# برش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: برش

باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ شَروبٌ: فيه مُلوحة، ولا يُمتنَعُ من شربه.
والشَّريبُ: كلُّ ما يُشرَب. وشَريبُك: الذي يشرب معك. والشَّرِيبُ: المولَعُ بالشّراب، معروفاً به. والشّرّابُ: الكثيرُ الشُّرب الشديدُهُ. والمِشْرَبةُ: إناءٌ يُشرَب به.
والمَشْرَبة: الغُرفة، وهي عند العامّة: المَشْرَبة التي يكون في صُفَّة.
والمَشْرَبة: أرضٌ ليّنة لا يزال فيها نبت أخْضَر ريّان، قال:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
يعني بالمشارب ههنا: الماء. وبالثّمل: جمع ثمال.
ولكُلّ نَجيزةٍ من الشَّجَر شَرَبَّة في بعض اللغات، والجميع: الشَّرَبّات والشَّرائب. وكلّ أرضٍ كثيرة الشجر: تُسمّى شَرَبّة، مشدّدة الباء.
والشاربةُ: قومٌ مسْكَنُهُمْ على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.
والشاربان: تجتمعهما السَّبَلة. والشاربان أيضاً: ما طال من ناحيتي السَّبَلة، ومنه سُمّيَ السيف، وبعض يُسمّي السَّبَلة كُلّها شارباً واحداً، وليس بصواب.
والشَّواربُ: عروقٌ مُحْدِقةٌ بالحُلقوم، وفيها يقع الشرق، ويقال: بل هي عُروقٌ تأخذُ الماء ومنها يَخرُجُ الرِّيق.
وحمارٌ صَخِبُ الشَّوارِب، أي: شَديدُ النَّهيق.
والإشرابُ: لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن.. يقال أُشْرِب فُلانٌ حُبَّ فلان، أي: خالط قلبه.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّب في الثّوب، والثَّوْب يَتَشَرّبُهُ، أي: يتنشّقُهُ.
واشْرَأَبَّ الرجل، إذا رفع عُنُقَه لينظر، قال ذو الرُّمّة:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
شبر: الشِّبْر: الاسم، والشَّبْرُ: الفِعْل. شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْري.
يقال: هذا أشْبَرُ من هذا، أي: أوسع منه شِبراً، وأنا أَشْبرُه.
وأعطاها شَبْرَها، أي: حقّها في النّكاح.
والشَّبَرُ: القُربات. وهو شيءُ يُعطيه النذارى بعضُهم بعضاً يتقرّبون به، قال عديّ:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ
بشر: البَشَر: الإنسانُ الواحد رجلاً كان أو امرأة. هو بَشَرٌ وهي بشر وهما بشر، وهم بَشَرٌ، لا يُثَنَّى ولا يُجمع، قال:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
والبَشَرَةُ: أعلى جِلْد الوَجْه والجَسَد من الإنسان، وهو البَشَر إذا جَمَعْتَه، وإذا عَنَيْتَ به الّون والرِّقَّةُ، وجَمْعُ الجَمْعِ: أَبْشارٌ، ومنه اشتُقَّتْ مباشرةُ الرجل المرأة لنَضامِّ أبشارهما. ومُباشَةُ الأَمْر: أن تحْضُرَهُ بنفسك.
والبَشْرُ، بجَزْمِ الشين: قَشْرُك البَشَرَة عن الجِلْد، وقد يقال لجميع الجُلود: بَشَرْتُه إذا قشرت عنه قِشْرَته التي يَنْبُت فيها الشَّعْر، والقطعة منه بَشْرة.
والبِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. والبَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شرٍّ. والبُشارة: حقُّ ما يُعطى على ذلك، والبَشْرى: الاسم. والبَشارةُ: الجَمالُ. وامرأةٌ بشيرة، قال الأعشى:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
والبِشارة: تباشُرُ القوم بأمْرٍ.
وبَشَّرْتُهُ فأبْشَرَ وتَبَشَّرَ واسْتَبْشَر، ولغة: بَشَرْته أبْشُرُه.
وتَباشيرُ الصُّبْحِ: أوائلُهُ وأوائل كُلّ أمْر. ولم أسمعْ له فِعلاً.
واستبشرَ القوم: تَباشروا.
والمُبَشِّراتُ: الرياح تهبُّ بالسحاب والغَيْث.
برش: البَرَشُ، والبُرْشَةُ: لون مختلط بنقطة حمْراء وأُخرى سَوْداء، أو غَبْراء، أو نحو ذلك.
وشاةٌ بَرْشاء: في وَجْهها نقطٌ مُخنَلِفة، ورجلٌ أبْرش. وسُمّي جَذيمة الأبرش الذي أصابه حَرْق فبقي فيه من أثر الحَرْق نقطٌ سُودٌ وحُمْرٌ، فقيل: جَذيمة الأبْرش، وهو ملكٌ من مُلوك اليَمَن.
ربش: الأَرْبَشُ: لغة في الأَبْرَش. ويُقال: مكانٌ أَرْبَشُ: للكثير النَّبْتِ المختلِف.

