# بشق (ب-ش-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B4%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ش - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين والباء معهما
ق ش ب، ش ق ب، ش ب ق، ب ش ق مستعملات قشب: كل شيء قدرته فقد قَشَبْتَه فهو قَشِبٌ.
والقَشْبُ: خلط السم بالطعام. والقِشْبُ اسم السم، وكذلك كل شيء يخلط به شيء يفسده فقد قَشَبْتَه.
ورجل مُقَشَّبٌ أي ممزوج الحسب. وقَشِبَ الشيء فهو قَشِبٌ أي خولط بالقذر.
والقَشِبُ: كل شيء حسن طري ناعم.
وَالقشِيبُ: الجديد، وقد قَشُبَ قَشابةً.
وسيف قَشيبٌ: حديث الجلاء.
شقب: الشِّقْبُ، والجمع الشِّقَبَةُ: مواضع دون الغيران في لهوب الجبال ولصوب الأودية توكر فيها الطير، قال:
فصبحت والطير في شِقابها		جمة تيارٍ إذا طما بـهـا
والشَّوْقَبُ: الطويل جداً من النعام والرجال والإبل، قال ذو الرمة:
شختُ الجزارةِ مثلُ البيتِ سائرُهُ		مِن المُسُوحِ خِدبٌّ شَوْقبٌ خَشِبُ
شبق: الشَّبَقُ: شدة الغلمة، ورجل شَبِقٌ، وامرأة بالهاء، وقد شَبِقَ شَبَقاً، قال رؤبة:
لا يترك الغيرة من عهد الشَّبَقْ
يصف الحمار.
بشق: ولو اشتُقَّ من فعل" الباشِق" بَشَقَ لجاز، وهي فارسية عربت للأجدل الصغير.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الباء** bunlarla birlikte

**ق ش ب**، **ش ق ب**، **ش ب ق**، **ب ش ق** kullanımdadır. **قشب**: Her şey ki onu yapabildin; onu **قَشَبْتَه**; o da **قَشِبٌ**dur.
Ve **القَشْبُ**: zehri yemeğe karıştırmaktır. Ve **القِشْبُ** zehrin adıdır; yine bunun gibi, her şey ki onunla bir şey karıştırılır da onu bozar; onu **قَشَبْتَه**.
Ve bir adam **مُقَشَّبٌ**dur; yani soyu karıştırılmıştır. Ve şey **قَشِبَ** olur; o da **قَشِبٌ**dur; yani pislikle karıştırılmıştır.
Ve **القَشِبُ**: her güzel, taze, yumuşak, nazik şeydir.
Ve **القشِيبُ**: yeni olandır; ve **قَشُبَ** **قَشابةً**.
Ve **سيف قَشيبٌ**: yeni parlatılmış.

**شقب**: **الشِّقْبُ**; çoğulu **الشِّقَبَةُ**: dağların yamaçlarındaki mağaralardan aşağı yerler ve vadilerin yokuş taraflarıdır; kuşların orada yuva yaptığı yerlerdir; dedi ki:
فصبحت والطير في **شِقابها**		جمة تيارٍ إذا طما بـهـا
Ve **الشَّوْقَبُ**: devekuşundan, erkeklerden ve develerden pek uzun olandır; ذو الرمة dedi ki:
شختُ الجزارةِ مثلُ البيتِ سائرُهُ		مِن المُسُوحِ خِدبٌّ **شَوْقبٌ** خَشِبُ

**شبق**: **الشَّبَقُ**: şehvetin şiddetidir; ve bir adam **شَبِقٌ**dur; ve bir kadın da **شَبِقٌ**dur (هاء ile); ve **شَبِقَ** **شَبَقاً**; رؤبة dedi ki:
لا يترك الغيرة من عهد **الشَّبَقْ**
Eşeği vasfeder.

