# بصن (ب-ص-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B5%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ص - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ن ب
صبن ، صنب ، نصب ، نبص ، بصن .
بصن : قريةٌ تُعْمَل فيها السُّتُورُ البَصَنِيَّة ، وليست بعربيّة .
صبن : اللّحيانيّ عن الأصمعيّ : صَبَنْتَ بالصاد عنّا الهديّةَ تَصِبْنَ صَبْناً .
قال : وقال رجُل من بني سعْد بن زيد : صَبَنْتَ تَصْبِن صَبْناً ، وكذلك كلُّ معروفٍ إذا صرفتَه إلى غيرِه . وكذلك كَبَنْتَ وَخَضَنْتَ وزنبت .
وقال الأصمعيّ : تأويلُ هذه الحروف : صَرْفُ الهديّة أو المعروف عن جيرانك ومعارفك إلى غيرهم .
وقال اللّيث : الصَّبْنُ : تسويةُ الكَعْبَيْن في الكَفّ ثم تَضْرِب بهما .
يقال : أَجِلْ وَلاَ تَصْبِن .
قال : وإذا خَبَأَ الرجلُ شيئاً في كَفَهِ ولا يُفطَن له كالدِّرهم وغيرِه قيل : صَبَن . فإذا صَرَف الكأسَ عمَّن هو أحقُّ بها إلى غيره قيل له : صَبَنَها ، وأنشد :
صَبَنْتِ الكَأْسَ عنّا أُمَّ عمرٍ و
وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا
ثعلب عن ابن الأعرابي : الصَّبْنَاءُ : كَفُّ المُقَامِر إذا أمالها لِيغْدِرَ بصاحبِه يقول له شيخ البير ، وهو رئيسُ المُقامِرين : لا تَصْبِن ؛ لا تَصْبِن ، فإنّه طَرَف من الصَّغْوِ . والصابون : الذي يُغْسَل به الثّياب ، معروف ، معرّب .
نبص : قال ابن الأعرابي : النَّبْصاء من القِيَاسِ : المصوِّتةُ من النَّبِيص ، وهو صوتُ شَفَتَيِ الغلام إذا أرادَ تزويجَ طائرٍ بِأُنثاهُ .
اللّحياني : نَبَصْتُ بالطائرِ والعصفورِ أَنْبِصُ به نَبِيصاً ، أي : صوَّتُّ به . ونَبَصَ الطائرُ والعصفورُ يَنْبِصُ نَبِيصاً : إذا صوَّت صوتاً ضعيفاً . ونحو ذلك . قال الليث : وهو صحيح من كلام العرب .
صنب : أبو العبّاس : المِصْنَبُ : المُولَعُ بأكل
الصِّناب ، وهو الخَرْدل بالزَّبيب .
وفي الحديث : ( أُهْدِيَ للنّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَرْنَبٌ بِصِنَابِهَا ) ، أي : بِصِباغِها .
ومنه حديثُ عمر : ( لو شئتُ لأمرتُ بِصَرائقَ وصِنَابٍ ) .
أبو عُبَيد عن أبي عمرو : الصِّنَاب : الخردَل والزَّبيب .
قال : ولهذا قيل لِلْبِرْذَوْنِ : صِنَابِيّ ، إنّما شُبِّه لونه بذلك .
وقال اللّيث : الصِّنَابِيّ من الدّوَابّ والإِبل : لونٌ بَين الحُمْرَةِ والصُّفْرة مع كثْرَةِ الشَّعَر والوَبر .
نصب : قال اللّيث : النّصَبُ : الإعياءُ من العَناء . والفعل نَصِبَ يَنْصَب . فأَنْصَبَنِي هذا الأمرُ . وأمْرٌ نَاصِبٌ ومُنْصِب ، وقال النابغة :
كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ
قال : ناصب : بمعنى مُنْصِب . وقال ابن السكّيت : قال الأصمعيّ : ناصِب : ذي نَصَب ؛ مثل : ليل نائم ، ذي نوم يُنَامُ فيه . ورَجُلٌ دارعٌ : ذو دِرْع . قال : ويقال : نُصْبٌ ناصِبٌ . مِثْلُ : مَوْتٍ مائت ؛ وشِعْرٍ شاعِر .
