# بظر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B8%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B8%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B8%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بظر

باب الظّاء والرّاء والباء معهما
ظ ر ب، ب ظ ر يستعملان فقط
ظرب:
الظَّرِب من الحِجار ما كانَ أصلُه ناتئاً في جَبَلٍ أو أرضٍ حَزْنةٍ، وكان طَرَفُه النّاتئُ مُحَدَّداً، وإذا كان خِلْقةُ الجَبَل كذلك سُمِّيَ ظَرِباً، ويُجْمَع الطِّراب، قال:
شَدّاً يُشَظِّي الجَنْدَل المُظَرَّبا
وقال: كتجافي الأسَرِّ فوقَ الظِّرابِ وكان عامرُ بنُ الظِّرِب من فُرسانِ بني حِمّان بن عبد العُزَّى العَدوانيّ حكيم العرب من قيس.
والظَّرِبان والظَّرابيُّ: شيءٌ أعظَمُ من الجُرَذِ على خِلْقةِ الكلب، مُنْتِنُ الرِّيح كثير الفُساء يَفْسُو في حُجْر الضّبِّ حتى يَخرَجَ فيأكُلَه وتَشْتُم فتقول: يا ظَرِبانُ.
بظر:
قال أبو الدُّقيش: امرأةٌ بِظْريرٌ شُبِّهّ لسانُها بالبَظْر، وهو معروف.
وامرأة بِظْريرٌ وهي الصَّخّابةُ الطَّويلةُ اللسان، وروى بعضهم: بِطرير لأنها قد بَطِرَت وأشِرَت.
وقول أبي الدُّقَيْش إل الصواب أقرَبُ.
ورجل أَبْظَرُ: في شَفَته العُليا طولٌ من نُتُوءِ وَسَطها، ولو قيل للرجل الصَخّاب أَبْظَرُ جازَ.
وأَمَةٌ بَظْراء وإماءٌ بُظْر، ومصدره بَظَرٌ من غير أن يقال: بَظِرَ لأنّه لازمٌ وليس بِحادِثٍ.
وفلان يُمِصُّ فلاناً ويُبَظِّرُ به.
ورُوِيَ عن عليٍّ أنَّه أُتِيَ في فَريضة وعنده شُرَيْحٌ، فقال له عليٌّ: ما تقولُ فيها أيُّها العَبْدُ الأبْظَرُ? ويقال للّتي تَخْفِضُ الجَواري مُبَظِّرة.

### Türkçe

باب **الظّاء** ve **الرّاء** ve **الباء** onlarla birlikte
**ظ ر ب**، **ب ظ ر** yalnızca kullanılırlar.

**ظرب**:
**الظَّرِب** taşlardan, aslı bir dağda yahut sert bir arazide çıkıntılı olan ve çıkıntılı ucu sivri olan şeydir; dağın yaratılışı böyle olursa ona **ظَرِب** denir; çoğulu **الطِّراب** gelir. Dedi ki:
Sıkıca; **المُظَرَّبا** olan iri taşı parçalayıp çatlatır.
Ve dedi ki: **الظِّراب**ın üstünde eyerlerin uzaklaşması gibi. Ve **عامرُ بنُ الظِّرِب** **بني حِمّان بن عبد العُزَّى العَدوانيّ**in süvarilerindendi; **قيس**’ten Arapların hikmet sahibi olanıydı.
Ve **الظَّرِبان** ve **الظَّرابيُّ**: köpek yaratılışında, **الجُرَذ**’den daha büyük bir şeydir; kokusu pis, çok yellenen; **الضّبِّ**in ininde yellenir, ta ki o çıkıp da onu yiyinceye kadar; ve sen kokarsın da şöyle dersin: “Ey **ظَرِبانُ**!”

**بظر**:
**أبو الدُّقيش** dedi: **بِظْريرٌ** bir kadın; dili **البَظْر**a benzetilmiştir; o bilinen bir şeydir.
Ve **بِظْريرٌ** bir kadın; o, gürültücü, dili uzun olandır. Bazıları rivayet etti: **بِطرير**; çünkü o **بَطِرَت** ve **أشِرَت**.
Ve **أبو الدُّقَيْش**’in sözü doğruya daha yakındır.
Ve **أَبْظَرُ** bir erkek: üst dudağında, ortasının çıkıntısından bir uzunluk vardır; gürültücü erkeğe **أَبْظَرُ** denilse caiz olur.
Ve **بَظْراء** bir cariye ve cariyeler **بُظْر**; masdarı **بَظَرٌ**dur; **بَظِرَ** denilmeksizin; çünkü o لازِمdir ve hâdis değildir.
Ve falan, falanı emer ve onunla **يُبَظِّرُ**.
Ve Ali’den rivayet olundu: bir farîzada kendisine getirildi ve yanında **شُرَيْحٌ** vardı; Ali ona dedi ki: “Onda ne dersin, ey **العَبْدُ الأبْظَرُ**?” Ve cariyeleri sünnet eden kadına **مُبَظِّرة** denir.
