# بظ (ب-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الظَّاء والبَاء
ظب ، بظ : ( مستعملة ) .
أمّا ظَبَّ فإنه لم يُستعمل إلا مُكَرَّراً .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : الظَّبْظَابُ البَثْرَةُ التي تخرج في وُجوه الملاح ، والظَّبْظَابُ أيضاً كلامُ المُوعِدِ بِشَرَ ، وأنشد :
مُواغِدٌ جَاء لَهُ ظَبْظَابُ
قال والمواغِد بالغَيْن المبادِرُ المتَهَدِّدُ .
عمرو عن أبيه ، قال : ظَبْظَبَ إذا حُمَّ ، وظَبظَبَ إذا صاحَ ، وله ظَبْظَابٌ ، أي جَلَبةٌ ، وأنشد :
جاءتْ مع الصُّبْح لها ظَبَاظِبُ
فَغَشِيَ الدَّارَةَ منها جالِبُ
أبو عبيد عن أبي عمرو وأبي زيد يقال : ما به ظَبْظَابٌ ، أي ما به شيءٌ من الوَجَع .
وقال رؤبة :
كأَنَّ بِي سُلاَّ وما بي ظَبْظَابْ
قال : والظَّبظابُ داءٌ يُصيب الإبل وقيل : هو بَثْرٌ يخرج بالعين .
بظ : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : البَظِيظ السَّمِينُ الناعِم .
عمرو عن أبيه :
أَبَظَّ الرجلُ إذا سَمِنَ
وقال اللحياني : أنهُ لَفَظٌّ بَظٌّ بمعنى واحد .
وقال غيره : فَظِيظٌ بَظِيظٌ .
وقال الليث : بَظَّ يَبُظُّ بَظًّا وهو تحريك الضَّارب أوتارَه ليُهيِّئها ويُسَوِّيها ، والضَّادُ جائز فيه .
وفي بعض النسخ : فظَّ على كذا أي ألَحَّ عليه ، وهو تصحيف ، والصواب : أَلَظَّ عليه إذا ألحّ .

##### Türkçe

باب **الظَّاء** و**البَاء**
**ظب** ، **بظ** : (kullanılan).
Ama **ظَبَّ** ise, ancak tekrarlı olarak kullanılmıştır.
Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الظَّبْظَابُ** denizcilerin yüzlerinde çıkan çıbandır; **الظَّبْظَابُ** ayrıca, kötülükle tehdit edenin sözüdür. Şu beyti okudu:
مُواغِدٌ جَاء لَهُ **ظَبْظَابُ**
Dedi ki: **المواغِد** (içinde) **الغَيْن** ile, acele eden, tehditkâr olan (kimsedir).
‘Amr, babasından: dedi ki: **ظَبْظَبَ** ateşlendiği zaman; ve **ظَبظَبَ** bağırdığı zaman; ve onun **ظَبْظَابٌ**’ı vardır, yani bir gürültü. Şu beyti okudu:
جاءتْ مع الصُّبْح لها **ظَبَاظِبُ**
فَغَشِيَ الدَّارَةَ منها جالِبُ
Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr ve Ebû Zeyd’den: denilir ki: onda **ظَبْظَابٌ** yoktur; yani onda ağrıdan hiçbir şey yoktur.
Rü’be dedi ki:
كأَنَّ بِي سُلاَّ وما بي **ظَبْظَابْ**
Dedi ki: **الظَّبظابُ** develere isabet eden bir hastalıktır; ve denildi ki: gözde çıkan bir çıbandır.
**بظ** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: **البَظِيظ** semiz, yumuşak (olan)dır.
‘Amr, babasından:
**أَبَظَّ** adam, semirdiği zaman.
Lihyânî dedi ki: o, **لَفَظٌّ بَظٌّ**dür; tek bir mânâ ile.
Başkası dedi ki: **فَظِيظٌ بَظِيظٌ**.
Leys dedi ki: **بَظَّ يَبُظُّ بَظًّا**; o, vurucunun tellerini hazırlasın ve düzeltsin diye onları hareket ettirmesidir; ve **الضَّادُ** onda câizdir.
Bazı nüshalarda: **فظَّ** şuna karşı, yani ona ısrar etti; bu bir tashîftir; doğrusu: **أَلَظَّ** ona karşı, ısrar ettiği zaman.