**بشق**: Ve eğer “**الباشِق**” fiilinden **بَشَقَ** türetilseydi caiz olurdu; o Farsçadır, küçük **الأجدل** için Arapçalaştırılmıştır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ب
قشب ، شقب ، شبق ، بشق .
قشب : في الحديث : ( أن رجلاً يمر على جسر جهنَّم فيقول : يا ربِّ قَشَّبنِي رِيحها ) معناه : سَمَّنِي رِيحُها وكلُّ مسْمومٍ قَشِيبٌ ومُقَشَّبُ .
وقال الليث : القَشْبُ : خلطُ السَّمِّ بالطعام ، والقِشْبُ : اسمٌ للسَّمِ ، وكذلك كلُّ شيءٍ يُخلَطُ به شيءٌ يفسده ، وتقول : قَشَّبْتُهُ . وأنشد :
مُرٌّ إذا قَشَّبَهُ مُقَشِّبُهْ
وقال النابغة :
هَرَاساً به يُعْلَى فِرَاشِي ويُقْشَبُ
أبو عبيد عن أبي عمرو : القِشبُ : السمُّ ، والجميع أقشابٌ وقد قشَّبَ له إذا سقاه .
وقال الأموي : رجل قَشِبٌ خَشبٌ لا خير فيهِ .
شمر عن ابن الأعرابي : التَّقشيبُ : خَلْطُ السمِّ ، وإصلاحهُ حتى يَنجعَ في البَدَنِ ويَعْمَلَ .
وقال غيره : يُخلَطُ للنسْرِ في اللحم حتى يَقْتلَهُ .
وروي عن عمر أنه وجدَ من مُعاوية رائحةَ طيب وهو مُحْرِمٌ فقال من قشبنا ، أرادَ أنَّ رِيحَ الطيبَ عَلَى هذه الحالِ قَشْبٌ كما أن رِيحَ النّتْنِ قَشبٌ .
ويقال : مَا أَقْشبَ بيتهم أي ما أقْذرَ ما حوله من الغائِطِ ، والقَشْبُ من الكلام الفِرَى .
ويقال : قَشَّبنَا فلانٌ أي : رَمانَا بأمْرٍ لم يكُن فِينَا ، وأنشد :
قَشَّبْتَنَا بِفعالٍ لست تارِكه
كما يُقشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغرب
ورجل مُقشَّبٌ أي : مخلوطَ الحَسَبِ مَمزوجٌ باللُّؤم ، وروى الليث عن عمرو أنه قال لبعض بَنيهِ : قَشبكَ المال أي ذهبَ بِعَقلِكَ .
أبو عبيد عن الفراء : أقْشَبَ الرَّجُلُ : إذا اكتَسَبَ حَمْداً أوْ ذَمّاً واقتَشَبَ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : القاشِبُ الذِي يعيبُ الناسَ بما فيه ، يقالُ قشَبَه بِعَيْبِ نفسه ، والقاشبُ الذي قِشبُه ضاوِيٌّ أي : نفْسُه والقاشِبُ : الخياطُ الذي يلقُطُ أقشابهُ وهي عُقَدُ الخيوطِ ببُزَاقةِ إذا لفظَ بها .
وأخبرني المنذريُّ عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابي قال : القَشِيبُ : الجديدُ ، والقشِيبُ : الخَلَقُ .
وقال الليث : سيفٌ قشِيبٌ حديثُ الجلاءِ وثوبٌ قشيبٌ جديد ، وكلُّ شيء جديدٍ قَشيبٌ .
وأنشد للبيد :
فالماءُ يجلُو مُتُونهنَّ كما
يجلو التلاميذُ لؤلؤاً قَشِبا
شقب : قال الليث : الشِّقْبُ : مواضعُ دونَ الغيرانِ تكونُ في لُهوبِ الجِبالِ تُوكِرُ فيها الطيْرُ .
وأنشد :
فصبَّحَت والطيرُ في شِقابها
جُمَّة تيَّارٍ إذا ظَمَا بها
أبو عبيدٍ عن الأصمعي : الشِّقْبُ كالشَّقِّ يكون في الجبال ، وجَمعُه شِقَبَةٌ ، واللِّهْبُ مهواةُ ما بين كلِّ جبلَين ، واللِّصبُ الشِّعْبُ الصغيرُ في الجبل .
أبو عبيد عن الأصمعي يقال للطويلِ : الشوْقبُ .
وقال الليث : هوَ الطويل جدّاً من النَّعام والرجالِ والإبلِ .
بشق : في ( نوادرِ الأعراب ) : بشَقْتُه بالعَصَا وفَشَخْتُه .
شبق : الشبقُ : الغُلَمةُ وشدةُ الشهوَة يقالُ : رجلٌ شَبِقٌ وامرأةٌ شَبِقةٌ .
وروي عن ابن عباس أنه قال لرجل وطىء امرأته قبل الإفاضة : شبق شديد .

