# بسر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B3%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بسر

البَسْرُ: الإِعْجالُ.
وبَسَرَ الفَحْلُ الناقةَ يَبْسُرُها بَسْراً وابْتَسَرَها: ضربها قبل الضَّبَعَةِ. الأَصمعي: إِذا ضُرِبَت الناقةُ على غير ضَبعَةٍ فذلك البَسْرُ، وقد بَسَرَها الفحلُ، فهي مَبْسُورة؛ قال شمر: ومنه يقال: بَسَرْتُ غَرِيمي إِذا تقاضيته قبل محلّ المال، وبَسَرْتُ الدُّمَّلَ إِذا عصرته قبل أَن يَتَقَيَّحَ، وكأَنَّ البَسْرَ منه. والمَبْسُورُ: طالب الحاجة في غير موضعها. وفي حديث الحسن قال للوليد التَّيّاسِ: لا تُبْسِرْ؛ البَسْرُ ضرب الفحل الناقة قبل أَن تَطْلُب؛ يقول: لا تَحْمِلْ على الناقة والشاة قبل أَن تطلب الفحلَ، وبَسَرَ حاجته يَبْسُرُها بَسْراً وبِساراً وابْتَسَرَها وتَبَسَّرَها: طلبها في غير أَوانها أَو في غير موضعها؛ أَنشد ابن الأَعرابي للراعي:
إِذا احْتَجَبَتْ بناتُ الأَرضِ عنه،
تَبَسَّرَ يَبْتَغِي فيها البِسارَا
بنات الأَرض: النبات. وفي الصحاح: بناتُ الأَرضِ المواضع التي تخفى على الراعي. قال ابن بري: قد وهم الجوهري في تفسير بنات الأَرض بالمواضع التي تخفى على الراعي، وإِنما غلطه في ذلك أَنه ظن أَن الهاء في عنه ضمير الراعي، وأَن الهاء في قوله فيها ضمير الإِبل، فحمل البيت على أَن شاعره وصف إِبلاً وراعيها، وليس كما ظن وإِنما وصف الشاعر حماراً وأُتُنَه، والهاء في عنه تعود على حمار الوحش، والهاء في فيها تعود على أُتنه؛ قال: والدليل على ذلك قوله قبل البيت ببيتين أَو نحوهما:
أَطَارَ نَسِيلَهُ الحَوْلِيَّ عَنْهُ،
تَتَبُّعُه المَذانِبَ والقِفَارَا
وتَبَسَّرَ: طلب النبات أَي حَفَر عنه قبل أَن يخرج؛ أَخبر أَن الحَرَّ انقطع وجاء القيظُ، وبَسَرَ النخلة وابْتَسَرها: لَقَّحَها قبل أَوان التلقيح؛ قال ابن مقبل:
طَافَتْ به العَجْمُ، حتى نَدَّ ناهِضُها،
عَمٌّ لُقِحْنَ لِقاحاً غَيرَ مُبْتَسَرِ
أَبو عبيدة: إِذا همَّت الفرسُ بالفَحْلِ وأَرادَتْ أَن تَسْتَودِقَ فَأَولُ وِداقِها المُباسَرَةُ، وهي مُباسِرَةٌ ثم تكونَ وَديقاً. والمُباسِرَةُ: التي هَمَّتْ بالفحل قبل تمام وِداقِها، فإِذا ضربها الحِصانُ في تلك الحال، فهي مبسورة، وقد تَبسَّرَها وبَسَرَها.
والبَسْرُ ظَلْمُ السّقاءِ. وبَسَرَ الجِبْنَ بَسْراً: نَكَأَه قبل وقته. وبَسَرَ وأَبْسَرَ إِذا عَصَرَ الحِبْنَ قبلَ أَوانه. الجوهري: البَسْرُ أَن يَنْكَأَ الحِبْنَ قبل أَن يَنْضَجَ أَي يَقْرِفَ عنه قِشْرَهُ. وبَسَرَ القَرْحَةَ يَبْسُرُها بَسْراً: نكأَها قبلَ النُّضْجِ. والبَسْرُ: القَهْرُ. وبَسَرَ يَبْسُرُ بَسْراً وبُسُوراً: عَبَسَ. وَوَجْهٌ بَسْرٌ: باسِرٌ، وُصِفَ بالمصدر. وفي التنزيل العزيز: وَوُجُوهٌ يومئذٍ باسِرَةٌ؛ وفيه: ثم عَبَسَ. وَبَسَرَ؛ قال أَبو إِسحق: بَسَرَ أَي نظر بكراهة شديدة. وقوله: ووجوه يومئذٍ باسِرة أَي مُقَطِّبَةٌ قد أَيقنت أَن العذاب نازل بها. وبَسَرَ الرجلُ وَجْهَه بُسُوراً أَي كَلَحَ. وفي حديث سعد قال: لما أَسلمتُ رَاغَمَتْني أُمِّي فكانت تلقاني مَرَّةً بالبِشْرِ ومَرَّةً بالبَسْرِ؛ البِشْرُ، بالمعجمة: الطلاقة؛ والبَسْرُ، بالمهملة: القُطُوبُ؛ بَسَرَ وَجْهَهُ يَبْسُرُه.
وتَبَسَّرَ النهارُ: بَرَدَ. والبُسْرُ: الغَضُّ من كل شيء. والبُسْرُ: التمر قبل أَن يُرْطِبَ لِغَضاضَتِه، واحدته بُسْرَةٌ؛ قال سيبويه: ولا تُكَسَّرُ البُسْرَةُ إِلاَّ أَن تجمع بالأَلف والتاء لقلة هذا المثال في كلامهم، وأَجاز بُسْرانٌ وتُمْرانٌ يريد بهما نوعين من التَّمْرِ والبُسْرِ. وقد أَبْسَرَتِ النخلةُ ونخلةُ مُبْسِرٌ، بغير هاء، كله على النسب، ومِبْسارٌ: لا يَرْطُبُ ثمرها. وفي الحديث في شرط مشترى النخل على البائع: ليس له مِبْسارٌ، هو الذي لا يَرْطُبُ بُسْرُه. وبَسَرَ التَّمْرَ يَبْسُرُه بَسْراً وبَسَّرَهُ إِذا نَبَذَ فَخَلَطَ البُسْرَ بالتمر. وروي عن الأَشْجَع العَبْدِيِّ أَنه قال: لا تَبْسُرُوا ولا تَثْجُرُوا؛ فَأَما البَسْرُ. بفتح الباء، فهو خَلْطُ البُسْرِ بالرُّطَبِ أَو بالتمر وانتباذُهما جميعاً، والثَّجْرُ: أَن يؤْخذ ثَجِيرُ البُسْرِ فَيُلْقَى مع التمر، وكره هذا حذار الخليطين لنهي النبي،صلى الله عليه وسلم، عنهما. وأَبْسَرَ وبَسَرَ إِذا خَلَطَ البُسْرَ بالتمر أَو الرطب فنبذهما. وفي الصحاح: البَسْر أَن يُخلَط البُسْرُ مع غيره في النبيذ. والبُسْرُ: ما لَوَّنَ ولم يَنْضِجْ، وإِذا نضِجَ فقد أَرْطَبَ؛ الأَصمعي: إِذا اخْضَرَّ حَبُّه واستدار فهو خَلالٌ، فإِذا عظم فهو البُسْرُ، فإِذا احْمَرَّتْ فهي شِقْحَةٌ. الجوهري: البُسْرُ
(* قوله: «الجوهري البسر» إلخ ترك كثيراً من
المراتب التي يؤول إليها الطلع حتى يصل إلى مرتبة التمر فانظرها في القاموس وشرحه). أَوَّله طَلْعٌ ثم خَلالٌ ثم بَلَحٌ ثم بُسْرٌ ثم رُطَبٌ ثم تمر، الواحدة بُسْرَةٌ وبُسُرَةٌ وجمعها بُسْراتٌ وبُسُراتٌ وبُسْرٌ وبُسُرٌ. وأَبْسَرَ النخل: صار ما عليه بُسْراً. والبُسْرَةُ مِنَ النَّبْتِ: ما ارتفع عن وجه الأَرض ولم يَطُلْ لأَنه حينئذٍ غَضٌّ. قال: وهو غَضّاً أَطيبُ ما يكون. والبُسْرَةُ: الغَضُّ من البُهْمَى؛ قال ذو الرمة: رَعَتْ بَارِضَ البُهْمَى جَمِيعاً وبُسْرَةً،
وصَمْعاءَ، حَتَّى آنَفَتْها نِصالُها.
أَي جعلتها تشتكي أُنُوفَها. الجوهري: البُسْرَةُ من النبات أَوّلها البَارِضُ، وهي كما تبدو في الأَرض، ثم الجَمِيمُ ثم البُسْرَةُ ثم الصَّمْعَادُ ثم الحشِيشُ ورَجلٌ بُسْرٌ وامرأَةٌ بُسْرَةٌ: شابان طَرِيَّانِ. والبُسْرُ والبَسْرُ: الماءُ الطَّرِيُّ الحديثُ العَهْدِ بالمطر ساعةَ ينزل من المُزْنِ، والجمع بِسارٌ، مثل رُمْحٍ ورماح. والبَسْرُ: حَفْرُ الأَنهار إِذا عَرَا الماءُ أَوطانَهُ؛ قال الأَزهري: وهو التَّيَسُّرُ؛ وأَنشد بيت الراعي:
إِذا احْتَجَبَتْ بَناتُ الأَرضِ عنهُ،
تَبَسَّرَ يَبْتَغِي فيها البِسارَا
قال ابن الأَعرابي: بنات الأَرض الأَنهار الصغار وهي الغُدُرانُ فيها بقايا الماء. وبَسَرَ النَّهْرَ إِذا حفر فيه بئراً وهو جافٌّ، وأَنشد بيت الراعي أَيضاً. وأَبْسَرَ إِذا حفر في أَرض مظلومة. وابْتَسَرَ الشيءَ: أَخَذَه غَضّاً طَرِيّاً.
وفي الحديث عن أَنس قال: لم يخرج رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، في سَفَرٍ قَطُّ إِلاَّ قال حين يَنْهَضُ من جلوسِه: اللهمَّ بكَ ابْتَسَرْتُ وإِليكَ تَوَجَّهْتُ وبكَ اعْتَصَمْتُ، أَنتَ رَبِّي ورَجائي، اللهمَّ اكْفِني ما أَهَمَّني وما لم أَهْتَمَّ به، وما أَنْتَ أَعْلَمُ به مني، وزَوِّدْني التَّقْوَى واغْفِرْ لي ذَنْبي وَوَجِّهْني للخَيرِ أَيْنَ تَوَجَّهْتُ، ثم يخرج؛ قولُه،صلى الله عليه وسلم: بك ابتسرت أَي ابتدأْت سفري. وكلُّ شيء أَخذتَه غَضّاً، فقد بَسَرْتَه وابتَسَرْتَه؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه الأَزهري، والمحدثون يَرْوُونُه بالنون والشين المعجمة أَي تحركتُ وسِرْتُ.
وبَسَرْتُ النباتَ أَبْسُرُه بَسْراً إِذا رعيته غَضّاً وكنتَ أَوَّلَ من رعاه؛ وقال لبيد يصف غيثاً رعاه أُنُفاً:
بَسَرْتُ نَدَاهُ، لم تُسَرَّبُ وُحُوشُه
بِعِرْبٍ، كَجِذْعِ الهاجِرِيِّ المُشَذَّبِ.
والبَيَاسِرَةُ: قَوْمٌ بالسَّنْدِ، وقيل: جِيلٌ من السند يؤاجرون أَنفسهم من أَهل السفن لحرب عدوّهم؛ ورجل بَيْسَرِيٌّ.
والبسارُ: مطر يدوم على أَهل السند وفي الصيف لا يُقْلِعُ عنهم ساعةً فتلك أَيام البسار، وفي المحكم: البسار مطر يوم في الصيف يدوم على البَيَاسِرَةِ ولا يُقْلِعُ. والمُبْسِرَاتُ: رياح يستدل بهبوبها على المطر. ويقال للشمس: بُسْرَةٌ إِذا كانت حمراء لم تَصْفُ؛ وقال البعيث يذكرها: فَصَبَّحَها، والشَّمسُ حَمْرَاءُ بُسْرَةٌ
بِسائِفَةِ الأَنْقاءِ، مَوْتٌ مُغَلِّسُ
الجوهري: يقال للشمس في أَوَّل طلوعها بُسْرَةٌ. والبُسْرَةُ: رأْس قَضِيبِ الكَلْبِ. وأَبْسَرَ المركَبُ في البحر أَي وَقَفَ. والباسُور، كالنَّاسُور، أَعجمي: داء معروف ويُجْمَعُ البَوَاسِيرَ؛ قال الجوهري: هي علة تحدث في المقعدة وفي داخل الأَنف أَيضاً، نسأَل الله العافية منها ومن كل داء. وفي حديث عمران بن حصين في صلاة القاعد: وكان مَبْسُوراً أَي به بواسير، وهي المرض المعروف. وبُسْرَةُ: اسْمٌ. وبُسْرٌ: اسْمٌ؛ قال:
ويُدْعَى ابنَ مَنْجُوفٍ سُلَيْمٌ وأَشْيَمٌ،
ولَوْ كانَ بُسْرٌ رَاءَ ذلِكَ أَنْكَرَا

