# برر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: برر

البِرُّ: خلاف العُقوقِ؛ والمَبَرَّةُ مثْله. تقول: بَرِرْتُ والدي بالكسر، أَبَرُّهُ بِرّاً، فأنا بَرٌّ به وبارٌّ. وجمع البَرَّ أَبْرارٌ، وجمع البارِّ البَرَرَةُ. وفلانٌ بَبَرُّ خالقَه ويَتَبَرَّرُهُ، أي يطيعه. والأمُّ بَرَّةٌ بولدها. وبَرَّ فلانٌ في يمينه، أي صَدَقَ. وبَرَّ حَجُّهُ، وبُرَّ حَجُّهُ، وبَرَّ الله حَجَّهُ، بِرّاً، بالكسر في هذا كلِّه. وتَبارُّوا: تفاعَلوا من البِرِّ. وفي المثل: لا يَعْرِفُ هِرّاً من بِرٍّ، أي لا يعرف مَن يكرهه ممن يَبَرُّهُ. والبَرُّ بالفتح: خلاف البحر. والبَرِّيَّةُ بالفتح: الصحراء، والجمع البراريّ. والبَرِّيت: البَرِّيَّةُ، والجمع البَراريتُ. وبَرَّةُ: اسمُ البرِّ، وهو معرفة. قال النابغة:
إنَّا اقْتَسَمْنا خُطَّتَيْنا بـينـنـافَحَمَلْتُ بَرَّةَ واحْتَمَلْتَ فَجارِ
والبَريرُ: ثمرُ الأراكِ، واحدتها بَريرَةٌ. والبُرُّ: جمع بُرَّةٍ من القمح. ومنع سيبويه أن يجمع البُرُّ على أَبْرارٍ، وجوَّزه المبرِّد قياساً. وأَبَرَ اللهُ حَجَّكَ، لغةٌ في بَرَّ اللهُ حَجَّكَ، أي قَبِلَهُ. وأَبَرَّ فلانٌ على أصحابه، أي علاهُم. ابن السكيت: أَبَرَّ فلانٌ، إذا ركب البَرَّ.

### Türkçe

**البِرُّ**: **العُقوقِ**’un zıddıdır; **المَبَرَّةُ** da onun gibidir. Şöyle dersin: “**بَرِرْتُ** (kesre ile) babama (iyilik ettim), **أَبَرُّهُ** **بِرّاً**; ben ona karşı **بَرٌّ** ve **بارٌّ**um.” **البَرَّ**’ın çoğulu **أَبْرارٌ**dur; **البارِّ**’ın çoğulu **البَرَرَةُ**’dir. Ve falan kimse, Yaratıcısına **بَبَرُّ** eder ve ona **يَتَبَرَّرُهُ**; yani ona itaat eder. Anne, çocuğuna karşı **بَرَّةٌ**’dir. Ve falan kimse yemîninde **بَرَّ** etti; yani doğru söyledi. Ve haccı **بَرَّ** oldu; ve haccı **بُرَّ** oldu; ve Allah onun haccını **بَرَّ** kıldı; bunun hepsinde (okunuş) kesre ile **بِرّاً**dır. Ve **تَبارُّوا**: **البِرِّ**’den **تفاعَلوا** (babında karşılıklı yaptılar). Meselde: “**لا يَعْرِفُ هِرّاً من بِرٍّ**”; yani kendisinden kim nefret eder, kendisine kim **يَبَرُّهُ** eder (iyilik eder), bilmez.

**البَرُّ** (fetha ile): denizin zıddıdır. **البَرِّيَّةُ** (fetha ile): çöldür; çoğulu **البراريّ**’dir. **البَرِّيت**: **البَرِّيَّةُ**’dir; çoğulu **البَراريتُ**’tur. **بَرَّةُ**: **البرِّ**’in adıdır ve o marifedir. Nâbiga dedi ki:
إنَّا اقْتَسَمْنا خُطَّتَيْنا بـينـنـافَحَمَلْتُ **بَرَّةَ** واحْتَمَلْتَ فَجارِ

**البَريرُ**: **الأراكِ**’ın meyvesidir; onun bir tanesi **بَريرَةٌ**’dir. **البُرُّ**: buğdaydan **بُرَّةٍ**’nin çoğuludur. Sîbeveyh, **البُرُّ**’un **أَبْرارٍ** üzerine cem‘ edilmesini men etti; Müberred ise kıyas olarak onu câiz gördü. “**أَبَرَ اللهُ حَجَّكَ**”, “**بَرَّ اللهُ حَجَّكَ**”da bir lugattır; yani onu kabul etti. Ve falan kimse, arkadaşlarına karşı **أَبَرَّ** etti; yani onların üzerine yükseldi. İbnü’s-Sikkît: Falan kimse **أَبَرَّ** etti; **البَرَّ**’a bindiği zaman.
