamasına bir parça olarak gözlemledim; genellikle kahverengi yahut koyu ya da külî toz renginde; ya sade, yahut çizgileri o kadar dar ve birbirine yakın ki, az bir mesafeden tek renk gibi görünür; gündüz kişiyi sarmak için ve gece örtüsü olarak kullanılır: Muhammed’in **بردة**’si yaklaşık yedi buçuk ayak uzunluğunda ve dört buçuk ayak genişliğinde; rengi ya **أَخْضَر** ya **أَحْمَر**, yani koyu ya da külî toz rengi yahut kahverengidir; zira bu iki sıfatın, bu tür bir giysiye uygulandığında ve bazı başka durumlarda anlamları böyledir:] **بُرْدٌ**’ün çoğulu **أَبْرُدٌ** (M, K) ve **أَبْرَادٌ** [ikisi de azlık çoğullarıdır] ve **بُرُودٌ** (S, M, K) ve **بُرَدٌ**’dır, (IAar, T,) yahut bu sonuncusu **بُرْدَةٌ**’nin çoğuludur, (S, M,) ve **بِرَادٌ**; tıpkı **قِرَاطٌ**’ın **قُرْطٌ**’un çoğulu olması gibi; yahut bu da **بُرْدَةٌ**’nin çoğuludur; tıpkı **بِرَامٌ**’ın **بُرْمَةٌ**’nin çoğulu olması gibi. (M.) ― -b2- **ذُوبُرْدٍ**, **ذُو كِسَآءِ**’nin karşıtı olarak, (varsayılan mecaz:) Zengin bir adam demektir. (S, madde **عج**’de.) ― -b3- **وَقَعَ بَيْنُهُمَا قَدُّ بُرُودٍ يُمْنَةٍ**, (K’nın nüshalarında böyle; TA’da **يُمَنَةٍ**, ) yahut **بُرُودٍ ثَمِينَةٍ**, (A’nın bir nüshasında böyle,) (mecaz:) [Aralarında ikisi arasında, K’daki okuyuşa göre Yemen dokuması **بُرُود**’un, yahut A’daki okuyuşa göre değerli **بُرُود**’un yırtılması vuku buldu] demektir ki, büyük yahut şiddetli bir iş/hal durumuna vardılar; (K;) yahut şiddetli münakaşada birbirleriyle çekişmiş iki adam hakkında söylenir; öyle ki birbirlerinin giysilerini yırtmışlardır; (A;) [K’daki okuyuşa göre] çünkü **يُمَنٌ**, [CK’da **يُمْن**,] ki bunlar Yemen’in **بُرُود**’udur, ancak büyük yahut şiddetli bir şey yahut iş sebebiyle yırtılır. (K.) ― -b4- ↓ **هُمَا فِى بُرْدَةِ أَخْمَاسٍ** (varsayılan mecaz:) İkisi bir işi yapar; yahut aynı şekilde davranır; (IAar, M, K;) ve birbirine benzer; sanki tek bir **بُرْدَة** içindelermiş gibi: (IAar, M:) yahut ikisi birbirine yakınlaşmış ve uyuşma halinde olmuştur. (K, madde **خمس**’te, bkz.) ― -b5- Ve ↓ **سَلَبَ الصَّهْبَآءَ بُرْدَتَهَا** (mecaz:) O, yahut o şey, şarabı renginden soydu. (A.) ― -b6- Ve **بُرْدَا الجَرَادِ**, (T,) yahut **الجُنْدَبِ**, (S,) (varsayılan mecaz:) Çekirgenin, yahut **جندب** denilen türün iki kanadı. (T, S.) ― -b7- Ve ↓ **بُرْدَةُ الضَّأْنِ** (varsayılan mecaz:) Sütün belirli bir türü. (K.)

**بَرَدٌ**
**بَرَدٌ** برد رد Dolu; bulutlardan inen, çakıl taşlarına benzeyen şey; (M, Msb;) donmuş yağmur; (Lth, T;) **حَبُّ الغَمَامِ** (S, A, Msb, K) ve **حَبُّ المُزْنِ** (Msb) diye adlandırılan şey [yani bulutun taneleri; cem‘î cins isimdir; bunun tekili ة iledir; bir dolu tanesini ifade eder].