### Türkçe

**البَسْرُ**: acele ettirme.

Ve erkek deve dişi deveyi **بَسَرَ** eder, onu **يَبْسُرُها**; **بَسْراً** ve **ابْتَسَرَها**: onu **الضَّبَعَةِ**’den önce vurdu. **الأَصمعي**: Dişi deve **ضَبعَةٍ** olmaksızın vurulursa, işte bu **البَسْرُ**dur; ve erkek deve onu **بَسَرَ** etmiştir; o hâlde o **مَبْسُورة**dur; **شمر** dedi: Bundan dolayı denir: Malın vadesinden önce ondan alacağını istemek suretiyle onu sıkıştırdığımda “**بَسَرْتُ غَرِيمي**”; ve irinlenmeden önce onu sıktığımda “**بَسَرْتُ الدُّمَّلَ**”; ve sanki **البَسْرَ** ondandır. Ve **المَبْسُورُ**: ihtiyacı, yerinde olmayan bir yerde isteyen.

Ve **الحسن**’in hadîsinde, **الوليد التَّيّاسِ**’a dedi: “**لا تُبْسِرْ**”; **البَسْرُ** erkek devenin, istemeden önce dişi deveyi vurmasıdır; der ki: Erkek deveyi istemeden önce dişi deveye ve koyuna yük bindirme; ve ihtiyacını **بَسَرَ** eder, onu **يَبْسُرُها**; **بَسْراً** ve **بِساراً**; ve onu **ابْتَسَرَها** ve **تَبَسَّرَها**: onu vaktinde olmayan bir vakitte yahut yerinde olmayan bir yerde istedi; **ابن الأَعرابي** çobana ait şu beyti okudu:

إِذا احْتَجَبَتْ بناتُ الأَرضِ عنه،
تَبَسَّرَ يَبْتَغِي فيها البِسارَا

**بنات الأَرض**: bitki. **الصحاح**’ta: **بناتُ الأَرضِ** çobana gizli kalan yerlerdir. **ابن بري** dedi: **الجوهري** **بنات الأَرض**’ı çobana gizli kalan yerler diye tefsir etmekte vehme düşmüştür; ancak onun bu husustaki yanlışı şudur: **عنه**’daki **الهاء**’yı çobanın zamiri sandı ve **فيها** sözündeki **الهاء**’yı develerin zamiri sandı; böylece beyti, şairinin develeri ve onların çobanını vasfetmesi üzerine taşıdı; hâlbuki zannettiği gibi değildir; bilakis şair bir yaban eşeğini ve onun dişilerini vasfetmiştir; **عنه**’daki **الهاء** yaban eşeğine döner, **فيها**’daki **الهاء** onun dişilerine döner; dedi ki: Bunun delili, beyitten iki beyit önce yahut onlara yakın olan şu sözüdür:

أَطَارَ نَسِيلَهُ الحَوْلِيَّ عَنْهُ،
تَتَبُّعُه المَذانِبَ والقِفَارَا

Ve **تَبَسَّرَ**: bitkiyi aradı; yani çıkmadan önce onun için kazdı; sıcağın kesildiğini ve **القيظُ**’ın geldiğini haber verdi. Ve hurma ağacını **بَسَرَ** etti ve onu **ابْتَسَرها**: aşılamanın vaktinden önce onu aşıladı; **ابن مقبل** dedi:

طَافَتْ به العَجْمُ، حتى نَدَّ ناهِضُها،
عَمٌّ لُقِحْنَ لِقاحاً غَيرَ مُبْتَسَرِ

**أَبو عبيدة**: Kısrak erkek istemeye niyetlenip de kızgınlığa girmek istediğinde, onun kızgınlığının ilk başlangıcı **المُباسَرَةُ**dir; o **مُباسِرَةٌ**dir, sonra **وَديقاً** olur. Ve **المُباسِرَةُ**: kızgınlığının tamamlanmasından önce erkek istemeye niyetlenen dişidir; o hâlde aygır onu o durumda vurursa, o **مبسورة**dur; ve onu **تَبسَّرَ** etmiştir ve onu **بَسَرَ** etmiştir.

Ve **البَسْرُ** kırbaya zulmetmektir. Ve peyniri **بَسَرَ** etti, **بَسْراً**: vaktinden önce onu yaraladı. Ve **بَسَرَ** ve **أَبْسَرَ**: **الحِبْنَ**’ı vaktinden önce sıktığında. **الجوهري**: **البَسْرُ** **الحِبْنَ**’ı olgunlaşmadan önce yaralamaktır; yani onun kabuğunu ondan soymaktır. Ve yarayı **بَسَرَ** eder, onu **يَبْسُرُها**; **بَسْراً**: olgunlaşmadan önce onu yaraladı. Ve **البَسْرُ**: kahırdır. Ve **بَسَرَ** eder, **يَبْسُرُ**; **بَسْراً** ve **بُسُوراً**: surat astı. Ve **وَجْهٌ بَسْرٌ**: **باسِرٌ**; masdar ile vasfedildi. Aziz tenzilde: “**وَوُجُوهٌ يومئذٍ باسِرَةٌ**”; ve onda: “sonra surat astı.” Ve **بَسَرَ**; **أَبو إِسحق** dedi: **بَسَرَ** yani şiddetli bir hoşnutsuzlukla baktı. Ve sözü: “**ووجوه يومئذٍ باسِرة**” yani çatık; kendisine azabın ineceğini kesinlikle bilmiştir. Ve adam yüzünü **بُسُوراً** **بَسَرَ** etti; yani dişlerini göstererek sertleşti. **سعد** hadîsinde dedi ki: Müslüman olduğumda annem bana karşı çıktı; bana bir defa **البِشْرِ** ile, bir defa **البَسْرِ** ile karşılaşırdı; **البِشْرُ**, noktalı harfle: güler yüzlülük; **البَسْرُ**, noktasız harfle: çatıklık; yüzünü **بَسَرَ** eder, onu **يَبْسُرُه**.

