# بطن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B7%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بطن

بَطُنَ
1 بَطُنَ طن بطن بطنن , aor. بَطُنَ , (K,) inf. n. بَطَانَةٌ, (TA,) He (a man) was, or became, big, or large, in the belly, (K, TA,) in consequence of much eating. (TA.) ― -b2- And بَطِنَ, aor. بَطَنَ , inf. n. بَطَنٌ, He (a man) was, or became, big, or large, in the belly, in consequence of satiety, (S, TA,) and disordered therein: (TA:) he was, or became, in a state of repletion, or much filled with food. (TA.) ― -b3- ― -b4- And [hence,] بَطِنَ signifies also (tropical:) i. q. أَشِرَ and بَطِرَ [He exulted, or exulted greatly, or excessively, and behaved insolently and unthankfully, or ungratefully: &c.]. (TA.) ― -b5- بُطِنَ He (a man, S, TA) had a complaint of, or a disease in, or a pain in, his belly. (S, Msb, TA.) -A2- بَطَنَهُ, (S, K,) aor. بَطُنَ , (S, TA,) inf. n. بَطْنٌ, (TA,) He struck, or beat, his belly; as also بَطَنَ لَهُ, (S, K,) accord. to some, or the ل is added [only] in verse; (S;) and ↓ بطّنهُ, (K,) inf. n. تَبْطِينٌ. (TA.) ― -b2- It (a disease) entered into him: [as though it penetrated into his belly: see 10:] in this sense it has for its inf. n. بُطُونٌ. (TA.) And بَطَنَتْ بِهِ الحُمَّى The fever produced an effect within him. (TA.) ― -b3- He entered into it; namely, a valley; (S, TA;) in which sense it has for its inf. n. بَطْنٌ; and ↓ تبطّنهُ signifies the same: or the latter, he went about in it; namely, the valley; as also ↓ استبطنهُ. (TA.) ― -b4- (tropical:) [He penetrated into it mentally;] he knew it; (Msb, K, TA;) namely, the news or story, or the state or case, of another: (K, TA:) (tropical:) he knew the inward, or intrinsic, state or circumstances thereof; (S, Msb, TA;) i. e., of a case, or an affair; (S, TA;) as also ↓ استبطنهُ: (K, A, TA:) and ↓ تبطّنهُ (assumed tropical:) he entered into it so that he knew its inward, or intrinsic, state or circumstances. (Ham p. 688.) ― -b5- بَطَنَ بِفُلَانٍ, accord. to the S and M, but in the K مِنْ فُلَانٍ, (TA,) (tropical:) He became one of his particular, or special, intimates, friends, or associates, (S, K, TA,) entering into his affair [or affairs]: (TA:) or بَطَنَ بِهِ, aor. بَطُنَ , inf. n. بُطُونٌ and بَطَانَةٌ, means (assumed tropical:) he entered into his affair [or affairs]. (TA.) ― -b6- And بَطَنَ, (Msb, K,) aor. بَطُنَ , said of a thing, (Msb,) It was, or became, unapparent, hidden, concealed, or covert; (K, TA;) contr. of ظَهَرَ. (Msb.) ― -b7- See also 4.

بطّنهُ
2 بطّنهُ طن بطن بطنه بطننه بطنة , inf. n. تَبْطِينٌ: see 1. ― -b2- See also 4. ― -b3- He put a بِطَانَة, i. e. a lining, to it; namely, a garment, or piece of cloth; (S, K;) as also ↓ ابطنهُ. (K.) ― -b4- بطّن لِحَيَتَهُ, inf. n. as above, He took, or cut off, from that part of his beard which was beneath the chin and lower jaw. (Sh, Nh, TA.) Accord. to the copies of the K, تَبْطِينُ اللِّحْيَةِ signifies the not doing so: but this is wrong. (TA.)

بَاطَنْتُ صَاحِبِى
3 بَاطَنْتُ صَاحِبِى باطنت صاحبى باطنت صاحبي i. q. شددته [app. a mistranscription for شَاوَرْتُهُ, meaning (assumed tropical:) I consulted with my companion in order to know what was in his mind]. (TA.)

ابطن البَعِيرَ
4 ابطن البَعِيرَ ابطن البعير , (IAar, S, K,) inf. n. اـِبْطَانٌ, (S,) He bound, or made fast, the camel's بِطَان [or belly-girth]; (S, K;) as also ↓ بطّنهُ, accord. to the copies of the K; but this is a mistake for ↓ بَطَنَهُ, aor. بَطُنَ , inf. n. بَطْنٌ; which last verb, however, though said by Az to be a dial. var., is disallowed by IAar and by AHeyth. (TA.) ― -b2- أَبْطَنْتُ السِّيْفَ كَشْحِى (S, TA) I put the sword beneath my waist. (TA.) And ابطن كَشْحَهُ سَيْفَهُ (assumed tropical:) He made his sword to be his ↓ بِطَانَة [app. meaning his secret companion]. (TA.) [This seems to be from the phrase next following.] ― -b3- أَبْطَنْتُ الرَّجُلَ (assumed tropical:) I made the man to be one of my particular, or special, intimates, friends, or associates; (S, TA; *) took him as a بِطَانَة. (TA.) One says also, فُلَانًا دُونَكَ ↓ اِسْتَبْطَنْتُ (Ham p. 688; [there rendered by خامصته, app. a mistranscription for خَصَصْتُهُ; meaning (assumed tropical:) I took, or chose, such a one particularly, or specially, for my companion, in preference to thee: it is said in explanation of the phrase مُسْتَبْطِنًا سَيْفِى, which seems to mean (assumed tropical:) taking my sword as my special companion, or putting it beneath my waist; so that سَيْفَهُ ↓ استبطن is similar to one, or both, of two phrases mentioned above in this paragraph.]) ― -b4- See also 2.

تبطّن
5 تبطّن أبطن بطن تبطن تبطنن He filled the [meaning his] belly. (Har p. 176.) ― -b2- تبطّن جَارِيَةً (Sh, S, TA) He made his بَطْن to be in contact with that of a girl, skin to skin: (Sh, TA:) or inivit puellam; i. e. أَوْلَحَ ذَكَرَهُ فِيهَا. (TA.) ― -b3- تبطّن الكَلَأَ He was, or became, in the middle, or midst, of the herbage: (TA:) or he went round about in the herbage. (S.) See also 1, in two places.

تباطن
6 تباطن تباطن It (a place) was far-extending; one part thereof being remote from another. (TA.)

اِبْتَطَنْتُ النَّاقَةَ عَشَرَةَ أَبْطُنٍ
8 اِبْتَطَنْتُ النَّاقَةَ عَشَرَةَ أَبْطُنٍ ذ I assisted the she-camel in bringing forth, or delivered her of her young, ten times. (S, TA. [Golius and Freytag render the verb by “ ventre enixa fuit: ” and the former renders the phrase above (incorrectly printed in his Lex.) by “ peperit camela decem vicibus. ”])

استبطن الفَرَسَ
10 استبطن الفَرَسَ استبطن الفرس He sought to find what young was in the belly of the mare. (TA.) ― -b2- استبطن الفَحْلُ الشُّوَّلَ The stallion covered the she-camels raising their tails, so that they conceived, or received his seed into their wombs; as though [meaning] he deposited his seed in their bellies. (TA.) ― -b3- استبطنهُ He, or it, entered [or penetrated] into his, or its, belly, or interior; [or was, or became, or lay, within it;] like as the vein enters [or penetrates] into [or lies within] (يَسْتَبْطِنُ) the flesh. (A, TA.) You say, اِسْتَبْطَنْتُ الشَّىْءَ [I entered, or penetrated, into the thing, whether actually or mentally]. (S.) See 1, in two places. ― -b4- See also 4, in two places. ― -b5- اِسْتِبْطَانٌ also signifies The having, or holding, [a thing] concealed within. (PS.) [This explanation seems to be given to show that, in the opinion of the author of the PS, اِسْتَبْطَنْتُ الشَّىْءَ in the S means I had, or held, the thing concealed within.]

