# برزخ (ب-ر-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Ayırıcı engel

- Harfler: ب - ر - ز
- Kur'an'da: 3 geçiş · 3 ayet · 2 sîga
- 8 sözlük

## Sîgalar (2)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [بَرْزَخٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B2%D9%8E%D8%AE%D9%8C.md) | فَرْعَلٌ | Ayırıcı engel | 2 | 2 | [23:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/ayet/23:100.md) |
| [بَرْزَخًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B2%D9%8E%D8%AE%D9%8B%D8%A7.md) | فَرْعَلًا | Ayırıcı engel | 1 | 1 | [25:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/ayet/25:53.md) |

## Mücavir kökler — 18 mücavir (28 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [ملح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Tuzlu
2. [أجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır
3. [فرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Fırat Çoşkulu akan nehre fırat, durgun akan suya nil denir
4. [مرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · مرج Hayvanların otlamak için serbest bırakıldığı yer…
5. [حجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Taş demektir
6. [وري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Arka
7. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Beyn topraktaki yarık demektir
8. [ترك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir
9. [بحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Bahr deniz demektir
10. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
11. [كلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kelime
12. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Buğa boğa demektir
13. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
14. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
15. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
16. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Su yosunudur
17. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Yemm” durgun akan su demektir
18. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | برزخ |
| Yapı | Dörtlü (Rubâî / Muarreb) |
| Özel Durum | Dört harfli isim kökü; Arapçalaşmış (muarreb) kullanım |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حجز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B2.md), [سدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AF.md), [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İki şey veya iki aşama arasında yer alıp birbirine karışmayı ya da geçişi önleyen ayırıcı engel ve ara bölge |
| Çekirdek Özet 2 | İki farklı tabiatın (tatlı-tuzlu su) ya da iki varlık evresinin (dünya-ahiret) birbirini istila etmesini önleyen geçilmez sınır |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık mertebeleri ve geçiş süreçleri arasında hem iletişimi sınırlandıran hem de özgün kimlikleri koruyan ontolojik eşik |
| Kritik Hata Riski | Berzahı yalnızca kabir hayatındaki azap veya mekânsal bir çukur gibi daraltıp Kur'an'daki iki su arasındaki doğal yasayı ve ontolojik ayrım işlevini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بر | Dışarı çıkma, ayrılma, açıklık, belirginleşme ve safiyet kazanma; nitekim [برز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2.md) açık alana çıkmayı, [برأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3.md) ayrışıp kurtulmayı, [برج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AC.md) görünür olmayı anlatır | ز | Çekirdeğe hareketin keskinleşmesi ve belirgin bir eşik halinde dışa vurulması anlamı katılmış, nesnenin ortaya çıkıp ayrışması sağlanmıştır |
| [برز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2.md) | İki alan veya sınır arasında açığa çıkma, tebarüz etme ve belirme | خ | Sona gelen harf yumuşama ve örtücülük katarak açık engeli iki alan arasında geçişi önleyen, kuşatıcı ve görünmez bir ara perdeye dönüştürmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir mekanın, korunaklı alanın veya belirlenmiş bir varlık sahasının iç sınırını temsil eder |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Belirlenmiş alandan yukarıya, öne ve bir sonraki mertebeye doğru yönelişi ifade eder |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme | İki durum veya alan arasına kesin ve net bir ayrım çizgisi çekilmesini sağlar |
| خ | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma (türetme imge) | İki alan arasındaki ayrımın aşılmasını önleyen, koruyucu ve geçit vermeyen nihai örtüyü ve sınırı kurar |
| برزخ | Alanın sınırından hareketle kesin bir ayrım kurup iki yönü birbirinden yalıtan koruyucu eşik | İki varlık alanı veya iki nesne arasına girerek birinin diğerine taşmasını ve sınır ihlalini engelleyen ara kuşatıcı hat |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki şeyin arasına giren ayırıcı engel, perde veya sınır; gölge ile güneş arasındaki ara aydınlık şerit ya da iki vadi arasındaki geçilmez yükselti |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde soyut teolojik bir mekândan ziyade iki tepe, iki su veya iki sınır arasındaki fiziksel engel anlamında nadiren kullanılmıştır; sözlüklerde bu köke ait kesin bir Cahiliye beyit şahidi kaydedilmemiştir |
| Erken Arapça kullanım | Sahâbe rivayetlerinde ve erken dilcilerin aktarımlarında şüphe ile yakin arasındaki kararsızlık haline ve namazda ayet atlaması sebebiyle oluşan boşluğa berzah denmiştir: فَأَسْوَى بَرْزَخاً |

Kaynak: Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-ʿArab, Tehzîbü'l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Arapça برزخ kelimesi, klasik dilcilerin bir kısmına göre dörtlü bir Arapça isim iken, diğer bir kısmına göre Farsçadan (Orta Farsça/Pehlevice) Arapçalaşmış (muarreb) bir kavramdır. Pehlevicede yer alan ve iki şey arasındaki sınır veya hendek anlamına gelen barzah / burz-ax biçimleriyle ilişkisi filologlarca tartışılmıştır. Arapçanın iç mantığında ise açık alana çıkma ve tebarüz etme anlamı taşıyan [برز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2.md) kökü ile ses benzerliği ve anlamsal örtüşmesi kelimenin erken dönemde dile bütünüyle kaynaşmasını sağlamıştır. Sami dillerinde doğrudan ortak bir kök olarak geniş yer tutmaz; Aramice ve Süryanicede geç dönem temaslar haricinde doğrudan kök soydaşlığı zayıftır. Dolayısıyla kelimenin Arapçada iki alan, iki akışkan veya iki alem arasında duran görünmez ama etkili sınır işlevini karşılayacak biçimde kalıplaştığı görülür.