**بَرِدٌ**
**بَرِدٌ** برد رد Soğukluk yahut serinlik sahibi: **صِلِّيَان** denilen [bitki]ye uygulanan bir sıfat. (S.) ― -b2- **سَحَابٌ بَرِدٌ**, (T, S, M, K,) ve ↓ **أَبْرَدُ**, (S, K,) dolu (T, S, M, K *) ve soğuk içeren bulutlar. (T.) Ayrıca **سَحَابَةٌ بَرِدَةٌ**: dolu (T, S, M, A *) ve soğuk içeren bir bulut; (T;) fakat **سحابة بَرْدَآءُ** değil. (M.)

**بَرْدَةٌ**
**بَرْدَةٌ** برد برده بردة رد ردة : **بَارِدٌ**’e bak: -A2- ve ayrıca **بَرَدَةٌ**’ye de bak. -A3- **هِىَ لَكَ بَرْدَةَ نَفْسَهَا** O, sırf senindir; (Fr, A'Obeyd, T, S, M;) eş anlamlısı **خَالِصَةً**: (M:) A'Obeyd bunu, Fr’den naklen, müennes kalıbında değil, (TA,) **خَالِصًا** ile açıklar. (T, S, M.) ― -b2- **هُوَ لِى بَرْدَةَ يَمِينِى**, (A'Obeyd, M,) yahut **هُوَ لِبَرْدَةِ يَمِينِى**, (S,) O, yahut o şey, bana malumdur. (A'Obeyd, S, M.) -A4- **بَرْدَةُ**: Koyuna verilen özel addır. (K.)

**بُرْدَةٌ**
**بُرْدَةٌ** برد برده بردة رد ردة : beş yerde **بُرْدٌ**’e bak.

**بَرَدَةٌ**
**بَرَدَةٌ** برد برده بردة رد ردة (T, S, M, A, vb.) ve ↓ **بَرْدَةٌ** (T, M, K) Hazımsızlık; sağlıksız yiyecekten doğan bir hastalık: (S, M, A, L, Msb, K:) yahut yiyeceğin mideye ağırlık vermesi: (IAar, T, L:) böyle adlandırılmıştır; çünkü mideyi soğuk yapar. (T, L, Msb.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **أَصْلُ كُلِّ دَآءٍ البَرَدَةُ** [Her hastalığın aslı hazımsızlıktır]. (T, S, M, * A.) -A2- Ayrıca, birincisi: Gözün ortası. (K.)

**بُرَدَآءُ**
**بُرَدَآءُ** بردآء Titreme nöbetiyle (TA,) yahut soğuk nöbetiyle birlikte olan bir humma; yani sıtma. (K.)

**بَرْدِيٌّ**

**بَرْدِيٌّ** **برد** **بردى** **بردي** **رد** **ردى** İyi bilinen bir bitki türü; (S, M, * K,) **قِرْطَاس** diye adlandırılan kâğıt türünün yapıldığı; (TA, **قرطس** maddesinde, bkz. ;) [yani, papirus; ve] hasırların yapıldığı; (Msb;) [görünüşe göre genel olarak sazlar mânâsında: fakat günümüzde bununla genellikle birincisi kastedilir ve muhtemelen doğru anlam budur: eskiden, hasırlar, ayrıca ipler ve yelkenler vb., papirusun kabuğundan yapılırdı; hatta küçük kayıklar da saplarının bağlanmasıyla yapılırdı; ve bunlardan, muhtemelen, bebek Mûsâ’nın içine bırakıldığı sandık idi: bu, cem‘î cins isimdir:] tekil birimi **بَرْدِيَّةٌ**. (M, TA.) Bundan dolayı, **قَطْنُ البَرْدِىّ**: papirusun pamuğu; yüne benzeyen, sapından toplanan ve kireçle karıştırılınca çok yapışkan bir tür harç meydana getiren. (Golius, İbn-Maaroof’tan.) ― -b2- [Ayrıca, aynı kökten nisbet ismi; mânâsı: adı geçen bitkiden olan, ona ait olan, yahut ona benzeyen. Bundan dolayı şu söz:] **لَهَا سَاقٌ بَرْدِيَّةٌ** [Onun papirus sapı gibi bir incik(bacağı) vardır]. (A.)

**بُرْدِىٌّ**

**بُرْدِىٌّ** **برد** **بردى** **بردي** **رد** **ردى** Hurmanın en mükemmel türlerinden biri: (S, Msb:) mükemmel bir hurma türü, (AHn, M, K,) **بَرْنِىّ**’ye benzeyen: (AHn, M:) yahut El-Hicaz’ın bir hurma türü. (TA.)