وقال أبو عمرو في قوله : ناصبٌ : نَصَبَ نَحْوِي ، أي : جَدّ ؛ ويقال : نَصَبَ الرجلُ فهو ناصب ونصِبَ . ونصَبَ له الهمَّ وأنصَبَه .
وقال اللّيث : النَّصْبُ : نصْبُ الدَّاء ، يقال : أصَابَهُ نَصْب من الدَّاء . قال : والنِّصْبُ : لُغَةٌ في النصيب ، وقال الله : ( سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ ) ( المعارج : 43 ) ، وقرىءَ : إلى ( نَصْب ) .
قال أبو إسحاق : مَنْ قَرَأَ : ( إلى نَصْب ) ، فمعناه : إلى عَلَم منصوبٍ يَسْتَبِقون إليه ، ومَنْ قرأَ : ( إلَى نُصُب ) ، فمعناه : إلى أَصْنَامٍ ، كقول : ( وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ ) ( المائدة : 3 ) ، ونحو ذلك .
قَال الفرّاء : قال : والنَّصْبُ واحد ، وهو مصدَرٌ وجمعُه الأنْصاب .
وقال اللّيث : النُّصُبُ : جماعَةُ النَّصِيبة ، وهي علامةٌ تُنصَب للقوم .
وقال الفرّاء : كأنّ النُصُبَ الآلهةُ التي كانت تُعبَد من أحجار .
قلتُ : وقد جَعل الأعشى النُّصُبَ واحداً حيث يقول :
وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ
أبو عُبَيد : النَّصائب : ما نُصِب حولَ الحوض من الأحجار ؛ قال ذو الرُّمة :
هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر
قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ
وقال الليث : النُّصْبُ : رَفعُكَ شيئاً تَنْصِبُه قائماً منتصِباً .
والكلِمةُ المنصوبةُ يُرفَع صَوْتُها إلى الغار الأعلى .
وناصَبْتُ فلاناً الشرَّ والحربَ والعداوةَ ؛ ونَصَبْنَا لهم حَرْباً ، وكلُّ شيء انتصب بشيء فقد نَصَبْتَه . وتَيْسٌ أَنصب ، وعَنْز نَصْباء : إذا كانا منتصِبَي القُرون . وناقةٌ نَصْباءُ : مرتفِعة الصَّدْر .
أبو عُبَيد : أنصبتُ السكّينَ : جعلتُ لها نِصاباً ؛ قاله أبو زيد والكسائيّ ، قالا : وهو عَجْزُ السّكّين . ونِصابُ كلِّ شيء أصله ومرجعه الذي يرجع إليه يقال : فلانٌ يَرجِع إلى نِصابِ صِدْقٍ ؛ وتنْصِب صِدْق ، وأصلُه مَنبِته وَمحْتِدُه .
الليث : نِصابُ الشَّمس : مَغيبُها ومَرجِعُها الّذي تَرجِعُ إليه .
غيره : ثغرٌ منصَّب : مُستوِي النِّبْتة ، كأنه نُصِب مُسوِّيَ . ونَصَبْتُ للقَطاةِ شَرَكاً ونصَبتُ للقدَر نَصْباً .
قال ابن الأعرابي : المِنْصَبُ : ما يُنصَب عليه القِدْر إذا كان من حديدٍ . وتَنصَّب فلانٌ وانْتَصَب : إذا قامَ رافعاً رأسَه .
والنَّصْبُ : ضربٌ من أغانِي الأَعْراب .
وقد نصَبَ الراكب نَصْباً : إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وفي الحديث : ( لو نَصَبتَ لنا نَصْبَ العَرَب ) ، أي : لو تَغَنّيْتَ .
ويَنْصُوب : موضع .
وقال شَمِر : غِنَاءُ النَّصّب : هو غِنَاءُ الرُّكْبان ، وهو العَقِيرة ، يقال : رَفَع عقيرتَه إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وقال أبو عمرو : النَّصْبُ : حُدَاءٌ يُشْبه الغِناء .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : النَّصْب : أن يسير القومُ يومَهم ، وهو سيْرٌ ليِّن ، وقد نَصَبُوا نصْباً .