Güven: Güçlü

Kaynak: el-Müfredât, Lisānü'l-ʿArab, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [برز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2.md) kökünden ekleşme veya müstakil dörtlü isim | Ortaya çıkma, ayrışma ve iki sınır arasında tebarüz etme anlamından türeyen engel | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Doğrudan ortak Sami kökü tespit edilmemiştir | Erken Sami dillerinde yaygın bir üçlü kök olarak bulunmaz; bölgesel temaslarla şekillenmiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Orta Farsça (Pehlevice) kökenli muarreb yapı | İki şey arasındaki perde, sınır veya aralık anlamındaki kavramdan Arapçaya aktarılmıştır | Güçlü |

Kaynak: Lisānü'l-ʿArab, el-Müfredât, Brown-Driver-Briggs, Jeffery.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| برزخ | Anlamlı | İki şey arasındaki ayırıcı engel ve ara bölge | İki zıt veya farklı nesnenin birbirine karışmasını önleyen sınır çizgisi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| برزخ | Merkez | İki şey arasındaki sınır ve ayırıcı engel | Kendisi bizatihi bir ara dönem veya ara varlık alanı oluşturan geçilmez engeldir | İki varlık alanı arasında hem bağ hem perde oluşturur |
| [حجز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B2.md) | Komşu | İki şeyin arasına girip engelleme | [حجز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B2.md) daha ziyade iki gücün veya cismin birbirine fiilen ulaşmasını durduran fiziksel veya iradi settir | Ayırma ve men etme eylemi ön plandadır |
| [سدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AF.md) | Komşu | Açıklığı kapatma, set çekme | [سدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AF.md) bir deliği, gediği veya yolu fiziksel bir engelle tamamen kapatıp geçişi tıkamaktır | Bir boşluğu doldurarak geçişi bütünüyle önleme esastır |
| [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) | Komşu | İki şeyi birbirinden ayırma, fark koyma | [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) iki şeyin sınırlarını belirleyip onları bağımsız parçalar haline getirmektir | Ara bir mekân veya durum üretmek zorunda değildir |
| [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) | Zıt | Birbirine katma, karıştırma, sınırları yok etme | İki veya daha fazla unsurun sınırlarının eriyerek birbiri içinde dağılmasıdır | Ayrıcı sınırın ortadan kalkması durumudur |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | برزخ | İki şey arasındaki ayırıcı engel ve ara dönem | İki farklı alanın veya zamanın birbirine karışmasını önleyen sınır | Kesin |
| Latince | Intervallum, limes, isthmus | Ara mesafe, sınır çizgisi, kıstak | Coğrafi veya mekânsal ara bölgeyi karşılar; ontolojik boyutu eksik kalır | Güçlü |
| İngilizce | Barrier, intermediate realm, isthmus | Engel, ara alem, kıstak | Hem fiziksel engeli hem de zaman ve varlık bakımından ara merhaleyi ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Zwischenreich, Schranke, Landenge | Ara alem, sınır/engel, kıstak | İki durum veya bölge arasındaki geçiş eşiğini ve koruyucu sınırı anlatır | Güçlü |
| Fransızca | Limbe, isthme, barrière | Ara bölge/eşik, kıstak, engel | Maddi sınırdan ziyade iki hal arasındaki belirsiz geçiş perdesini vurgular | Güçlü |

Kaynak: Oxford English Dictionary, Georges Latin-Deutsches Handwörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بَرْزَخٌ | Ölüm ile yeniden diriliş arasındaki geçilmez ara dönem | Dünyaya geri dönmek isteyen inkârcının talebinin reddedildiği ve diriliş gününe kadar sürecek olan geçiş perdesi bağlamında (Mü'minûn [23:100](https://lisan.digital/tr/ayet/23:100.md)) |
| بَرْزَخٌ | İki denizin veya su kütlesinin birbirine karışmasını önleyen doğal sınır | Tatlı ve tuzlu suyun ya da iki farklı denizin kendi kimliğini koruyarak yan yana aktığı kozmolojik denge bağlamında (Rahmân [55:20](https://lisan.digital/tr/ayet/55:20.md)) |
| بَرْزَخًا | Birbirine salınmış iki su arasına konulan ayırıcı nizam ve aşılamaz perde | İki su arasına hem bir engel (berzah) hem de aşılamaz bir sınır (hicr) konulduğunu bildiren yaratılış ayeti bağlamında (Furkân [25:53](https://lisan.digital/tr/ayet/25:53.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kabir hayatı ve ahiret ahvali | Ruhun beden ayrıldıktan sonraki hali, kabir azabı ve nimetinin hakikati ile berzah aleminin ontolojik mahiyeti | Dünya ile ahiret arasındaki bağımsız ara varlık boyutu |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Istılahi bir fıkıh hükmünün merkezinde doğrudan yer almaz; fıkıh dili yerine itikadi sahada kullanılır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Kozmolojik ve eskatolojik ayetlerin izahı | İki su arasındaki berzahın fiziksel bir kara parçası mı (kıstak) yoksa suyun yoğunluk ve tuzluluk dengesi mi olduğu tartışması | Maddi ve manevi sınırları belirleyen ilahi nizam çizgisi |
| Hadis | Ölüm sonrası ve gayb haberleri | Kabirdeki sorgu, ruhların berzahta buluşması ve namaz kıraatinde oluşan boşluklar (fesevvâ berzehan) rivayetleri | Geri dönüşü olmayan ölüm sonrası bekleyiş dönemi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık mertebeleri ve eskatoloji | Kabir ve ara alem | Dünyadaki imtihan ile ahiretteki hesap arasına geri dönüşsüz bir sınır koyar | İnsanın amel defterinin kapanıp nihaî sonuca kadar bekletildiği koruyucu eşiktir | Kesin |
| İlmi | Akışkanlar mekaniği ve hidroloji | Yoğunluk ve tuzluluk gradyanı | İki farklı yoğunluktaki suyun birleşme hattında birbirinin kimliğini anında yok etmesini önler | Farklı ekosistemlerin bir arada dengede kalmasını sağlayan fiziksel sınırdır | Kesin |
| Siyasi | Devletler ve yetki alanları | Tampon bölge ve tarafsız sınır hattı | İki egemen gücün birbirinin egemenlik alanını aniden ilhak etmesini ve çatışmasını durdurur | Siyasi dengenin korunması için iki tarafı yalıtan hukuki ve fiili settir | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa ve değer dolaşımı | Koruyucu kalkan ve sermaye tamponu | Farklı piyasa veya para birimleri arasındaki ani şokların diğer alanı tahrip etmesini engeller | İktisadi krizlerin yayılmasını önleyen düzenleyici ve ayrıştırıcı mekanizmadır | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yarı geçirgen zar ve potansiyel bariyeri | Fizik ve kimyada iki çözelti arasındaki osmotik dengeyi koruyan membran ya da kuantumda parçacığın doğrudan geçişini sınırlayan enerji eşiği | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Eşik evresi (liminality) ve statü geçişi | Sosyoloji ve antropolojide bireyin eski durumunu terk ettiği ancak henüz yeni statüye kabul edilmediği ara dönem ve sosyal mesafe kuralı | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Berzah kavramını yalnızca ölümle kıyamet arasındaki karanlık ve ürkütücü bir kabir çukuru tasavvuruna hapsetmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kavram hem kozmik düzeni (iki denizin birbirini ifsat etmeden akmasını) hem de varoluşsal merhaleleri (dünya-ahiret sınırı) kuşatan tümel bir denge ve ayrım ilkesidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Doğadaki fiziksel yasalarda tecelli eden ilahi nizam ile ahiretteki adalet terazisi arasındaki ortak ontolojik bağı koparmak ve kavramı yalnızca mitolojik bir ara mekana indirgemek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem fizik alemdeki dengeleri (suların karışmaması) hem de metafizik gerçeklikleri (ölüm sonrası durum) aynı ayırıcı ilke üzerinden açıklayarak tabiat ile eskatoloji arasında kurduğu muazzam dil ve anlam birliğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların ölüm anındaki geri dönüş çığlıklarının cevapsız kaldığını bildiren ayetlerde (Mü'minûn [23:100](https://lisan.digital/tr/ayet/23:100.md)) ve yaratılışın mükemmel dengesini sergileyen kozmolojik ayetlerde (Furkân [25:53](https://lisan.digital/tr/ayet/25:53.md), Rahmân [55:20](https://lisan.digital/tr/ayet/55:20.md)) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ölümden sonra dünyaya reenkarne olma veya amelleri telafi etmek üzere geri dönme iddialarını kökten çürütür; ayrıca tabiatta zıt özelliklere sahip unsurların birbirini yok etmeksizin ilahi bir yasa ile yan yana barınabileceğini gösterir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki zıt veya farklı nesne, su kütlesi ya da alan arasında bulunup bunların birbirine karışmasını ve sınır ihlali yapmasını önleyen ayırıcı hat ve koruyucu perde.
- Soyut anlam: İki varlık alanı, bilinç durumu veya zaman dilimi arasında geri dönüşü ve kontrolsüz geçişi imkânsız kılan ontolojik eşik.
- Sistematik karşılık: Bir sistemdeki farklı alt bileşenlerin kimliklerini koruyarak bir arada bulunmalarını temin eden ve entropik çözülmeyi önleyen düzenleyici bariyer.
- LaTeX modeli: $$S_A \cap S_B = \emptyset \quad \land \quad \partial (S_A, S_B) = B \implies T(S_A \to S_B) = 0$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S_A$ birinci varlık alanını (örneğin dünya hayatı veya tatlı su kütlesi), $S_B$ ise ikinci varlık alanını (ahiret alemi veya tuzlu su kütlesi) temsil eder. İki kümenin arakesitinin boş olması ($S_A \cap S_B = \emptyset$) onların birbirine karışmadığını ve özgün niteliklerini koruduğunu gösterir. $\partial(S_A, S_B) = B$ ifadesi bu iki alan arasındaki sınırın bizzat berzah ($B$) tarafından oluşturulduğunu; $T(S_A \to S_B) = 0$ ise berzahın koyduğu engel sebebiyle keyfî veya zamansız geçiş fonksiyonunun sıfır olduğunu, yani geri dönüşsüz ve ihlalsiz bir durumun hüküm sürdüğünü ifade eder.