**بَرْدَانٌ**

[ **بَرْدَانٌ** **بردان** Üşüyen yahut serinleyen: müennesi ة ile: belki klasik-sonrası; çünkü bunu sözlüklerin hiçbirinde zikredilmiş bulmadım.]

**بُرَادٌ**

**بُرَادٌ** **براد**: **بَارِدٌ**’e bak. -A2- Ayrıca, açlıktan yahut yorgunluktan bacakların zayıflığı. (İbn-Buzurc, T.) [Bkz. ayrıca 1.]

**بَرُودٌ**

**بَرُودٌ** **برود** **رود**: **بَارِدٌ**’e bak. ― -b2- Susuzluğun hararetini serinleten içecek. (T.) ― -b3- Ayrıca, (T, L, K,) ve aşağıdaki **مَبْرُودٌ**, (T, M, A, L, K,) üzerine su dökülen ekmek; (T, L, K;) soğuk su ile ıslatılmış: (A:) kadınların şişmanlaması için yedikleri. (M, A, L.) Böyle ekmeğe uygulanan isim **بَرِيدٌ**’dir. (A.) ― -b4- **بَرُودٌ** [bir isimde niteliğin baskın olduğu sıfat olarak] ayrıca, kişinin başına döktüğü soğuk su mânâsına gelir. (M.) ― -b5- Bir şeyi soğuk kılınan yahut soğutulan her şey. (S, M.) ― -b6- Gözü serinleten bir sürme; (Lth, T, M, Msb;) ayrıca **بَرُودُ العَيْنِ** diye adlandırılır. (T, S.) ― -b7- **بَرُودُ الظِّلِّ** (mecaz kabul edilerek:) sosyal ilişkide hoş: erkeğe de kadına da uygulanır. (TA, bir rivayetten.) ― -b8- **ثَوْبٌ بَرُودٌ** Tüyü olmayan bir elbise: (K:) ve ne sıcak tutan ne de yumuşak olan bir elbise. (TA.)

