# بعو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B9%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بعو

: و ( *!البَعْوُ : الجِنايَةُ والجُرْمُ ؛ وقد *!بَعَا ، كنَهَى ودَعَا ورَمَى ) ، *!بَعْواً *!وبَعْياً ؛ ولا يظْهرُ وَجْهٌ لقَوْلِه كنَهَى مع قَوْلِه ورَمَى ، لأنَّهما

واحِدٌ إلاَّ أنْ يقالَ لاخْتِلافِهما في المُضارِع دونَ الماضِي والمَصْدرِ ، فيُقالُ : *!بَعاهُ *!يَبْعاهُ كنَهاهُ يَنْهاهُ ، *!وبَعاهُ *!يَبْعِيه كرَمَاهُ يَرْمِيه ، فتأَمَّل .
ويقالُ : بَعَا الذَّنْبَ *!يبَعاه *!ويَبْعُوه بَعْواً : إذا اجْتَرَمَهُ واكْتَسَبَهُ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لعَوْفِ بنِ الأَحْوَصِ الجَعْفريّ :
وأَبْسالي بَنِيَّ بغَيرِ جُرْمٍ
*!بَعَوْناهُ ولا بِدَمٍ مُراقِوفي المُحْكَم : بغَيْرِ *!بَعْوٍ جَرَمْناه .
وقالَ ابنُ بَرِّي : البيتُ لعبدِ الرحمانِ بنِ الأحْوَصِ .
وقالَ ابنُ سِيدَه في تَرْجمةِ بعي بالياءِ : *!بَعَيْتُ *!أَبْعِي مثْلُ اجْتَرَمْتُ وجَنَيْتُ ؛ حَكَاهُ كُراعٌ ؛ قالَ : والأعْرفُ الواوُ .
قُلْتُ : فكان يَنْبَغي للمصنِّفِ أَنْ يُفْرِدَ تَرْجَمَةَ بَعيْت عن *!بَعَوْت ، ويُشِيرَ عليها بالياءِ كما هي عادتَهُ .
( و ) البَعْوُ : ( العاريَةُ .
( أَو ) هو ( أَنْ تَسْتَعيرَ ) من صاحِبِك ( كَلْباً تَصيدُ به ) ؛ وهو قَوْلُ الأصمَعيّ .
( أَو ) تَسْتَعير ( فَرَساً تُسابِقُ عليه *!كالإِستِبعاءِ ) ؛ قالَ الكُمْيت :
قد كادَها خالِدٌ *!مُسْتَبْعِياً حُمُراً
بالوَكْتِ تَجْرِي إلى الغاياتِ والهَضَبِأَي مُسْتعيراً .
ويقالُ : *!اسْتَبْعَى منه أَيْضاً :
( *!وأَبْعاهُ فَرَساً : أَخْبَلَهُ ) . ويقالُ : *!أَبْعِني فَرَسَك ، أَي أَعِرْنِيه .
( *!وبَعاهُ بَعْواً : قَمَرَهُ وأَصابَ منه ) ؛ قالَ الشَّاعِرُ :
صَحا القَلْبُ بعد الإِلْفِ وارتَدَّ شَأْوُه
ورَدَّتْ عليه ما *!بَعَتْه تُماضِرُ

( و ) *!بَعاهُ ( بالعَيْنِ ) بَعْواً : ( أَصابَهُ بها ) ؛ عن اللّحْيانيِّ .
( و ) قالَ ابنُ الأعْرابيِّ : *!بَعا ( عليهم شرّاً ) بَعْواً : ( ساقَهُ ) واجْتَرَمَهُ ؛ قالَ : ولم أَسْمَعْه في الخيرِ :
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!المَبْعاةُ : مَفْعلةٌ مِن *!بَعاهُ إذا قَمَرَهُ ؛ قالَ راشدُ بنُ عبدِ رَبِّه :
سائِلْ بَني السَّيدِ إنْ لاقَيْتَ جَمْعَهُم
ما بالُ سَلْمَى وما *!مَبْعاةُ مِيْشارِ ؟ مِيشار : اسمُ فَرَسِه .