## Geçtiği ayetler (3 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/occurrences?meal=IK

### [Müminun 23:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/ayet/23:100.md) — بَرْزَخٌ

لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Meal (IK): Belki yapmadan bıraktığımı tamamlar ve salih amel işlerim. Hayır, bu söylediği, sadece kendi lafıdır. Tekrar diriltilecekleri güne kadar arkalarında onları geriye dönmekten alıkoyan bir berzah vardır.

### [Furkan 25:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/ayet/25:53.md) — بَرْزَخًا

وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَحْجُورًا

Meal (IK): Ve O’dur; iki denizi salıp katan. Şu tatlı ve susuzluğu giderici, bu ise tuzlu ve acıdır. İkisinin arasına bir engel ve aşılamayan bir sınır koymuştur.

### [Rahman 55:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/ayet/55:20.md) — بَرْزَخٌ

بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ

Meal (IK): Aralarında bir engel vardır, birbirinin sınırını aşamazlar.

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والراء
خرمل: عجوز خِرْمِلٌ متهدمة.
والخِرْمِلُ: الحمقاء.
خرنب: الخَرنُوبُ والخَرُّوبُ بشجر ينبت بالشام، له حب كحب الينبوت، يسميه أهل العراق القثاء الشامي، وهو يابس أسود.
نخرب: النُّخْروبُ واحد النَّخاريب، وهي خروق تكون في موضع نحو نَخاريب الزنابير.
والقادح يُنَخْرِبُ الشجرة، وشجرة مُنَخْرَبْةٌ إذا خلقت وصار فيها النَّخاريب.
والنَّخْروبُ: الثقبة التي فيها الزنابير. يقال: إنه لأضيق من النَّخْروب، وكذلك من كل شيء.
فنخر: الفِنْخيرةُ: شبه صخرة تتقلع من أعلى الجبل، وفيها رخاوة وهي اصغر من الفنديرة وارخى.
ويقال للمرأة إذا تدحرجت في مشيتها، إنها لفُناخِرة، ويقال:
رتاكة في مشيها فُناخِـرَهْ		كأنها عفوة شيخ نـاخِـرهْ
تكدح للدنيا وتنسى الآخرة
والفَناخيرُ: حجارة متقلعة عظام.
فرفخ: الفَرْفَخُ والفَرْفَخَةُ يقال لهاك بقلة الحمقاء.
بربخ: البَرْبَخَةُ: الإردبة.
برزخ: البَرْزَخُ: ما بين كل شيئين. والميت في البَرْزَخِ، لأنه بين الدنيا والآخرة.
وبَرازِخُ الإيمان: ما بين الشك واليقين.
والبَرْزَخُ: أمد ما بين الدنيا والآخرة بعد فناء الخلق. وما بين الظل والشمس بَرْزَخٌ. ويقال: البَرْزَخ فسحة ما بين الجنة والنار.
خنزر: خَنْزَرَ فلان خَنْزَرةً كما تخنزر الخَنازير.
خنصر: الخِنْصِرُ: الإصبع الصغرى القصوى من الكف.
صخبر: الصَّخْبَرُ: نبات.
زخرف: الزُّخْرُفُ: الزينة، وبيت مُزَخْرَفٌ.
وتَزَخْرَفَ الرجل: تزين.
والزَّخْرُفُ: الذهب.
والزَّخارِفُ: ما يُزَخْرَفُ من السفن.
والزَّخارِفُ: دويبات تطير على الماء ذوات أربع مثل الذباب.
زمخر: زَمْخَرَ الصوت وازْمَخَرَّ أي: اشتد. والنمر إذا غضب فصاح، يقال لصوته: تَزَمْخَرَ تَزَمْخُراً.
والزَّمْخَرُ: اسم المزمار الكبير الأسود.
والزَّمْخَرَةُ والازمِخرْارُ: الصوت الشديد

##### Türkçe

**الخاء** ve **الراء**

**خرمل**: yaşlı bir kadın; **خِرْمِلٌ**: yıkık dökük.

Ve **الخِرْمِلُ**: ahmak (kadın).

