# بشش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B4%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بشش

البَشّ: اللطف في المسأَلة والإِقبالُ على الرجُل، وقيل: هو أَن يضحك له ويلقاه لقاء جميلاً، والمعنيان مُقْتَرِبان. والبَشاشة: طلاقة الوجه. وفي حديث علي، رضوان اللَّه عليه: إِذا اجتمع المسلمان فتَذاكَرا غَفَرَ اللَّهُ لأَبَشِّهِما بِصاحِبه. وفي حديث قَيْصَر: وكذلك الإِيمانُ إِذا خالطَ بشاشةَ القلوب؛ بشاشةُ اللقاء: الفرح بالمرء والانبساط إِليه والأُنس به. ورجل هَشٌّ بَشٌّ وبشّاش: طَلْق الوجه طَيّب. وقد بَشِشْتُ به، بالكسر، أَبَشُّ بَشّاً وبَشاشَةً؛ قال:
لا يَعْدَم السائلُ منه وِقْرا،
وقَبْلَهُ بَشاشَةً وبِشْرا
ورُوِي بيتُ ذي الرمة:
أَلم تَعْلَما أَنَّا نَبِشُّ إِذا دَنَتْ
بأَهْلِك مِنَّا طِيّة وحُلُول؟
بكسر الباء، فإِما أَن تكون بَشَشْت مَقُولَةً، وإِما أَن يكون مما جاء على فَعِلَ يَفْعِل. والبَشِيشُ: الوَجْهُ. يقال: فلان مُضِيءُ البَشِيش، والبَشِيشُ كالبَشاشَة؛ قال رؤبة:
تكرّما، والهَشّ للتَّهْشِيشِ،
وارِي الزنادِ مُسْفِر البَشِيشِ
يعقوب: يقال لَقِيتُه فَتَبَشْبَشَ بي، وأَصله تَبَشّشَ فأَبدلوا من الشين الوسطى باء كما قالوا تجفف. وتَبَشّش به وتَبَشْبَشَ مفكوك من تبشّش. وفي الحديث: لا يُوطِنُ الرجُلُ المساجدَ للصّلاة والذِّكر إِلا تَبَشْبَشَ اللَّهُ به كما يتَبَشْبَشُ أَهل البيت بغائبهم إِذا قَدِم عليهم؛ وهذا مثل ضربه لتَلَقّيه جل وعز إيَّاه بِبِرِّه وكراماته وتقريبه إِياه. ابن الأَعرابي: البشّ فرحُ الصَّدِيق واللطفُ في المسأَلة والإِقبالُ عليه. والتَّبَشْبُشُ في الأَصل: التَّبَشُّش فاستثقل الجمع بين ثلاث شينات فلقلب إِحداهن باء. وبنو بَشَّة: بطن من بَلْعَنْبَر.

### Türkçe

**البَشّ**: istemede yumuşaklık ve erkeğe yönelme; ve denildi ki: ona gülmesi ve onu güzel bir karşılayışla karşılamasıdır; iki mânâ birbirine yakındır. Ve **البَشاشة**: yüzün açıklığıdır. Ali’nin, Allah’ın rızası onun üzerine olsun, hadisinde: “İki Müslüman bir araya gelip de hatırlatıştıklarında Allah, ikisinin daha **أَبَشّ** olanını, arkadaşı sebebiyle bağışlar.” Kayser’in hadisinde: “İman da böyledir; kalplerin **بشاشة**’sine karıştığı zaman.”; **بشاشةُ اللقاء**: kişiyle sevinç, ona karşı açılma ve onunla ünsiyettir. Ve bir adam **هَشٌّ بَشٌّ** ve **بشّاش**: yüzü açık, hoş (kimsedir). Ve ben ona, kesre ile, **بَشِشْتُ**; **أَبَشُّ** **بَشّاً** ve **بَشاشَةً**; dedi ki:
لا يَعْدَم السائلُ منه وِقْرا،
وقَبْلَهُ بَشاشَةً وبِشْرا

Ve Zü’r-Rumme’nin beyti rivayet edildi:
أَلم تَعْلَما أَنَّا نَبِشُّ إِذا دَنَتْ
بأَهْلِك مِنَّا طِيّة وحُلُول؟

**الباء**’nın kesresiyle; artık ya **بَشَشْت** söylenmiş olur, yahut **فَعِلَ يَفْعِل** üzere gelmiş şeydendir. Ve **البَشِيشُ**: yüzdür. Denilir: falan **مُضِيءُ البَشِيش**. Ve **البَشِيشُ** **البَشاشَة** gibidir; Rü’be dedi ki:
تكرّما، والهَشّ للتَّهْشِيشِ،
وارِي الزنادِ مُسْفِر البَشِيشِ

Ya‘kūb: denilir: “Onu karşıladım da bana **فَتَبَشْبَشَ**”; aslı **تَبَشّشَ** idi; orta **الشين**’den bir **باء** bedel ettiler; “**تجفف**” dedikleri gibi. Ve onunla **تَبَشّش** etti ve **تَبَشْبَشَ** etti: **تبشّش**’ten çözülmüş (türetilmiş)tir. Hadiste: “Bir adam mescitleri namaz ve zikir için yurt edinmez ki, Allah ona **تَبَشْبَشَ** etsin; ev halkının, gaipleri kendilerine geldiği vakit ona **يتَبَشْبَشُ** etmeleri gibi.”; bu, onu, yüce ve aziz olanın, iyiliği, ikramları ve onu yakınlaştırmasıyla karşılamasına bir misal olarak vurduğu (getirdiği) bir misaldir.

İbnü’l-A‘râbî: **البشّ** dostun sevinci, istemede yumuşaklık ve ona yönelmedir. Ve **التَّبَشْبُشُ** aslında: **التَّبَشُّش**’tur; üç **شينات**’ı bir araya getirmeyi ağır gördü de onlardan birini **باء**’ya çevirdi. Ve **بنو بَشَّة**: **بَلْعَنْبَر**’den bir batındır.