### Türkçe

باب **الشين** ve**الراء** ve**الباء** onlarla birlikte

**ش ر ب**، **ش ب ر**، **ب ر ش**، **ب ش ر**، **ر ب ش** kullanımdadır. **شرب**: **شَرِبَ** **شَرْباً** ve**شُرباً**. Ve**الشِّرب**: içme vakti. Ve**المَشْرَب**: kendisinden içilen yön; ve bir yer ve bir mastar olur, dedi ki:
Ve önümde İbn Menjûf diye çağrılır, sanki o		kısır bir kimse, sudan, bir**مَشْرب** olmaksızın geldi
Ve**المَشْرَبُ**: içmenin kendisi. Ve**الشرابُ**: içilen şeye isimdir. Ve çiğnenmeyen her şey hakkında “içilir” denir.

Ve bir adam**شَروبٌ**: içmesi şiddetli. Ve bir su**شَروبٌ**: onda tuzluluk vardır; ve onu içmekten kaçınılmaz.

Ve**الشَّريبُ**: içilen her şey. Ve**شَريبُك**: seninle birlikte içen kimse. Ve**الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün olan, onunla tanınmış. Ve**الشّرّابُ**: içmesi çok, şiddetli olan. Ve**المِشْرَبةُ**: kendisiyle içilen kap.

Ve**المَشْرَبة**: oda; ve o, avam katında: bir**المَشْرَبة** ki bir**صُفَّة** içinde olur.

Ve**المَشْرَبة**: yumuşak bir arazi; onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur, dedi ki:
Ülkeler ki orada Ma‘add’ı ve başkasını aziz kıldılar		içimleri orada tatlıdır ve nişanları sarhoştur
Burada**المشارب** ile kasteder: su. Ve**الثّمل** ile: **ثمال**’ın çoğulu.

Ve ağaçtan her**نَجيزة** için bazı dillerde**شَرَبَّة** vardır; ve hepsi: **الشَّرَبّات** ve**الشَّرائب**. Ve ağaçça çok olan her arazi: **شَرَبّة** diye adlandırılır; **الباء** şeddeli olarak.

Ve**الشاربةُ**: meskenleri nehrin kıyısı üzerinde olan bir kavim; ve onlar, o nehrin suyuna sahip olan kimselerdir.

Ve**الشاربان**: **السَّبَلة** onları bir araya getirir. Ve**الشاربان** ayrıca: **السَّبَلة**’nin iki yanından uzayan şeydir; bundan dolayı kılıca isim verilmiştir. Ve bazıları**السَّبَلة**’nin tamamına tek bir**شارب** adını verir; ve bu doğru değildir.

Ve**الشَّواربُ**: boğaz borusunu kuşatan damarlar; ve boğulma onda vuku bulur. Ve denilir: bilakis onlar, suyu alan damarlardır ve onlardan tükürük çıkar.

Ve bir eşek**صَخِبُ الشَّوارِب**: yani anırması şiddetli.

Ve**الإشرابُ**: bir renkten içirilmiş bir renk.. denilir: falan, falanın sevgisiyle**أُشْرِبَ**; yani kalbine karıştı.

Ve**الصِّبْغُ** elbisede**يَتَشَرَّب**; ve elbise onu**يَتَشَرّبُهُ**; yani onu içine çeker.