**خرنب**: **الخَرنُوبُ** ve **الخَرُّوبُ** Şam’da biten bir ağaçtır; onun tanesi **الينبوت** tanesi gibidir; Irak ehli ona **القثاء الشامي** adını verir; o kuru, siyah(tır).

**نخرب**: **النُّخْروبُ** **النَّخاريب**’in biridir; **النَّخاريب** ise, **نَخاريب الزنابير** gibi bir yer(ler)de bulunan deliklerdir.

Ve **القادح** ağacı **يُنَخْرِبُ**; ve bir ağaç, eskimiş ve onda **النَّخاريب** olmuşsa **مُنَخْرَبْةٌ** (denir).

Ve **النَّخْروبُ**: içinde **الزنابير** bulunan delik. Denir ki: o, **النَّخْروب**’dan daha dardır; ve aynı şekilde her şeyden.

**فنخر**: **الفِنْخيرةُ**: dağın üst tarafından koparılan bir kaya parçası benzeri; onda gevşeklik vardır; o, **الفنديرة**’den daha küçüktür ve daha gevşektir.

Ve kadına, yürüyüşünde yuvarlanır gibi yürüdüğünde, denir ki: o, elbette **فُناخِرة**’dir; ve denir ki:

رتاكة في مشيها فُناخِـرَهْ		كأنها عفوة شيخ نـاخِـرهْ
تكدح للدنيا وتنسى الآخرة

Ve **الفَناخيرُ**: büyük kopmuş taşlar.

**فرفخ**: **الفَرْفَخُ** ve **الفَرْفَخَةُ**; ona **بقلة الحمقاء** denir.

**بربخ**: **البَرْبَخَةُ**: **الإردبة**.

**برزخ**: **البَرْزَخُ**: her iki şey arasındaki (şey). Ve ölü, **البَرْزَخِ**’tedir; çünkü o, dünya ile âhiret arasındadır.

Ve **بَرازِخُ الإيمان**: şüphe ile yakîn arasındaki (şeyler).

Ve **البَرْزَخُ**: yaratılmışların yok oluşundan sonra dünya ile âhiret arasındaki süre. Ve gölge ile güneş arasındaki (şey) **بَرْزَخٌ**’tur. Ve denir ki: **البَرْزَخ** cennet ile ateş arasındaki genişliktir.

**خنزر**: falan kimse **خَنْزَرةً** ile **خَنْزَرَ**; tıpkı **الخَنازير**’in **تخنزر** etmesi gibi.

**خنصر**: **الخِنْصِرُ**: avuçtan en uçtaki en küçük parmak.

**صخبر**: **الصَّخْبَرُ**: bir bitki.

**زخرف**: **الزُّخْرُفُ**: süs; ve **بيت مُزَخْرَفٌ**.

Ve adam **تَزَخْرَفَ**: süslendi.

Ve **الزَّخْرُفُ**: altın.

Ve **الزَّخارِفُ**: gemilerden **يُزَخْرَفُ** edilen (şeyler).

Ve **الزَّخارِفُ**: su üzerinde uçan, dört (kanatlı) sinek gibi küçük canlılar.

**زمخر**: ses **زَمْخَرَ** ve **ازْمَخَرَّ**; yani: şiddetlendi. Ve kaplan öfkelendiğinde bağırırsa, onun sesine denir ki: **تَزَمْخَرَ تَزَمْخُراً**.

Ve **الزَّمْخَرُ**: büyük siyah düdüğün adı.

Ve **الزَّمْخَرَةُ** ve **الازمِخرْارُ**: şiddetli ses.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَرْزَخُ: الحاجز بين الشيئين. والبَرْزَخُ: ما بين الدنيا والآخرة من وقت الموت إلى البعث، فمَن مات فقد دخل البَرْزَخَ.

##### Türkçe

**البَرْزَخُ**: iki şey arasındaki engel. Ve **البَرْزَخُ**: ölüm vaktinden diriltilmeye kadar dünya ile âhiret arasında olan şey; artık kim ölürse, muhakkak **البَرْزَخَ**a girmiştir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- البرزخك الحاجز والحد بين الشيئين، وقيل: أصله برزه فعرب، وقوله تعالى: ﴿بينهما برزخ لا يبغيان﴾ [الرحمن/20]، والبرزخ في القيامة: الحائل بين الإنسان وبين بلوغ المنازل الرفيعة في الآخرة، وذلك إشارة إلى العقبة المذكورة في قوله عز وجل: ﴿فلا اقتحم العقبة﴾ [البلد/11]، قال تعالى: ﴿ومن ورائهم برزخ إلى يوم يبعثون﴾ [المؤمنون/100]، وتلك العقبة موانع من أحوال لا يصل إليها إلا الصالحون. وقيل: البرزخ ما بين الموت إلى القيامة.

