# بشش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B4%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بشش

البش والبشاشة: طلاقة الوجه. ورجل هش بش، وبشاش: طلق الوجه طيب. وقد بششت، بالكسر، أبش، بالفتح، وأما بيت ذي الرمة:
  ألم تعلما أنا نبش إذا دنت                      لأهلك منا طية وحلول

  فإنه روى هكذا بكسر الباء، فإما أن تكون بششت مقولة، وإما أن يكون مما جاء على فعل يفعل. وقال ابن الأعرابي: البش: اللطف في المسألة. والبش: الإقبال على أخيك. وقال ابن دريد: الضحك إليه والانبساط، وفي حديث علي رضي الله عنه: إذا اجتمع المسلمان فتذاكرا غفر الله تعالى لأبشهما بصاحبه. والبش: فرح الصديق بالصديق عند اللقاء، عن الليث. والأبش: الآبش، كلاهما عن ابن عباد، وهو الذي يزين فناء الرجل وباب داره بطعامه وشرابه، نقله الصاغاني وقد تقدم. والبشيش، كأمير: الوجه، يقال: فلان مضيء البشيش، عن ابن عباد، قال رؤبة:
  تكرما والهش للتـهـشـيش
  وارى الزناد مسفر البشـيش
  طلق إذا استكرش ذو التكريش ويقال: أخرجت له بشيشي أي ملك يدي، عن ابن عباد. وأبشت الأرض وأجشت: التف نبتها، قاله الأصمعي، أو أنبتت أول نباتها، وهو مجاز. وعن يعقوب: تبشبش به، أي آنسه وواصله. قال: وأصله تبشش، فأبدلوا الشين الوسطى باء، كما قالوا: تجفجف؛ لأن الجمع بين ثلاث شينات مستثقل. وهو، أي التبشبش، من الله تعالى: الرضا والإكرام وتلقيه بالبر، وتقريبه إياه، عن ابن الأنباري، وهو مجاز، وبه فسر الحديث: لا يوطن الرجل المساجد للصلاة والذكر إلا تبشبش الله به، كما يتبشبش الرجال بغائبهم إذا قدم عليهم. ومما يستدرك عليه: البشيش، كأمير: البشاشة. وقال أبو زيد: يقال: جاء بالمال من عشه وبشه، وعسه وبسه: أي من حيث شاء، وقيل: من جهده وطاقته. وبش له بخير: أعطاه، وهو مجاز. وبنو بشة: بطن من بلعنبر، كما في العباب. وبشبيش، بالكسر: قرية بالقرب من المحلة، منها: الشمس محمد بن عبيد بن سلمان بن أحمد البشبيشي، الشافعي، نزيل مكة، ولد سنة 837، وأخذ العلم عن البلقيني وغيره، وسافر اليمن والحبشة، وحدث. ومن المتأخرين: شيخ مشايخ بعض شيوخنا الشهاب أحمد بن عبد اللطيف البشبيشي، أحد المكثرين من الحديث، حدث عن الشمس البابلي، وغيره، رحمهم الله تعالى.

### Türkçe

**البش** ve **البشاشة**: yüzün açıklığı. Ve (denir:) **رجل هش بش** ve **بشاش**: yüzü açık, iyi (kimse). Ve ben **بششت** (kesre ile), **أبش** (fetha ile). Ama Zü’r-Rumme’nin beyti:
  İkiniz bilmediniz mi ki biz **نبش**’iz, yaklaştığında                      bizden ehline bir **طية** ve bir **حلول**

  o, **الباء**’nın kesresiyle böyle rivayet edilmiştir; artık ya **بششت** söylenmiş (bir lafız) olur, yahut da **فعل يفعل** üzere gelen şeylerdendir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **البش**: istemede yumuşaklık. Ve **البش**: kardeşine yönelme. İbn Düreyd dedi: ona gülmek ve yayılmak (rahatlamak). Ve Ali (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: “İki Müslüman bir araya gelip de birbirleriyle müzâkere ettiklerinde, Allah Teâlâ ikisinin, arkadaşına karşı **أبش** olanını bağışlar.” Ve **البش**: buluşma anında dostun dosta sevinmesi; Leys’ten. Ve **الأبش**: **الآبش**; ikisi de İbn Abbâd’dan; o, erkeğin avlusunu ve evinin kapısını yiyeceği ve içeceğiyle süsleyen kimsedir; Sâgânî onu nakletti; ve daha önce geçti. Ve **البشيش** ( **أمير** vezninde): yüz; (şöyle) denir: falan **مضيء البشيش** (yüz parlaklığı aydınlık)tır; İbn Abbâd’dan. Ru’be dedi:
  Keremlilik; ve **الهش** (olan) **التـهـشـيش** içindir
  Ve çakmak taşlarını gösterir: **مسفر البشـيش**
  **طلق** (yüzlüdür) — **ذو التكريش** **استكرش** ettiğinde.

Ve (şöyle) denir: ona **بشيشي** çıkardım; yani elimde olanı; İbn Abbâd’dan. Ve yer **أبشت** ve **أجشت**: bitkisi birbirine dolandı; Asma‘î söyledi; yahut ilk bitkisini bitirdi; bu mecazdır. Ve Ya‘kūb’dan: onunla **تبشبش** etti; yani onu ünsiyetlendirdi ve onunla bağlantıyı sürdürdü. Dedi: aslı **تبشش**’tir; sonra orta **الشين**’i **باء** yaptılar; tıpkı “**تجفجف**” dedikleri gibi; çünkü üç **شين**’i bir araya getirmek ağır görülür. Ve o, yani **التبشبش**, Allah Teâlâ’dan: rıza ve ikram ve onu iyilikle karşılaması ve onu kendisine yaklaştırmasıdır; İbnü’l-Enbârî’den; bu mecazdır. Ve onunla hadîs tefsir edildi: “Bir adam mescidleri namaz ve zikir için yurt edinmez ki Allah onunla **تبشبش** etsin; tıpkı adamların, kendilerine geldiğinde gaipleriyle **يتبشبش** etmeleri gibi.” Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **البشيش** ( **أمير** vezninde): **البشاشة**. Ebû Zeyd dedi: (şöyle) denir: malı **عشه**’sinden ve **بشه**’sinden, ve **عسه**’sinden ve **بسه**’sinden getirdi; yani dilediği yerden; ve denildi ki: çabası ve gücü nispetince. Ve ona bir hayırla **بش** etti: ona verdi; bu mecazdır. Ve **بنو بشة**: Bel‘anber’den bir batın; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **بشبيش** (kesre ile): **المحلة** yakınında bir köy; ondan: Şems Muhammed b. Ubeyd b. Selmân b. Ahmed **البشبيشي**, Şâfiî, Mekke sakini; 837 yılında doğdu; ve Belkīnî ve başkasından ilim aldı; Yemen’e ve Habeşistan’a yolculuk etti; ve rivayet etti. Ve müteahhirînden: şeyhlerimizden bazılarının şeyhlerinin şeyhi Şihâb Ahmed b. Abdüllatîf **البشبيشي**; hadîsten çok rivayet edenlerden biri; Şems Bâbilî’den ve başkasından rivayet etti; Allah Teâlâ onlara rahmet etsin.
