# بشم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B4%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بشم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بشم

| | ( البَشَمُ ، مُحَرَّكةً : التُّخَمَة ) ، وربّما | بَشِمَ الفَصِيلُ من كَثْرَةِ شُرْبِ اللَّبَنِ | حَتَّى يَدْقَى سَلْحًا فَيَهْلِك . وقيل : | البَشَمُ : أَنْ يُكْثَرِ من الطَّعام حتى | يَكْرُبَه . وفي حديث الحَسَن :   وَأَنْتَ | تَتَجَشَّأُ من الشِّبَعِ بَشَمًا   . وفي | حديث سَمُرَةَ بن جُنْدُب وقيل له : | إِنَّ ابْنَكَ لم يَنَمِ البارِحَةَ بَشَمًا قال : |   لَوْ ماتَ ما صَلَّيْتُ عليه   . ( و ) | البَشَمُ : ( السَّآمَةُ ) وهو مجازٌ ، وقد | ( بَشِمَ ، كَفَرِحَ ) من الطَّعامِ بَشَمًا : إذا | اتَّخَمَ ، وَبَشِمَ منه إذا سَئِمَ ، ( وَأَبْشَمه | الطَّعامُ ) : أَتْخَمَهُ ، وأنشد ثعلب | للحَذْلَميّ : | % ( ولم تَبِتْ حُمَّى بِهِ تُوَصِّمُه % ) % | % ( ولَمْ يُجَشِّئْ عن طَعامٍ يُبْشِمُهْ % ) % | % ( كَأَنَّ سَفُّودَ حَدِيدٍ مِعْصَمُة % ) % | ( و ) البَشامُ ، ( كَسَحابٍ : شَجَرٌ عَطِرُ | الرائحَةِ ) طَيِّب الطَّعْمِ ، وفي حديث | عُتَبَةَ بنِ غَزْوان :   ما لَنا طَعامٌ إِلَّا | وَرَقُ البَشامِ   . وقال أبو حنيفة : | يُدَقُّ ( وَرَقُه ) وَيُخْلَط بالحنِاّءِ ( يُسَوِّد | الشَّعَر ) . وقال مَرَّة : البَشامُ : شَجَرٌ | ذُو ساقٍ وَأَفْنانٍ وَوَرقٍ صِغارٍ أَكْبَرَ | من وَرَقِ الصَّعْتَرِ ، ولا ثَمَرَ له ، وإذا | قُطِعَتْ وَرَقَتُه أو قُصِفَ غُصْنُه هُرِيقَ | لَبَنًا أَبْيَضَ . قال غيره : ( ويُسْتاكُ | بِقُضُبِهِ ) ، واحِدَتُه بِشامَةٌ ، قال جرير : | % ( أَتَذْكُرُ يَوْمَ تَصْقُلُ عارِضَيْها % | بِفَرْعِ بَشامَةٍ سُقِيَ البَشامُ ) % |

| يعني أنّها أشارت بسِواكِها فكان | ذلك وَداعَها ولم تَتَكَلَّم خِيْفَةَ الرُّقَباء . | ( وبِهاءٍ ) بَشامَةُ ( بنُ الغَدِير . و ) | بَشامَةُ ( بنُ حَزْنٍ ) النَّهْشَلِيُّ : | ( شاعِرانِ ) ، وقد ذُكِرَ الأَوّلُ في |   غ د ر   . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرك عليه : | بَشْمٌ ، بِفَتْحٍ فَسُكون : موضعٌ | بالحِجاز . | وأيضًا : ماءٌ بين الرَّيِّ | وطَبَرسْتانَ ، شديدُ البَرْدِ كثيرُ الثَّلْج ، | قد بُنِيَ على كُلّ ضَفّة كِنٌّ يُلْجَأُ | إِليه إذا أَخَذَه البَرْدُ ، وَرُبَّمَا قَتَلَهُ الثَّلْجُ | قَبْلَ وُصُولِهِ إلى الكِنِّ . ويسمَّى ذلك | الكِنّ جابْنُوذَة . قاله نصر . | والبَشْمَة : كُحْلُ السُّودانِ . أورده | المُصَنِّف في   ك ح ل   . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرك عليه : | بِشْتامَة ، بالكسر : قريةٌ بمِصْرَ من | جَزِيرَة بني نَصْر . | |