##### Türkçe

- **البرزخ**: engel ve iki şey arasındaki sınırdır; ve denildi ki: aslı **برزه**’dir, sonra Arapçalaştırıldı. Yüce Allah’ın sözü: ﴿بينهما برزخ لا يبغيان﴾ [الرحمن/20]. Ve kıyamette **البرزخ**: insan ile âhirette yüce menzillere ulaşması arasındaki engeldir; bu da, Aziz ve Celil olanın şu sözünde zikredilen **العقبة**’ye bir işarettir: ﴿فلا اقتحم العقبة﴾ [البلد/11]. Yüce Allah dedi ki: ﴿ومن ورائهم برزخ إلى يوم يبعثون﴾ [المؤمنون/100]. Ve o **العقبة**, ancak salihlerin ulaştığı hâllerden engellerdir. Ve denildi ki: **البرزخ**, ölüm ile kıyamet arasındaki şeydir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَرْزَخُ: ما بين كل شيئين، وفي الصحاح: الحاجز بين الشيئين. والبَرْزَخُ: ما بين الدنيا والآخرة قبل الحشر من وقت الموت إِلى البعث، فمن مات فقد دخل البَرْزَخَ. وفي حديث المبعث عن أَبي سعيد: في بَرْزَخِ ما بين الدنيا والآخرة؛ قال: البَرْزَخُ ما بين كل شيئين من حاجز، وقال الفراء في قوله تعالى: ومن ورائهم بَرْزَخٌ إِلى يوم يُبْعَثُون؛ قال: البَرْزَخُ من يوم يموت إِلى يوم يبعث. وفي حديث عليّ، رضوان الله عليه: أَنه صلى بقوم فأَسْوَى بَرْزَخاً؛ قال الكسائي: قوله فأَسْوَى بَرْزَخاً أَجْفَلَ وأَسْقَط؛ قال: والبَرْزَخ ما بين كل شيئين؛ ومنه قيل للميت: هو في بَرْزخ لأَنه بين الدنيا والآخرة؛ فأَراد بالبَرْزَخ ما بين الموضع الذي أَسقط عليٌّ منه ذلك الحرف إِلى الموضع الذي كان انتهى إِليه من القرآن. وبَرازِخُ الإِيمان: ما بين الشك واليقين؛ وقيل: هو ما بين أَول الإِيمان وآخره. وفي حديث عبدالله: وسئل عن الرجل يجد الوسوسة، فقال: تلك بَرازِخُ الإِيمانِ؛ يريد ما بين أَوّله وآخره، وأَوَّلُ الإِيمان الإِقرار بالله عز وجل، وآخره إماطة الأَذَى عن الطريق. والبَرازخ جمع بَرْزَخ، وقوله تعالى: بينهما بَرْزَخٌ لا يبغيان؛ يعني حاجزاً من قدرة الله سبحانه وتعالى؛ وقيل: أَي حاجز خفيّ. وقوله تعالى: وجَعَلَ بينهما بَرْزَخاً أَي حاجزاً. قال: والبرزخ والحاجز والمُهْلَة متقاربات في المعنى، وذلك أَنك تقول بينهما حاجزٌ أَن يَتزاوَرا، فتنوي بالحاجز المسافةَ البعيدة، وتنوي الأَمر المانع مثل اليمين والعداوة، فصار المانع في المسافة كالمانع من الحوادث، فوَقَعَ عليها البَرْزَخُ.

##### Türkçe

**البَرْزَخُ**: her iki şeyin arası; ve **الصحاح**’ta: iki şey arasındaki engel.

Ve **البَرْزَخُ**: ölüm vaktinden diriltilmeye kadar, haşirden önce dünya ile âhiret arası; artık kim ölürse **البَرْزَخَ**’a girmiş olur. Ve Ebû Saîd’den meb‘as hadîsinde: dünya ile âhiret arasındaki **بَرْزَخِ**’te; dedi ki: **البَرْزَخُ** her iki şey arasındaki engelden ibarettir. Ve el-Ferrâ, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “Ve arkalarında, diriltilecekleri güne kadar bir **بَرْزَخٌ** vardır”; dedi ki: **البَرْزَخُ**, öldüğü günden diriltileceği güne kadardır. Ve Ali hadîsinde, Allah’ın rızası onun üzerine olsun: bir kavme namaz kıldırdı da bir **بَرْزَخاً**’ı **فأَسْوَى** etti; el-Kisâî dedi ki: onun sözü “bir **بَرْزَخاً**’ı **فأَسْوَى** etti”: ürktü ve düşürdü; dedi ki: ve **البَرْزَخ** her iki şeyin arasıdır; bundan dolayı ölüye “o bir **بَرْزخ**’tadır” denildi; çünkü o dünya ile âhiret arasındadır. Böylece **البَرْزَخ** ile, Ali’nin o harfi düşürdüğü yer ile Kur’ân’dan ulaştığı yer arasını kastetti.

Ve **بَرازِخُ الإِيمان**: şüphe ile yakîn arası; ve denildi ki: o, îmânın evveli ile âhiri arasıdır. Ve Abdullah hadîsinde: vesvese bulan adam hakkında soruldu; o da dedi ki: “işte bunlar **بَرازِخُ الإِيمانِ**’dır”; yani onun evveli ile âhiri arası. Îmânın evveli, Aziz ve Celîl Allah’ı ikrardır; âhiri ise, yoldan eziyeti gidermektir.

Ve **البَرازخ** **بَرْزَخ**’ın cem‘idir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “İkisinin arasında, azgınlık etmeyen bir **بَرْزَخٌ** vardır”; yani Allah Teâlâ’nın kudretinden bir engel; ve denildi ki: yani gizli bir engel. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Ve ikisinin arasında bir **بَرْزَخاً** kıldı”; yani bir engel.

Dedi ki: **البرزخ** ve engel ve **المُهْلَة** mânâda birbirine yakındırlar; bu da şundandır ki sen “ikisinin arasında, birbirlerini ziyaret etmelerine engel olan bir engel vardır” dersin; böylece engel ile uzak mesafeyi niyet edersin; ve yemin ve düşmanlık gibi engelleyici işi niyet edersin; böylece mesafedeki engelleyici, hâdiselerden engelleyici gibi oldu; böylece onun üzerine **البَرْزَخُ** vâki oldu.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ر ز خ * * البَرْزَخُ * الحاجز بين الشيئين وهو أيضا ما بين الدنيا والآخرة من وقت الموت إلى البعث فمن مات فقد دخل البرزخ

##### Türkçe

* ب ر ز خ * * **البَرْزَخُ** * iki şey arasındaki engeldir; o ayrıca ölüm vaktinden diriltilmeye kadar dünya ile âhiret arasındaki şeydir; kim ölürse artık berzaha girmiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البرزخ: ما بين كل شيئين. وفي الصحاح: الحاجز بين الشيئين. والبرزخ: ما بين الدنيا والآخرة قبل الحشر من وقت الموت إلى القيامة. وقال الفراء: البرزخ من يوم يموت إلى يوم يبعث. ومن مات فقد دخله، أي البرزخ. وفي حديث عبد الله وقد شئل عن الرجل يجد الوسوسة، فقال:  تلك برازخ الإيمان، يريد مابين أوله وآخره. وأول الإيمان الإقرار بالله عز وجل، وآخره إماطة الأذى عن الطريق. أو برازخ الإيمان: ما بين الشك واليقين.