بَطْنٌ
بَطْنٌ طن بطن بطنن The belly, or abdomen; i. e. the part of the body which is separated from the جَوْف [i. e. chest, or thorax,] by the حِجَاب [i. e. midriff, or diaphragm]; containing the liver and the spleen and the stomach and the lower intestines &c.; (Zj in his “ Khalk el-Insلn; ” [in which it is erroneously said to comprise also the lungs;]) contr. of ظَهْرٌ; (S, Msb, K;) of a man and of any animal: (TA:) of the masc. gender, (S, K,) and, accord. to AO, fem. also: (AHلt, S:) pl. أَبْطُنٌ and بُطُونٌ (Az, Msb, K) and بُطْنَانٌ; (K;) the first a pl. of pauc.; and the second [as also the third] a pl. of mult., applied to more than ten. (Az, TA.) [Hence,] ذُو البَطْنِ [What is in the belly: but generally meaning] excrement, ordure, or dung. (K, TA.) You say, أَلْقَى ذَا بَطْنِهِ He (a man) ejected his excrement, or ordure. (TA.) And أَلْقَتْ ذَا بَطْنِهَا She (a woman, TA) brought forth; (K;) as also وَضَعَتْ ذَاتَ بَطْنِهَا: (TA in art. ذو:) and she (a hen) laid an egg. (K.) And نَثَرَتْ ذَا بَطْنِهَا, (T and Mgh in art. نثر,) and [elliptically] نَثَرَتْ بَطْنَهَا, (T and A and Mgh in that art.,) She (a woman) brought forth many children. (T in that art.) And it is said in a prov., (TA,) الذِّئْبُ يُغْبَطُ بِذِى بَطْنِهِ [The wolf is envied for what is in his belly]: for one never thinks him to be hungry, but only thinks him to be in a state of repletion, because of his hostility to men and cattle, (A'Obeyd, K,) though he is sometimes distressed by hunger. (A'Obeyd. [See various readings of this prov. in Freytag's Arab. Prov. i. 500 and 501.]) مَاتَتْ فِى بَطْنٍ, a phrase occurring in a trad., means She (a woman) died in childbirth. (TA.) See also فُلَانٌ ابْنُ بَطْنِهِ. بَطَنٌ. means (assumed tropical:) Such a one is solicitous for his belly. (Er-Rلghib, TA in art. بنى.) [Many phrases in which the word بَطْن occurs will be found explained under other words of those phrases; as ظَهْرٌ, and أَخَذَ, and عُصْفُورٌ, &c.] بَطْنُ الحُوتِ: see الرِّشَآءُ. ― -b2- Also The inside, or interior, of anything; syn. جَوْفٌ: and so ↓ بَاطِنٌ; syn. دَاخِلٌ: (K:) pl. of the former as above. (TA.) Thus بَطْنُ وَادٍ means The interior of a water-course or riverbed [or valley; i. e. its bottom, in which flows, occasionally or constantly, its torrent or river]. (MA.) And بَطْنُ مَكَّةَ means The interior of Mekkeh. (Bd in xlviii. 24.) [Hence,] it is said of the Kur-لn, لِكُلِّ آيَةٍ مِنْهَا ظَهْرٌ وَ بَطْنٌ, meaning (assumed tropical:) To every verse thereof is an apparent sense and a sense requiring development. (TA.) [See ظَهْرٌ.] See also بَاطِنٌ. [And its pl. بُطْنَانٌ is also used as a sing., meaning The middle, or midst, of a thing: and the lower, or lowest, part, or the foundation. Thus,] بُطْنَانُ الجَنَّةِ means The middle, or midst, of Paradise: (S, TA:) and بُطْنَانُ العَرْشِ, The lower, or lowest, part, or the foundation, of the عرش [vulgarly held to be the throne of God]. (TA.) You say also [بَطْنُ الكَفِّ and] الكَفِّ ↓ بَاطِنُ (assumed tropical:) The palm of the hand [opposed to ظَهْرُهَا and ظَاهِرُهَا]: and [بَطْنُ القَدَمِ and] القَدَمِ ↓ بَاطِنُ (assumed tropical:) The sole of the foot [likewise opposed to ظَهْرُهَا and ظَاهِرُهَا]: (Zj in his “ Khalk- el-Insلn: ”) and بَطْنُ الحَافِرُ (S in art. نسر) and الحَافِرِ ↓ بَاطِنُ (M and K in that art.) (assumed tropical:) [The sole of the solid hoof;] the part of the solid hoof in which is the نَسْر, q. v. (S and M and K in that art.) بَطْنُ الرَّاحَةِ is well known [as another name for بَطْنُ الكَفِّ, explained above; for الرَّاحَة is often used as syn. with الكَفّ]: and الخُفِّ ↓ بَاطِنُ is [said to be] (assumed tropical:) The part of the foot of a camel or the like that is next the leg: and one says, ↓ بَاطِنُ الاـِبْطِ, [meaning (assumed tropical:) The armpit, or hollow of the inner side of the shoulder-joint,] but not بَطْنُ الاـِبْطِ: (TA:) [and العُنُقِ ↓ بَاطِنُ the throat.] The بَطْن of a feather is (tropical:) The long, (S,) or longer, (K,) [or wider, i. e. inner,] lateral half: pl. بُطْنَانٌ; (S, K, TA;) which is explained as signifying the parts beneath the shaft: opposed to ظُهْرَانٌ, pl. of ظَهْرٌ [q. v.]. (TA.) ― -b3- Also A low, or depressed, tract, or portion, of land, or ground; (S, TA;) and so ↓ بَاطِنٌ: (TA:) [or a bottom, or low land; or a low, soft flat; i. e.] soft, plain, fine, low land or ground; opposed to ظَهْرٌ [q. v.]: (TA in art. ظهر:) pl. of the former, (S,) or of the latter, (K,) بُطْنَانٌ, (S, K,) a pl. of mult., (TA,) and أَبْطِنَةٌ, (K,) a pl. of pauc., and anomalous [as pl. of either]: (TA:) the former pl., in relation to land, is also used as a sing., like بَطْنٌ: (AHn, TA:) and accord. to ISh, بُطْنَانُ الأَرْضِ signifies the low, or depressed, tract, or tracts, of land, of the plain, or soft, parts thereof, and of the rugged, and of the meadows, where water rests and stagnates: and such tracts are also called بَوَاطِنُ and بُطُونٌ. (TA.) ― -b4- بَطْنُ السَّمَآءِ and ظَهْرُ السَّمَآءِ both signify (assumed tropical:) The apparent, visible, part of the sky. (Fr, T voce ظَهْرٌ [q. v.].) -A2- Also (tropical:) A tribe below that which is termed قَبِيلَة: (S, Msb, K, TA:) or next below the عِمَارَة: (S and TA voce شَعْبٌ, &c.:) or below the فَخِذ and above the عمارة: (K: [but for this I have found no other authority:]) of the masc. gender: (TA:) or [properly] fem.: but if حَيٌّ [said by some to signify a tribe, absolutely,] be meant thereby, it is masc.: (Msb:) or fem. if used in the sense of قَبِيلَة: (TA:) pl. [of pauc.] أَبْطُنٌ and [of mult.] بُطُونٌ. (Msb, K.) [See شَعْبٌ.]

