# برنس (ب-ر-ن-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - ن - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

السين والراء
س ر ن ف، ف ر س ن، ف ر ن س، س ن م ر، ن ب ر س، ب ر ن س، س م س ر مستعملات
سرنف:
السِّرْنافُ: الطّويلُ.
فرسن:
الفِرْسِنُ: فِرْسِنُ البعير.
فرنس:
الفِرْناسُ: الأسد والفَرْنَسَةُ: حُسْنُ تدبير المراة لبيتها، امرأةٌ مُفَرْنِسة ومُفَرنسة أيضاً، أي قويّة على الأمور.
سنمر:

سِنِمّار: اسم رجل كان يبني الآطام فبنَى لأُحَيْحَةَ بن الجُلاحِ أُطُمأ فقال أُحَيْحة: إنّي لأعرف موضع حجرٍ في هذا الأُطُم لو نُزعَ لتداعَى، فقال: سِنِمّار، وأنا أعرفه، فقال أرينه، فقال: هو ذا فدفعه من رأس الأُطُم فوقع ميّتاً.
نبرس:
النِّبراسُ: السِّراج.
برنس:
البُرْنُس كلّ ثوب رأسه منه مُلّتَزِق به، دُرّاعةً كانَ أو مِمْطَراً أو جُبّة.
والتَّبَرْنُس: مشيُ الكلب، وإذا مشى الإنسان على نحو ذلك قيل: تَبَرْنَسَ قال:
ومُستنكر لي لم أكنْ ببلاده		ففاجأته من غربةٍ أَتَبَرْنسُ
سمسر:
السِّمسارُ: الذّي يَبيعُ البُرَّ للنّاس، والسِّمْسار: فارسيّة معرّبة والجميع السَّماسرة.

##### Türkçe

**السين** ve **الراء**
**س ر ن ف**، **ف ر س ن**، **ف ر ن س**، **س ن م ر**، **ن ب ر س**، **ب ر ن س**، **س م س ر** kullanılagelenlerdir.
**سرنف**:
**السِّرْنافُ**: uzun olan.
**فرسن**:
**الفِرْسِنُ**: devenin **فِرْسِنُ**’u.
**فرنس**:
**الفِرْناسُ**: aslan; ve **الفَرْنَسَةُ**: kadının evini iyi idare etmesi; **امرأةٌ مُفَرْنِسة** ve ayrıca **مُفَرنسة**; yani işlere karşı güçlü.
**سنمر**:

**سِنِمّار**: **الآطام** inşa eden bir adamın adıdır; **أُحَيْحَةَ بن الجُلاحِ** için bir **أُطُمأ** inşa etti; bunun üzerine **أُحَيْحة** dedi ki: “Şüphesiz ben bu **الأُطُم**’da bir taşın yerini bilirim; eğer çıkarılsa çöker.” O dedi ki: “**سِنِمّار**; ben de onu bilirim.” O dedi ki: “Onu bana göster.” O dedi ki: “İşte bu.” Derken onu **الأُطُم**’un tepesinden itti; o da düşüp ölü olarak kaldı.
**نبرس**:
**النِّبراسُ**: kandil.
**برنس**:
**البُرْنُس**: başı kendisinden olup ona bitişik olan her elbise; ister **دُرّاعةً** olsun ister **مِمْطَراً** olsun ister **جُبّة**.
Ve **التَّبَرْنُس**: köpeğin yürümesi; insan o tarz üzere yürüdüğünde “**تَبَرْنَسَ**” denir. Dedi ki:
ومُستنكر لي لم أكنْ ببلاده		ففاجأته من غربةٍ أَتَبَرْنسُ
**سمسر**:
**السِّمسارُ**: insanlara **البُرَّ** satan kimse; ve **السِّمْسار**: Arapçalaştırılmış Farsçadır; hepsi **السَّماسرة**’dir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البُرْنُسُ: قَلنسُوة طويلة، وكان النُسَّاكُ يلبسونها في صدر الإسلام. وقد تَبَرْنَسَ الرجل، إذا لبِسَه. والبَرْنَساءُ: الناسُ. قال ابن السكيت: يقال ما أدري أيُّ بَرْنَساءَ هو، وأي البَرْنَساءِ هو، أي أيُّ الناس هو.