##### Türkçe

**البرزخ**: Her iki şeyin arasındaki şey. Ve **الصحاح**’ta: iki şey arasındaki engel. Ve **البرزخ**: ölüm vaktinden kıyamete kadar olan vakitten, haşirden önce dünya ile âhiret arasındaki şey. **الفراء** dedi ki: **البرزخ** öldüğü günden diriltileceği güne kadardır. Ve kim ölürse ona girmiş olur; yani **البرزخ**’a. Ve **عبد الله** hadîsinde, vesvese bulan adam hakkında sorulmuştu da şöyle dedi: “Bu, imanın **برازخ**’ıdır”; onunla, başı ile sonu arasındakini kasteder. İmanın başı, aziz ve celil Allah’a ikrardır; sonu ise yoldan eziyeti gidermektir. Yahut imanın **برازخ**’ı: şüphe ile yakin arasındaki şeydir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَرْزَخٌ
بَرْزَخٌ برزخ A thing that intervenes between any two things: (L:) or a bar, an obstruction, or a thing that makes a separation, between two things: (S, A, L, K:) so in the Kur lv. 20: pl. بَرَازِخُ. (L.) ― -b2- The interval between the present life and that which is to come, (S, A,) from the period of death to the resurrection, (S, A, K,) upon which he who dies enters; (S, K;) the period, or state, from the day of death to the day of resurrection: so in the Kur xxiii. 102. (Fr.) ― -b3- بَرَازِخُ الاـِيمَانِ What is between the beginning of faith, (L, K,) which is the acknowledgment, or confession, of God, (L,) and the end thereof, (L, K,) which is the removal of what is hurtful from the road: (L:) or what is between doubt and certainty. (L, K.)

##### Türkçe

بَرْزَخٌ
**بَرْزَخٌ**: herhangi iki şeyin arasına giren bir şey: (L:) yahut iki şey arasında bir engel, bir tıkanıklık, veya bir ayrılık meydana getiren bir şey: (S, A, L, K:) Kur’ân lv. 20’de böyle; çoğulu **بَرَازِخُ**. (L.) ― -b2- Mevcut hayat ile gelecek olan arasındaki fasıla, (S, A,) ölüm vaktinden dirilişe kadar olan dönemden, (S, A, K,) ki ölen kimse onun üzerine girer; (S, K;) ölüm gününden diriliş gününe kadar olan dönem veya hâl: Kur’ân xxiii. 102’de böyle. (Fr.) ― -b3- **بَرَازِخُ الاـِيمَانِ**: imanın başlangıcı arasında olan şey, (L, K,) ki o, Allah’ı ikrar veya itiraftır, (L,) ve onun sonu arasında, (L, K,) ki o, yoldan eziyet verici olanı gidermektir: (L:) yahut şüphe ile yakîn arasında olan şey. (L, K.)