بَطَنٌ
بَطَنٌ طن بطن بطنن Disease of the belly, (K, TA,) being a state of enlargement thereof arising from satiety; and so ↓ بَطْنٌ; whence the phrase مَاتَ بِالبَطْنِ He died by the disease of the belly. (TA.)

بَطَنٌ
بَطَنٌ طن بطن بطنن One whose object of care, or anxiety, is his belly: (K:) or who has an inordinate desire, or appetite, for food; (S;) whom nothing causes care, or anxiety, but his belly; (S, TA;) as also ↓ مِبْطَانٌ: (TA:) or the former, (TA,) or ↓ the latter, (S,) ever large, or big, in the belly in consequence of much eating: (S, TA:) or ↓ both signify voracious; not ceasing from eating. (K.) ― -b2- And [hence,] (tropical:) One who exults, or exults greatly, or excessively, and behaves insolently and unthankfully, or ungratefully: (TA:) or who does so, being abundant in wealth. (K, TA.)

بِطْنَةٌ
بِطْنَةٌ طن بطن بطنه بطننه بطنة Repletion; the state of being much filled with food (S, K) and drink. (So in a copy of the S.) It is said in a prov., البِطْنَةُ تُذْهِبُ الفِطْنَةَ [Repletion banishes intelligence]. (TA.) ― -b2- And [hence,] (tropical:) Exultation, or great or excessive exultation, and insolent and unthankful, or ungrateful, behaviour. (K, TA.) ― -b3- [Hence also,] مَاتَ فُلَانٌ بِبِطْنَتِهِ (assumed tropical:) Such a one died with his wealth complete, not having expended, or dispensed, anything thereof: or, accord. to A'Obeyd, this prov. relates to religion, and means (assumed tropical:) he went forth from the present world in a state of integrity, without any infringement of his religion. (TA.) [See also تَغَضْغَضَ, in two places.] [Hence also,] نَزَّتْ بِهِ البَطِنَةُ (assumed tropical:) Richness caused him to exult, or exult greatly, or excessively, and to behave insolently and unthankfully, or ungratefully. (TA.)

البَطِنَةُ
البَطِنَةُ البطنه البطنة بطنة i. q. الدُّبُرُ [The back, hinder part, posteriors, &c.]. (TA.) ― -b2- بَطِنَاتُ الوَادِى The roads, or beaten tracks, of the valley. (TA.)

بِطَانٌ
بِطَانٌ بطان [The belly-girth of a camel: or] the girth of the [kind of saddle called] قَتَب, (S, K,) which is put beneath the belly of the camel, and is like the تَصْدِير to the رَحْل: (S:) or the girth of the [saddle called] رَحْل: (Msb:) pl. [of pauc.] أَبْطِنَةٌ and [of mult.] بُطْنٌ. (K.) [Hence,] اِلْتَقَتْ حَلْقَتَا البِطَانِ [The two rings of the belly-girth met]: said of a case, or an affair, that has become severe, strait, or distressing. (S.) And رَجُلٌ عَرِيضُ البِطَانِ (tropical:) A man in ample and easy circumstances; or in an easy, or a pleasant, state or condition; or easy, or unstraitened, in mind. (K, TA. [See also art. عرض.]) And مَاتَ فُلَانٌ وَهُوَ عَرِيضُ البِطَانِ, meaning, accord. to A'Obeyd, (assumed tropical:) Such a one died broad in the fleshy parts (المَلَاحِم); nothing of him having gone. (TA. [But this seems to be said of a man's dying in a state of opulence: see Freytag's Arab. Prov. ii. 601.])

بَطِينٌ
بَطِينٌ طين بطين , applied to a man, (K,) Big, or large, in the belly; (S, K;) as also ↓ مِبْطَانٌ: the former occurs, in a description of 'Alee, used as an epithet of praise: and signifies also big, or large, in the belly in consequence of much eating: and having the belly full; as also ↓ the latter: pl. of the former بِطَانٌ. (TA.) ― -b2- Hence, (tropical:) Full; applied to a purse [&c.]. (TA.) You say رَجُلٌ بَطِينُ الكُرْزِ (assumed tropical:) [lit. A man having the pair of provision-bags full]; meaning (assumed tropical:) a man who conceals his travel-ling-provision in a journey, and eats that of his companion. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) Far; far-extending. (S, K, TA.) So in the phrase شَأْوٌ بَطِينٌ (assumed tropical:) [A farextending heat, or single run to a goal or limit], (S, TA,) and شَوْطٌ بَطِينٌ [signifying the same]. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) Wide, and low, or depressed; applied to a tract of land or ground. (Ham p. 506.)

البُطَيْنُ
البُطَيْنُ البطين بطين One of the Mansions of the Moon; (S, K;) namely, the Second; (Kzw, &c.;) three small stars [e and p and n], (S, K,) disposed in the form of an equilateral triangle, (S,) as though they were three stones whereon a cooking-pot is placed, and forming the belly of the Ram; (S, K;) the appellation being made a diminutive because the Ram consists of many stars in the form of a ram; [so I here render حَمَل though it properly signifies a lamb;] the شَزَطَانِ being its two horns; and the بُطَيْن, its belly; [or, accord. to our configuration of Aries, the rump;] and the ثُرَيَّا, its rump, or tail; (S;) three obscure stars, forming the points of a triangle, in the belly of the Ram, between the شَرَطَانِ and the ثُرَيَّا; (Kzw, Mir-لt ez-Zemلn, &c.;) the three stars of which two are on the tail and one on the thigh of the Ram, forming an equilateral triangle. (Kzw in his description of Aries.) [See مَنَازِلُ القَمَرِ, in art. نزل.] The Arabs assert that it has no نَوْء [here meaning effect upon the weather], except wind. (TA.)

بِطَانَةٌ
بِطَانَةٌ بطان بطانه بطانة The lining, or inner covering, of a garment, or piece of cloth [&c.]; contr. of ظِهَارَةٌ; (S, Msb, K;) as also ↓ بَاطِنَةٌ: (JK in art. ظهر:) pl. of the former بَطَائنُ. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A secret (K, TA) that a man conceals. (TA.) One says, هُوَ ذُو بِطَانَةٍ بِفُلَانٍ, i. e. (assumed tropical:) He is one who possesses knowledge of the inward, or intrinsic, state or circumstances of the case, or affair, of such a one. (TA.) ― -b3- (tropical:) A particular, or special, intimate, friend, or associate; (S, K, TA;) one who is particularly distinguished by entering into, and becoming acquainted with, the inward, or intrinsic, state or circumstances of one's case or affair; (TA;) an intimate and familiar friend or associate; (Zj, TA;) a confidential friend, who is consulted respecting one's circumstances: (TA:) it is from the same word in the sense first explained above, relating to a garment, or piece of cloth: (Mgh, Er-Rلghib:) and is used in a pl. sense, as meaning intimate and familiar friends or associates, to whom one is open, or unreserved, in conversation, and who know the inward state or circumstances [of one's case or affair]: (Zj, TA:) or one's family; and one's particular, or special, intimates, friends, or associates. (Mgh.) You say, هُوَ بِطَانَتِى (tropical:) [He is my particular, or special, intimate, &c.]: and هُمْ بِطَانَتِى and أَهْلُ بِطَانَتِى (tropical:) [They are my particular, or special, intimates, &c.]. (A, TA.) See also 4. ― -b4- Coupled with عَلَاوَة, it signifies What is put beneath [the things that compose the main load of a camel], such as a water-skin and the like. (TA.) ― -b5- See also بَاطِنَةٌ.