**بَرِيدٌ**

**بَرِيدٌ** **بريد**: **بَرُودٌ**’a bak. -A2- Ayrıca, bir **رِبَاط**’ta [yahut yolcuların ve hayvanlarının barınması için umumi bir binada, yahut bir **سِكَّة**’de; bu, elçilere ve onları taşıyan hayvanlara tahsis edilmiş bir ev yahut benzeridir: böylece posta katırı mânâsına gelir: sonra, posta atına ve elçilerin taşınması için tayin edilmiş her hayvana da uygulanmıştır]: (Mgh:) [S ve K’daki **البَرِيدُ المُرَتَّبُ** sözleriyle kastedilen budur:] Farsça asıllı bir kelimedir, (Z, Fلïk’te,) Arapçalaştırılmış, **بُرِيدَهْ دُمْ**’dan, (Z, Fلïk’te, ve Mgh,) yani “kuyruğu kesik,” yahut “kuyruğu kesilmiş olan;” çünkü posta katırlarının (**بِغَالُ البَرِيدِ**) kuyrukları, tanınmaları için kesilirdi: (Z, Fلïk’te:) [yahut belki İbranice פֶּרֶד “katır”dan:] yahut elçilerin taşınması için tayin edilmiş hayvana (**دَابَّةُ البَرِيدِ**) bu ad verilmiştir; çünkü aşağıda tanımlanan **بَرِيد** denilen mesafeyi kat eder: [fakat önce verilen sebep daha muhtemeldir: Latince “veredus” gibidir]: (T, Msb:) çoğulu **بُرُدٌ** (Z, Mgh, Msb) ve **بُرْدٌ**; bu, birincinin kısaltmasıdır; tıpkı **رُسْلٌ**’ün **رُسُلٌ**’ün kısaltması olması gibi. (Z.) Şöyle dersin: **حُمِلَ فُلَانٌ عَلَى البَرِيِد** [Falanca posta katırı yahut posta atı üzerinde taşındı]. (S.) İmru’ul-Kays, Barbar atlarının bir **بريد**’inden söz eder. (S.) ― -b2- İlk açıklanan mânâda kullanılmış olduktan sonra, sonradan posta katırı [yahut posta atı] üzerinde taşınan bir elçiye uygulanmıştır: (Z, Fلïk’te, ve Mgh:) yahut postanın hayvanları üzerindeki elçilere: (M, K:) yahut aceleyle yolculuk eden bir elçiye: (A:) yahut [sadece] bir elçiye: (S, Msb, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (M, * Z.) Bundan dolayı şu söz: **الحُمَّى بَرِيدُ المَوْتِ** Humma ölümün elçisidir: (T, Msb:) çünkü ona dair uyarı verir. (T.) Bundan dolayı ayrıca **البَرِيدُ**, **الفُرَانِقُ** denilen hayvana (çakal olduğu söylenir, fakat bazıları başka türlü söyler, TA) uygulanır; çünkü aslandan önce [yaklaşma] uyarısı verir. (T, S, K.) Ve **صَاحِبُ البَرِيِد** [posta katırları yahut posta atlarıyla yolculuk eden elçilerin başı]. (S.) [Ve birçok tarihlerde vb. geçen **خَيْلٌ البَرِيِد**, elçileri ve başkalarını taşıyan posta atları.] ― -b3- Ayrıca, posta katırı [yahut posta atı] üzerindeki elçiye uygulanmış olduktan sonra, sonra bu adla anılan elçinin kat ettiği alan yahut mesafeye uygulanmıştır; (Mgh, Msb; *) her bir **سِكَّة** ile ondan sonraki **سِكَّة** arasındaki alan yahut mesafe; **سِكَّة**, **بَيْت** ve **قُبَّة** denilen iki tür yapıdan biri, yahut [yukarıda açıklanan] bir **رِبَاط** olup, tayin edilmiş elçilerin konakladığı yerdir; (Z, Fلïk’te;) iki menzil yahut iniş yeri arasındaki alan yahut mesafe; yahut iki fersah; (M, K;) [altı mil;] her fersah üç mil, her mil dört bin arşın olmak üzere: (TA:) yahut on iki mil; (S, A, Msb, K;) yani dört fersah: (Mgh, TA:) [çünkü] her **سِكَّة** denilen menzil ile ondan sonraki arasındaki alan yahut mesafe ya iki fersah ya da dörttür: (Z, Fلïk’te:) on iki mil mesafeye [ayrıca] **سِكَّةُ البَرِيِد** denir: (T:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (T, Z.) Dört **بُرُد**, yahut kırk sekiz mil yolculuk, namazları kısaltmayı caiz kılar; bu miller, Mekke yolunda ölçülen Hâşimî ölçüsündendir. (T.) ― -b4- Ayrıca, bu adla anılan mesafe boyunca devenin gidişi yahut yürüyüşü: Muzarrid’in, ‘Arâbeh el-Ovsî’yi övdüğü şu beyitte olduğu gibi:

فَدَتْكَ عَرَابَ اليَوْمَ أُمِّى وَ خَالَتِى

وَ نَاقَتِىَ النَّاجِى اـِلَيْكَ بَرِيدُهَا
[Anam ve teyzem ve bir menzilden diğerine sana doğru gidişinde hızlı olan dişi devem, bugün senin için fidyeler olsun, ey **عَرْبَه** (isim kısaltılmıştır)!]. (S.)

**بُرَادَةٌ**
**بُرَادَةٌ** براد براده برادة: Eğeleme artıkları; (M, Mgh, K;) demir [&c.] eğelendiğinde ondan düşen şey. (S.)

**بُرُودَةٌ**
**بُرُودَةٌ** برود بروده برودة رود: **بَرْدٌ**’e bak.

**بَرَّادَةٌ**
**بَرَّادَةٌ** براد براده برادة: Suyu soğutan bir kap: (M, K:) yahut bir **كَوَّازَة** [görünüşe göre ya bir sehpa yahut bir raf; üzerine kupalar (**كِيزَان**, **كُوز**’un çoğulu) konur; K’da hatalı olarak **كُوَّارَةٌ** ve **كُوَارَةٌ**, farklı nüshalarda bulduğum üzere;] ki onun üzerinde su soğutulur: (Lth, T, K: *) fakat [Az der ki,] bunun fasih mi yoksa müvelled mi olduğunu bilmiyorum. (T.) Buradan şu söz: بَاتَتْ كِيزَانُهُمْ عَلَى البَرَّادَةِ “Kupaları geceyi **البَرَّادَةِ** üzerinde geçirdi.” (A, TA.)