##### Türkçe

ص ن ب
**صبن** ، **صنب** ، **نصب** ، **نبص** ، **بصن** .

**بصن** : İçinde **السُّتُورُ البَصَنِيَّة** yapılan bir köydür; Arapça değildir.

**صبن** : el-Lihyânî, el-Asma‘î’den: “Sen, hediyeyi bizden **بالصاد** ile çevirdin; **تَصِبْنَ صَبْناً**.”

Dedi: Benî Sa‘d b. Zeyd’den bir adam dedi ki: “**صَبَنْتَ تَصْبِن صَبْناً**; her ma‘rûf da böyledir, onu başkasına çevirirsen. Ve yine: **كَبَنْتَ** ve **خَضَنْتَ** ve **زنبت**.”

El-Asma‘î dedi: Bu harflerin te’vîli: hediyeyi yahut ma‘rûfu, komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirmektir.

El-Leys dedi: **الصَّبْنُ**: iki topuğu avuç içinde düzleştirmen, sonra onlarla vurmandır.
Denir: “**أَجِلْ وَلاَ تَصْبِن**.”

Dedi: Adam bir şeyi avucunda gizler de ona fark edilmezse, dirhem ve başkası gibi, “**صَبَن**” denir. Kadehi, ona daha layık olandan başkasına çevirirse, ona “**صَبَنَها**” denir. Ve şu şiir okunmuştur:
“**صَبَنْتِ الكَأْسَ عنّا أُمَّ عمرٍ و**
**وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا**”

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الصَّبْنَاءُ**: kumarbazın, arkadaşına hıyanet etmek için eğdiği avucudur; ona “kuyunun şeyhi” der, o da kumarbazların reisidir: “**لا تَصْبِن ؛ لا تَصْبِن**; çünkü o, **الصَّغْوِ**’dan bir taraftır.” Ve **الصابون**: elbiselerin onunla yıkandığı şeydir; bilinen (bir şeydir), Arapçalaştırılmıştır.

**نبص** : İbnü’l-A‘râbî dedi: Kıyastan **النَّبْصاء**: **النَّبِيص**’ten olan ses çıkarandır; o, oğlanın, bir kuşu dişisine çiftleştirmek istediğinde iki dudağının sesidir.

El-Lihyânî: Kuşla ve serçeyle **نَبَصْتُ**; onunla **أَنْبِصُ** **نَبِيصاً**, yani: onunla ses çıkardım. Ve kuş ve serçe **نَبَصَ**; **يَنْبِصُ نَبِيصاً**: zayıf bir sesle ses çıkardığında. Ve bunun benzeri. El-Leys dedi: Bu, Arapların sözünden sahih olandır.

**صنب** : Ebü’l-Abbâs: **المِصْنَبُ**: **الصِّناب** yemeye düşkün olandır; o da kuru üzümle hardaldır.

Hadiste: “(Peygambere ( صلى الله عليه وسلم ) **بِصِنَابِهَا** ile bir tavşan hediye edildi)”, yani: onun boyasıyla.

Ve ondan, Ömer hadisi: “(İsteseydim **بِصَرائقَ** ve **صِنَابٍ** emrederdim).”

Ebü Ubeyd, Ebû Amr’dan: **الصِّنَاب**: hardal ve kuru üzümdür.

Dedi: Bu yüzden **لِلْبِرْذَوْنِ**’a **صِنَابِيّ** denildi; ancak rengi bununla benzetildi.