Ve **تَبَسَّرَ النهارُ**: serinledi. Ve **البُسْرُ**: her şeyden taze olan. Ve **البُسْرُ**: tazeliğinden dolayı, yumuşamadan önce hurmadır; tekili **بُسْرَةٌ**dur; **سيبويه** dedi: Bu örneğin sözlerinde azlığından dolayı, **البُسْرَةُ** ancak elif ve tâ ile cem edilirse kırılır; ve **بُسْرانٌ** ve **تُمْرانٌ**’ı caiz gördü; bunlarla hurma ve **البُسْرِ**den iki türü kasteder. Ve hurma ağacı **أَبْسَرَتْ**; ve **نخلةُ مُبْسِرٌ**, hâ’sız; hepsi nisbet üzerinedir. Ve **مِبْسارٌ**: meyvesi yumuşamayan. Hurma satın alanın satıcıya şartı hakkında hadîste: “Onun için **مِبْسارٌ** yoktur”; o, **بُسْرُه** yumuşamayan kimsedir. Ve hurmayı **بَسَرَ** eder, onu **يَبْسُرُه**; **بَسْراً**; ve onu **بَسَّرَهُ**: atıp, **البُسْرَ**ı hurma ile karıştırdığında. **الأَشْجَع العَبْدِيِّ**’den rivayet edildi: “**لا تَبْسُرُوا ولا تَثْجُرُوا**” dedi; **فَأَما البَسْرُ**: bâ’nın fethiyle, **البُسْرِ**’ı **الرُّطَبِ** ile yahut hurma ile karıştırmak ve ikisini birlikte nebîz yapmak; ve **الثَّجْرُ**: **ثَجِيرُ البُسْرِ** alınır da hurma ile birlikte atılır; ve bu, iki karışımın sakıncasından dolayı mekruh görüldü; Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, ikisini yasaklamasından ötürü. Ve **أَبْسَرَ** ve **بَسَرَ**: **البُسْرَ**ı hurma yahut yaş hurma ile karıştırıp ikisini nebîz yaptığında. **الصحاح**’ta: **البَسْر** **البُسْرُ**un nebîzde başkasıyla karıştırılmasıdır. Ve **البُسْرُ**: renklenip olgunlaşmayan şeydir; olgunlaşınca artık yumuşamıştır. **الأَصمعي**: Tanesinin yeşerip yuvarlaklaştığında o **خَلالٌ**dur; büyüdüğünde o **البُسْرُ**dur; kızardığında o **شِقْحَةٌ**dır. **الجوهري**: **البُسْرُ**
(* Sözü: “**الجوهري البسر**” vb. tomurcuğun hurma mertebesine varıncaya dek ulaştığı mertebelerin çoğunu terk etmiştir; onları **القاموس**’ta ve şerhinde gör.)
Evveli **طَلْعٌ**, sonra **خَلالٌ**, sonra **بَلَحٌ**, sonra **بُسْرٌ**, sonra **رُطَبٌ**, sonra hurma; tekili **بُسْرَةٌ** ve **بُسُرَةٌ**; cem’i **بُسْراتٌ** ve **بُسُراتٌ** ve **بُسْرٌ** ve **بُسُرٌ**. Ve hurmalık **أَبْسَرَ**: üzerindeki şey **بُسْراً** oldu. Ve bitkiden **البُسْرَةُ**: yer yüzünden yükselip uzamayan şeydir; çünkü o vakit tazedir. Dedi ki: O, tazeyken en hoş olanıdır. Ve **البُسْرَةُ**: **البُهْمَى**’dan taze olan; **ذو الرمة** dedi:

رَعَتْ بَارِضَ البُهْمَى جَمِيعاً وبُسْرَةً،
وصَمْعاءَ، حَتَّى آنَفَتْها نِصالُها.

Yani burunlarını sızlatır hâle getirdi. **الجوهري**: Bitkiden **البُسْرَةُ** onun evveli olan **البَارِضُ**dur; o, yerde göründüğü gibidir; sonra **الجَمِيمُ**, sonra **البُسْرَةُ**, sonra **الصَّمْعَادُ**, sonra **الحشِيشُ**. Ve **رَجلٌ بُسْرٌ** ve **امرأَةٌ بُسْرَةٌ**: iki taze genç.

Ve **البُسْرُ** ve **البَسْرُ**: yağmur bulutundan indiği saat, yağmurla yeni ahitli taze sudur; cem’i **بِسارٌ**dır; **رُمْحٍ** ve **رماح** gibi. Ve **البَسْرُ**: su, yataklarını terk ettiğinde nehirleri kazmaktır; **الأَزهري** dedi: O, **التَّيَسُّرُ**dur; ve çobanın beytini okudu:

إِذا احْتَجَبَتْ بَناتُ الأَرضِ عنهُ،
تَبَسَّرَ يَبْتَغِي فيها البِسارَا

**ابن الأَعرابي** dedi: **بنات الأَرض** küçük nehirlerdir; onlar, içinde su kalıntıları bulunan gölcüklerdir. Ve nehirde **بَسَرَ** etti: kuru iken onda bir kuyu kazdı; ve çobanın beytini de okudu. Ve **أَبْسَرَ**: zulmedilmiş bir arazide kazdığında. Ve **ابْتَسَرَ الشيءَ**: onu taze, körpe olarak aldı.