بَاطِنٌ
بَاطِنٌ باطن Unapparent; hidden; concealed; covert: (K, TA:) [and inward; inner; interior; internal; intrinsic; esoteric: in all these senses] contr. of ظَاهِرٌ. (Msb, TA.) ― -b2- بَاطِنُ أَمْرٍ [The inward, or intrinsic, state or circumstances, of a case or an affair]; (TA, &c.;) [and so أَمْرٍ ↓ بَطْنُ; whence the phrases,] أَفْرَشَنِى ظَهْرَ أَمْرِهِ وَبَطْنَهُ (assumed tropical:) [He displayed, or laid open, to me the outward state or circumstances of his case or affair, and the inward state or circumstances thereof]; and هُوَ مُجَرِّبٌ بَطْنَ الأُمُورِ (assumed tropical:) [He is one who possesses experience of the inward, or intrinsic, state or circumstances of affairs], as though he hit their bellies by his knowledge of their true, or real, states or circumstances. (TA.) ― -b3- البَاطِنُ [The internal, inward, or intrinsic, state, condition, character, or circumstances, of a man: and the heart, meaning the secret thoughts; the recesses of the mind; the state of mind; the inward, or secret, disposition of the mind: opposed to الظَّاهِرُ. ― -b4- Also,] an epithet applied to God, meaning He who knows the inward, or intrinsic, states or circumstances of things: (S:) or He who knows the secret and hidden things: or He who is veiled from the eyes and imaginations of created beings. (TA.) ― -b5- [بَاطِنًا Covertly; secretly.] ― -b6- See also بَاطِنَةٌ, in eight places. ― -b7- بِطَانَةٌ also signifies A water-course, or place in which water flows, in rugged ground: pl. بُطْنَانٌ (K) and بُطْنٌ. (TA.)

بَاطِنَةٌ
بَاطِنَةٌ باطن باطنه باطنة : see بِطَانَةٌ. ― -b2- Also The middle, and the retired part, of a كُورَة [i. e. province, or district, or city]: in the copies of the K erroneously written ↓ بِطَانَة, and explained as meaning the “ middle of a كورة. ” (TA.)

الأَبْطَنُ
الأَبْطَنُ ذ A certain vein in the interior of the arm of the horse; one of two veins which are called الأَبْطَنَانِ: (S:) accord. to AO, these are two veins that penetrate into the interior of the arm until they become hidden among the sinews of the shank. (TA.)

مُبَطَّنٌ
مُبَطَّنٌ مبطن , applied to a man, Lank in the belly: (S, K, TA:) fem. with ة. (S.) ― -b2- Applied to a horse, White in the back and belly. (K.) ― -b3- Lined; having a بِطَانَة put to it. (TA.)

مِبْطَانٌ
مِبْطَانٌ مبط مبطان : see بَطِينٌ, in two places: and see بَطِنٌ, in three places.

مَبْطُونٌ
مَبْطُونٌ مبطون Having a complaint of, or a disease in, or a pain in, his belly: (S, Mgh, Msb, K:) one who dies of disease of his belly, as dropsy and the like: such is reckoned a martyr. (TA.)

### Türkçe

بَطُنَ
1 **بَطُنَ** طن بطن بطنن, muzâri‘ **بَطُنَ**, (K,) mastar ismi **بَطَانَةٌ**, (TA,) O (adam) karında büyük, yahut iri oldu; (K, TA,) çok yemekten dolayı. (TA.) ― -b2- Ve **بَطِنَ**, muzâri‘ **بَطَنَ**, mastar ismi **بَطَنٌ**, O (adam) karında büyük, yahut iri oldu; tokluk sebebiyle, (S, TA,) ve orada bozulmuş (rahatsız) hâlde: (TA:) yani o, doluluk hâlinde oldu, yahut yiyecekle çok doldurulmuş oldu. (TA.) ― -b3- ― -b4- Ve [bundan dolayı,] **بَطِنَ** ayrıca (mecazen) **أَشِرَ** ve **بَطِرَ** ile aynı mânâdadır [O sevinçle kabardı, yahut çok/aşırı kabardı, ve küstahça ve nankörce, yahut nankör olarak davrandı: vb.]. (TA.) ― -b5- **بُطِنَ** O (adam, S, TA) karnında bir şikâyeti, yahut bir hastalığı, yahut bir ağrısı oldu. (S, Msb, TA.)

-A2- **بَطَنَهُ**, (S, K,) muzâri‘ **بَطُنَ**, (S, TA,) mastar ismi **بَطْنٌ**, (TA,) O, onun karnına vurdu, yahut dövdü; **بَطَنَ لَهُ** da böyledir, (S, K,) bazılarına göre; yahut **ل** [yalnız] şiirde eklenir; (S;) ve ↓ **بطّنهُ**, (K,) mastar ismi **تَبْطِينٌ**. (TA.) ― -b2- O (hastalık) ona girdi: [sanki onun karnına nüfuz etmiş gibi: 10’a bak:] bu mânâda onun mastar ismi **بُطُونٌ**dur. (TA.) Ve **بَطَنَتْ بِهِ الحُمَّى** Humma onun içinde bir etki meydana getirdi. (TA.) ― -b3- O, ona girdi; yani bir vadiye; (S, TA;) bu mânâda onun mastar ismi **بَطْنٌ**dur; ve ↓ **تبطّنهُ** aynı mânâya gelir: yahut ikincisi, o, onun içinde dolaştı; yani vadide; ↓ **استبطنهُ** da böyledir. (TA.) ― -b4- (mecazen:) [O, ona zihnen nüfuz etti;] onu bildi; (Msb, K, TA;) yani başkasının haberini yahut kıssasını, yahut hâlini yahut durumunu: (K, TA:) (mecazen:) onun iç, yahut öz, hâlini yahut şartlarını bildi; (S, Msb, TA;) yani bir hâlin, yahut bir işin; (S, TA;) ↓ **استبطنهُ** da böyledir: (K, A, TA:) ve ↓ **تبطّنهُ** (farz edilen mecaz:) o, onun içine girdi; öyle ki onun iç, yahut öz, hâlini yahut şartlarını bildi. (Ham s. 688.) ― -b5- **بَطَنَ بِفُلَانٍ**, S ve M’ye göre; fakat K’da **مِنْ فُلَانٍ**, (TA,) (mecazen:) O, onun hususî, yahut özel, yakınlarından, dostlarından, yahut arkadaşlarından biri oldu, (S, K, TA,) onun işine [yahut işlerine] girerek: (TA:) yahut **بَطَنَ بِهِ**, muzâri‘ **بَطُنَ**, mastar ismi **بُطُونٌ** ve **بَطَانَةٌ**, (farz edilen mecaz:) o, onun işine [yahut işlerine] girdi, demektir. (TA.) ― -b6- Ve **بَطَنَ**, (Msb, K,) muzâri‘ **بَطُنَ**, bir şey hakkında söylenir, (Msb,) O, görünmez oldu, gizli oldu, saklı oldu, yahut örtülü oldu; (K, TA;) **ظَهَرَ**’ın zıddı. (Msb.) ― -b7- 4’e de bak.

