# بزم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B2%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B2%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B2%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: بزم

باب الزاي والباء مع الميم
بزم
استعمل منه : بزم .
بزم : قال الليث : البزْمُ : شدة العَض بمقدَّم الفم ، وهو أخف من العَض ، وأَنشد :
ولا أَظنُّكَ إنْ عَضّتكَ بازمَةٌ
من البَوازم إلاّ سَوْف تَدْعُوني
وأهلُ اليمن يسمّون السِّن : البزم .
وقال أبو زيد : بزمْت الشيء : وهو العَض بالثّنايا دون الأنياب والرَّباعيات ، أُخذ ذلك من بزْم الرامي ، وهو أَخذُه الوتَر بالإبهام والسَّبابة ، ثم يُرسل السّهم .
قال : والكدْم بالقَوادِم والأنياب .
وقال الليث : الإبْزِيمُ : الّذي في رأس المِنْطَقَة وما أشبَهها .
وقال ابن شُمَيل : الحَلْقة الّتي لها لِسانٌ يُدْخَل في الخَرْق في أسفل المِحمَل ، ثم تَعضّ عليها حَلْقَتها ، والحَلْقة جميعاً أبْزِيم ، وهُنّ الجوامع تَجمَع الحوامل ، وهي الأوازِم وقد أَزَمْن عليه .
وأراد بالمِحمل حمّالة السّيف ؛ قال ذو الرُّمة يصف فلاة أجهضت الركابُ فيها أولادَها :
بهامى مكَففة أكفانُها قَشَب
فكّتْ خواتيمها عنها الأبازيمُ
بها بهذه الفلاة أولاد إبل أجهضتها فهي مكفّفة في أغراسها فكّت خواتيم رحمها عنها الأبازيم ؛ وهي أبازيم الأنساع .
وقال الليث : البَزِيم وهو الوَزِيم : حُزْمة من البَقْل ؛ وأنشد :
بأبْلُمَةٍ تُشَدُّ على وَزِيمِ
وقال الفرّاء : البَزْمُ والمَصْرُ : الحَلْب بالسّبابة والإبهام .
والبَزْم : ضرِيمة الأمر ، وهو ذو مُبازَمةٍ ، أي : ذو صَرِيمه للأمدِ .
سلمة عن الفرّاء قال : البَزْمةُ : وَزْنُ ثلاثين ، والأوقيّةُ : وزنُ أربعين ، والنَّشُّ : وزنُ عِشرين .
أبو عُبيد عن الفرّاء : هو يأكل وَزْمَة . وبَزْمَة : إذا كان يأكل وَجْبةً في اليوم والليلة .
ويقال : بزمته بازمةٌ من بوازم الدهر ؛ أي : أصابته شدّةٌ من شدائد . وفلان ذو بازمة ، أي : ذو صريمة .

### Türkçe

باب **الزاي** و**الباء** مع **الميم**
**بزم**
Ondan kullanılan: **بزم**.
**بزم**: Leys dedi: **البزْمُ**: ağzın ön kısmıyla ısırmanın şiddeti; ve o, ısırmadan daha hafiftir. Ve inşad etti:
ولا أَظنُّكَ إنْ عَضّتكَ بازمَةٌ
من البَوازم إلاّ سَوْف تَدْعُوني
Ve Yemen ehli dişi: **البزم** diye adlandırırlar.
Ebû Zeyd dedi: **بزمْت** şeyi: o, köpekdişleri ve dört kesici dişler olmaksızın ön kesici dişlerle ısırmadır; bu, okçunun **بزْم**’inden alınmıştır; o, başparmak ve işaret parmağıyla kirişi tutmasıdır; sonra oku salar.
Dedi: ve **الكدْم** ön dişlerle ve köpekdişleriyle (olandır).
Leys dedi: **الإبْزِيمُ**: kuşağın başında olan ve ona benzer şeydir.
İbn Şümeyl dedi: dili olan halka; alt tarafta **المِحمَل**’in altında yırtığa sokulur; sonra halkası onun üzerine ısırır; ve halkanın tamamı: **أبْزِيم**’dir; ve onlar, taşıyanları toplayan toplayıcılardır; ve onlar: **الأوازِم**’dir; ve onun üzerine **أَزَمْن** ettiler.
**المِحمل** ile kastedilen kılıç askısıdır; Zü’r-Rumme, bineklerin içinde yavrularını düşürdüğü bir çölü vasfederek dedi:
بهامى مكَففة أكفانُها قَشَب
فكّتْ خواتيمها عنها الأبازيمُ
Bu çöldedir: yavrularını düşürttüğü deve yavruları; böylece o, fidanlıklarında bağlanmış hâlde; rahminin mühürlerini ondan **الأبازيمُ** çözdü; ve o, kayışların **أبازيم**’leridir.
Leys dedi: **البَزِيم** ve o **الوَزِيم**’dir: sebzeden bir demet; ve inşad etti:
بأبْلُمَةٍ تُشَدُّ على وَزِيمِ
Ferrâ dedi: **البَزْمُ** ve **المَصْرُ**: işaret parmağı ve başparmakla sağmadır.
Ve **البَزْم**: işin keskinliği; ve o, **مُبازَمة** sahibidir; yani: müddete karşı keskinliği olan.
Selame, Ferrâ’dan: dedi: **البَزْمةُ**: otuzun tartısıdır; ve **الأوقيّةُ**: kırkın tartısıdır; ve **النَّشُّ**: yirminin tartısıdır.
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: o, **وَزْمَة** yer. Ve **بَزْمَة**: eğer gündüz ve gecede bir öğün yiyen olursa.
Ve denir: onu, zamanın **بوازم**’inden bir **بازمة** **بزمته**; yani: şiddetlerden bir şiddet ona isabet etti. Ve falan **بازمة** sahibidir; yani: keskinlik sahibi.
