# بصن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B5%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بصن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بصن

: ( بُصَّان ) :
( أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وقالَ قُطْرب : ( كغُرابٍ .
( و ) وُجِدَ في بعضِ نسخِ الجَمْهرةِ لابنِ دُرَيْدٍ مِثْل ( رُمَّانٍ ) : ) اسمُ ( شَهْر رَبيعٍ الآخِرِ ، ج بُصاناتٌ ) ، هكذا في النُّسخِ والصَّوابُ بِصْنانٌ ( وأَبْصِنَةٌ ) ، كغُرابٍ وأَغْرِبةٍ وغِرْبانٍ ، وهذا على ضبط قُطْرُب .
وأَمَّا ابنُ سِيدَه فإنَّه أَنْكَره وقالَ : إنَّما هو وَبُصانٌ

على مِثَال شَعبان ، ووَبِصان ، على مِثَالِ شَقِرانٍ ؛ وقالَ : وهو الصَّحيح .
قالَ أبو إسْحاق : وسُمِّي بذلكَ لوَبِيصِ السّلاحِ فيه ، أَي بَرِيقُه .
قلْتُ : ومَرَّ للمصنَّفِ في وَبَصَ : ووَبِصان ، ويُضَمُّ ، شَهْرُ رَبيعٍ الآخِرِ . ومَرَّ لنا هناك أنَّ الصَّاغانيَّ صَحَّح ما في بعضِ نسخِ الجَمْهرةِ لأنَّ وَبَص وبَصٌ بمعْنًى واحِدٍ ، على ما ذُكِرَ ، فإنَّ محلَّه ب ص ص ، وقد أَشَرْنا بذلكَ هناك .
( و ) في التَّهْذيبِ : ( بَصَنَّى ، محرَّكةً مُشَدَّدَةَ النُّونِ : ة منها السُّتورُ البَصَنِّيَّةُ ) ، وليسَتْ بعَربيَّةٍ .
قلْتُ : وقد تقدَّمَ أنَّها بالقُرْبِ من ميرزون ، وكِلْتاهُما تُعْمَلُ فيها السُّتورُ ، لكنَّ البَصَنِّيّة أَعْلَى وأَفْخر ، وكأَنَّها هي التي تُعْرَفُ الآنَ ببصنى بالضمِّ تُكْتَبُ بالصادِ وبالسِّين ، ونُسِبَ إليها هكذا بصنويُّ وبسنويُّ ، وقد تُزادُ الواوُ قبْلَ السِّين أَو الصَّاد ، وهي مَدينَةٌ جَلِيلةٌ قبل الرُّومِ في حوزَةِ حِمايَةِ آلِ عُثْمان ، خلَّدَ اللَّهُ تعالَى مُلْكَهم إلى آخِرِ الزَّمان بحقِّ سَيِّد ولدِ عَدْنان .

### Türkçe

: ( **بُصَّان** ) :
(Cevherî onu ihmal etti.
Kutreb dedi ki: (**غُرابٍ** gibi.
(ve) İbn Düreyd’in **الجَمْهرة**’sinin bazı nüshalarında (**رُمَّانٍ** gibi) bulundu:) (**شَهْر رَبيعٍ الآخِرِ**’in adı; çoğulu **بُصاناتٌ**), nüshalarda böyle; doğrusu **بِصْنانٌ** (ve **أَبْصِنَةٌ**), **غُرابٍ** ve **أَغْرِبةٍ** ve **غِرْبانٍ** gibi; bu, Kutreb’in ضبط’ı üzerinedir.
İbn Sîde’ye gelince, onu inkâr etti ve dedi ki: ancak o **وَبُصانٌ**’dır,

Şa‘bân vezni üzere; ve **وَبِصان** da, **شَقِرانٍ** vezni üzere; dedi ki: ve o doğrudur.
Ebû İshâk dedi ki: onda silahın **وَبِيصِ**’i sebebiyle böyle adlandırıldı; yani onun parıltısı.
Ben dedim ki: musannifin **وَبَصَ** maddesinde geçti: **وَبُصان**; ve (ب harfi) dammelenir; **شَهْرُ رَبيعٍ الآخِرِ**. Ve orada bize geçti ki Sâğânî, **الجَمْهرة**’nin bazı nüshalarında olanı sahih saydı; çünkü **وَبَص** ve **بَصٌ** bir tek mânâdadır, zikredildiği üzere; zira yeri **ب ص ص**’dır; ve biz buna orada işaret ettik.
(ve) **التَّهْذيب**’de: (**بَصَنَّى**; harekeli, **النُّونِ**’u şeddeli: ondan **السُّتورُ البَصَنِّيَّةُ**), Arapça değildir.
Ben dedim ki: onun Mirzûn’a yakın olduğu daha önce geçti; ikisinde de perdeler yapılır; lâkin **البَصَنِّيّة** daha yüksek ve daha kıymetlidir; sanki o, şimdi damme ile **بصنى** diye bilinen şeydir; **الصاد** ile ve **السِّين** ile yazılır; ona nisbetle böyle **بصنويُّ** ve **بسنويُّ** denildi; **السِّين** yahut **الصَّاد**’dan önce **الواوُ** artırılabilir; o, Rûm’dan önce, Âl-i Osman’ın himaye havzasında, büyük bir şehirdir; Allah Teâlâ onların mülkünü zamanın sonuna dek, Adnân evlâdının efendisi hakkı için ebedî kılsın.