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

برزخ
بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ - بَرْزَخ
بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ + كائن أو شيء + بين كائنين: يستقر بينهما فيشكل مسافة فاصلة تحجزهما وتفصلهما عن بعضهما بعضاً
بَرْزَخ: على وزن " فـَعـْلـَل" : اسم فعل من " بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ  ": وهو كذلك اسم مكان وزمان منه: المكان أو الزمان الذي يقع ويمتد بين كائنين أو حدثين فيفصل بينهما: الشريط الفاصل أو المنطقة العازلة مكانياً: أو المهلة الزمنية أو الزمن الفاصل بين حدثين زمانياً
جعل - يجعل + كائن + بين كائنين + برزخاً:  يفصلهما بمسافة فاصلة مكانية
جعل - يجعل + كائن + بين أمرين أو فعلين  + برزخاً: يفصلهما بمسافة زمانية
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفصل والحجز بين كائنين ومنع الحركة بينهما بإيقافها بحاجز"، وهي:
بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ، عَزَلَ - يَعْزِلُ، حَظَرَ- يَحْظُرُ، حَجَبَ - يَحْجُبُ، حَجَرَ - يَحْجُرُ، حَجَزَ - يَحْجُزُ (حَجَزَ - يَحْجِزُ)
برزخ
 	﴿لعلي أعمل صالحا فيما تركت كلا إنها كلمة هو قائلها ومن ورائهم برزخ إلى يوم يبعثون (100)﴾ المؤمنون
 	﴿وهو الذي مرج البحرين هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج وجعل بينهما برزخا وحجرا محجورا (53)﴾ الفرقان ﴿بينهما برزخ لا يبغيان(20)﴾ الرحمن
مختار الصحاح
● [برزخ] ب ر ز خ: البَرْزَخُ الحاجز بين الشيئين وهو أيضا ما بين الدنيا والآخرة من وقت الموت إلى البعث فمن مات فقد دخل البرزخ
الراغب
برزخ
البرزخ الحاجز والحد بين الشيئين، وقيل: أصله برزه فعرب، وقوله تعالى: }بينهما برزخ لا يبغيان﴿[الرحمن/20]، والبرزخ في القيامة: الحائل بين الإنسان وبين بلوغ المنازل الرفيعة في الآخرة، وذلك إشارة إلى العقبة المذكورة في قوله عز وجل:﴾فلا اقتحم العقبة﴿[البلد/11]، قال تعالى:﴾ومن ورائهم برزخ إلى يوم يبعثون{ [المؤمنون/100]، وتلك العقبة موانع من أحوال لا يصل إليها إلا الصالحون. وقيل: البرزخ ما بين الموت إلى القيامة.
ملخص اللسان
1.     البَرْزَخُ: الحاجز بين الشيئين.
2.     والبَرْزَخ ما بين كل شيئين؛ ومنه قيل للميت: هو في  بَرْزخ لأَنه بين الدنيا والآخرة؛
3.     وقيل: أَي حاجز خفيّ.والبَرْزَخُ: ما بين الدنيا والآخرة
4.     البَرْزَخُ من يوم يموت إِلى يوم يبعث.
5.     وبَرازِخُ الإِيمان: ما بين الشك واليقين؛
6.     بينهما بَرْزَخٌ لا يبغيان؛ يعني حاجزاً من قدرة الله سبحانه  وتعالى؛
لسان العرب
● - برزخ: البَرْزَخُ: ما بين كل شيئين، وفي الصحاح: الحاجز بين الشيئين.  والبَرْزَخُ: ما بين الدنيا والآخرة قبل الحشر من وقت الموت إِلى البعث،  فمن مات فقد دخل البَرْزَخَ. وفي حديث المبعث عن أَبي سعيد: في بَرْزَخِ ما  بين الدنيا والآخرة؛ قال: البَرْزَخُ ما بين كل شيئين من حاجز، وقال  الفراء في قوله تعالى: ومن ورائهم بَرْزَخٌ إِلى يوم يُبْعَثُون؛ قال:  البَرْزَخُ من يوم يموت إِلى يوم يبعث. وفي حديث عليّ، رضوان الله عليه: أَنه  صلى بقوم فأَسْوَى بَرْزَخاً؛ قال الكسائي: قوله فأَسْوَى بَرْزَخاً  أَجْفَلَ وأَسْقَط؛ قال: والبَرْزَخ ما بين كل شيئين؛ ومنه قيل للميت: هو في  بَرْزخ لأَنه بين الدنيا والآخرة؛ فأَراد بالبَرْزَخ ما بين الموضع الذي  أَسقط عليٌّ منه ذلك الحرف إِلى الموضع الذي كان انتهى إِليه من القرآن.  وبَرازِخُ الإِيمان: ما بين الشك واليقين؛ وقيل: هو ما بين أَول الإِيمان  وآخره. وفي حديث عبدالله: وسئل عن الرجل يجد الوسوسة، فقال: تلك  بَرازِخُ الإِيمانِ؛ يريد ما بين أَوّله وآخره، وأَوَّلُ الإِيمان الإِقرار  بالله عز وجل، وآخره إماطة الأَذَى عن الطريق. والبَرازخ جمع بَرْزَخ، وقوله  تعالى: بينهما بَرْزَخٌ لا يبغيان؛ يعني حاجزاً من قدرة الله سبحانه  وتعالى؛ وقيل: أَي حاجز خفيّ. وقوله تعالى: وجَعَلَ بينهما بَرْزَخاً أَي  حاجزاً. قال: والبرزخ والحاجز والمُهْلَة متقاربات في المعنى، وذلك أَنك  تقول بينهما حاجزٌ أَن يَتزاوَرا، فتنوي بالحاجز المسافةَ البعيدة، وتنوي  الأَمر المانع مثل اليمين والعداوة، فصار المانع في المسافة كالمانع من  الحوادث، فوَقَعَ عليها البَرْزَخُ.
مقاييس اللغة:
(البَرْزَخ) الحائل بين الشيئين، كأنّ بينهما بَرَازاً * أي متَّسَعاً من الأرض، ثم صار كلُّ حائلٍ بَرْزَحاً. فالخاء زائدة لما قد ذكرنا.
القاموس المحيط:
البَرْزَخُ الحاجِزُ بين الشَّيْئَينِ، ومن وقْتِ المَوْتِ إلى القيامَةِ، ومن ماتَ دَخَلَه. وبَرازِخُ الإِيمانِ ما بَيْنَ أوَّلِهِ وأخِرِه، أو ما بين الشَّكِّ واليَقينِ.
تاج العروس:
برزخ
البَرْزَخُ : ما بين كلِّ شَيئينِ . وفي الصحاح : الحاجزُ بين الشَّيئينِ . والبَرْزَخ : ما بين الدُّنيا والآخِرَةِ قبْلَ الحشرْ مِنْ وَقْتِ الموْتِ إِلى القيَامَة . وقال الفرّاءُ : البَرزَخ مِنْ يَوم يموتُ إِلى يَوم يُبعَثِ . ومَنْ ماتَ فقدْ دَخَلَه أَي البَرْزخَ . وفي حديث عبد اللّه وقد شُئِل عن الرَّجُلِ يَجِد الوسْوَسةَ فقال : " تلْك برازِخُ الإِيمانِ يريد مابين أَوَّلِه وآخرِه . وأَوّلُ الإِيمان الإِقرارُ باللّه عزّ وجلّ وآخِره إِماطَةُ الأَذى عن الطّريق . أَو بَرازِخُ الإِيمان : ما بينَ الشّكّ واليَقينِ

##### Türkçe

**برزخ**
**بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ - بَرْزَخ**
**بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ** + bir varlık veya şey + iki varlık arasında: ikisinin arasında yerleşir; böylece onları alıkoyan ve birbirinden ayıran ayırıcı bir mesafe oluşturur.
**بَرْزَخ**: “فـَعـْلـَل” vezni üzere: **بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ**’den fiil ismidir; aynı şekilde ondan mekân ve zaman ismidir: iki varlık veya iki olay arasında vuku bulan ve uzanan, böylece ikisinin arasını ayıran mekân veya zaman: mekânsal olarak ayırıcı şerit veya yalıtıcı bölge; yahut zamansal olarak iki olay arasındaki zaman mühleti veya ayırıcı zaman.
**جعل - يجعل** + bir varlık + iki varlık arasında + **برزخاً**: ikisini mekânsal ayırıcı bir mesafe ile ayırır.
**جعل - يجعل** + bir varlık + iki iş veya iki fiil arasında + **برزخاً**: ikisini zamansal bir mesafe ile ayırır.
Ve lafız, “iki varlık arasında ayırma ve alıkoyma ve aralarındaki hareketi bir engelle durdurarak engelleme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**بَرْزَخَ - يُبَرْزِخُ**، **عَزَلَ - يَعْزِلُ**، **حَظَرَ- يَحْظُرُ**، **حَجَبَ - يَحْجُبُ**، **حَجَرَ - يَحْجُرُ**، **حَجَزَ - يَحْجُزُ** (**حَجَزَ - يَحْجِزُ**)

**برزخ**
﴿“Umulur ki terk ettiğim şeylerde salih amel işlerim.” Hayır; o, onun söyleyeceği bir sözdür. Ve onların arkalarında, diriltilecekleri güne kadar bir **برزخ** vardır (100)﴾ **المؤمنون**
﴿Ve O, iki denizi salıverendir: bu tatlı, susuzluğu giderici; bu tuzlu, acı. Ve ikisinin arasına bir **برزخا** ve yasaklanmış bir engel kıldı (53)﴾ **الفرقان** ﴿ikisinin arasında bir **برزخ** vardır; birbirine taşmazlar (20)﴾ **الرحمن**

**مختار الصحاح**
● [**برزخ**] ب ر ز خ: **البَرْزَخُ** iki şey arasındaki engeldir; ayrıca ölüm vaktinden dirilişe kadar dünya ile âhiret arasındaki şeydir; kim ölürse **البرزخ**’a girmiş olur.