##### Türkçe

ق ش ب
**قشب** ، **شقب** ، **شبق** ، **بشق** .

**قشب** : hadiste: (Cehennem köprüsü üzerine bir adam geçer de şöyle der: “Ey Rabbim, onun rüzgârı beni **قَشَّبَنِي**!”) mânâsı: onun rüzgârı beni semizleştirdi; her zehirlenmiş kimse **قَشِيبٌ** ve **مُقَشَّبُ**tur.

Leys dedi: **القَشْبُ**: zehri yemekle karıştırmaktır; **القِشْبُ**: zehir için bir addır; yine bunun gibi, kendisiyle bir şey karıştırılan ve onu bozan her şey; ve dersin ki: onu **قَشَّبْتُهُ**. Ve inşad etti:
مُرٌّ إذا قَشَّبَهُ مُقَشِّبُهْ

Nâbiga dedi:
هَرَاساً به يُعْلَى فِرَاشِي ويُقْشَبُ

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **القِشبُ**: zehirdir; çoğulu **أقشابٌ**dur; ve ona içirdiği zaman onun için **قشَّبَ** der.

Emevî dedi: **رجل قَشِبٌ خَشبٌ**: onda hayır yoktur.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: **التَّقشيبُ**: zehri karıştırmak ve onu, bedende tesir edip işleyecek şekilde ıslah etmektir.

Başkası dedi: akbaba için ette karıştırılır, ta ki onu öldürsün.

Ömer’den rivayet edildi: Muâviye’de, o ihramlı iken, güzel koku kokusu buldu da “bizi kim **قشبنا** etti?” dedi; muradı: bu hâl üzere güzel koku rüzgârı **قَشْبٌ**dur; tıpkı pis koku rüzgârının **قشبٌ** olması gibi.

Ve denilir: **مَا أَقْشبَ بيتهم**; yani: etrafındaki dışkıdan ne kadar da pis; ve **القَشْبُ** sözden: iftiradır.

Ve denilir: falan bizi **قَشَّبنَا** etti; yani: bizde olmayan bir şeyle bize attı. Ve inşad etti:
قَشَّبْتَنَا بِفعالٍ لست تارِكه
كما يُقشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغرب

Ve **رجل مُقشَّبٌ**: yani: soyu karışık, alçaklıkla karıştırılmış. Leys, Amr’dan rivayet etti: oğullarından birine dedi ki: **قَشبكَ المال**; yani: mal aklını götürdü.

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: adam **أقْشَبَ**: hamd veya zem kazanırsa; ve **اقتَشَبَ**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **القاشِبُ**: kendisinde olan şeyle insanları ayıplayandır; “onu, kendi ayıbıyla **قشَبَه**” denilir. Ve **القاشبُ**: **قِشبُه** zayıf olan kimsedir; yani: nefsi. Ve **القاشِبُ**: tükürüğüyle, dışarı attığında, **أقشابَه**ını—ki onlar iplik düğümleridir—toplayan terzidir.

Münzirî bana haber verdi; Sa‘leb’den; İbnü’l-A‘râbî’den, dedi ki: **القَشِيبُ**: yenidir; ve **القشِيبُ**: eskimiştir.

Leys dedi: **سيفٌ قشِيبٌ**: cilası yeni; ve **ثوبٌ قشيبٌ**: yeni; ve her yeni şey **قَشيبٌ**dur.