El-Leys dedi: **الصِّنَابِيّ** binek hayvanlarından ve develerden: kızıllık ile sarılık arasında bir renktir; kıl ve yünün çokluğu ile birlikte.

**نصب** : El-Leys dedi: **النّصَبُ**: meşakkatten olan bitkinliktir. Fiil: **نَصِبَ يَنْصَب**. “Bu iş beni **فأَنْصَبَنِي**.” Ve **أمْرٌ نَاصِبٌ** ve **مُنْصِب**. Nâbiga dedi ki:
“**كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ**”

Dedi: **ناصب**: **مُنْصِب** manasındadır. İbnü’s-Sikkît dedi: El-Asma‘î dedi: **ناصِب**: **ذي نَصَب** (yani: yorgunluk sahibi); tıpkı: **ليل نائم** (yani: içinde uyunan uyku sahibi) gibi. Ve **رَجُلٌ دارعٌ**: zırh sahibi. Dedi: “**نُصْبٌ ناصِبٌ**” de denir; tıpkı: **مَوْتٍ مائت**; ve **شِعْرٍ شاعِر**.

Ebû Amr, “**ناصبٌ**” sözünde dedi ki: “**نَصَبَ نَحْوِي**”, yani: ciddileşti; ve denir: adam **نَصَبَ**; o **ناصب** olur; ve **نصِبَ**. Ve ona gamı **نصَبَ** ve onu **أنصَبَه**.

El-Leys dedi: **النَّصْبُ**: hastalığın yerleşmesi; denir: “Ona hastalıktan bir **نَصْب** isabet etti.” Dedi: **النِّصْبُ**: **النصيب**’te bir lugattır. Allah dedi ki: “( **سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ** )” (el-Me‘âric: 43); ve “( **نَصْب** )”a doğru diye de okunmuştur.

Ebû İshâk dedi: Kim “( **إلى نَصْب** )” okursa, manası: ona doğru yarıştıkları dikilmiş bir alamete doğrudur. Kim “( **إلَى نُصُب** )” okursa, manası: putlaradır; şu söz gibi: “( **وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ** )” (el-Mâide: 3) ve bunun benzeri.

El-Ferrâ dedi: Dedi: **النَّصْبُ** tektir; o bir masdardır; çoğulu **الأنْصاب**’dır.

El-Leys dedi: **النُّصُبُ**: **النَّصِيبة**’nin cemaatidir; o, kavim için dikilen bir alamettir.

El-Ferrâ dedi: Sanki **النُصُبَ** taşlardan ibadet edilen ilahlardır.

Ben dedim: A‘şâ, **النُّصُبَ**’u tek yapmıştır; şöyle dediği yerde:
“**وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ**”

Ebü Ubeyd: **النَّصائب**: havuzun etrafına taşlardan dikilen şeylerdir. Zü’r-Rumme dedi ki:
“**هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر**
**قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ**”

El-Leys dedi: **النُّصْبُ**: bir şeyi, ayakta dikilmiş olarak dikmen suretiyle yükseltmendir.

Mansûb kelimenin sesi, en üst mağaraya yükseltilir.

“Falanla şerri, savaşı ve düşmanlığı **ناصَبْتُ**”; “Onlara bir savaş **نَصَبْنَا**”; bir şey bir şeyle doğrulup dikilirse, onu **نَصَبْتَه**. Ve **تَيْسٌ أَنصب** ve **عَنْز نَصْباء**: boynuzları dik ise. Ve **ناقةٌ نَصْباءُ**: göğsü yüksek (olan).

Ebü Ubeyd: “Bıçağı **أنصبتُ**”: ona bir **نِصاب** yaptım; bunu Ebû Zeyd ve el-Kisâî söyledi; ikisi dedi ki: o, bıçağın sapıdır. Ve her şeyin **نِصابُ**’u: onun aslı ve kendisine dönülen merciidir; denir: “Falan, bir doğruluk **نِصابِ**’ına döner”; ve “doğruluk **تنْصِب**”; aslı, bitip çıktığı yer ve soy-köküdür.