**الراغب**
**برزخ**
**البرزخ** iki şey arasındaki engel ve sınırdır; ve denildi ki: aslı **برزه**’dir, sonra Arapçalaştırıldı. Yüce Allah’ın sözü: ﴿ikisinin arasında bir **برزخ** vardır; birbirine taşmazlar﴾ [**الرحمن**/20]. Ve kıyamette **البرزخ**: insan ile âhiretteki yüce menzillere ulaşması arasındaki engeldir; bu, Aziz ve Celil olanın şu sözünde zikredilen engel-geçide bir işarettir: ﴿artık o engel-geçidi aşmadı﴾ [**البلد**/11]. Yüce Allah dedi: ﴿ve onların arkalarında, diriltilecekleri güne kadar bir **برزخ** vardır﴾ [**المؤمنون**/100]. Ve o engel-geçit, ancak salihlerin ulaşacağı hâllerden engellerdir. Ve denildi ki: **البرزخ** ölüm ile kıyamet arasındadır.

**ملخص اللسان**
1. **البَرْزَخُ**: iki şey arasındaki engel.
2. Ve **البَرْزَخ** her iki şey arasındadır; bundan dolayı ölüye: o, bir **بَرْزخ** içindedir denildi; çünkü o, dünya ile âhiret arasındadır.
3. Ve denildi ki: yani gizli bir engel. Ve **البَرْزَخُ**: dünya ile âhiret arasındaki şeydir.
4. **البَرْزَخُ**: öldüğü günden diriltileceği güne kadardır.
5. Ve **بَرازِخُ الإِيمان**: şüphe ile yakin arasındaki şeydir.
6. ﴿ikisinin arasında bir **بَرْزَخٌ** vardır; birbirine taşmazlar﴾; yani Allah سبحانه وتعالى’nın kudretinden bir engel.

**لسان العرب**
● - **برزخ**: **البَرْزَخُ** her iki şey arasındaki şeydir; ve **الصحاح**’ta: iki şey arasındaki engel. Ve **البَرْزَخُ**: haşirden önce dünya ile âhiret arasındaki şeydir; ölüm vaktinden dirilişe kadar; kim ölürse **البَرْزَخَ**’a girmiş olur. Ve **أَبي سعيد**’den meb‘as hadîsinde: dünya ile âhiret arasındaki **بَرْزَخِ**’ta; dedi ki: **البَرْزَخُ** her iki şey arasındaki engelden olan şeydir. Ve **الفراء**, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: ﴿ve onların arkalarında, diriltilecekleri güne kadar bir **بَرْزَخٌ** vardır﴾; dedi ki: **البَرْزَخُ** öldüğü günden diriltileceği güne kadardır. Ve **عليّ** hadîsinde, رضوان الله عليه: bir kavme namaz kıldırdı da bir **بَرْزَخاً**’ı **أَسْوَى** etti; **الكسائي** dedi: onun sözü “bir **بَرْزَخاً**’ı **أَسْوَى** etti”: ürktü ve düşürdü; dedi ki: ve **البَرْزَخ** her iki şey arasındaki şeydir; bundan dolayı ölüye: o, bir **بَرْزخ** içindedir denildi; çünkü o, dünya ile âhiret arasındadır. Böylece **البَرْزَخ** ile, **عليّ**’nin o harfi düşürdüğü yer ile Kur’an’dan ulaştığı yer arasındaki şeyi kastetti. Ve **بَرازِخُ الإِيمان**: şüphe ile yakin arasındaki şeydir; ve denildi ki: o, imanın evveli ile âhiri arasındaki şeydir. Ve **عبدالله** hadîsinde: vesvese bulan adam hakkında soruldu; o da dedi ki: “işte bunlar **بَرازِخُ الإِيمانِ**’dir”; bununla evveli ile âhiri arasındaki şeyi kasteder. Ve imanın evveli, Aziz ve Celil olan Allah’a ikrardır; âhiri ise yoldan eziyeti gidermektir. Ve **البَرازخ** **بَرْزَخ**’ın çoğuludur. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿ikisinin arasında bir **بَرْزَخٌ** vardır; birbirine taşmazlar﴾; yani Allah سبحانه وتعالى’nın kudretinden bir engel. Ve denildi ki: yani gizli bir engel. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿ve ikisinin arasına bir **بَرْزَخاً** kıldı﴾; yani bir engel. Dedi ki: **البرزخ** ile engel ve mühlet, manada birbirine yakındır; bu, senin “ikisinin arasında, birbirlerini ziyaret etmelerine bir engel vardır” demendir; böylece engel ile uzak mesafeyi kast edersin; ve yemin ve düşmanlık gibi engelleyici işi kast edersin; böylece mesafedeki engelleyici, olaylardan engelleyici gibi oldu; bunun üzerine **البَرْزَخُ** ona vaki oldu.

**مقاييس اللغة:**
(**البَرْزَخ**) iki şey arasındaki engelleyicidir; sanki ikisinin arasında **بَرَازاً** vardır; yani yerden bir genişlik. Sonra her engelleyici **بَرْزَحاً** oldu. **الخاء** daha önce zikrettiğimiz şey için ziyadedir.

**القاموس المحيط:**
**البَرْزَخُ** iki şey arasındaki engeldir; ve ölüm vaktinden kıyamete kadardır; kim ölürse ona girmiş olur. Ve **بَرازِخُ الإِيمانِ** onun evveli ile âhiri arasındaki şeydir; yahut şüphe ile yakin arasındaki şeydir.

**تاج العروس:**
**برزخ**
**البَرْزَخُ**: her iki şey arasındaki şeydir. Ve **الصحاح**’ta: iki şey arasındaki engel. Ve **البَرْزَخ**: haşirden önce dünya ile âhiret arasındaki şeydir; ölüm vaktinden kıyamete kadar. Ve **الفرّاءُ** dedi: **البَرزَخ** öldüğü günden diriltileceği güne kadardır. Ve kim ölürse ona girmiş olur; yani **البَرْزخَ**’a. Ve **عبد اللّه** hadîsinde, vesvese bulan adam hakkında sorulmuştu da dedi ki: “işte bu, **برازِخُ الإِيمانِ**’dir”; bununla evveli ile âhiri arasındaki şeyi kasteder. Ve imanın evveli, Aziz ve Celil olan Allah’a ikrardır; âhiri ise yoldan eziyeti gidermektir. Yahut **بَرازِخُ الإِيمان**: şüphe ile yakin arasındaki şeydir.