**بَارِدٌ**
**بَارِدٌ** أرد بأرد بارد (S, M, Msb, K): Soğuk; üşütücü; serin; (S, Msb;) suya [&c.] uygulanır; (M, K;) ayrıca ↓ **بَرْدٌ**, [aslında **عَدْلٌ** gibi bir mastar ismi olup sıfat olarak kullanılmıştır,] (M, K,) ve ↓ **بَرُودٌ**, (S, M, K,) ve ↓ **بُرَادٌ**; (M, K;) fakat son ikisi mübalağa sigalarıdır [pek soğuk yahut üşütücü yahut serin mânasında]. (TA.)
― -b2- (mecaz:) Sevilen, sevgili, beğenilen yahut tasvip edilen herhangi bir şey. (TA.) [Buradan,] عَيْشٌ بَاردٌ (mecaz:) Kolay ve hoş bir hayat yahut hayat hâli. (ISk, * T, * M, A, L, K.) Ve لَيْلَةٌ بَارِدَةٌ العَيْشِ, ve العَيْشِ ↓ **بَرْدَةُ**, [ikincisi TT’de بَرَدَةُ العيش şeklinde yazılmıştır,] (mecaz:) Kolay ve hoş hayatın gecesi. (M, L.) Ve غَنيمَةٌ بَارِدَةٌ: son kelimeye bak.
― -b3- سَمُومٌ بَارِدٌ (mecaz:) Sürekli, devamlı, kalıcı, yerleşik yahut aralıksız olan sıcak bir rüzgâr. (S, L.)
― -b4- لِى عَلَيْهِ أَلْفٌ بَارِدٌ (mecaz:) Ona, bana karşı, bin [para parçası &c.] lâzım gelir yahut vaciptir ve onun aleyhine sabittir; yahut bana, ondan, borçtur yahut vadesi gelmiştir. (S, M. *)
― -b5- جَآءَ فُلَانٌ بَارِدًا مُخُّهُ, ve بَارِدَ العِظَامَ, (mecaz:) Falanca zayıf yahut erimiş bir hâlde geldi: bunun zıddı durumda, حَارَّا مُخُّهُ ve حَارَّ العِظَامِ denir. (A, TA.)
― -b6- [**بَارِدٌ** ayrıca (varsayılan mecaz:) Küt; kılıca ve benzerine uygulanır: 1’e bak.
― -b7- Ve zıddı olarak, (varsayılan mecaz:) Keskin: çünkü sen,] مُرْهَفَاتٌ بَوَارِدُ [**بَارِدَةٌ**’nin çoğulu; mânası] (varsayılan mecaz:) Keskin yahut kesici kılıçlar: (TA:) yahut öldürücü kılıçlar. (S.)

**بَارِدَةٌ**
**بَارِدَةٌ** أرد بأرده بارد بارده باردة (varsayılan mecaz:) Yorgunluk olmaksızın elde edilen ganimet; (IAar, T;) ayrıca غَنِيمَةٌ بَارِدَةٌ diye adlandırılır; ve buna, Peygamber tarafından, kışın oruç tutmak benzetilmiştir. (T.) Ayrıca (varsayılan mecaz:) Bir kimsenin satın alma vaktinde ticaretle elde ettiği kazanç. (IAar, T.)

**أَبْرَدُ**
**أَبْرَدُ** ذ: [Daha soğuk ve en soğuk, yahut daha üşütücü yahut daha serin].
― -b2- [Buradan,] **الأَبْرَدَانِ** ve ↓ **البَرْدَانِ**: Tan yeri ağarması ile güneşin doğması arasındaki sabah ve güneşin batması ile gecenin çökmesi arasındaki akşam; (T, S, M, K;) ayrıca **العَصْرَانِ** (S, K) ve **الصَّرْعَانِ** ve **الرِّدْفَانِ** diye de adlandırılır: (T:) yahut (S’de böyle, fakat M ve K’da “ve”) sabah gölgesi ve akşam gölgesi: (S, M, K:) soğuklukları yahut serinlikleri sebebiyle böyle adlandırılmıştır. (TA.)
― -b3- Ayrıca **بَرِدٌ**’e de bak.
― -b4- ثَوْرٌ أَبْرَدُ: Üzerinde beyaz ve siyah benekler yahut parçalar bulunan bir boğa: (S, M:) Yemen ehlinin lehçesinde. (M.)
― -b5- Ve **الأَبْرَدُ**: Pars; müennesi ة ile: (T, K: [fakat TT’de müennes, müzekker gibi yazılmıştır:]) çoğulu **الأَبَارِدُ**. (T, K.) Dişisine ayrıca **الخَيْثَمَةُ** denir. (T.)