بطّنهُ
2 **بطّنهُ** طن بطن بطنه بطننه بطنة, mastar ismi **تَبْطِينٌ**: 1’e bak. ― -b2- 4’e de bak. ― -b3- O, ona bir **بِطَانَة**; yani bir astar koydu; yani bir elbiseye, yahut bir kumaş parçasına; (S, K;) ↓ **ابطنهُ** da böyledir. (K.) ― -b4- **بطّن لِحَيَتَهُ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, O, sakalının çene ve alt çene altında bulunan kısmından aldı, yahut kesti. (Sh, Nh, TA.) K’nın nüshalarına göre, **تَبْطِينُ اللِّحْيَةِ** bunun yapılmaması mânâsına gelir: fakat bu yanlıştır. (TA.)

بَاطَنْتُ صَاحِبِى
3 **بَاطَنْتُ صَاحِبِى** باطنت صاحبى باطنت صاحبي, **شددته** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre **شَاوَرْتُهُ** yerine yanlış yazımdır; mânâsı (farz edilen mecaz:) Ben, arkadaşımın zihninde olanı bilmek için onunla istişare ettim]. (TA.)

ابطن البَعِيرَ
4 **ابطن البَعِيرَ** ابطن البعير, (IAar, S, K,) mastar ismi **اـِبْطَانٌ**, (S,) O, devenin **بِطَان**’ını [yahut karın kuşağını] bağladı, yahut sağlamladı; (S, K;) K’nın nüshalarına göre ↓ **بطّنهُ** da böyledir; fakat bu, ↓ **بَطَنَهُ**, muzâri‘ **بَطُنَ**, mastar ismi **بَطْنٌ** için bir hatadır; şu son fiil ise, her ne kadar Az tarafından bir lehçe varyantı olarak söylenmişse de, IAar ve AHeyth tarafından kabul edilmez. (TA.) ― -b2- **أَبْطَنْتُ السِّيْفَ كَشْحِى** (S, TA) Ben kılıcı belimin altına koydum. (TA.) Ve **ابطن كَشْحَهُ سَيْفَهُ** (farz edilen mecaz:) O, kılıcını onun ↓ **بِطَانَة**’si yaptı [görünüşe göre onun gizli yoldaşı mânâsında]. (TA.) [Bu, bir sonraki ibareden gibi görünür.] ― -b3- **أَبْطَنْتُ الرَّجُلَ** (farz edilen mecaz:) Ben adamı, benim hususî, yahut özel, yakınlarımdan, dostlarımdan, yahut arkadaşlarımdan biri yaptım; (S, TA; *) onu bir **بِطَانَة** olarak edindim. (TA.) Şöyle de denir: **فُلَانًا دُونَكَ ↓ اِسْتَبْطَنْتُ** (Ham s. 688; [orada **خامصته** ile tercüme edilmiştir; görünüşe göre **خَصَصْتُهُ** yerine yanlış yazımdır; mânâsı (farz edilen mecaz:) Ben, seni bırakıp falancayı arkadaşım olarak özellikle yahut hususî olarak aldım, yahut seçtim: bu, **مُسْتَبْطِنًا سَيْفِى** ibaresinin açıklamasında söylenir; bu da (farz edilen mecaz:) kılıcımı hususî arkadaş edinerek, yahut onu belimin altına koyarak mânâsına benzer; böylece **سَيْفَهُ ↓ استبطن** bu paragrafta yukarıda zikredilen iki ibareden birine, yahut ikisine, benzer.]) ― -b4- 2’ye de bak.

تبطّن
5 **تبطّن** أبطن بطن تبطن تبطنن O, [yani] karnını doldurdu. (Har s. 176.) ― -b2- **تبطّن جَارِيَةً** (Sh, S, TA) O, bir kızın karnıyla kendi **بَطْن**’unu deri deriye temas edecek şekilde temas ettirdi: (Sh, TA:) yahut inivit puellam; yani **أَوْلَحَ ذَكَرَهُ فِيهَا**. (TA.) ― -b3- **تبطّن الكَلَأَ** O, otun ortasında, yahut içinde oldu: (TA:) yahut otun içinde dolaştı. (S.) 1’e de bak, iki yerde.

تباطن
6 **تباطن** تباطن O (bir yer) genişçe uzanmış oldu; onun bir kısmı diğerinden uzak olmak üzere. (TA.)

اِبْتَطَنْتُ النَّاقَةَ عَشَرَةَ أَبْطُنٍ
8 **اِبْتَطَنْتُ النَّاقَةَ عَشَرَةَ أَبْطُنٍ** ذ Ben dişi deveye doğurtmada yardım ettim, yahut onun yavrusunu doğurtup çıkardım, on defa. (S, TA. [Golius ve Freytag fiili “ ventre enixa fuit: ” diye tercüme ederler; ve birincisi yukarıdaki ibareyi (Lex.’inde yanlış basılmış olarak) “ peperit camela decem vicibus. ” diye tercüme eder.])

استبطن الفَرَسَ

10 **استبطن الفَرَسَ** **استبطن الفرس** Kısrağın karnında ne yavru bulunduğunu araştırdı. (TA.) ― -b2- **استبطن الفَحْلُ الشُّوَّلَ** Aygır, kuyruklarını kaldıran dişi develeri aştı; böylece gebe kaldılar yahut rahimlerine onun menisini aldılar; sanki menisini karınlarına bırakmış gibidir. (TA.) ― -b3- **استبطنهُ** O, yahut o (şey), onun yahut onun (şeyin) karnına, yahut iç kısmına girdi [yahut nüfuz etti]; [yahut onun içinde oldu, yahut oldu, yahut içinde bulundu;] tıpkı damarın etin içine [yahut içinde bulunduğu yere] girmesi [yahut nüfuz etmesi] gibi (**يَسْتَبْطِنُ**). (A, TA.) Sen **اِسْتَبْطَنْتُ الشَّىْءَ** dersin: [Ben, şeyin içine girdim yahut nüfuz ettim; ister fiilen ister zihnen]. (S.) 1’e bak, iki yerde. ― -b4- 4’e de bak, iki yerde. ― -b5- **اِسْتِبْطَانٌ** ayrıca, [bir şeyi] gizli olarak içinde bulundurma yahut tutma anlamına gelir. (PS.) [Bu açıklama, PS müellifinin kanaatine göre, S’deki **اِسْتَبْطَنْتُ الشَّىْءَ** ifadesinin “şeyi içimde gizli olarak bulundurdum yahut tuttum” demek olduğunu göstermek için verilmiş görünüyor.]