### Türkçe

| | (**البَشَمُ** , harekeli olarak: **التُّخَمَة**) , ve belki | **بَشِمَ** **الفَصِيلُ** çokça süt içmekten | öyle ki dışkı olarak ishal olur da helâk olur. Ve denildi: | **البَشَمُ**: yemekten çoğaltmaktır; ta ki | onu sıkıntıya sokuncaya kadar. **الحَسَن** hadîsinde:   “Sen | tokluktan geğiriyorsun, **بَشَمًا**.”   . Ve | **سَمُرَةَ بن جُنْدُب** hadîsinde, ona denildi: | “Şüphesiz oğlun dün gece uyumadı, **بَشَمًا**.” Dedi ki: |   “Eğer ölseydi, onun üzerine namaz kılmazdım.”   . (Ve) | **البَشَمُ**: (**السَّآمَةُ**)dır; bu mecazdır. Ve | (**بَشِمَ** , **كَفَرِحَ**) yemekten **بَشَمًا**: | eğer tıka basa yediyse. Ve **بَشِمَ** ondan: eğer bıktıysa. (Ve **أَبْشَمه | الطَّعامُ**): onu tıka basa doyurdu. Ve ثعلب | **الحَذْلَميّ** için inşâd etti: | % ( ولم تَبِتْ حُمَّى بِهِ تُوَصِّمُه % ) % | % ( ولَمْ يُجَشِّئْ عن طَعامٍ يُبْشِمُهْ % ) % | % ( كَأَنَّ سَفُّودَ حَدِيدٍ مِعْصَمُة % ) % | (Ve) **البَشامُ** , (**كَسَحابٍ**: güzel kokulu | bir ağaçtır), tadı hoş. Ve | **عُتَبَةَ بنِ غَزْوان** hadîsinde:   “Bizim için yiyecek yoktur; ancak | **وَرَقُ البَشامِ**.”   . Ve Ebû Hanîfe dedi: | (**وَرَقُه**) dövülür ve kınâ ile karıştırılır; (saçı | karartır). Ve مَرَّة dedi: **البَشامُ**: gövdesi, dalları ve küçük yaprakları olan | bir ağaçtır; yaprağı **الصَّعْتَرِ** yaprağından daha büyüktür; | meyvesi yoktur. Ve | yaprağı kesilince yahut dalı kırılınca | beyaz bir süt dökülür. Başkası dedi: (ve | onun çubuklarıyla misvak edinilir). Onun bir tanesi **بِشامَةٌ**dur. جرير dedi: | % ( أَتَذْكُرُ يَوْمَ تَصْقُلُ عارِضَيْها % | بِفَرْعِ بَشامَةٍ سُقِيَ البَشامُ ) % |

| yani, misvakıyla işaret etti; böylece | bu onun vedası oldu; ve gözetleyenlerden korkarak konuşmadı. | (Ve **بِهاءٍ**) **بَشامَةُ** ( **بنُ الغَدِير** . Ve) | **بَشامَةُ** ( **بنُ حَزْنٍ** ) **النَّهْشَلِيُّ**: | (iki şairdir); ve birincisi |   **غ د ر**   içinde zikredilmiştir. | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | **بَشْمٌ** , fetha ile sonra sükûn: bir yerdir; | Hicaz’dadır. | Ve ayrıca: er-Rayy | ile Taberistan arasında bir sudur; şiddetli soğuk, çok karlı; | her kıyı üzerine bir sığınak bina edilmiştir; | soğuk onu yakaladığında ona sığınılır; ve bazen kar onu öldürür; | sığınağa ulaşmasından önce. Ve o | sığınak **جابْنُوذَة** diye adlandırılır. Bunu نصر söyledi. | Ve **البَشْمَة**: Sudanlıların sürmesidir. Onu | müellif   **ك ح ل**   içinde zikretti. | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | **بِشْتامَة** , kesre ile: Mısır’da bir köydür; | Benî Nasr adasındandır. | |