**اـِبْرَدَةُ**
**اـِبْرَدَةُ** أبرد أبرده ابرده ابردة برد, (S, M, &c.,) ء ve ر üzerine kesre ile (S, Mgh, K) (Mgh, TA,) [CK’de اِبْرَدَة,] karında yahut içte soğukluk; (M, K;) soğuğun ve rutubetin galebesinden doğan, gevşeklik sebebiyle kişiyi cinsel birleşme fiilini yapmaktan alıkoyan, bilinen bir hastalık: (S, Mgh:) ve idrarın damlaması; ki erkeğin kadınlardan zevk almasını engeller. (T, L.)
― -b2- Ayrıca nemli toprağın ve yağmurun soğukluğu. (M, L.) Bir Arap der ki, اـِنَّهَا لَبَارِدَةٌ اليَوْمَ [Şüphesiz o (sabah, **الغَدَاةُ**, L) bugün soğuktur]; bir başkası da ona der ki, لَيْسَتْ بِبَارِدَةٍ اـِنَّمَا هِىَ اـِبْرِدَةُ الثَّرَى [Soğuk değildir: o ancak nemli toprağın soğukluğudur]. (S, L.)

**مُبْرَدٌ**
**مُبْرَدٌ** مبرد: [4’ün mef’ûl ismidir]. Sen dersin ki, أَرْضٌ مُبْرَدَةٌ: **مَبْرُودٌ**’a bak.

**مُبْرِدٌ**
**مُبْرِدٌ** مبرد: [4’ün fâil ismidir]. Sen dersin ki, جِئْنَاكَ مُبْرِدِينَ “Sana, sıcak yatışmışken geldik.” (T.) -A2- Ayrıca **بَرِيد** [yahut **بُرُد**, yani posta katırı yahut posta atı üzerindeki bir ulak, yahut posta katırları yahut posta atları üzerindeki ulaklar] gönderen kimse. (S.)

**مِبْرَدٌ**
**مِبْرَدٌ** مبرد (S, K, &c.): Eğe; (M;) eş anlamlısı **سُوهَانٌ**; (M, K;) ki bu Farsça bir kelimedir: (M:) çoğulu **مَبَارِدُ**. (Msb.)
― -b2- [Buradan,] جَعَلَ لِسَانِهِ عَلَيْهِ مُبْرِدًا (mecaz:) [Dilini ona karşı bir eğe gibi yaptı; yani] diliyle onu rahatsız etti yahut incitti ve onu ayıpladı. (A.) [Mûsâ İbn-Jلbir’in bir sözünü **جِنٌّ** maddesinde gör.]

**مَبْرَدَةٌ**
**مَبْرَدَةٌ** مبرد مبرده مبردة: [Soğukluğun yahut serinliğin bir sebebi]. Sen dersin ki, هٰذَا الشَّىْءُ مَبْرَدَةٌ لِلْبَدَنِ [Bu şey beden için bir soğukluk yahut serinlik sebebidir]: ve As rivayet eder ki, çölde bir Arap’a “Güneş henüz alçakken sabahleyin uyku almanı sana ne sevk eder?” dedi; o da cevap verdi: اـِنَّهَا مَبْرَدَةٌ فِى الصَّيْفِ مَسْخَنَةٌ فِى الشِّتَآءِ [Şüphesiz o, yazın bir serinlik sebebidir; kışın bir ısınma sebebidir]. (S, A.)

**مُبَرَّدٌ**
**مُبَرَّدٌ** مبرد: aşağıda gelen şeye bak.

**مَبْرُودٌ**

**مَبْرُودٌ** mabrūd Yapılmış, yahut soğuk veya üşütücü yahut serin kılınmış: (S, Msb, K:) [ve ↓ **مُبَرَّدٌ** aynı şeyi şiddetli bir tarzda ifade eder:] suya [&c.: yahut kar ile karıştırılmış mânâsında: bk. **بَرَدَهُ**] uygulanır. (K.) ― -b2- **شَجَرَةٌ مَبْرُودَةٌ** Soğuk sebebiyle yapraklarından yoksun bırakılmış bir ağaç. (AHn, M.) ― -b3- **أَرْضٌ مَبْرُودَةٌ** (M, A, K) ve ↓ **مُبْرَدَةٌ** (K) Üzerine dolu yağmış arazi, yahut yer: (M, K:) yahut üzerine kar yağmış. (A, TA.) ― -b4- Ayrıca bk. **بَرُودٌ**.
