# برزن (ب-ر-ز-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - ز - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البِرْزينُ بالكسر: التَلْتَلَةُ، وهي مِشْرَبَةٌ تتَّخذ من قشر الطَلْع.

##### Türkçe

**البِرْزينُ** (kesre ile): **التَلْتَلَةُ**; o, **قشر الطَلْع**’dan yapılan bir **مِشْرَبَةٌ**’dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البِرْزينُ، بالكسر: إناء من قِشْرِ الطَّلْع يُشْرَب فيه، فارسيّ مُعرّب، وهي التَّلْتَلة. وقال أَبو حنيفة: البِرْزِينُ قِشْرُ الطَّلْعةِ يُتَّخَذ من نصفه تَلْتَلةٌ؛ وأَنشد لعَديّ بن زيد: إنَّما لِقْحَتُنا باطيةٌ،
جَوْنةٌ يَتْبَعُها بِرْزِينُها
فإِذا ما حارَدتْ أَو بَكَأَتْ،
فُكَّ عن حاجِبِ أُخْرى طينُها
وفي التهذيب:
إنما لِقْحتُنا خابيةٌ
شَبَّه خابيتَه بلِقْحةٍ جَوْنةٍ أَي سوداءَ، فإِذا قلّ ما فيها أَو انْقَطَعَ فُتِحَتْ أُخرى، قال: وصوابُ برْزينٍ أَن يُذْكَر في فصل برَز، لأَنّ وَزْنه فِعْلينٌ مثل غِسْلين، قال: والجوهري جعل وزنه فِعْليلاً. النَّضْر: البِرزين كُوز يُحْمَلُ به الشَّرابُ من الخابِية. الجوهري: البِرْزينُ، بالكسر، التَّلْتَلةُ، وهي مِشْرَبة تُتّخذ من قِشر الطَّلعة.

##### Türkçe

**البِرْزينُ**, kesre ile: **قِشْرِ الطَّلْع**’dan (hurma salkımı kabuğundan) yapılmış, içinde içilen bir kap; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; o da **التَّلْتَلة**’dir. Ebû Hanîfe dedi: **البِرْزِينُ** **الطَّلْعةِ**’nin kabuğudur; onun yarısından bir **تَلْتَلةٌ** yapılır; ve Adî b. Zeyd’den şu şiiri rivayet etti:

Şüphesiz bizim **لِقْحَتُنا**’mız bir **باطيةٌ**’dir,
bir **جَوْنةٌ**; onu **بِرْزِينُها** takip eder.
Artık ne zaman huysuzluk etse yahut ağlasa,
başka birinin kaşından onun çamuru çözülür.

Ve **التهذيب**’de:

Şüphesiz bizim **لِقْحتُنا**’mız bir **خابيةٌ**’dir.

Onun **خابيتَه**’sini bir **لِقْحةٍ جَوْنةٍ**’ye, yani siyah olana benzetti; artık içindekinin azı kaldığında yahut kesildiğinde başka biri açılır. Dedi: ve **برْزينٍ**’in doğrusu, **برَز** faslında zikredilmesidir; çünkü onun vezni **فِعْلينٌ**’dir, **غِسْلين** gibi. Dedi: ve Cevherî onun veznini **فِعْليلاً** yaptı.

**النَّضْر**: **البِرزين** bir **كُوز**dur; içki **الخابِية**’den onunla taşınır. Cevherî: **البِرْزينُ**, kesre ile, **التَّلْتَلةُ**’dir; o, **قِشر الطَّلعة**’dan yapılan bir **مِشْرَبة**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( البِرْزِينُ ، بالكسْرِ ) : ) التَّلْتَلَةُ وهي ( مَشْرَبَةٌ ) تُتَّخَذُ ( مِن قِشْرِ الطَّلْعِ ) ، كما في الصِّحاحِ . زادَ غيرُهُ : يُشْرَبُ فيه ، فارِسِيٌّ مُعَرَّبٌ .
وقالَ أَبو حَنيفَةَ : هي قِشْرُ الطَّلْعةِ تُتَّخَذُ مِنْ نصفِه تَلْتَلَةٌ .
وقالَ النَّضْرُ : البِرْزينُ : كُوزٌ يُحْمَل به الشَّرابُ مِن الخابِيَةِ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لعدِيِّ بنِ زيْدٍ :
ولنا خابِيَة مَوْضُونَةٌ جَوْنةٌ يَتْبَعُها بِرْزِينُهافإذا ما حارَدتْ أَو بَكأَتْفُكَّ عن حاجِبِ أُخْرَى طِينُهاوأَنْشَدَ أَبو حنيفَةَ :
إنَّما لِقْحتُنا باطِيةٌ وفي التَّهْذِيبِ : خابِيَةٌ .
قالَ الأَزْهرِيُّ : وصَوابُ برْزينٍ أنْ يُذْكَرَ في بَرَزَ ، لأنَّ وَزْنَه فِعْلينٌ مِثْل غِسْلِين .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
بُرْزانُ ، بالضمِّ : مِن أَعْمالِ طَبَرسْتانَ ، ومنها : أَبو جَعْفرٍ محمدُ بنُ الحُسَيْنِ بنِ إسْماعيل البُرْزانيُّ الطّبرسْتانيُّ الرينيّ ، ماتَ سَنَة 506 .
وبَرْزَنُ ، كجَعْفَرٍ : قَرْيتانِ بمَرْوَ إحْدَاهما متَّصِلَة ببرماقان ، ومنها : إبراهيمُ بنُ أَحْمدَ البَرْزَنيُّ الكاتِبُ ، والثانية : متَّصِلَةٌ بباغ على فَرْسَخَيْن مِن مَرْوَ ، ومنها : الإمامُ إسْماعيلُ البَرْزَنيُّ المُحدِّثُ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
بُرْزَاباذَان ، بالضمِّ : من قُرَى أصْبَهان ، منها : أَبو العبَّاس الفضْلُ بنُ أَحمدَ القُرَشيُّ ؛ قالَ ابنُ مَرْدَوَيْه : ضَعِيفٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
برزبن : )