**بَطْنٌ**
**بَطْنٌ** طن بطن بطنن Karın; yani bedenin, **جَوْف**’tan [yani göğüs yahut toraks] **حِجَاب** [yani diyafram] ile ayrılan kısmı; karaciğeri ve dalağı ve mideyi ve alt bağırsakları vb. ihtiva eden; (Zj’nin “Khalk el-Insلn”ında; [orada yanlışlıkla akciğerleri de kapsadığı söylenmiştir;]) **ظَهْرٌ**’ün zıddı; (S, Msb, K;) insanın ve her hayvanın: (TA:) müzekker cinstendir, (S, K,) ve AO’ya göre müennes de olur: (AHلt, S:) çoğulu **أَبْطُنٌ** ve **بُطُونٌ** (Az, Msb, K) ve **بُطْنَانٌ**’dır; (K;) birincisi azlık çoğuludur; ikincisi [üçüncüsü de] çokluk çoğuludur; ondan fazla olana uygulanır. (Az, TA.) [Bundan dolayı,] **ذُو البَطْنِ** [karında olan şey: fakat genellikle] dışkı, necaset yahut gübre demektir. (K, TA.) Sen **أَلْقَى ذَا بَطْنِهِ** dersin: O (erkek) dışkısını yahut necasetini attı. (TA.) Ve **أَلْقَتْ ذَا بَطْنِهَا**: O (kadın, TA) doğurdu; (K;) bunun gibi **وَضَعَتْ ذَاتَ بَطْنِهَا**: (TA, madde **ذو**’da:) ve o (tavuk) yumurta bıraktı. (K.) Ve **نَثَرَتْ ذَا بَطْنِهَا**, (T ve Mgh, madde **نثر**’da,) ve [hazfedilerek] **نَثَرَتْ بَطْنَهَا**, (T ve A ve Mgh, o maddede,) O (kadın) çok çocuk doğurdu. (T, o maddede.) Ve bir meselde (TA) şöyle denir: **الذِّئْبُ يُغْبَطُ بِذِى بَطْنِهِ** [Kurd, karnında olan şey sebebiyle gıpta edilir]: çünkü onun aç olduğunu kimse düşünmez; ancak, insanlara ve sığırlara düşmanlığı sebebiyle (A'Obeyd, K) onun tok bir halde olduğunu düşünür; hâlbuki bazen açlıktan sıkıntı çeker. (A'Obeyd. [Bu meselin çeşitli rivayetleri için Freytag’ın Arab. Prov. i. 500 ve 501’ine bak.]) **مَاتَتْ فِى بَطْنٍ**, bir rivayette geçen bir ibare olup, şu demektir: O (kadın) doğumda öldü. (TA.) **فُلَانٌ ابْنُ بَطْنِهِ**’ye de bak. **بَطَنٌ** şu demektir: (mecaz kabul edilerek:) Filân kimse karnı için kaygılıdır. (Er-Rلghib, TA, madde **بنى**’da.) [**بَطْن** kelimesinin geçtiği birçok ibare, o ibarelerin diğer kelimeleri altında açıklanmış olarak bulunacaktır; **ظَهْرٌ**, ve **أَخَذَ**, ve **عُصْفُورٌ**, vb. gibi.] **بَطْنُ الحُوتِ**: **الرِّشَآءُ**’ya bak. ― -b2- Ayrıca, herhangi bir şeyin içi, iç kısmı; eş anlamlısı **جَوْفٌ**: ve bunun gibi ↓ **بَاطِنٌ**; eş anlamlısı **دَاخِلٌ**: (K:) birincinin çoğulu yukarıdaki gibidir. (TA.) Böylece **بَطْنُ وَادٍ**, bir su yatağının yahut nehir yatağının [yahut vadinin; yani, ara sıra yahut sürekli selinin yahut nehrinin aktığı tabanının] iç kısmı demektir. (MA.) Ve **بَطْنُ مَكَّةَ**, Mekke’nin iç kısmı demektir. (Bd, xlviii. 24.) [Bundan dolayı,] Kur’ân hakkında şöyle denir: **لِكُلِّ آيَةٍ مِنْهَا ظَهْرٌ وَ بَطْنٌ**; bunun manası (mecaz kabul edilerek:) Onun her âyetinin bir zahir manası ve açılım gerektiren bir manası vardır. (TA.) [**ظَهْرٌ**’e bak.] **بَاطِنٌ**’e de bak. [Ve onun çoğulu **بُطْنَانٌ** tekil olarak da kullanılır; bir şeyin ortası yahut ortası; ve alt yahut en alt kısmı yahut temeli anlamında. Böylece,] **بُطْنَانُ الجَنَّةِ**, Cennet’in ortası yahut ortası demektir: (S, TA:) ve **بُطْنَانُ العَرْشِ**, **عرش**’un [avamca Allah’ın tahtı sayılanın] alt yahut en alt kısmı yahut temeli demektir. (TA.) Sen ayrıca [**بَطْنُ الكَفِّ** ve] **الكَفِّ** ↓ **بَاطِنُ** dersin: (mecaz kabul edilerek:) elin ayası [**ظَهْرُهَا** ve **ظَاهِرُهَا**’nın karşıtı]: ve [**بَطْنُ القَدَمِ** ve] **القَدَمِ** ↓ **بَاطِنُ**: (mecaz kabul edilerek:) ayağın tabanı [yine **ظَهْرُهَا** ve **ظَاهِرُهَا**’nın karşıtı]: (Zj, “Khalk- el-Insلn”ında:) ve **بَطْنُ الحَافِرُ** (S, madde **نسر**’da) ve **الحَافِرِ** ↓ **بَاطِنُ** (M ve K, o maddede) (mecaz kabul edilerek:) [katı toynağın tabanı;] katı toynağın içinde **نَسْر** bulunan kısmı; bk. o madde. (S ve M ve K, o maddede.) **بَطْنُ الرَّاحَةِ** iyi bilinir [yukarıda açıklanan **بَطْنُ الكَفِّ** için başka bir ad olarak; zira **الرَّاحَة** çoğu kez **الكَفّ** ile eş anlamlı kullanılır]: ve **الخُفِّ** ↓ **بَاطِنُ** [denilir ki] (mecaz kabul edilerek:) devenin yahut benzerinin ayağının, bacağa yakın olan kısmıdır: ve kişi ↓ **بَاطِنُ الاـِبْطِ** der, [manası (mecaz kabul edilerek:) koltuk altı, yahut omuz ekleminin iç tarafındaki çukur,] fakat **بَطْنُ الاـِبْطِ** demez: (TA:) [ve **العُنُقِ** ↓ **بَاطِنُ**, boğaz.] Bir tüyün **بَطْن**’u (mecaz:) uzun, (S,) yahut daha uzun, (K,) [yahut daha geniş, yani iç,] yan yarısıdır: çoğulu **بُطْنَانٌ**; (S, K, TA;) bu, kamışın altındaki kısımlar diye açıklanır: **ظُهْرَانٌ**’ın karşıtıdır; o da **ظَهْرٌ**’ün çoğuludur [bk. o madde]. (TA.) ― -b3- Ayrıca, yerin yahut zeminin alçak yahut çukur bir bölgesi yahut parçası; (S, TA;) ve bunun gibi ↓ **بَاطِنٌ**: (TA:) [yahut bir çukur, yahut alçak arazi; yahut alçak, yumuşak bir düzlük; yani] yumuşak, düz, ince, alçak arazi yahut zemin; **ظَهْرٌ**’ün karşıtı [bk. o madde]: (TA, madde **ظهر**’da:) birincinin (S) yahut ikincinin (K) çoğulu **بُطْنَانٌ**’dır; (S, K;) çokluk çoğuludur; (TA;) ve **أَبْطِنَةٌ** (K) azlık çoğuludur ve [ikisi için de] kıyas dışıdır: (TA:) birinci çoğul, arazi hakkında, **بَطْنٌ** gibi tekil olarak da kullanılır: (AHn, TA:) ve ISh’ye göre **بُطْنَانُ الأَرْضِ**, ovanın yahut onun yumuşak kısımlarının, ve engebelinin, ve çayırların, suyun durup biriktiği yerlerin alçak yahut çukur bölgesi yahut bölgeleri demektir: ve böyle bölgeler **بَوَاطِنُ** ve **بُطُونٌ** diye de adlandırılır. (TA.) ― -b4- **بَطْنُ السَّمَآءِ** ve **ظَهْرُ السَّمَآءِ** ikisi de (mecaz kabul edilerek:) göğün görünen, görünür kısmı demektir. (Fr, T, **ظَهْرٌ** maddesinde [bk. o madde].) -A2- Ayrıca (mecaz:) **قَبِيلَة** diye adlandırılanın altındaki bir kabile; (S, Msb, K, TA:) yahut **عِمَارَة**’nın bir altı: (S ve TA, **شَعْبٌ** maddesinde, vb.:) yahut **فَخِذ**’in altında ve **عمارة**’nın üstünde: (K: [fakat bunun için başka bir kaynak bulamadım:]) müzekker cinstendir: (TA:) yahut [asıl olarak] müennestir: fakat bununla **حَيٌّ** (bazılarına göre mutlak olarak kabile demektir) kastedilirse müzekkerdir: (Msb:) yahut **قَبِيلَة** manasında kullanılırsa müennestir: (TA:) çoğulu [azlık] **أَبْطُنٌ** ve [çokluk] **بُطُونٌ**’dur. (Msb, K.) [**شَعْبٌ**’e bak.]

