# بزن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B2%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B2%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B2%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بزن

الأَبْزَنُ: شيءٌ يُتَّخَذ من الصُّفْر للماء وله جَوْف، وقد أَهْمله الليث؛ وجاء في شعرٍ قديم: قال أَبو دُوادٍ الإياديّ يصف فرساً وَصَفه بانتفاخ جَنْبَيْه:
أَجْوَفُ الجَوْفِ، فهو منه هواءٌ،
مثل ما جافَ، أَبْزَناً، نَجَّارُ
أَصله آبْزَنَ فجعله الأَبْزَنَ حَوْض من نُحاسٍ يَسْتَنْقعُ فيه الرجلُ، وهو مُعَرّب، وجعَل صانِعَه نجّاراً جافَ أَيَزْناً وسَّع جوفَه لتجويده إيّاه. ابن بري: الأَبْزَنُ شيء يَعْمَله النّجار مثل التابوت؛ وأَنشد بيت أَبي دُواد:
مِثل ما جاف أَبزناً نجّارُ
أَبو عمرو الشّيْباني: يقال إبْزِيمٌ وإبْزِينٌ ويُجْمَع أَبازينَ؛ قال أَبو دواد في صفة الخيل:
إنْ لَم تَلِطْني بهمْ حقّاً، أَتَيْتُكُمُ
حُوّاً وكُمْتاً تَعادَى كالسّراحين
من كلّ جَرْداءَ قد طارَتْ عقيقتُها،
وكلّ أَجْرَدَ مُسْتَرْخِي الأَبازِينِ
جمعُ إبْزِين، ويقال للقُفْل أَيضاً الإبْزيمَ لأَنّ الإبْزِيم إفْعيل من بَزَمَ إذا عَضَّ، ويقال أَيضاً إبْزين، بالنون. الجوهري: البُزْيونُ، بالضمّ، السُّنْدُس؛ قال ابن بري: هو رَقيقُ الديباج، قال: والإبْزين لغةٌ في الإبزيم؛ وأَنشد:
وكلّ أَجردَ مُسْترْخي الأَبازينِ

### Türkçe

**الأَبْزَنُ**: sudan yapılmış, su için edinilen ve iç boşluğu olan bir şeydir; Lays onu ihmal etmiştir; ve eski bir şiirde gelmiştir: Ebû Duvâd el-İyâdî, yanlarının şişkinliğiyle vasfettiği bir atı vasfederken dedi:

“İçi boşun içi boş; o, ondan bir havadır,
tıpkı bir marangozun, bir **أَبْزَناً**’ı oyması gibi.”

Aslı **آبْزَنَ**’dır; onu **الأَبْزَنَ** yaptı: bakırdan bir havuzdur; adam onun içinde su biriktirir (suda bekler); o, Arapçalaştırılmıştır; ve yapanını marangoz kıldı: **جافَ** yani **أَيَزْناً**; onu iyi yapması için iç boşluğunu genişletti. İbn Berrî: **الأَبْزَنُ** marangozun tabut gibi yaptığı bir şeydir; ve Ebû Duvâd’ın beytini okudu:

“tıpkı bir marangozun bir **أَبزناً**’ı oyması gibi.”

Ebû Amr eş-Şeybânî: **إبْزِيمٌ** ve **إبْزِينٌ** denir ve **أَبازينَ** olarak çoğul yapılır; Ebû Duvâd atların vasfında dedi:

“Eğer beni onlarla gerçekten yapıştırmazsan, size gelirim:
kırçıl ve doru; **السّراحين** gibi birbirine düşmanlaşır.
Her bir çıplak (tüysüz)dan ki akik’i uçmuştur,
ve her bir tüysüzden, **الأَبازِينِ**’i gevşek.”

**إبْزِين**’in çoğuludur; ve kilide de **الإبْزيمَ** denir; çünkü **الإبْزِيم** **بَزَمَ**’dan **إفْعيل**’dir; **بَزَمَ**: ısırdı, dişlediği zaman; ve ayrıca **إبْزين** denir, **النون** ile. el-Cevherî: **البُزْيونُ**, zamme ile, **السُّنْدُس**’tur; İbn Berrî dedi: o, dibâcın incesidir; dedi: ve **الإبْزين** **الإبزيم**’de bir lugattır; ve okudu:

“ve her bir tüysüzden, **الأَبازينِ**’i gevşek.”
