# بريط (ب-ر-ي-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - ي - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الطاء والراء
طريل:
الطِّربالُ: عَلَمٌ يُبنَي قال النّبيّ صلّى الله عليه وآله وسلّم: "إذا مَرَرْتُمْ بطربالٍ مائلٍ فأَسرِعُوا المَشْيَ". قال المفسّرون: هو حائط، أو ركن أو نحوه، مائل، قال جرير:
ألوى بها شَذْبُ العُرُوق مُشَذَّبٌ		فكَأَنَّما وَكَنَتْ على طِـرْبـالِ
برطل:
البِرْطيل: حَجَرٌ أو حديدٌ فيه طول يُنقَرُ به الرَّحَى، خِلْقَتُه كذلك، ليس ممّا يُطَوِّله الناس، ولا يُحَدِّدونه، وقد يُشَبَّهُ به خَطمُ النَّجيبة، قال:
كأنّ ما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَـهـا		من خَطْمِها ومن اللَّحيَيْنِ بِرْطيلُ
والبُرْطُلَة: المِظَلَّةُ الصَّيفيّة.
طرطب:
الطُّرْطَبُّ، مُثَقَّلَةُ الباء: الثَّدْيُ الضَّخْمُ المُسْترخي، وبعضٌ يقول: طُرطَبّة للواحدةِ فيمن يؤنِّث الثَّدْي.
والطَّرْطَبةُ: صوت الحالب بالمَعز ليُسَكِّنَها والطَّرْطَبةُ تكون بالشَّفتين، يقال: طَرْطَبَ بها.
وقيل: فلانٌ يُطَرْطِبُ، أي: يُكْثِرُ الضُّراطَ، قال المغيرة بن حبناء:
فإنّ استَك الكَوْماءَ عَيبٌ وعَوْرةٌ		يُطَرْطب فيها ضاغِطانِ وناكثُ
بريط:
البَرْيَطُ: مُعَرَّبٌ، وهو من ملاهي العجم.
والبِرِْبيطِيّاءُ: موضعٌ يُنْسَبُ إليه الوشيُ.
طنبر:
الطُّنْبُور: الذي يُلْعَبُ به، معرّب، وقد استعمل في لفظ العربيّة.
فرطم:
الفُرطومة: مِنقارُ الخُفّ، إذا كان طويلاً محدّد الرّأس، وفي الحديث: "إنّ شِيعةَ الدَّجّال شَوارِبُهُمْ طِوالٌ، وخِفافُهُمْ مُفَرْطَمةٌ".
برطم:
البَرْطَمةُ: عُبُوسٌ في انتفاخ وغيظ، تقول: رَأَيتُهُ مُبَرْطِمأ وما الذي بَرْطَمَةُ?
تفطر:
التّفاطير: أَوَّلُ نَبْتٍ يَقَعُ في مَواقِعَ من الأَرْض مختلفة، قال:
تَفاطِير وسميٍّ رواء جُذُورُها
يعني: أصول التّقاطير.

##### Türkçe

**الطاء** ve **الراء**

طريل:
**الطِّربالُ**: inşa edilen bir alâmettir. Nebî sallallahu aleyhi ve âlihî ve sellem dedi: “Eğer eğik bir **طربالٍ**’dan geçerseniz yürümeyi hızlandırın.” Müfessirler dedi: O, eğik bir duvar yahut bir köşe veya onun benzeri bir şeydir. Cerîr dedi:
ألوى بها شَذْبُ العُرُوق مُشَذَّبٌ		فكَأَنَّما وَكَنَتْ على **طِـرْبـالِ**

برطل:
**البِرْطيل**: içinde uzunluk bulunan bir taş yahut demirdir; onunla değirmen taşı oyulur; yaratılışı böyledir; insanların uzattığı şeylerden değildir ve onu sivriltmezler. Ve onunla, soylu dişi devenin burnu benzetilebilir. Dedi:
كأنّ ما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَـهـا		من خَطْمِها ومن اللَّحيَيْنِ **بِرْطيلُ**
Ve **البُرْطُلَة**: yazlık gölgeliktir.

طرطب:
**الطُّرْطَبُّ** (bâ’sı şeddeli): iri, sarkık büyük memedir. Bazısı, memeyi müennes yapan kimseye göre tekil için **طُرطَبّة** der.
Ve **الطَّرْطَبةُ**: keçiyi sakinleştirmek için sağanın çıkardığı sestir; **الطَّرْطَبةُ** iki dudakla olur; “Onunla **طَرْطَبَ**” denir.
Ve denildi ki: Falan **يُطَرْطِبُ**, yani: çok osurur. Muğîre b. Hubnâ’ dedi:
فإنّ استَك الكَوْماءَ عَيبٌ وعَوْرةٌ		يُطَرْطب فيها ضاغِطانِ وناكثُ

بريط:
**البَرْيَطُ**: muarrebdir; ve o, Acem’in eğlencelerindendir.
Ve **البِرِْبيطِيّاءُ**: nakışlı kumaşın kendisine nisbet edildiği bir yerdir.

طنبر:
**الطُّنْبُور**: onunla çalınan şeydir; muarrebdir; ve Arapça lafzında kullanılmıştır.

فرطم:
**الفُرطومة**: nalın gagasıdır; başı sivri, uzun olduğu zaman. Ve hadiste: “Şüphesiz **الدَّجّال**’ın Şîası: bıyıkları uzundur ve nalınları **مُفَرْطَمةٌ**’dir.”

برطم:
**البَرْطَمةُ**: şişkinlik ve öfke içinde bir surat asmadır. “Onu **مُبَرْطِمأ** gördüm” dersin; “Onu **بَرْطَمَةُ** eden nedir?”

تفطر:
**التّفاطير**: yerin muhtelif yerlerinde vâki olan ilk bitkidir. Dedi:
تَفاطِير وسميٍّ رواء جُذُورُها
Yani: **التّقاطير**’in kökleri.
