# بسق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B3%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بسق

القاف والسين والباء معهما
ق س ب، س ق ب، ق ب س، س ب ق، ب س ق مستعملات قسب: القَسْبُ: تمر يابس يتفتت في الفم، والصاد خطأ.
والقَسْبُ: الصلب الشديد، يقال: إنه لقَسْبُ العلباء أي صلب العقب والعصب، وقَسُبَ قُسُوبةً.
والقَسيبُ: صوت الماء تحت الورق أو القماش، قال:
للماء من تحته قَسيبُ
وقال:
قَسبُ العلابي جراء الألغاد
سقب: السَّقْبُ لغة في الصقب.
والسَّقيبةُ: عمود الخباء، قال:
كسَقْفِ خباء خر فوق السَّقائِبِ
والسَّقْبُ: ولد الناقة. وأسقبت الناقة أي أكثرت وضعها الذكر، وهي مِسْقابٌ، قال رؤبة:
غراءُ مِسقاباً لفَحْلِ أسقَبا
يعني فعلاً على أسْقَبَ يُسْقِبُ، ولم يجعله نعتاً.
والسَّقبُ: الغصن الطويل الريان.
وسألت أبا الدقيش عن قول أبي داود:
... كالقمَر السَّقْبِ
قال: هو الذي امتلأ وتم، عام في كل شيء من نحوه.
والسَّقَبُ: القرب، والجار القريب أحق بسَقَبِه.
سبق: السًّبقُ: القدمة، وتقول: له في الجري وفي الأمر سَبقُ وسُبْقهُ وسابقهُ أي سَبَقَ الناس إليه.
والسًّبقُ: الخطر يوضع بين أهل السِّباق، وجمعه أسباق.
والسِّباقان: قيد أرجل الطائر الجارح بسير أو خيط.
بسق: َبَسقَ وبصق وبزق لغات.
وبُساقٌ: جبل بالحجاز مما يلي الغور.
وبَسَقَتِ النخلة بُسُوقاً: طالت وكملت.
وقوله تعالى: "والنخل باسِقاتٌ" أي طويلات.
وأبْسَقَتِ الشاة فهي مُبْسِقٌ وبَسُوقٌ ومِبساقٌ أي انزلت اللبن قبل الولاد بشهر أو أكثر فتحلب، وربما بَسَقْت وليس بحامل فأنزلت اللبن. وقد سمعت أن الجارية تبسق وهي بكر ويصير في ثديها لبن.
قبس: القَبَسُ: شعلة من نار تقبِسُها وتقتبسها أي تأخذ من معظم النار.
وقَبَستُ النار، واقتبست رجلاً ناراً أو خيراً.
وقَبَستُ العلم واقتبسته. وأقبستُ العلم فلاناً.
وأبو قُبيسٍ: جبل مشرف على مكة.

### Türkçe

**القاف** ve **السين** ve **الباء** bunlarla birlikte

ق س ب، س ق ب، ق ب س، س ب ق، ب س ق kullanımdadırlar. **قسب**: **القَسْبُ**: ağızda ufalanan kuru hurma; **الصاد** hatadır.
Ve **القَسْبُ**: katı, şiddetli sert; denilir: “O, **قَسْبُ العلباء**’dır” yani topuğun ve sinirin serti; ve **قَسُبَ** **قُسُوبةً**.
Ve **القَسيبُ**: yaprak veya kumaş altında suyun sesi; dedi ki:
للماء من تحته قَسيبُ
Ve dedi ki:
قَسبُ العلابي جراء الألغاد

**سقب**: **السَّقْبُ** **الصقب**’ta bir dildir (lehçedir).
Ve **السَّقيبةُ**: çadırın direği; dedi ki:
كسَقْفِ خباء خر فوق السَّقائِبِ
Ve **السَّقْبُ**: dişi devenin yavrusu. Ve dişi deve **أسقبت** yani erkeği doğurmasını çoğalttı; ve o **مِسْقابٌ**’dır; Rü’be dedi ki:
غراءُ مِسقاباً لفَحْلِ أسقَبا
Yani fiil olarak **أسْقَبَ** üzerine, **يُسْقِبُ**; onu sıfat yapmadı.
Ve **السَّقبُ**: uzun, suya doymuş dal.
Ve Ebû’d-Dukayş’e Ebû Dâvûd’un sözü hakkında sordum:
... كالقمَر السَّقْبِ
Dedi: o, dolmuş ve tamam olmuş olandır; bunun benzerinden her şeyde geneldir.
Ve **السَّقَبُ**: yakınlık; ve yakın komşu, kendi **سَقَبِه**’ine daha hak sahibidir.

**سبق**: **السًّبقُ**: öne geçme (öncelik); ve dersin: onun koşuda ve işte **سَبقُ**’u ve **سُبْقهُ**’u ve **سابقهُ** vardır; yani insanları ona (o şeye) doğru geçti.
Ve **السًّبقُ**: yarış ehli arasında konulan tehlike/ödül; çoğulu **أسباق**.
Ve **السِّباقان**: yırtıcı kuşun ayak bağları; kayış veya ip ile.

**بسق**: **بَسقَ** ve **بصق** ve **بزق** diller (lehçeler)dir.
Ve **بُساقٌ**: Hicaz’da, Gâvr tarafına bitişik bir dağ.
Ve hurma ağacı **بَسَقَت** **بُسُوقاً**: uzadı ve tamamlandı.
Ve Yüce Allah’ın sözü: “والنخل باسِقاتٌ” yani uzunlar.
Ve koyun **أبْسَقَت**; o halde o **مُبْسِقٌ** ve **بَسُوقٌ** ve **مِبساقٌ**’dır; yani doğumdan bir ay veya daha fazla önce süt indirdi de sağılır; bazen de **بَسَقْت** olur ve gebe olmadığı halde süt indirir. Ve işittim ki cariye **تبسق** olur, o bakire iken, ve memesinin içinde süt olur.

**قبس**: **القَبَسُ**: ondan **تقبِسُها** ve **تقتبسها** ettiğin, yani ateşin büyüğünden aldığın bir ateş alevi.
Ve “**قَبَستُ** ateşi” ve “bir adamdan ateş veya hayır **اقتبست**.”
Ve “ilmi **قَبَستُ** ve onu **اقتبسته**.” Ve “ilmi falana **أقبستُ**.”
Ve **أبو قُبيسٍ**: Mekke’ye nazır bir dağ.
