# بصق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B5%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بصق

القاف والصاد والباء معهما
ق ص ب، ص ق ب، ق ب ص، ب ص ق مستعملات قصب: القَصَبُ: ثياب من كتان ناعمة رقاق، والواحد قصَبيُّ.
وكل نبت ساقه ذو أنابيب فهو قَصبٌ، وقصب الزرع تقصيباً.
والقَصَبُ: عظام اليدين والرجلين، وقصَبةُ الأنف عظمه، وكل عظيم مستدير أجوف.
وما اتخذ من فضة أو غيرها قصب.
والقَصْباءُ: القَصَبُ الكثير في مَقْصَبَتِه.
وقَصَبُ الرئة عروق غلاظ فيها، وهي مخارج النفس ومجاريه.
والقَصَبةُ: جوف القصر أو جوف الحصن يبنى فيه بناء هو أوسطه.
والقَصبةُ خصلة من الشعر تلتوي فإذا أنت قَصَّبْتَها كانت تَقصيبةً، وتجمع تَقاصيبَ، قال بشار:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ
وهو أن تضمها لياً إلى أصلها وتشدها فتصبح تَقَاصيبَ.
وفلان يقصِبُ فلاناً: يمزقه ويذكره بالقبيح.
والقَصْبُ: القطع، والقَصّابُ يقصب الشاة ويفصل أعضاءها تقصيباً.
والقَصَبُ من الجوهر: ما كان مستطيلاً أجوف.
ولخديجة بيت في الجنة من قَصَبٍ لا وصب فيه ولا نصب أي لا داء فيه ولا عناء.
والقَصَبَ: الأمعاء كلها، وجمع أقصابٌ.
والقاصِبُ: الزامر.
صقب: الصَّقبُ والسَّقبُ الطويل مع ترارة في كل شيء.
والصِّقَبُ: القرب، وبالسين لغة.
ويقال للفصيل والفصيلة سَقْبٌ وسَقْبَةٌ.
ويقال للغصن الطويل الريان سَقْبٌ، قال ذو الرمة:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ
قبص: القَبْصُ: التناول بأطراف الأصابع.
ويروى: "فَقَبَصْتُ قَبْصَةً"، أي أخذت من أثر دابة جبرئيل عليه السلام. من التراب بأطراف أصابعي.
وفرس قَبُوصٌ أي إذا جرى لم يصب الأرض إلا أطراف سنابكه من قدم، ويقال: هو الرشيق الخلق، قال:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ
والقَبْصُ، والقِبْصُ أجود، مجمع النمل الكثير.
وتقول: إنهم لفي قِبْصٍ من العدد، وفي قِبْصِ الحصى أي في كثرة لا يستطاع عده.
والقَبَصُ: ارتفاع في الرأس وعظم، وقَبِصَ قَبَصاً فهو رجل أَقَبصُ الرأس. ضخم مدور، قال:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل
بصق: بَصَقَ لغة في بَسَق، وبُصاقُ الجراد لعابه.
والبِصاقُ: هنات من الحرة تبدو منها إلى المستوى، الواحدة بَصْقةٌ كأن الحر بَصَقَها بَصْقاً.

### Türkçe

**القاف** ve **الصاد** ve **الباء** onlarla birlikte

**ق ص ب**، **ص ق ب**، **ق ب ص**، **ب ص ق** kullanımdadır. **قصب**: **القَصَبُ**: ince, narin ketenden elbiseler; tekili **قصَبيُّ**.

Sapı borucuklu olan her bitki **قَصبٌ**’dır; ekinin kamışı **تقصيباً** (kamışlandırma) ile (olur).

**القَصَبُ**: ellerin ve ayakların kemikleri; **قصَبةُ الأنف** onun kemiğidir; her yuvarlak, içi boş büyük (kemik).

Gümüşten veya başkasından yapılmış olan (şey) **قصب**.

**القَصْباءُ**: **مَقْصَبَتِه**’sinde çok olan **القَصَبُ**.

**قَصَبُ الرئة**: onda kalın damarlar; onlar nefesin çıkışları ve onun yollarıdır.

**القَصَبةُ**: sarayın iç boşluğu yahut kalenin iç boşluğu; onun içinde bir yapı yapılır ki o onun ortasıdır.

**القَصبةُ**: saçtan bir tutam; kıvrılır; sen onu **قَصَّبْتَها** (büküp bağladığında) o bir **تَقصيبةً** olur; **تَقاصيبَ** diye toplanır. Beşşâr dedi ki:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ

O, onu bükerek köküne doğru toplaman ve onu sıkman; böylece **تَقَاصيبَ** olur.

Falan, falanı **يقصِبُ**: onu parçalar ve onu çirkin olanla anar.

**القَصْبُ**: kesme; **القَصّابُ** koyunu **يقصب** ve onun uzuvlarını **تقصيباً** (parça parça ayırma) ile ayırır.

Cevherden **القَصَبُ**: uzunlamasına, içi boş olan.

Hadicenin cennette **قَصَبٍ**’dan bir evi vardır; onda ne **وصب** vardır ne **نصب**; yani onda ne hastalık vardır ne yorgunluk.

**القَصَبَ**: bütün bağırsaklar; çoğulu **أقصابٌ**.

**القاصِبُ**: zurnacı.

**صقب**: **الصَّقبُ** ve **السَّقبُ**: her şeyde, her birinde bir **ترارة** ile birlikte uzun olan.

**الصِّقَبُ**: yakınlık; **بالسين** (ile) bir dildir.

Sütten kesilmemiş deve yavrusuna ve dişisine **سَقْبٌ** ve **سَقْبَةٌ** denir.

Uzun, suya doymuş dala **سَقْبٌ** denir. Zü’r-Rumme dedi ki:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ

**قبص**: **القَبْصُ**: parmak uçlarıyla alma.

Şöyle rivayet olunur: “**فَقَبَصْتُ قَبْصَةً**”, yani Cebrâil عليه السلام’in binitinin izinden, toprağı parmaklarımın uçlarıyla aldım.

**قَبُوصٌ** bir at: yani koştuğunda, ayağından, toynağının uçlarından başka yere değmez; ve denir ki: o yaratılışça çeviktir. Dedi ki:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ

**القَبْصُ** ve **القِبْصُ**: daha iyi (olan); çok karıncanın toplandığı yer.

Ve dersin ki: onlar sayı bakımından bir **قِبْصٍ** içindedir; ve çakılın **قِبْصِ**’inde, yani sayılması mümkün olmayan bir çokluk içindedir.

**القَبَصُ**: başta bir yükselti ve kemik; **قَبِصَ قَبَصاً**; o, başı **أَقَبصُ** olan bir adamdır: iri, yuvarlak. Dedi ki:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل

**بصق**: **بَصَقَ** **بَسَق**’ta bir dildir; çekirgenin **بُصاقُ**’ı onun salyasıdır.

**البِصاقُ**: lavdan (taştan) küçük çıkıntılardır; ondan düzlüğe doğru görünür; tekili **بَصْقةٌ**; sanki sıcaklık onu **بَصَقَها** (tükürmüş) da **بَصْقاً** (tükürme) ile (olmuştur).