### Türkçe

: ve ( **البَعْوُ** : cinayet ve suçtur; ve muhakkak **بَعَا** ( **نَهَى** ve **دَعَا** ve **رَمَى** gibi) ) , **بَعْواً** ve **بَعْياً**; ve onun “**نَهَى** gibi” sözü için, “**رَمَى** gibi” sözüyle beraber, bir vech (gerekçe) görünmez; çünkü ikisi birdir; ancak denilir ki: geçmiş ve mastarda değil de muzârîdeki ihtilaflarından dolayı; şöyle denir: **بَعاهُ** **يَبْعاهُ** ( **نَهاهُ يَنْهاهُ** gibi), ve **بَعاهُ** **يَبْعِيه** ( **رَمَاهُ يَرْمِيه** gibi); öyleyse düşün.

Ve denilir: **بَعَا الذَّنْبَ** **يبَعاه** ve **ويَبْعُوه** **بَعْواً**: onu işlemiş ve kazanmış olduğu zaman; ve Cevherî, Avf b. el-Ahvas el-Ca‘ferî için inşad etti:
Ve beni oğullarımı, suç olmaksızın,
**بَعَوْناهُ**; ve dökülmüş bir kan ile de değil
Ve **المُحْكَم**’de: “**بَعْوٍ** olmaksızın, onu suç olarak işledik.”
Ve İbn Berrî dedi: Beyit, Abdurrahman b. el-Ahvas’ındır.
Ve İbn Sîde, **بعي**’nin **الياء** ile tercümesinde dedi: **بَعَيْتُ** **أَبْعِي**; **اجْتَرَمْتُ** ve **جَنَيْتُ** gibidir; onu Kurâ‘ hikâye etti; dedi ki: ve daha bilinen **الواو**’dur.
Dedim ki: O hâlde musannif için, **بَعَيْت**’in tercümesini **بَعَوْت**’tan ayrı kılması ve âdeti olduğu üzere ona **الياء** ile işaret etmesi gerekirdi.

( ve ) **البَعْوُ** : ( ödünç (âriyet)tir.
( veya ) o, ( arkadaşından ( onunla avlanacağın bir köpeği ödünç almandır) ); ve bu, Asma‘î’nin sözüdür.
( veya ) ( üzerinde yarışacağın bir atı ödünç almandır; **كالإِستِبعاءِ** gibi ); Kümeyt dedi:
Hâlid, onu neredeyse, kızılları **مُسْتَبْعِياً** olarak,
**الوَكْت** ile, hedeflere ve tepelere doğru koşarken
Yani: ödünç alan.
Ve denilir: **اسْتَبْعَى** ondan da:
( **وأَبْعاهُ فَرَساً** : onu sakatladı ) . Ve denilir: **أَبْعِني فَرَسَك**; yani: onu bana ödünç ver.

( **وبَعاهُ بَعْواً** : onu yendi ve ondan (bir pay) elde etti ); şair dedi:
Kalp, ülfetten sonra ayıldı ve koşusu geri döndü,
Ve Tumâdır, ona, **بَعَتْه** olanı geri verdi

( ve ) **بَعاهُ** ( **بالعَيْنِ** ) **بَعْواً** : ( onu onunla vurdu ); Lihyânî’den.
( ve ) İbnü’l-A‘râbî dedi: **بَعا** ( onlara bir şer ) **بَعْواً** : ( onu sevk etti ) ve onu suç olarak işledi; dedi ki: onu hayırda işitmedim:
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**المَبْعاةُ** : **مَفْعلةٌ**’dir, **بَعاهُ**’dan; onu yendiği zaman; Râşid b. Abd Rabbih dedi:
Benî’s-seyyid’e sor, eğer onların cem‘ine rastlarsan,
Selmâ’nın hâli nedir ve Mîşâr’ın **مَبْعاةُ**’si nedir? Mîşâr: onun atının adıdır.