El-Leys: Güneşin **نِصابُ**’u: onun batışı ve kendisine döndüğü merciidir.

Başkası: **ثغرٌ منصَّب**: bitişi düzgün (olan); sanki düzleştirici olarak dikilmiştir. Ve **القَطاةِ** için bir tuzak **نَصَبْتُ**; ve tencere için bir **نَصْب** **نصَبتُ**.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المِنْصَبُ**: demirden olduğunda tencerenin üzerine konulduğu şeydir. Ve falan **تَنصَّب** ve **انْتَصَب**: başını kaldırarak ayağa kalktığında.

Ve **النَّصْبُ**: bedevîlerin şarkılarından bir türdür.

Ve binici **نَصَبَ نَصْباً**: **النَّصْبَ**’ı söylediğinde.

Hadiste: “(Bize Arapların **نَصْبَ**’ını söyleseydin)”, yani: şarkı söyleseydin.

Ve **يَنْصُوب**: bir yerdir.

Şemir dedi: **النَّصّب**’in şarkısı: binekli yolcuların şarkısıdır; o, **العَقِيرة**’dir; denir: **رَفَع عقيرتَه**: **النَّصْبَ** söylediğinde.

Ebû Amr dedi: **النَّصْبُ**: şarkıya benzeyen bir **حُدَاءٌ**’dır.

Ebü Ubeyd, el-Asma‘î’den: **النَّصْب**: kavmin günlerini yürümeleridir; o, yumuşak bir yürüyüştür; ve onlar **نَصَبُوا نصْباً**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

بُصان: اسمُ رَبيعٍ الآخِرِ في الجاهلية؛ هكذا حكاه قُطْربٌ على شَكْل غُرابٍ، قال: والجمع أَبْصِنَةٌ وبِصْنانٌ كأَغْربةٍ وغِرْبانٍ، وأَما غيرُه من اللغويِّين فإنما هو عندهم وَبُصان، على مثال سَبُعان، ووَبِصان، على مِثال شَقِرانٍ، قال: وهو الصحيح، قال أَبو إسحق: سُمّي بذلك لِوبيص السلاح فيه أَي بَريقه. التهذيب: بَصَنَّى
(* قوله «بصنى» كذا ضبط في
الأصل وهو موافق لقول القاموس: وبصنى محركة مشددة النون إلخ. والذي في ياقوت: إنه بفتح الباء وكسر الصاد وتشديد النون). قرية فيها السُّتور البَصَنِّيّة، وليست بعربية.

##### Türkçe

**بُصان**: Câhiliye’de **رَبيعٍ الآخِرِ**’in adıdır; bunu **قُطْربٌ** **غُرابٍ** şekli üzere böyle hikâye etti; dedi ki: çoğulu **أَبْصِنَةٌ** ve **بِصْنانٌ**’dır; **أَغْربةٍ** ve **غِرْبانٍ** gibi.
Ve lugavîlerden onun dışındakine gelince, ancak o, onların yanında **وَبُصان**’dır; **سَبُعان** misali üzere; ve **وَوَبِصان**’dır; **شَقِرانٍ** misali üzere; dedi ki: ve o, sahih olandır.
Dedi ki **أَبو إسحق**: onda silahın **وَبيص**’i, yani parıltısı sebebiyle onunla adlandırıldı.
**التهذيب**: **بَصَنَّى**
(* “**بصنى**” sözü: asılda böyle ضبط edildi ve **القاموس**’un sözüne uygundur: “**وبصنى** harekeli, **النون**’u şeddeli” ilh. Ve **ياقوت**’ta olan: **الباء**’nın fethası, **الصاد**’ın kesrası ve **النون**’un teşdîdi iledir).
İçinde **السُّتور البَصَنِّيّة** bulunan bir köydür; Arapça değildir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( بُصَّان ) :
( أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وقالَ قُطْرب : ( كغُرابٍ .
( و ) وُجِدَ في بعضِ نسخِ الجَمْهرةِ لابنِ دُرَيْدٍ مِثْل ( رُمَّانٍ ) : ) اسمُ ( شَهْر رَبيعٍ الآخِرِ ، ج بُصاناتٌ ) ، هكذا في النُّسخِ والصَّوابُ بِصْنانٌ ( وأَبْصِنَةٌ ) ، كغُرابٍ وأَغْرِبةٍ وغِرْبانٍ ، وهذا على ضبط قُطْرُب .
وأَمَّا ابنُ سِيدَه فإنَّه أَنْكَره وقالَ : إنَّما هو وَبُصانٌ