Lebîd’indir diye inşad etti:
فالماءُ يجلُو مُتُونهنَّ كما
يجلو التلاميذُ لؤلؤاً قَشِبا

**شقب** : Leys dedi: **الشِّقْبُ**: mağaralardan aşağıda olan, dağların yamaçlarında bulunan yerlerdir; kuşlar orada yuva yapar.

Ve inşad etti:
فصبَّحَت والطيرُ في شِقابها
جُمَّة تيَّارٍ إذا ظَمَا بها

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الشِّقْبُ** dağlarda yarık gibi olandır; çoğulu **شِقَبَةٌ**dur. **اللِّهْبُ** iki dağ arasındaki her birinin arasındaki uçurumdur; **اللِّصبُ** dağdaki küçük vadiciktir.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: uzuna **الشوْقبُ** denilir.

Leys dedi: o, devekuşu, erkekler ve develerden pek uzun olandır.

**بشق** : (Arapların Nâdirleri)’nde: onu sopayla **بشَقْتُه** ve onu **فَشَخْتُه**.

**شبق** : **الشبقُ**: azgınlık ve şehvetin şiddetidir; denilir ki: **رجلٌ شَبِقٌ** ve **امرأةٌ شَبِقةٌ**.

İbn Abbâs’tan rivayet edildi: ifâzadan önce karısına yaklaşan bir adama dedi ki: **شبق شديد**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الباشَقُ: اسم طائر، أَعجمي معرّب.
التهذيب: في نوادر الأَعراب بَشَقْته بالعصا وفشَخْتُه. وفي حديث الاسْتِسْقاء: بَشِقَ المسافرُ ومُنِع الطريقُ، قال البخاري: أَي انْسَدَّ، وقال ابن دريد: بَشِقَ أَي أَسْرع مثل بَشِكَ، وقيل: معناه تأَخَّر، وقيل: حُبِس، وقيل: مَلَّ، وقيل: ضَعُف. وقال الخطابي: بشق ليس بشيء، وإنما هو لَثِق من اللَّثَق وهو الوَحَلُ، وكذا هو في رواية عائشة، رضي الله عنها؛ قال: ويحتمل أَن يكون مَشِقَ أَي صار مزِلّةً وزَلَقاً، والميم والباء مُتقارِبان؛ وقال غيره: إنما هو بالباءِ من بشَقْت الثوب وبَشَكْته إذا قطعته في خِفّةٍ؛ أي قُطِع المسافر، وجائز أن يكون بالنون من قولهم نَشِقَ الظبْيُ في الحِبالة إذا عَلِقَ فيها. ورجل بَشِقٌ إذا كان يدخل في أُمور لا يكاد يَخْـلُص منها.

##### Türkçe

**الباشَقُ**: bir kuşun adıdır; yabancı (kökenli), Arapçalaştırılmıştır.

**التهذيب**: Bedevîlerin nadir (sözleri) içinde: **بَشَقْته** onu sopayla (vurdum) ve **فشَخْتُه** onu (yardım). Ve **الاسْتِسْقاء** hadîsinde: **بَشِقَ** yolcu (oldu) ve yol engellendi; Buhârî dedi: yani kapandı; İbn Düreyd dedi: **بَشِقَ** yani **بَشِكَ** gibi hızlandı; ve denildi: manası gecikti; ve denildi: alıkonuldu; ve denildi: usandı; ve denildi: zayıfladı. Hattâbî dedi: **بشق** bir şey değildir; ancak o, **لَثِق**’tir, **اللَّثَق**’tan, o da çamurdur; ve Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, rivayetinde de böyledir; dedi: ve muhtemeldir ki o **مَشِقَ**’tır, yani kayganlık ve kaygan (bir şey) oldu; **الميم** ile **الباء** birbirine yakındır; başkası dedi: ancak o, **الباء** iledir; **بشَقْت** elbiseyi ve **بَشَكْته** onu, onu hafiflik içinde kestiğin zaman; yani yolcu kesildi (yolu kesildi); ve caizdir ki **النون** iledir, onların “**نَشِقَ** ceylan **الحِبالة** içinde, onda takılı kaldığı zaman” sözünden. Ve bir adam **بَشِقٌ** (olur), neredeyse onlardan kurtulamadığı işlere girdiği zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