**بَطَنٌ**
**بَطَنٌ** طن بطن بطنن Karın hastalığı; (K, TA,) tokluktan doğan, onun (karnın) büyüme hâli; ve bunun gibi ↓ **بَطْنٌ**; buradan **مَاتَ بِالبَطْنِ** ibaresi: “Karın hastalığından öldü.” (TA.)

**بَطَنٌ**
**بَطَنٌ** طن بطن بطنن İhtimamının yahut kaygısının konusu karnı olan kimse: (K:) yahut yiyeceğe karşı ölçüsüz bir arzuya yahut iştaha sahip olan; (S;) kendisine kaygı yahut endişe veren hiçbir şey bulunmayıp yalnız karnı olan; (S, TA;) bunun gibi ↓ **مِبْطَانٌ** da: (TA:) yahut birincisi, (TA,) yahut ↓ ikincisi, (S,) çok yemekten dolayı karnı daima büyük yahut iri olan: (S, TA:) yahut ↓ her ikisi de obur mânasına gelir; yemekten geri durmayan. (K.) ― -b2- Ve [buradan,] (mecaz:) Çokça yahut aşırı sevinip böbürlenen, ve küstahça ve nankörce yahut şükürsüzce davranan kimse: (TA:) yahut bunu, malca bol olduğu hâlde yapan. (K, TA.)

**بِطْنَةٌ**
**بِطْنَةٌ** طن بطن بطنه بطننه بطنة Tokluk; yiyecek (S, K) ve içecekle çok dolu olma hâli. (S’nin bir nüshasında böyle.) Bir darbımeselde şöyle denir: **البِطْنَةُ تُذْهِبُ الفِطْنَةَ** [Tokluk zekâyı giderir]. (TA.) ― -b2- Ve [buradan,] (mecaz:) Sevinç, yahut büyük veya aşırı sevinç, ve küstahça ve nankörce yahut şükürsüzce davranış. (K, TA.) ― -b3- [Buradan ayrıca,] **مَاتَ فُلَانٌ بِبِطْنَتِهِ** (varsayılan mecaz:) Falan kimse, malı tamam olduğu hâlde, ondan hiçbir şey harcamamış yahut dağıtmamış olarak öldü: yahut, A‘Obeyd’e göre, bu darbımesel din ile ilgilidir ve (varsayılan mecaz:) “Dininde hiçbir eksiltme olmaksızın, doğruluk hâlinde bu dünyadan çıktı” demektir. (TA.) [Ayrıca iki yerde **تَغَضْغَضَ**’a bak.] [Buradan ayrıca,] **نَزَّتْ بِهِ البَطِنَةُ** (varsayılan mecaz:) Zenginlik onu sevinip böbürlenmeye, yahut çokça yahut aşırı sevinip böbürlenmeye, ve küstahça ve nankörce yahut şükürsüzce davranmaya sevk etti. (TA.)

**البَطِنَةُ**
**البَطِنَةُ** البطنه البطنة بطنة **الدُّبُرُ** ile aynı mânadadır [sırt, arka taraf, makat vb.]. (TA.) ― -b2- **بَطِنَاتُ الوَادِى** Vâdinin yolları yahut dövülmüş patikaları. (TA.)

**بِطَانٌ**
**بِطَانٌ** بطان [Devenin karın kuşağı: yahut] **قَتَب** denilen [eyer türünün] kuşağı; (S, K,) devenin karnının altına konur ve **رَحْل**’e nispetle **تَصْدِير** gibidir: (S:) yahut **رَحْل** denilen [eyerin] kuşağı: (Msb:) azlık çoğulu **أَبْطِنَةٌ** ve çokluk çoğulu **بُطْنٌ**. (K.) [Buradan,] **اِلْتَقَتْ حَلْقَتَا البِطَانِ** [Karın kuşağının iki halkası buluştu]: şiddetli, dar yahut sıkıntılı hâle gelmiş bir durum yahut iş hakkında söylenir. (S.) Ve **رَجُلٌ عَرِيضُ البِطَانِ** (mecaz:) geniş ve rahat imkânlar içinde olan bir adam; yahut kolay, yahut hoş bir hâl veya durumda olan; yahut zihnen kolay, yahut sıkışık olmayan. (K, TA. [Ayrıca **عرض** maddesine bak.]) Ve **مَاتَ فُلَانٌ وَهُوَ عَرِيضُ البِطَانِ**, A‘Obeyd’e göre mânası: (varsayılan mecaz:) Falan kimse etli kısımları ( **المَلَاحِم** ) geniş olduğu hâlde öldü; ondan hiçbir şey eksilmemiş olarak. (TA. [Fakat bu, bir adamın bolluk içinde ölmesi hakkında söylenmiş görünür: Freytag’ın Arab. Prov. ii. 601’ine bak.])

**بَطِينٌ**
**بَطِينٌ** طين بطين , bir adama nispetle, (K,) karnı büyük yahut iri; (S, K;) bunun gibi ↓ **مِبْطَانٌ**: birincisi, ‘Alee’nin vasfında, övgü sıfatı olarak kullanılmış olarak vârid olur: ve ayrıca çok yemekten dolayı karnı büyük yahut iri; ve karnı tok olan mânasına gelir; bunun gibi ↓ ikincisi de: birincinin çoğulu **بِطَانٌ**. (TA.) ― -b2- Buradan, (mecaz:) Dolu; kese [&c.] hakkında kullanılır. (TA.) **رَجُلٌ بَطِينُ الكُرْزِ** (varsayılan mecaz:) [lafzen: azık torbalarının çifti dolu olan bir adam]; mânası (varsayılan mecaz:) yolculuk azığını seferde gizleyip arkadaşınınkini yiyen bir adam. (TA.) ― -b3- (varsayılan mecaz:) Uzak; uzağa uzanan. (S, K, TA.) Şu ibarede böyledir: **شَأْوٌ بَطِينٌ** (varsayılan mecaz:) [uzağa uzanan bir koşu mesafesi, yahut hedefe/sona tek koşu], (S, TA,) ve **شَوْطٌ بَطِينٌ** [aynı mânada]. (TA.) ― -b4- (varsayılan mecaz:) Geniş ve alçak, yahut çökük; bir arazi yahut yer parçasına nispetle. (Ham s. 506.)