**أَنس**’ten hadîste: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, hiçbir yolculuğa çıkmazdı ki oturuşundan kalktığında şöyle demesin: “Allah’ım, seninle **ابْتَسَرْتُ** ve sana yöneldim ve seninle tutundum; sen benim Rabbim ve ümidimsin. Allah’ım, beni kaygılandıranı ve kaygılandırmadığımı ve senin benden daha iyi bildiğini bana kâfi kıl; bana takvayı azık et; günahımı bağışla; nereye yönelirsem beni hayra yönelt.” Sonra çıkar. Onun, sallallahu aleyhi ve sellem, sözü: “seninle **ابتسرت**” yani yolculuğuma başladım. Ve her şeyi taze olarak aldığında, onu **بَسَرْتَه** ve onu **ابتَسَرْتَه**. **ابن الأَثير** dedi: **الأَزهري** böyle rivayet etti; muhaddisler ise onu **النون** ve noktalı **الشين** ile rivayet ederler; yani hareket ettim ve yürüdüm.

Ve bitkiyi **بَسَرْتُ** ederim, onu **أَبْسُرُه**; **بَسْراً**: onu taze iken otlattığımda ve onu otlatan ilk kişi olduğunda. **لبيد** taze otlatılmış bir yağmuru vasfederek dedi:

بَسَرْتُ نَدَاهُ، لم تُسَرَّبُ وُحُوشُه
بِعِرْبٍ، كَجِذْعِ الهاجِرِيِّ المُشَذَّبِ.

Ve **البَيَاسِرَةُ**: **السَّنْدِ**’de bir kavimdir; ve denildi ki: **السند**’den bir nesildir; düşmanlarıyla savaşmak için gemi ehline kendilerini ücretle kiraya verirler; ve bir adam **بَيْسَرِيٌّ**dir.

Ve **البسارُ**: **السند** ehline yazın devam eden, onlardan bir saat bile kesilmeyen yağmurdur; işte bunlar **أَيام البسار**dır. Ve **المحكم**’de: **البسار** yazın bir gün yağan, **البَيَاسِرَةِ** üzerinde devam eden ve kesilmeyen yağmurdur. Ve **المُبْسِرَاتُ**: esişiyle yağmura delil getirilen rüzgârlardır.

Ve güneşe **بُسْرَةٌ** denir; kırmızı olup berrak olmadığında. **البعيث** onu anarak dedi:

فَصَبَّحَها، والشَّمسُ حَمْرَاءُ بُسْرَةٌ
بِسائِفَةِ الأَنْقاءِ، مَوْتٌ مُغَلِّسُ

**الجوهري**: Güneşe, ilk doğuşunda **بُسْرَةٌ** denir. Ve **البُسْرَةُ**: köpeğin kamışının başıdır. Ve **أَبْسَرَ المركَبُ** denizde; yani durdu.

Ve **الباسُور** — **النَّاسُور** gibi — yabancıdır: bilinen bir hastalıktır; **البَوَاسِيرَ** cem edilir. **الجوهري** dedi: O, makat bölgesinde ve burnun içinde de meydana gelen bir illettir; Allah’tan ondan ve her hastalıktan afiyet isteriz. Oturarak namaz hakkında **عمران بن حصين** hadîsinde: “Ve o **مَبْسُوراً** idi” yani onda basurlar vardı; o, bilinen hastalıktır. Ve **بُسْرَةُ**: bir isimdir. Ve **بُسْرٌ**: bir isimdir; dedi ki:

ويُدْعَى ابنَ مَنْجُوفٍ سُلَيْمٌ وأَشْيَمٌ،
ولَوْ كانَ بُسْرٌ رَاءَ ذلِكَ أَنْكَرَا
