# برغث (ب-ر-غ-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - غ - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الغين والثاء
بغثر: البَغْثَرةُ: خُبْثُ النَّفس. يُقال: مالي أراك مُبَغْثِراً.
برغث: البُرغوثُ: دويبَّةٌ سوداء صغيرةٌ تَثِبُ وَثَباناً. والجميع البراغيثُ، قال:
أقولُ والقَوْلُ يَبْقَى بَعْدَ صاحِبِهِ:		لا باركَ اللهُ ربي في البراغيثِ
كأنّهنَّ وجِلْدي إذ خَـلَـوْنَ بـه		مكاتبون أغاروا في المواريثِ
غثمر: المُغَثْمِرُ: الذي يحطم الحقوقَ ويَتَهَضَّمُها.

##### Türkçe

**الغين والثاء**

بغثر: **البَغْثَرةُ**: nefsin kötülüğü. Denilir: “Bende ne var ki seni **مُبَغْثِراً** görüyorum?”

برغث: **البُرغوثُ**: sıçrayarak sıçrayan küçük siyah bir böcek. Hepsi **البراغيثُ**’tir. Dedi ki:
“Derim; söz, sahibinden sonra kalır:		Allah Rabbim **البراغيثِ**’te bereket kılmasın.
Sanki onlar, onunla baş başa kaldıklarında derim ve cildim:		miraslarda baskın yapan yazıcılardır.”

غثمر: **المُغَثْمِرُ**: hakları parçalayan ve onları eksilten kimse.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَرْغَثَة: لونٌ شبيه بالطُّحْلَة.
والبُرْغُوثُ: دُوَيبَّة شِبْهُ الحُرْقُوص، والبُرْغوثُ واحدُ البَراغيث.

##### Türkçe

**البَرْغَثَة**: **الطُّحْلَة**ya benzer bir renk.

**والبُرْغُوثُ**: **الحُرْقُوص**a benzer bir küçük canlı; **والبُرْغوثُ** **البَراغيث**in tekilidir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ر غ ث * * البُرْغوثُ * بضم الباء حشرة وثابة عضوض ب ر ق * بَرَقَ * السيف وغيره تلألأ وبابه دخل والاسم * البَرِيقُ * و * البَرْقُ * واحد * بُرُوق * السحاب يقال * بَرْقُ * الخلب وبرق خلب بالإضافة فيهما وبرق خلب بالصفة وهو الذي ليس فيه مطر وقد سبق الكلام في برقت السماء و * أَبْرَقَتْ * في رع د و * البُرَاقُ * دابة ركبها النبي ]ص[ ليلة المعراج و * بَرِقَ * البصر من باب طرب إذا تحير فلم يطرف فإذا قلت برق البصر بالفتح فانما تعني * بَرِيقَهُ * إذا شخص و * بَرَّقَ * عينه * تَبْريقاً * إذا وسعها وأحد النظر و * الإبْرِيقُ * غلظ فيه حجارة ورمل وطين مختلطة وكذا * البَرْقاءُ * و * البُرْقَةُ * بوزن الغرفة و * البرِقُ * سحاب ذو برق والسحابة * بارِقةٌ * و * الإسْـَبْرَقُ * الديباج الغليظ فارسي معرب وتصغيره * أُبَيْرِقٌ

##### Türkçe

* ب ر غ ث * * **البُرْغوثُ** * بânın dammesiyle: sıçrayıcı, ısırıcı bir haşere.

ب ر ق * **بَرَقَ** * kılıç ve başkası parladı; babı **دخل**’dir. İsim: * **البَرِيقُ** * ve * **البَرْقُ** *; bunun çoğulu * **بُرُوق** *.

Bulutun **بَرْقُ**’u; denilir: * **بَرْقُ** الخلب * ve (yine) izafetle * برق خلب *; ve sıfatla * برق خلب *; o, içinde yağmur olmayan şeydir. **برقت السماء** ve * **أَبْرَقَتْ** * hakkında söz daha önce **رع د**’da geçti.

* **البُرَاقُ** *: Peygamberin ]ص[ miraç gecesi bindiği bir binek.

Ve * **بَرِقَ** * bakış, **طرب** babından: şaşırdığı zaman, gözünü kırpmaz. Eğer “bakış parladı”yı fetha ile söylersen, ancak onun * **بَرِيقَهُ** *’unu kastedersin; (yani) dikildiği zaman.