بشقه بالعصا، كسمع وضرب أهمله الجوهري، وفي نوادر الأعراب: أي: ضربه وكذلك فشخه. وبشق فلان: إذا أحد النظر عن ابن عباد . وفي حديث الاستسقاء من كتاب صحيح البخاري في باب رفع الناس أيديهم مع الإمام: فأتى الرجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله بشق المسافر ومنع الطريق قيل: معناه أي: تأخر ولم يتقدم قيل: أي: حبس أو مل أو ضعف أو عجز عن السفر لكثرة المطر، كعجز الباشق عن الطيران في المطر، أو لعجزه عن الصيد، فإنه ينفر ولا يصيد وقال أبو عبد الله البخاري: أي: انسد، أو بشق ليس بشيء ، والصواب: لشق باللام والشين، كذا في النسخ، ولم يذكره في موضعه، وليس هو في العباب فهو تصحيف، والذي يظهر أنه بالسين المهملة، واللسوق هو اللصوق، سيأتي أو لثق باللام والمثلثة من اللثق، وهو الوحل، وهكذا ضبطه الخطابي، قال: وكذا هو في رواية عائشة، قال: أو مشق بالميم والمعنى: صار مزلة وزلقا، والميم والباء متقاربان، وقال غيره: وحائز أن يكون نشق النون، من قولهم: نشق الظبي في الحبالة: إذا علق فيها. والباشق، كهاجر: اسم طائر أعجمي معرب باشه وروى السيوطي في ديوان الحيوان كسر الشين أيضا، وسيأتي للمصنف في وشق أن الواشق لغة فيه، وهو طائر حار المزاج، قوي الزعارة، قوي النفس، كثير الشبق، يأنس وقتا، ويستوحش وقتا، خفيف المحمل ظريف الشمائل وقال أبو حاتم في كتاب الطير: البازي، والصقر، والشاهين، والزرق، واليؤيؤ، والباشق، كل هؤلاء: صقور.
 وبشق محركة: ة، بجرجان. وابشاق: ة، بمصر بالصعيد الأدنى من كورة البهنسا، ويشتبه بإنشاق، بالنون، وهي قرية أخرى يأتي ذكرها في محلها.
 ومما يستدرك عليه: بشق، كفرح: أسرع، مثل بشك، عن ابن دريد. وبشقت الثوب، وبشكته: إذا قطعته في خفة، وبه فسر بعض لفظ الحديث المتقدم، والمعنى: أي قطع المسافر. ورجل بشق: إذا كان يدخل في أمور لا يكاد يخلص منها.

##### Türkçe

**بشقه** değnekle; **كسمع** ve **ضرب** gibi; el-Cevherî onu ihmal etti. Ve **في نوادر الأعراب**’da: yani: onu dövdü; ve yine bunun gibi **فشخه**. Ve **وبشق فلان**: İbn Abbâd’dan; bakışı çevirdiği zaman.

