# بست — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B3%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بست](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بست

بست، بالفتح: أهمله الجوهري وقال الصاغاني: هو واد بأرض إربل. وأما أبو نصر أحمد بن زياد الزراد الدهقان المعروف بابن أبي سعيد السمرقندي، فإنه كان قصيرا فلقب  بست  بالعجمية، وهو القصير. ونسب إليه أبو بكر محمد بن أحمد بن أسد الحافظ، كذا في الأنساب. ويقال أيضا البستاني، بإثبات الألف. وهو بغدادي هروي الأصل. بست، بالضم: د، بسجستان وقال ابن الأثير: مدينة بكابل، بين هراة وغزنة، كثيرة الخضرة والأنهار، منه: أبو حاتم محمد بن حبان بن أحمد بن حبان التميمي إمام عصره، له تصانيف لم يسبق إلى مثلها، أخذ الفقه عن أبي بكر بن خزيمة بنيسابور، وتولى القضاء بسمرقند وغيرها، وتوفي سنة 354 بها. وإسحاق بن إبراهيم بن عبد الجبار القاضي أبو محمد، وله مسند، روى عن قتيبة وابن راهويه، مات سنة 357، وهو شيخ ابن حبان. أبو سليمان حمد بن محمد الخطابي، قد أعاده في خ ط ب، صاحب معالم السنن وغريب الحديث وغيرهما، إمام عصره. وأبو الفتح علي بن محمد الشاعر المشهور. وعبد الغفار بن فاخر بن شريف أبو سعد الحنفي البستي، محدث. ويحيى بن الحسن. والخليلان ابنا أحمد القاضي. ابن أحمد الفقيه، البستيون محدثون. وبست، بالكسر ثم مثناة تحتية ساكنة، ثم سين مهملة ساكنة أيضا وتاء مثناة فوقية: قرية بالري، منها أبو عبد الله أحمد بن مدرك عن عطاف بن قيس الزاهد. والبست، بالفتح: نوع من السير، قيل: هو لثغة، وأصله بسس بسينين، أو هو سير فوق العنق، أو السبق في العدو، كالسبت في الكل. والبستان، بالضم: الحديقة من النخل، كما ورد في شعر الأعشى. ونقل عن الفراء أنه عربي، وأنكره ابن دريد. وفي شفاء الغليل: بستان، معرب بوستان، قيل: معناه بحسب الأصل: آخذ الرائحة، وقيل: معناه مجمع الرائحة، قاله شيخنا. قلت: مقتضى تركيبه من بو و ستان أن يكون آخذ الرائحة كما قاله، وهو المعروف في اللسان، وسقط الواو عن الاستعمال، ثم توسع فيه حتى أطلقوه على الأشجار. وبستان ابن معمر على أميال يسيرة من مكة، والعامة تقول: ابن عامر وبمصر: البستان: حيث مدفن العلماء. وعلي بن زياد البستاني، محدث، ورى عن حفص بن غياث، وعنه عبد الله بن زيدان البجلي، ذكره النرسي. والبستنبان: هو حافظ البستان، وقد نسب إليه جماعة من المحدثين.

### Türkçe

**بست**, fetha ile: Cevherî onu ihmal etti; Sâğânî dedi ki: O, Erbil toprağında bir vadidir. Ama Ebû Nasr Ahmed b. Ziyâd ez-Zerrâd ed-Dihkân, İbn Ebî Saîd es-Semerkandî diye bilinen, o kısa boylu idi; bu yüzden Acemce **بست** diye lakaplandı; o da “kısa boylu”dur. Ve ona nisbet edildi: Ebû Bekr Muhammed b. Ahmed b. Esed el-Hâfız; Ensâb’da böyle(ce)dir. Ve ayrıca **البستاني** de denir; elifin isbâtıyla. O Bağdatlıdır, aslı Heratlıdır.

**بست**, damme ile: D; Sicistân. İbnü’l-Esîr dedi ki: Kâbil’de bir şehirdir; Herat ile Gazne arasında; yeşilliği ve ırmakları çoktur. Ondandır: Ebû Hâtim Muhammed b. Hibbân b. Ahmed b. Hibbân et-Temîmî, asrının imamı; onun benzerine önceden gidilmemiş tasnifleri vardır; fıkhı Nîsâbûr’da Ebû Bekr b. Huzeyme’den aldı; Semerkand’da ve başkasında kadılığı üstlendi; 354 yılında orada vefat etti. Ve İshâk b. İbrâhîm b. Abdülcebbâr el-Kâdî Ebû Muhammed; onun bir Müsned’i vardır; Kuteybe’den ve İbn Râhûye’den rivayet etti; 357 yılında öldü; o, İbn Hibbân’ın şeyhidir. Ebû Süleymân Hamed b. Muhammed el-Hattâbî; onu **خ ط ب**’de iade etmiştir; Maâlimü’s-sünen’in ve Garîbü’l-hadîs’in ve başkalarının sahibidir; asrının imamı. Ve Ebû’l-Feth Alî b. Muhammed, meşhur şair. Ve Abdülgaffâr b. Fâhir b. Şerîf Ebû Sa‘d el-Hanefî el-**بستي**; muhaddis. Ve Yahyâ b. el-Hasen. Ve el-Halîlân, kadı Ahmed’in iki oğlu. İbn Ahmed el-fakîh; **البستيون** muhaddislerdir.

Ve **بست**, kesra ile; sonra sâkin bir “altı noktalı ikili” (harf); sonra yine sâkin “ihmâl edilmiş” bir sîn; ve “üstten noktalı ikili” bir tâ: Rey’de bir köydür; ondandır Ebû Abdillâh Ahmed b. Mudrik, Atâf b. Kays ez-Zâhid’den (rivayet eder).

Ve **البست**, fetha ile: kayıştan bir tür; denildi ki: o bir peltekliktir; aslı iki sîn ile **بسس**’tir; yahut o, boynun üstünde (olan) bir kayıştır; yahut koşuda öne geçmedir; bütünde **السبت** gibi.

Ve **البستان**, damme ile: hurmadan (oluşan) bahçe; A‘şâ’nın şiirinde vârid olduğu gibi. Ferrâ’dan nakledildi ki o Arapçadır; İbn Düreyd onu inkâr etti. Ve Şifâü’l-galîl’de: **بستان**, **بوستان**’ın muarrebidir; denildi ki: aslınca mânası “koku alan”dır; ve denildi ki: mânası “kokunun toplandığı yer”dir; bunu şeyhimiz söyledi. Dedim: **بو** ve **ستان**’dan terkibi, onun dediği gibi “koku alan” olmasını gerektirir; ve bu, lisanda bilinen(şey)dir; vav kullanımdan düştü; sonra onda genişletildi, nihayet onu ağaçlara da ıtlak ettiler.

Ve Büstân İbn Ma‘mer, Mekke’den az bir mil(ler) üzerindedir; avam “İbn Âmir” der. Ve Mısır’da: **البستان**: âlimlerin defnedildiği yerin bulunduğu yer.

Ve Alî b. Ziyâd el-**البستاني**, muhaddis; Hafs b. Gıyâs’tan rivayet etti; ondan da Abdullah b. Zeydân el-Becelî (rivayet etti); Nersî onu zikretti.

Ve **البستنبان**: o, **البستان**’ın hâfızıdır; ve ona nisbet edilen bir cemaat muhaddis vardır.
