# بعط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B9%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بعط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بعط

بعطه، كمنعه: ذبحه، يقولون: بعط الشاة، وشطحها، وذمطها، وبذحها، وذعطها، إذا ذبحها، نقله الفراء. والإبعاط: الغلو في الجهل وفي الأمر القبيح، كالبعط، بالفتح، ومنه الإبعاط: إرسال القول على غير وجهه، وقد أبعط في كلامه. والإبعاط: جواز القدر، وكذلك المباعدة، يقال: أبعط في السوم، إذا باعد وجاوز القدر، وكذلك طمح في السوم، وبشط فيه، قال ابن بري: شاهده قول حسان:
  ونجا أراهط أبعطوا ولو انهم                      ثبتوا لما رجعوا إذن بسلام والإبعاط: الإبعاد، روى سلمة غن الفراء أنه قال: يبدلون الدال طاء فيقولون: ما أبعط طارك، يريدون ما أبعد دارك. ويقال: كان منه إبعاط وإفراط وقال ابن هرمة:
  إني امرؤ أدع الهوان بداره
  كرما وإن أسم المذلة أبعط وقال رؤبة:

  وقلت أقوال امرئ لم يبعـط                      أعرض عن الناس ولا تسخط وقال جساس بن قطيب:
  تعرضت منه على إبعاط
  تعرض الشموس في الرباط والإبعاط: الهرب، يقال: أبعطت من الأمر، إذا أبيته وهربت منه، قاله لبن عباد. وقال ثعلب: مشى أعرابي في صلح بين قوم، فقال: لقد أبعطوا إبعاطا شديدا، أي أبعدوا ولم يقربوا من الصلح، وقال مجنون بني عامر:
  لا يبعط النقد من ديني فيجحدني                      ولا يحدثني أن سوف يقضيني والإبعاط: أن يكلف الإنسان ما ليس في قوته، أنشد ابن الأعرابي لرؤبة:
  ناج يعنيهن بالإبعاط
  إذا استدى نوهن بالسياط ومما يستدرك عليه: المبعط: هو الذي يكون وحده، عن ابن الأعرابي. والبعط والمبعطة بكسر الميم: الاست. والبعطيط، بالفتح: قرية بمصر، أو هي بحطيط، وقد تقدم.

### Türkçe

**بعطه**, **كمنعه**: Onu boğazladı; derler ki: **بعط الشاة** ve **شطحها** ve **ذمطها** ve **بذحها** ve **ذعطها**, onu boğazladığı zaman; bunu el-Ferrâ nakletti. Ve **الإبعاط**: cehalette ve çirkin işte aşırılık; **البعط** gibi, fetih ile. Ve ondan **الإبعاط**: sözü kendi vechi üzere olmayan bir tarz üzere salıvermek; ve sözünde **أبعط** etti. Ve **الإبعاط**: ölçüyü aşmak; ve yine **المباعدة**; denir ki: **أبعط في السوم**, uzaklaştırdığı ve ölçüyü aştığı zaman; ve yine **طمح في السوم**, ve onda **بشط** etti. İbn Berrî dedi: onun şahidi Hassân’ın sözü:
  Ve kurtuldu, görüyorum, bir takım kimseler **أبعطوا**; ve eğer onlar
  sebat etselerdi, o vakit selametle dönerlerdi.

Ve **الإبعاط**: uzaklaştırma. Selame, el-Ferrâ’dan rivayet etti ki o dedi: **الدال**’ı **طاء**’a değiştirirler de derler: **ما أبعط طارك**; murat ederler: **ما أبعد دارك**. Ve denir ki: Ondan **إبعاط** ve **إفراط** vardı. Ve İbn Hirma dedi:
  Şüphesiz ben, keremden, evinde horluğu bırakırım,
  ve zilletin nişanını **أبعط** ederim.

Ve Ru’be dedi:

  Ve dedim: **لم يبعـط** etmeyen bir kimsenin sözlerini;
  insanlardan yüz çevir, ve öfkelenme.

Ve Cessâs b. Kutayb dedi:
  Ondan, bir **إبعاط** üzere, kendimi arz ettim;
  bağda güneşlerin arz edişi gibi.

Ve **الإبعاط**: kaçış; denir ki: **أبعطت من الأمر**, onu reddettiğin ve ondan kaçtığın zaman; bunu İbn Abbâd söyledi. Ve Sa’leb dedi: Bir bedevî, bir kavim arasında sulh içinde yürüdü de dedi: Andolsun, şiddetli bir **إبعاطا** ile **أبعطوا**; yani uzaklaştılar ve sulha yaklaşmadılar. Ve Benî Âmir’in Mecnunu dedi:
  **لا يبعط** nakdi, dinimden, da beni inkâr etsin;
  ve bana, “ileride ödeyeceğim” diye konuşmaz.

Ve **الإبعاط**: insanın, gücünde olmayan şeyi yüklenmesidir. İbnü’l-A‘râbî, Ru’be için inşad etti:
  Onları **بالإبعاط** ile çağıran bir kurtarıcı;
  kamçılarla onların “nûh”unu istediği zaman.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **المبعط**: o, yalnız başına olan kimsedir; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **البعط** ve **المبعطة** (mîm’in kesriyle): makat. Ve **البعطيط**, fetih ile: Mısır’da bir köy; yahut o **بحطيط**’tır; ve daha önce geçti.