Ve Buhârî Sahîh’inin, “İmamla beraber insanların ellerini kaldırması” bâbında, yağmur duası hadîsinde: Adam Resûlullah صلى الله عليه وسلم’e geldi de dedi ki: “Ey Allah’ın Resûlü, **بشق المسافر** ve yol engellendi.” Denildi: mânâsı, yani: gecikti ve ilerlemedi. Denildi: yani: çok yağmurdan dolayı yolculuktan alıkondu, yahut usandı, yahut zayıfladı, yahut âciz kaldı; yağmurda uçmaktan âciz kalan **الباشق**’ın âciz kalması gibi; yahut avdan âciz kalması sebebiyle; çünkü o ürker ve avlamaz. Ebû Abdillâh el-Buhârî dedi: yani: tıkandı; yahut **بشق** bir şey değildir. Doğrusu: **لشق**; **باللام والشين** ile; nüshalarda böyle. Onu yerinde zikretmedi; ve o **العباب**’da değildir; o hâlde o bir tashîftir. Görünen şudur ki o **بالسين المهملة** iledir; ve **اللسوق** ise **اللصوق**tur; gelecektir. Yahut **لثق**; **باللام والمثلثة** ile; **اللثق**’tan; o da çamurdur. Hattâbî onu böyle ضبط etti; dedi ki: Âişe rivayetinde de böyledir. Dedi ki: yahut **مشق**; **بالميم** ile; mânâ: kayganlık ve sürçme yeri oldu. **الميم** ile **الباء** birbirine yakındır. Başkası dedi: **نشق** olması da mümkündür; **بالنون**; onların sözü olan: **نشق الظبي في الحبالة**: ona takıldığı zaman.

Ve **الباشق**; **كهاجر**: Arapçalaştırılmış yabancı bir kuş adıdır; **باشه**. Süyûtî **ديوان الحيوان**’da **الشين**’in kesrini de rivayet etti. Ve musannif için **وشق** maddesinde gelecektir ki **الواشق** onun hakkında bir lugattır. Ve o, mizacı sıcak bir kuştur; hırçınlığı kuvvetli; nefsi kuvvetli; şehveti çok; bir vakit ünsiyet eder, bir vakit ürker; yükü hafif; huyları zarif. Ebû Hâtim **كتاب الطير**’de dedi: **البازي** ve **الصقر** ve **الشاهين** ve **الزرق** ve **اليؤيؤ** ve **الباشق**; bunların hepsi: doğanlardır.

Ve **وبشق**; harekeli: bir yer; Cürcân’da. Ve **ابشاق**: bir yer; Mısır’da, el-Bahnasâ kûrasından Aşağı Saîd’de. Ve **بإنشاق** ile karışır; **بالنون** ile; o da başka bir köydür; kendi yerinde zikri gelecektir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **بشق**; **كفرح**: hızlandı; İbn Düreyd’den; **بشك** gibi. Ve **بشقت الثوب** ve **بشكته**: onu hafiflik içinde kestiğin zaman. Ve bununla, yukarıdaki hadîsin bazı lafzı tefsir edildi; mânâ: yani yolcuyu kesti (yolunu kesti). Ve **رجل بشق**: neredeyse içinden kurtulamayacağı işlere girdiği zaman.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَشِقَ
بَشِقَ ذ , aor. بَشَقَ ; and بَشَقَ, aor بَشِقَ ; He struck, smote, or beat, another with a staff or stick. (Nawلdir el-Aarلb, K.) -A2- He looked sharply, or intently: (Ibn-'Abbلd, K:) inf. n. بَشْقٌ. (JK.) -A3- Also the former verb, He hastened, or was quick; as also بَشَكَ. (IDrd, TA.) -A4- And the former, [but the aor. is not mentioned,] He cut a garment, or piece of cloth, in a light, or prompt, manner; as also بَشَكَ. (TA.) -A5- And بَشَقَ, inf. n. بَشْقٌ, He took, or seized. (Msb.)

نَظَرٌ بَشْقٌ
نَظَرٌ بَشْقٌ ذ A sharp, or an intent, look. (JK.)

بَاشَقٌ
بَاشَقٌ ذ (JK, Msb, K) and بَاشِقٌ, (Msb, Es-Suyootee, TA,) the latter being allowable accord. to some for the sake of conformity to the usual Arabic measure, as in خاتم and دانق and طابع and the like; (Msb;) perhaps derived from بَشْقٌ meaning the “ looking sharply, ” or “ intently; ” (JK;) or from بَشَقَ meaning “ he took, ” or “ seized; ” (Msb;) or it is arabicized, (Msb, K,) from [the Persian] بَاشَهْ; (K;) A certain bird; (K;) [the musket, or sparrow-hawk; falco nisus;] a bird of beautiful form, the smallest of birds of prey, that preys upon sparrows and other birds of their size: (Kzw:) it is of the birds called صُقُور, [pl. of صَقْرٌ,] as are also the بَازِى and the شَاهِين and the زُرَّق and the يُؤْيُؤ: (AHلt in “ the Book of Birds, ” TA:) pl. بَوَاشِقُ. (Msb.)

