# بطش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B7%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بطش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بطش

باب الشين والطاء والباء معهما
ش ط ب، ش ب ط، ب ط ش مستعملات
شطب:
الشَّطب، مجزوم: سعف النَّخل الأخضر، الواحدة: شطبة، ومنه قيل: جاريةٌ شطبة، أي: غضّة تارةٌ طويلة. وقوسٌ شطبة.
والشُّطبة: طريقةٌ في متن السَّيف، وجمعه: شُطب. وسيف مشطَّب مشطوب: ذو شُطب.
والشِّطبةُ لغة في الشبة، وكان أبو الدُّقيش يفرِّق بينهما، ويقول: الشِّطبة: قطعةٌ من سنام البعير تقطع طولاً، وكل قطعةٍ من ذلك تُسمَّى: شطيبة، وكل قطعةٍ من أديم تُقدُّ طولاً تسمُّى شطيبة، تقول: شطبت الأديم وشطبت السَّنام أشطبهُ شطباً.
والشَّواطبُ من النِّساء: اللاتي يقددنَ الأديم بعدما يخلقنهُ، ويُشقِّقن السَّعف للحُصُر، قال:
فكـــأنـــمــــــا		بسط الشَّواطب بينهنَّ حصيرا
ويقال للفرسِ السَّمين الذي انتبر متناه وتباينت عروقهُ، مشطوب الظَّهر والبطن والكفل: أي تزايل بعضه من بعضٍ من سمنهِ.
شبط:
الشِّبُّوط: ضربٌ من السَّمك، طويل الذَّنب، دقيقُهُ، عريضُ الوسط، لينِّ المسِّ، صغيرُ الرأس كأنه البربط، كلمهٌ عراقية، وإنما يُشبَّه البربط إذا كان ذا طولٍ، ليس بعريض بالشَّبُّوط.
بطش:
البطشُ: التّناول عند الصَّولة. والأخذ الشديد في كل شيء: بطش به. والله ذو البطشِ الشديد، أي: ذو البأس والأخذ لأعدائه.

### Türkçe

باب **الشين** ve**الطاء** ve**الباء** onlarla birlikte
**ش ط ب**، **ش ب ط**، **ب ط ش** kullanımdadırlar.

**شطب**:
**الشَّطب**، meczûm: yeşil hurma dalı; bir tanesi: **شطبة**. Ondan dolayı denildi: **جاريةٌ شطبة**; yani: taze, bir kere uzun. Ve **قوسٌ شطبة**.
Ve **الشُّطبة**: kılıcın sırtında bir çizgi; çoğulu: **شُطب**. Ve **سيف مشطَّب مشطوب**: **شُطب** sahibi.
Ve **الشِّطبةُ** **الشبة** hakkında bir dildir (lehçedir). Ve Ebû’d-Dukayş ikisi arasında ayırırdı ve derdi: **الشِّطبة**: devenin hörgücünden boyuna kesilen bir parçadır; bunun her parçasına **شطيبة** denilir. Ve deriden boyuna kesilen her parçaya **شطيبة** denilir. Dersin ki: **شطبت الأديم** ve **شطبت السَّنام**; onu **أشطبهُ شطباً** (şatb ettim).
Ve kadınlardan **الشَّواطبُ**: deriyi, onu eskittikten sonra boyuna kesenlerdir; ve hasırlar için hurma dalını yararlar. Dedi ki:
فكـــأنـــمــــــا		بسط **الشَّواطب** بينهنَّ حصيرا
Ve semiz ata, semizliğinden dolayı sırtı ve karnı ve sağrısı kabarıp en uç noktaya varan ve damarları ayrışan (beliren) olana **مشطوب الظَّهر والبطن والكفل** denilir; yani semizliğinden dolayı onun bir kısmı bir kısmından ayrılmıştır.

**شبط**:
**الشِّبُّوط**: balıktan bir türdür; kuyruğu uzun, ince; ortası geniş; dokunuşu yumuşak; başı küçük, sanki **البربط** gibidir. Bu Irakça bir kelimedir. Ancak **البربط** uzun olup geniş değilse **الشَّبُّوط**a benzetilir.

**بطش**:
**البطشُ**: saldırı anında ele alma. Ve her şeyde şiddetli alma: **بطش به**. Ve Allah **ذو البطشِ الشديد**dir; yani düşmanları için güç ve yakalama sahibidir.