بَرْزَبينُ ، بالفتْح : قَرْيَةٌ كبيرَةٌ من قُرَى بَغْدادَ على خَمْسةِ فَراسِخَ ، منها : إليها نُسِبَ القاضِي أَبو عليَ يَعْقوبُ بنُ إبراهيمَ العَسْكريُّ البَرْزبينيُّ الحَنْبليُّ قاضِي باب الأَزْج تُوفي سَنَة 486 عن ثَمانِينَ سَنَة ، رحِمَه اللَّهُ تعالى .

##### Türkçe

: ( **البِرْزِينُ** , kesre ile ) : **التَّلْتَلَةُ**’dir; o da ( **مَشْرَبَةٌ** )dır; ( **مِن قِشْرِ الطَّلْعِ** )’dan edinilir, **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Başkası şunu ekledi: içinde içilir; Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır.
Ve Ebû Hanîfe dedi: o, **قِشْرُ الطَّلْعةِ**’dir; onun yarısından bir **تَلْتَلَةٌ** edinilir.
Ve en-Nadr dedi: **البِرْزينُ**: **الخابِيَةِ**’den içeceğin onunla taşındığı bir **كُوزٌ**dur; ve el-Cevherî, Adî b. Zeyd’e ait olarak inşâd etti:
ولنا خابِيَة مَوْضُونَةٌ جَوْنةٌ يَتْبَعُها بِرْزِينُهافإذا ما حارَدتْ أَو بَكأَتْفُكَّ عن حاجِبِ أُخْرَى طِينُها
Ve Ebû Hanîfe inşâd etti:
إنَّما لِقْحتُنا باطِيةٌ وفي التَّهْذِيبِ : خابِيَةٌ .
el-Ezherî dedi: **برْزينٍ**’in doğrusu, **بَرَزَ** maddesinde zikredilmesidir; çünkü onun vezni, **غِسْلِين** gibi **فِعْلينٌ**’dir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**بُرْزانُ** , damme ile: **طَبَرسْتانَ** amellerindendir; onlardandır: Ebû Ca‘fer Muhammed b. el-Hüseyn b. İsmâ‘îl **البُرْزانيُّ** et-Taberistânî er-Reynî; 506 senesinde öldü.
Ve **بَرْزَنُ** , Ca‘fer gibi: Merv’de iki köydür; ikisinden biri **برماقان**’a bitişiktir; onlardandır: İbrâhîm b. Ahmed **البَرْزَنيُّ** el-Kâtib; ikincisi ise Merv’den iki fersah üzere **باغ**’a bitişiktir; onlardandır: İmam İsmâ‘îl **البَرْزَنيُّ** el-Muhaddis.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**بُرْزَاباذَان** , damme ile: İsfahân köylerindendir; onlardandır: Ebû’l-‘Abbâs el-Fadl b. Ahmed el-Kureşî; İbn Merdûyeh dedi: zayıftır.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**برزبن** : )

**بَرْزَبينُ** , fetha ile: Bağdat köylerinden, beş fersah üzerinde, büyük bir köydür; onlardandır: ona nisbet edilen kadı Ebû Alî Ya‘kûb b. İbrâhîm el-‘Askerî **البَرْزبينيُّ** el-Hanbelî, Bâb el-Ezc kadısı; seksen yaşında iken 486 senesinde vefat etti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