على مِثَال شَعبان ، ووَبِصان ، على مِثَالِ شَقِرانٍ ؛ وقالَ : وهو الصَّحيح .
قالَ أبو إسْحاق : وسُمِّي بذلكَ لوَبِيصِ السّلاحِ فيه ، أَي بَرِيقُه .
قلْتُ : ومَرَّ للمصنَّفِ في وَبَصَ : ووَبِصان ، ويُضَمُّ ، شَهْرُ رَبيعٍ الآخِرِ . ومَرَّ لنا هناك أنَّ الصَّاغانيَّ صَحَّح ما في بعضِ نسخِ الجَمْهرةِ لأنَّ وَبَص وبَصٌ بمعْنًى واحِدٍ ، على ما ذُكِرَ ، فإنَّ محلَّه ب ص ص ، وقد أَشَرْنا بذلكَ هناك .
( و ) في التَّهْذيبِ : ( بَصَنَّى ، محرَّكةً مُشَدَّدَةَ النُّونِ : ة منها السُّتورُ البَصَنِّيَّةُ ) ، وليسَتْ بعَربيَّةٍ .
قلْتُ : وقد تقدَّمَ أنَّها بالقُرْبِ من ميرزون ، وكِلْتاهُما تُعْمَلُ فيها السُّتورُ ، لكنَّ البَصَنِّيّة أَعْلَى وأَفْخر ، وكأَنَّها هي التي تُعْرَفُ الآنَ ببصنى بالضمِّ تُكْتَبُ بالصادِ وبالسِّين ، ونُسِبَ إليها هكذا بصنويُّ وبسنويُّ ، وقد تُزادُ الواوُ قبْلَ السِّين أَو الصَّاد ، وهي مَدينَةٌ جَلِيلةٌ قبل الرُّومِ في حوزَةِ حِمايَةِ آلِ عُثْمان ، خلَّدَ اللَّهُ تعالَى مُلْكَهم إلى آخِرِ الزَّمان بحقِّ سَيِّد ولدِ عَدْنان .

##### Türkçe

: ( **بُصَّان** ) :
(Cevherî onu ihmal etti.
Kutreb dedi ki: (**غُرابٍ** gibi.
(ve) İbn Düreyd’in **الجَمْهرة**’sinin bazı nüshalarında (**رُمَّانٍ** gibi) bulundu:) (**شَهْر رَبيعٍ الآخِرِ**’in adı; çoğulu **بُصاناتٌ**), nüshalarda böyle; doğrusu **بِصْنانٌ** (ve **أَبْصِنَةٌ**), **غُرابٍ** ve **أَغْرِبةٍ** ve **غِرْبانٍ** gibi; bu, Kutreb’in ضبط’ı üzerinedir.
İbn Sîde’ye gelince, onu inkâr etti ve dedi ki: ancak o **وَبُصانٌ**’dır,