##### Türkçe

**بَشِقَ**
**بَشِقَ** ذ , muzâri‘ **بَشَقَ** ; ve **بَشَقَ**, muzâri‘ **بَشِقَ** ; O, bir başkasını bir değnek veya sopa ile vurdu, çarptı yahut dövdü. (Nawâdir el-A‘râb, K.) -A2- O, keskin, yahut dikkatle baktı: (İbn-‘Abbâd, K:) mastar ismi **بَشْقٌ**. (JK.) -A3- Keza önceki fiil, O, acele etti, yahut çabuk oldu; **بَشَكَ** da böyledir. (İDrd, TA.) -A4- Ve önceki, [fakat muzâri‘i zikredilmemiştir,] O, bir elbiseyi yahut bir kumaş parçasını hafif, yahut çabuk, bir tarzda kesti; **بَشَكَ** da böyledir. (TA.) -A5- Ve **بَشَقَ**, mastar ismi **بَشْقٌ**, O, aldı, yahut ele geçirdi. (Msb.)

**نَظَرٌ بَشْقٌ**
**نَظَرٌ بَشْقٌ** ذ Keskin, yahut dikkatli, bir bakış. (JK.)

**بَاشَقٌ**
**بَاشَقٌ** ذ (JK, Msb, K) ve **بَاشِقٌ**, (Msb, Es-Suyootee, TA,) ikincisi, **خاتم** ve **دانق** ve **طابع** ve benzerlerinde olduğu gibi, alışılmış Arapça vezne uygunluk gözetmek için, bazılarına göre câizdir; (Msb;) belki **بَشْقٌ** “keskin bakmak” yahut “dikkatle bakmak” mânâsından türetilmiştir; (JK;) yahut **بَشَقَ** “o aldı” yahut “ele geçirdi” mânâsındandır; (Msb;) yahut o, Arapçalaştırılmıştır, (Msb, K,) [Farsça] **بَاشَهْ**’den; (K;) belli bir kuş; (K;) [tüfek, yahut serçe-doğan; falco nisus;] güzel şekilli bir kuş, yırtıcı kuşların en küçüğü, serçelere ve onların ölçüsündeki diğer kuşlara avlanır: (Kzw:) o, **صُقُور** denilen kuşlardandır, [**صَقْرٌ**’un çoğulu,] **بَازِى** ve **شَاهِين** ve **زُرَّق** ve **يُؤْيُؤ** da böyledir: (AHât “Kuşlar Kitabı”nda, TA:) çoğulu **بَوَاشِقُ**. (Msb.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَشَقَ
بَشَقَ I بَشَقَ A ( n. ac. بَشْق 1 ),
a.  Struck.

b.  Seized.

c.  Was late, behind hand.

بَاْشَقَ
بَاْشَقَ III ,
a.  Looked sharply, intently at.

اِبْتَشَقَ
اِبْتَشَقَ VIII ,
a.  Lied.

بَاْشِق
بَاْشِق 21 ,
a.  Sparrow-hawk.

بَشَّاْق
بَشَّاْق 28 ,
a.  Mendacious, liar.

##### Türkçe

بَشَقَ
**بَشَقَ** I **بَشَقَ** A ( i. is. **بَشْق** 1 ),
a. Vurdu.

b. Yakaladı.

c. Geç kaldı, geri kaldı.

بَاْشَقَ
**بَاْشَقَ** III ,
a. Keskin bir şekilde, dikkatle baktı.

اِبْتَشَقَ
**اِبْتَشَقَ** VIII ,
a. Yalan söyledi.

بَاْشِق
**بَاْشِق** 21 ,
a. Serçe şahini.

بَشَّاْق
**بَشَّاْق** 28 ,
a. Yalancı, yalan söyleyen.