Ve * **بَرَّقَ** * gözünü * **تَبْريقاً** *: onu genişlettiği ve bakışı keskinleştirdiği zaman.

Ve * **الإبْرِيقُ** *: içinde taş, kum ve çamur karışık olan kalınlık; bunun gibi * **البَرْقاءُ** * ve * **البُرْقَةُ** * ( **الغرفة** vezninde).

Ve * **البرِقُ** *: şimşeği olan bir bulut; bulut ise * **بارِقةٌ** *.

Ve * **الإسْـَبْرَقُ** *: kalın dibâc; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; onun küçültmesi * **أُبَيْرِقٌ** *.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البرغوث بالضم  ، كذا ثبت في نسختنا، وقد سقط ذلك من أكثرها، ووجهه الاعتماد على القاعدة المقررة: أنه ليس في كلام العرب فعلول- بالفتح- غير صعفوق، وقد ذكر الجلال السيوطي في كتاب البرغوث أنه مثلث الأول، وهو مثل قول الدميري: الضم فيه أشهر من الفتح، وكلاهما يحتاج إلى ثبت، قاله شيخنا. قلت: وكفى بهما قدوة وثبثا،  م  أي معروف، وهي دويبة شبه الحرقوص، وجمعه البراغيث. برغوث  :د، بالروم  .  والبرغثة: لون كالطحلة  بالضم، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**البرغوث** (ضم ile); bizim nüshamızda böyle sabit olmuştur; bu (ضم) çoğundan düşmüştür. Bunun vechi, yerleşik kaideye dayanmadır: Arapların كلامında **فعلول** (fetha ile) **صعفوق**’tan başka yoktur. Celâl **السيوطي**, **كتاب البرغوث**’ta onun evvelinin üç vecihli olduğunu zikretmiştir; bu, **الدميري**’nin sözü gibidir: onda ضم, fetha’dan daha meşhurdur; ikisi de bir sabit kılmaya muhtaçtır; bunu şeyhimiz söyledi. Ben dedim: İkisiyle de iktida ve sabit kılma olarak yeter. **م** yani معروف; o, **الحرقوص**’a benzer küçük bir canlıdır; cem‘i **البراغيث**’tir. **برغوث**: **د**; **بالروم**. Ve **البرغثة**: **الطحلة** gibi bir renktir (ضم ile); bunu **الصاغاني** nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بُرْغُوثٌ
بُرْغُوثٌ برغوث رغوث , (S, K,) also, accord. to Es-Suyootee, with fet-h and with kesr to the first letter, and Dmr says the like; [so that it is app. written also بَرْغُوثٌ, as it is commonly pronounced by the vulgar, though it is generally said that there is no word of this measure except صَعْفُوق; and بِرْغَوْثٌ, like بِرْذَوْنٌ, for there is no word of the measure فِعْلُولٌ;] but each of these two forms requires proof; (MF;) [like the Hebr. 165, which, accord. to Gesenius, is undoubtedly from an ئthiopic root signifying “to spring,” “to dance;” The flea;] a certain insect (دُوَيْبَّة), resembling the حُرْقُوص; (TA;) well known: (K:) [a coll. gen. n.: n. un. with ة:] pl. بَرَاغِيثُ. (S.)

##### Türkçe

**بُرْغُوثٌ**
**بُرْغُوثٌ** **برغوث** **رغوث**; (S, K,) ayrıca, Es-Suyootee’ye göre, birinci harfe fetha ile ve kesra ile; ve Dmr de bunun benzerini söyler; [böylece, avam tarafından yaygınca telaffuz edildiği üzere, görünüşe göre **بَرْغُوثٌ** da yazılır; her ne kadar genel olarak, bu vezinde **صَعْفُوق**’tan başka kelime olmadığı söylenmişse de; ve **بِرْغَوْثٌ**, **بِرْذَوْنٌ** gibi; zira **فِعْلُولٌ** vezninde kelime yoktur;] fakat bu iki şekilden her biri delil gerektirir; (MF;) [İbrânî 165 gibi; ki Gesenius’a göre, şüphesiz “sıçramak”, “dans etmek” mânasına gelen Habeşî bir kökten gelir; Pire;] **دُوَيْبَّة** olan belirli bir böcek; **حُرْقُوص**’a benzeyen; (TA;) iyi bilinen: (K:) [cem‘î cins isim: tekili ة ile:] çoğulu **بَرَاغِيثُ**. (S.)