**البُطَيْنُ**
**البُطَيْنُ** البطين بطين Ayın menzillerinden biri; (S, K;) yani İkincisi; (Kzw, vb.;) üç küçük yıldız [e ve p ve n], (S, K,) eşkenar üçgen biçiminde dizilmiş, (S,) sanki bir pişirme kabının üzerine konduğu üç taş gibi, ve Koç’un karnını teşkil eden; (S, K;) adlandırma küçültme yapılmıştır; çünkü Koç, koç biçiminde birçok yıldızdan oluşur; [burada **حَمَل**’i böyle tercüme ederim, her ne kadar aslında kuzu mânasına gelse de;] **شَزَطَانِ** onun iki boynuzudur; ve **بُطَيْن**, onun karnıdır; [yahut Koç burcunun bizim tertibimize göre sağrı;] ve **ثُرَيَّا**, onun sağrısı yahut kuyruğudur; (S;) Koç’un karnında, **شَرَطَانِ** ile **ثُرَيَّا** arasında, bir üçgenin köşelerini teşkil eden üç sönük yıldız; (Kzw, Mir-لt ez-Zemلn, vb.;) üç yıldızı ki ikisi Koç’un kuyruğunda ve biri uyluğunda olup eşkenar üçgen teşkil eder. (Kzw, Koç’un tasvirinde.) [**مَنَازِلُ القَمَرِ**’e, **نزل** maddesinde bak.] Araplar, onun **نَوْء**’ü [burada havaya tesir mânasında] olmadığını, rüzgâr dışında, iddia ederler. (TA.)

**بِطَانَةٌ**

**بِطَانَةٌ** بطان بطانه بطانة Bir elbisenin yahut bir kumaş parçasının [vb.] astarı veya iç örtüsü; **ظِهَارَةٌ**’nın karşıtı; (S, Msb, K;) ve yine ↓ **بَاطِنَةٌ**: (JK, **ظهر** maddesinde:) ilkinin çoğulu **بَطَائنُ**’dir. (TA.) ― -b2- (farazî mecaz:) Bir adamın gizlediği bir sır. (K, TA) (TA.) Şöyle denir: هُوَ ذُو **بِطَانَةٍ** بِفُلَانٍ, yani (farazî mecaz:) O, falanın işinin yahut meselesinin iç (bâtınî), öz hâlini veya durumlarını bilen kimsedir. (TA.) ― -b3- (mecaz:) Hususî yahut özel, samimî bir dost veya arkadaş; (S, K, TA;) kişinin işinin yahut meselesinin iç (bâtınî), öz hâline veya durumlarına girmesi ve bunlara vâkıf olmasıyla özellikle temayüz eden kimse; (TA;) samimî ve ünsiyetli bir dost veya arkadaş; (Zj, TA;) kişinin hâlleri hakkında kendisine danışılan güvenilir bir dost: (TA:) bu, yukarıda ilk açıklanan mânâdaki aynı kelimedendir; elbise yahut kumaş parçasıyla ilgili olandan: (Mgh, Er-Rلghib:) ve çoğul mânâda kullanılır; konuşmada kendisine açık davranılan yahut çekincesiz olunan, ve [kişinin işinin yahut meselesinin] iç hâlini veya durumlarını bilen samimî ve ünsiyetli dostlar veya arkadaşlar mânâsında: (Zj, TA:) yahut kişinin ailesi; ve kişinin hususî yahut özel samimîleri, dostları veya arkadaşları. (Mgh.) Sen dersin: هُوَ **بِطَانَتِى** (mecaz:) [O benim hususî yahut özel samimîm, vb.]: ve هُمْ **بِطَانَتِى** ve أَهْلُ **بِطَانَتِى** (mecaz:) [Onlar benim hususî yahut özel samimîlerim, vb.]. (A, TA.) 4’e de bak. ― -b4- **عَلَاوَة** ile birlikte getirildiğinde, [devenin ana yükünü oluşturan şeylerin] altına konulan şeyi ifade eder; su tulumu ve benzeri gibi. (TA.) ― -b5- **بَاطِنَةٌ**’ya da bak.

**بَاطِنٌ**
**بَاطِنٌ** باطن Görünmez; gizli; saklı; örtülü: (K, TA:) [ve iç; içte olan; dâhilî; içsel; öz; bâtınî: bu mânâların hepsinde] **ظَاهِرٌ**’in karşıtı. (Msb, TA.) ― -b2- **بَاطِنُ أَمْرٍ** [Bir işin yahut bir meselenin iç (bâtınî), öz hâli veya durumları]; (TA, vb.;) [ve yine ↓ **بَطْنُ** أَمْرٍ; buradan şu ibareler:] أَفْرَشَنِى ظَهْرَ أَمْرِهِ وَبَطْنَهُ (farazî mecaz:) [O, işinin yahut meselesinin dış hâlini veya durumlarını ve onun iç hâlini veya durumlarını bana gösterdi yahut açtı]; ve هُوَ مُجَرِّبٌ **بَطْنَ** الأُمُورِ (farazî mecaz:) [O, işlerin iç (bâtınî), öz hâli veya durumları hakkında tecrübe sahibi olan kimsedir]; sanki onların karınlarına, onların hakikî yahut gerçek hâl ve durumlarını bilmesiyle vurmuş gibidir. (TA.) ― -b3- **البَاطِنُ** [Bir adamın iç, dâhilî yahut öz hâli, durumu, karakteri veya şartları; ve kalp, yani gizli düşünceler; zihnin kuytuları; zihin hâli; zihnin iç yahut gizli meyli: **الظَّاهِرُ**’e karşıttır. ― -b4- Ayrıca,] Allah’a nispetle kullanılan bir sıfat; mânâsı: şeylerin iç (bâtınî), öz hâl ve durumlarını bilen: (S:) yahut gizli ve saklı şeyleri bilen: yahut yaratılmışların gözlerinden ve tasavvurlarından örtülü olan. (TA.) ― -b5- [**بَاطِنًا** Örtülü olarak; gizlice.] ― -b6- Sekiz yerde **بَاطِنَةٌ**’ya da bak. ― -b7- **بِطَانَةٌ** ayrıca, engebeli arazide suyun aktığı bir su yolu yahut yer mânâsına gelir: çoğulu **بُطْنَانٌ** (K) ve **بُطْنٌ**. (TA.)

**بَاطِنَةٌ**
**بَاطِنَةٌ** باطن باطنه باطنة : **بِطَانَةٌ**’ya bak. ― -b2- Ayrıca bir **كُورَة**’nin [yani eyaletin, yahut bölgenin, yahut şehrin] orta kısmı ve tenha kısmı: K nüshalarında yanlışlıkla ↓ **بِطَانَة** yazılmış ve “bir **كورة**’nin ortası” mânâsıyla açıklanmıştır. (TA.)

**الأَبْطَنُ**
**الأَبْطَنُ** ذ Atın kolunun iç tarafında bulunan belirli bir damar; **الأَبْطَنَانِ** denilen iki damardan biri: (S:) AO’ya göre bunlar, incik sinirleri arasında gizleninceye kadar kolun içine nüfuz eden iki damardır. (TA.)

**مُبَطَّنٌ**
**مُبَطَّنٌ** مبطن , bir adama nispetle, karınca zayıf: (S, K, TA:) müennesi ة ile. (S.) ― -b2- Bir ata nispetle, sırtında ve karnında beyaz. (K.) ― -b3- Astarlanmış; kendisine bir **بِطَانَةٌ** konulmuş olan. (TA.)

**مِبْطَانٌ**
**مِبْطَانٌ** مبط مبطان : iki yerde **بَطِينٌ**’e bak: ve üç yerde **بَطِنٌ**’e bak.

**مَبْطُونٌ**
**مَبْطُونٌ** مبطون Karnında bir rahatsızlığı, yahut bir hastalığı, yahut bir ağrısı olan: (S, Mgh, Msb, K:) karın hastalığından, meselâ istiskā (dropsy) ve benzeri şeylerden ölen kimse: böyle bir kimse şehit sayılır. (TA.)