Ve adam**اشْرَأَبَّ** etti; boynunu bakmak için kaldırdığı zaman. Zü’r-Rumme dedi ki:
Seni andım; Ümm Şâdin yanımızdan geçtiğinde		bineklerin önünde**تَشْرَئِبُّ** eder ve görünür

**شبر**: **الشِّبْر**: isimdir; ve**الشَّبْرُ**: fiildir. Onu**شَبَرْتُه** **شَبْراً** kendi**بِشِبْري**m ile.

Denilir: bu, bundan daha**أشْبَرُ**dur; yani ondan bir**شِبْر** daha geniştir; ve ben onu**أَشْبرُه**.

Ve ona**شَبْرَها**sını verdi; yani nikâhta hakkını.

Ve**الشَّبَرُ**: yakınlıklar. Ve o, nezr sahiplerinin birbirlerine yakınlık sağlamak için verdikleri bir şeydir. ‘Adiyy dedi ki:
Bana Mun‘im’den bir haber geldiğinde		ona ihanet etmedim; ve**الشَّبَرْ**ı veren kimseye de

**بشر**: **البَشَر**: tek insan; erkek de olsa kadın da olsa. O**بَشَرٌ**dur ve o (kadın)**بشر**dir ve ikisi**بشر**dir ve onlar**بَشَرٌ**dur; tesniye edilmez ve cem‘ edilmez, dedi ki:
Muâviye, biz**بشرٌ**üz; öyleyse yumuşak davran		çünkü biz dağlar değiliz, ne de demir

Ve**البَشَرَةُ**: insanın yüz ve beden derisinin üst kısmı; ve o, onu topladığın zaman**البَشَر**dır. Ve onunla renk ve inceliği kastettiğin zaman; ve cem‘in cem‘i: **أَبْشارٌ**. Ve bundan, erkeğin kadınla**مباشرة**si türetildi; iki**أبشار**ının birbirine yapışmasından dolayı. Ve**مُباشَةُ الأَمْر**: onu bizzat hazır bulunmandır.

Ve**البَشْرُ**, **الشين**’in cezmiyle: senin**البَشَرَة**yi deriden soyman. Ve bazen bütün deriler için denilir: onun üzerinde kılların bittiği kabuğunu soyduğun zaman**بَشَرْتُه**. Ve ondan bir parça: **بَشْرة**.

Ve**البِشارةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şey. Ve**البَشِيرُ**: hayırla veya şerle müjdeleyen. Ve**البُشارة**: bunun üzerine verilen şeyin hakkı. Ve**البَشْرى**: isimdir. Ve**البَشارةُ**: güzelliktir. Ve bir kadın**بشيرة**, el-A‘şâ dedi ki:
Gördü ki ak saç		onun yanına**البَشاشة** ve**البَشارَهُ** geldi

Ve**البِشارة**: kavmin bir iş ile sevinçleşmesi.

Ve onu**بَشَّرْتُهُ**; böylece o**أبْشَرَ** etti ve**تَبَشَّرَ** etti ve**اسْتَبْشَر** etti. Ve bir lehçe: onu**بَشَرْته**; onu**أبْشُرُه**.

Ve**تَباشيرُ الصُّبْحِ**: onun evvelleri ve her işin evvelleri. Ve onun için bir fiil işitmedim.

Ve kavim**استبشرَ** etti: **تَباشروا** ettiler.

Ve**المُبَشِّراتُ**: bulut ve yağmurla esen rüzgârlardır.

**برش**: **البَرَشُ** ve**البُرْشَةُ**: kırmızı bir nokta ve başka bir siyah nokta ile, yahut toz rengi ile, yahut bunun benzeriyle karışık bir renktir.

Ve bir koyun**بَرْشاء**: yüzünde farklı noktalar vardır. Ve bir adam**أبْرش**. Ve kendisine yanık isabet edip yanığın izinden onda siyah ve kırmızı noktalar kaldığı için Cezîme el-Ebraş diye adlandırıldı; böylece “Cezîme**الأبْرش**” denildi; ve o, Yemen krallarından bir kraldır.

**ربش**: **الأَرْبَشُ**: **الأَبْرَش** hakkında bir lehçedir. Ve denilir: bir yer**أَرْبَشُ**: çok ve farklı bitki için.