Şa‘bân vezni üzere; ve **وَبِصان** da, **شَقِرانٍ** vezni üzere; dedi ki: ve o doğrudur.
Ebû İshâk dedi ki: onda silahın **وَبِيصِ**’i sebebiyle böyle adlandırıldı; yani onun parıltısı.
Ben dedim ki: musannifin **وَبَصَ** maddesinde geçti: **وَبُصان**; ve (ب harfi) dammelenir; **شَهْرُ رَبيعٍ الآخِرِ**. Ve orada bize geçti ki Sâğânî, **الجَمْهرة**’nin bazı nüshalarında olanı sahih saydı; çünkü **وَبَص** ve **بَصٌ** bir tek mânâdadır, zikredildiği üzere; zira yeri **ب ص ص**’dır; ve biz buna orada işaret ettik.
(ve) **التَّهْذيب**’de: (**بَصَنَّى**; harekeli, **النُّونِ**’u şeddeli: ondan **السُّتورُ البَصَنِّيَّةُ**), Arapça değildir.
Ben dedim ki: onun Mirzûn’a yakın olduğu daha önce geçti; ikisinde de perdeler yapılır; lâkin **البَصَنِّيّة** daha yüksek ve daha kıymetlidir; sanki o, şimdi damme ile **بصنى** diye bilinen şeydir; **الصاد** ile ve **السِّين** ile yazılır; ona nisbetle böyle **بصنويُّ** ve **بسنويُّ** denildi; **السِّين** yahut **الصَّاد**’dan önce **الواوُ** artırılabilir; o, Rûm’dan önce, Âl-i Osman’ın himaye havzasında, büyük bir şehirdir; Allah Teâlâ onların mülkünü zamanın sonuna dek, Adnân evlâdının efendisi hakkı için ebedî kılsın.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بُصَانٌ
بُصَانٌ بصان , (M, K,) so accord. to Ktr, (M,) and بُصَّانٌ, (K,) thus in some of the copies of the Jm of IDrd, (TA,) a name of The month رَبِيعٌ الأخِرُ, (M, K,) in the Time of Ignorance: (M:) pl. [of pauc.] أَبْصِنَةٌ (M, K) and [of mult.] بِصْنَانٌ; (M, TA;) the latter erroneously written in the copies of the K بُصَانَاتٌ: (TA:) so says Ktr; but other lexicologists hold that it is وَبُصَانٌ, like سَبُعَان, and وَبِصَانٌ, like شَقِرَان; and this is the correct opinion: Aboo-Is-hلk says that it was so named because of the وَبِيص, i. e. gleaming, of the weapons therein: (M:) but it is said in art. وبص of the K to be وَبْصَان and وُبْصَان: and Sgh holds بُصَّانٌ to be correct because بَصَّ and وَبَصَ signify the same. (TA.)

##### Türkçe

**بُصَانٌ**

**بُصَانٌ** **بصان**; (M, K,) böylece Ktr’ye göre, (M,) ve **بُصَّانٌ**, (K,) İDrd’nin Jm’sinin bazı nüshalarında böyle; (TA,) Câhiliye zamanında **رَبِيعٌ الأخِرُ** ayının bir adı: (M:) [kıllet] çoğulu **أَبْصِنَةٌ** (M, K) ve [kesret] çoğulu **بِصْنَانٌ**; (M, TA;) ikincisi K’nın nüshalarında hatalı olarak **بُصَانَاتٌ** yazılmıştır: (TA:) Ktr böyle söyler; fakat diğer lugat âlimleri bunun **وَبُصَانٌ**, **سَبُعَان** gibi, ve **وَبِصَانٌ**, **شَقِرَان** gibi olduğunu kabul ederler; ve bu doğru görüştür: Aboo-Is-hلk, onda bulunan silahların **وَبِيص**, yani parıltısı sebebiyle böyle adlandırıldığını söyler: (M:) fakat K’nın **وبص** maddesinde bunun **وَبْصَان** ve **وُبْصَان** olduğu söylenir: ve Sgh, **بَصَّ** ve **وَبَصَ** aynı şeyi ifade ettiğinden **بُصَّانٌ**’ın doğru olduğunu kabul eder. (TA.)