##### Türkçe

**البُرْنُسُ**: uzun bir külah; ve İslâm’ın ilk döneminde zâhidler onu giyerlerdi. Ve adam **تَبَرْنَسَ**, onu giydiği zaman. Ve **البَرْنَساءُ**: insanlar. İbnü’s-Sikkît dedi: “Bilmiyorum o hangi **بَرْنَساءَ**dır, ve hangi **البَرْنَساءِ**dır” denir; yani o hangi insanlardandır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البُرْنُس: كل ثوب رأْسه منه مُلْتَزِقٌ به، دُرَّاعَةً كان أَو مِمْطَراً أَو جُبَّة. وفي حديث عمر، رضي اللَّه عنه: سقط البُرْنُسُ عن رأْسي، هو من ذلك. الجوهري: البُرْنُسُ قَلَنْسُوَة طويلة، وكان النُّسَّاكُ يلبسونها في صدر الإِسلام، وقد تَبَرْنَسَ الرجل إِذا لبسه، قال: وهو من البِرْس، بكسر الباء، القطن، والنون زائدة، وقيل: إِنه غير عربي. والتَّبَرْنُسُ: مشي الكلب، وإذا مشى الإِنسان كذلك قيل: هو يَتَبَرْنَسُ. وتَبَرْنَس الرجل: مشى ذلك المشي. وهو يمشي البَرْنَسَاءَ أَي في غير صَنْعَةٍ. أَبو عمرو: يقال للرجل إِذا مرَّ مرّاً سريعاً: هو يَتَبَرْنَسُ؛ وأَنشد:
فَصَبَّحَتْه سِلَقٌ تَبَرْنَسُ
والبَرْنَسا والبَرْنَساءُ: ابن آدم. يقال: ما أَدري أَيُّ البَرْنَساء هو. ويقال: ما أَدري أَيُّ بَرَنْساءَ هو وأَيُّ بَرْناساء هو وأَي البَرَنْساءِ هو؛ معناه ما أَدري أَيُّ الناس هو. والبَرْنَساء: الناس، وفيه لغات: بَرْنَساء مثل عَقْرَباء، ممدود غير مصروف، وبَرْناساء وبَراساء. والولد بالنَّبَطِيَّة: بَرَقْ نَسا.

##### Türkçe

**البُرْنُس**: başı ondan olan ve ona yapışık bulunan her elbise; ister **دُرَّاعَةً** olsun, ister **مِمْطَراً** olsun, ister **جُبَّة**. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “**البُرْنُسُ** başımdan düştü”; o, bundandır. el-Cevherî: **البُرْنُسُ** uzun bir **قَلَنْسُوَة**’dur; ve **النُّسَّاكُ** İslâm’ın başlarında onu giyerlerdi; adam onu giydiği zaman **تَبَرْنَسَ** etmiştir. Dedi ki: O, **البِرْس**’tendir; **الباء**’nın kesriyle; pamuk; ve **النون** ziyadedir. Ve denildi ki: O, Arapça değildir.

Ve **التَّبَرْنُسُ**: köpeğin yürümesidir; insan böyle yürüdüğü zaman: o **يَتَبَرْنَسُ** denir. Ve adam **تَبَرْنَسَ** etti: o yürüyüşü yürüdü. Ve o, **البَرْنَسَاءَ** yürür; yani bir **صَنْعَةٍ** olmaksızın. Ebû Amr: adam için, hızlı bir geçişle geçtiği zaman, denir: o **يَتَبَرْنَسُ**; ve inşad etti:

فَصَبَّحَتْه سِلَقٌ تَبَرْنَسُ

Ve **البَرْنَسا** ve **البَرْنَساءُ**: Âdemoğlu. Denir: hangi **البَرْنَساء** olduğunu bilmiyorum. Ve denir: hangi **بَرَنْساءَ** olduğunu ve hangi **بَرْناساء** olduğunu ve hangi **البَرَنْساءِ** olduğunu bilmiyorum; manası: hangi insanlar olduğunu bilmiyorum. Ve **البَرْنَساء**: insanlar; ve onda lugatlar vardır: **بَرْنَساء**; **عَقْرَباء** gibi; memdûd, gayr-i munsarif; ve **بَرْناساء** ve **بَراساء**. Ve çocuk, Nabatîce’de: **بَرَقْ نَسا**.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ر ن س * * البُرْنُس * قلنسوة طويلة وكان النساك يلبسونها في صدر الإسلام و * تَبَرْنَسَ * الرجل لبس البرنس

##### Türkçe

* ب ر ن س * * **البُرْنُس** * uzun bir külah; ve zâhidler İslâm’ın ilk döneminde onu giyerlerdi. Ve * **تَبَرْنَسَ** * adam **البرنس**’i giydi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البرنس، بالضم، قلنسوة طويلة، وكان الناس يلبسونها في صدر الإسلام، قاله الجوهري. أو هو كل ثوب رأسه منه ملتزق به، دراعة كان، أو جبة، أو ممطرا، قاله الأزهري، وصوبوه، وهو من البرس، بالكسر: القطن، والنون زائدة، وقيل: إنه غير عربي. يقال: ما أدري أي البرنساء هو، وأي برنساء، بسكون الراء فيهما، وقد تفتح، كذلك أي برناساء هو? أي ما أدري أي الناس هو، وكذلك أي براساء، وقد تقدم. والولد بالنبطية برة نساء. يقال: جاء يمشي البرنساء، ممدود غير مصروف، وفي التكملة البرنسى كحبنطى، وفي اللسان البرنساء، كعقرباء، أي في غير ضيعة، وهو نوع من التبختر، وفي بعض النسخ صنعة بالنون والصاد، وهو غلط. والتبرنس: مشي الكلب، وإذا مشى الإنسان كذلك قيل: هو يتبرنس، قاله الليث، وهنا محل ذكره، وكذا إذا مر مرا سريعا يقال: يتبرنس، عن أبي عمرو، وهنا محل ذكره. والبرناس: البئر العميقة، وقد مر ذكر ذلك جميعه، في بربس بالموحدة. ومما يستدرك عليه: برنس، كقنفذ: قبيلة من البربر، سميت بهم مساكنهم، ومنهم الولي الشهير أبو العباس أحمد بن عيسى البرنسي الملقب بزروق، استدركه شيخنا، وعبد الله بن فارس بن أحمد البرنسي: أحد الفضلاء، مات بمكة سنة 894.

##### Türkçe

**البرنس**, zamme ile: uzun bir başlık; insanlar onu İslâm’ın başlangıcında giyerlerdi; bunu el-Cevherî söyledi. Yahut o, başı ondan olan, ona yapışık olan her elbisedir; **دراعة** olsa da, yahut **جبة** olsa da, yahut **ممطرا** olsa da; bunu el-Ezherî söyledi; ve onu doğru buldular. Ve o, kesre ile **البرس**’tendir: pamuk; ve **النون** ziyadedir; ve denildi ki: o Arapça değildir. Denilir: “Ben bilmem, o hangi **البرنساء**’dır, ve hangi **برنساء**”; ikisinde de **الراء** sükûn ile; ve bazen fetha edilir; yine “O hangi **برناساء**’dır?” yani: ben bilmem o hangi insanlardandır; ve yine “hangi **براساء**”; ve daha önce geçti. Ve çocuk, Nabatîce: **برة نساء**.

Denilir: “**البرنساء** yürüyüşüyle yürüyerek geldi”; medli, gayr-i munsarif. Ve **التكملة**’de **البرنسى** “**حبنطى** gibi”dir. Ve **اللسان**’da **البرنساء**, “**عقرباء** gibi”dir; yani bir köyde olmaksızın; ve o, salınmanın bir türüdür. Ve bazı nüshalarda **صنعة** (nun ve sad ile) vardır; ve o yanlıştır.

Ve **التبرنس**: köpeğin yürüyüşüdür; insan da öyle yürüdüğünde denilir: “O **يتبرنس**”; bunu el-Leys söyledi; ve burası onun zikredilme yeridir. Yine, hızlı bir geçişle geçtiğinde denilir: “**يتبرنس**”; Ebû Amr’dan; ve burası onun zikredilme yeridir.

Ve **البرناس**: derin kuyu; ve bunun hepsinin zikri geçti; **بربس**’te, muvahhada ile.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **برنس**, “**قنفذ** gibi”: Berberîlerden bir kabile; meskenleri onlarla adlandırıldı. Ve onlardandır: meşhur veli Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Îsâ **البرنسي**, **بزروق** lakaplı; bunu şeyhimiz istidrâk etti. Ve Abdullah b. Fâris b. Ahmed **البرنسي**: faziletlilerden biri; Mekke’de 894 senesinde öldü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَبَرْنَسَ
Q. 2 تَبَرْنَسَ تبرنس He wore, or clad himself with, a بُرْنُس. (S.)

بُرْنُسٌ
بُرْنُسٌ برنس A long قَلَنْسُوَة, (S, Msb, K,) which the devotees used to wear in the first age of ElIslلm: (S:) or any garment of which the head forms a part, (M, K,) being joined to it, (M,) whether it be a دُرَّاعَة or a مِمْطَر or a جُبَّة; (M, K;) and this is said to be the correct explanation: (TA:) [agreeably with the latter explanation, it is applied in the present day to a hooded cloak, mostly of white woollen stuff; but often, of cloth of any colour:] pl. بَرَانِسُ: (Msb:) [some say] it is from البِرْسُ, meaning “cotton,” and the ن is augmentative: or, accord. to some, it is not Arabic. (TA.) ― -b2- بُرْنُسُ الحُسْنِ (assumed tropical:) Comely, or goodly, hair. (TA in art. ملأ.)

##### Türkçe

تَبَرْنَسَ
Q. 2 **تَبَرْنَسَ** تبرنس Bir **بُرْنُس** giydi; yahut kendisini bir **بُرْنُس** ile giydirdi. (S.)

بُرْنُسٌ
**بُرْنُسٌ** برنس Uzun bir **قَلَنْسُوَة**; (S, Msb, K,) ki dindarlar İslâm’ın ilk çağında onu giyerlerdi: (S:) yahut başın bir parça teşkil ettiği herhangi bir giysi, (M, K,) ona bitişik olmak üzere, (M,) ister bir **دُرَّاعَة** olsun ister bir **مِمْطَر** yahut bir **جُبَّة**; (M, K;) ve bunun doğru açıklama olduğu söylenmiştir: (TA:) çoğulu **بَرَانِسُ**: (Msb:) [bazıları der ki] o, “pamuk” mânasına gelen **البِرْسُ**’dendir ve **النون** ziyadedir: yahut bazılarına göre, Arapça değildir. (TA.) ― -b2- **بُرْنُسُ الحُسْنِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Güzel, yahut iyi, saç. (TA, md. **ملأ**’de.)
