# بغت (ب-غ-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir

- Harfler: ب - غ - ت
- Kur'an'da: 13 geçiş · 13 ayet · 1 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [بَغْتَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعْلَةً | Aniden | 13 | 13 | [6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:31.md) |

## Mücavir kökler — 65 mücavir (95 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 11 ortak ayet · G² 46 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
2. [شعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 44 · Şuurunda olurlar
3. [سوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 42 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
4. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Su yosunudur
5. [شرط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B7.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Şerit demektir
6. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Korkuluk demektir
7. [حفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · İzleyici
8. [عقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · عَقِيمٌ: kısır anlamındadır ancak hastalığa bağlı…
9. [جلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Belirdi
10. [بهت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Mehd beşik demektir
11. [فرط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B7.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Fert (tı) Topluluktan ayrılan kişidir
12. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
13. [زول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
14. [حسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir
15. [وقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir
16. [رسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sıra dağlar
17. [وزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kemiksiz et parçası demektir
18. [جهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip…
19. [بلس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Belas kıl keçesi demektir
20. [مري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · مري Eskimiş elbise
21. [فرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…
22. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
23. [بوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bab kapı demektir
24. [ثقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
25. [غشو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Örter
26. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
27. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Affetti
28. [فتح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Feth, kapının açılması demektir
29. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Çadırın kurulduğu yer demektir
30. [بدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Bedr dolunay demektir
31. [سرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
32. [عجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Buzağı demektir
33. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · İcl havuz demektir
34. [مكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kevn tepe demektir
35. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Haml: İple yüklenen yük demektir
36. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
37. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
38. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Arka demektir
39. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ona dokundu
40. [خسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir
41. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
42. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ad verilen
43. [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
44. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
45. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Bab kapı demektir
46. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · “Sehl” ova demektir
47. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
48. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
49. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · İnek yavrusu, dana demektir
50. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Kesr(sin ile) kırık demektir
51. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
52. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
53. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
54. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · “Nezle” konaklama yeri demektir
55. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Önce
56. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Zalimler
57. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
58. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
59. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
60. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ribve, tümsek demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بغت |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [فجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%A3.md), [عجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md), [دهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D9%85.md) |
| Zıt Kök | [مهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%84.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir olayın veya durumun hesapta yokken, hazırlıksız ve savunmasız anda ansızın ortaya çıkıp kişiyi gafil avlaması |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da ilahi helakin, azabın ve kıyamet saatinin inkârcıları tam bir gaflet ve refah içindeyken ansızın yakalaması |
| Çekirdek Özet 3 | Zaman algısındaki erteleme yanılgısını yıkan, tedbir imkânını sıfırlayan mutlak eşik ve baskın anı |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca nötr bir zaman zarfı (herhangi bir sürpriz veya sıradan bir çabukluk) sanıp ardındaki hazırlıksız yakalanma, şaşkına dönme ve hesap hatası boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بغ | Sınırı aşma, kabarma, taşkınlık gösterme ve aniden öne fırlama; nitekim [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) kökünde haddi aşma ve saldırganlık, [بغض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%B6.md) kökünde öfkenin aniden kabarması ve [بغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%84.md) kökünde fırlama ve sıçrama anlamı belirgindir | ت | Eklenen ت harfi, çekirdeğin taşıdığı taşkınlık ve ileri fırlama eylemini kesin, ani ve sonlandırıcı bir temas noktasına bağlayarak hazırlıksız bir özneyi ansızın bastırma ve şaşırtıp dondurma anlamına daraltmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir koruma, mekan, güvenli alan veya içsel algı sınırını temsil eder |
| غ | Görme, kaynak, dışarı taşma; harfin boğazdaki hırıltılı yoğunluğu imgeyi karanlık, örtülü ve aniden beliren bir baskıya yoğunlaştırır (türetme imge) | Korunaklı alana dışarıdan giren, başlangıçta algılanamayan örtülü ve yoğun taşkınlığı simgeler |
| ت | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | Hareketi birdenbire kesen, nihai sınırı çizen, süreci geri dönülmez kılan kesin sonlanmayı temsil eder |
| بغت | Güvenli iç alana örtülü bir taşkınlığın aniden girmesi ve süreci kesin bir sınırla sonlandırması | Güvenli alanında gaflet içinde bulunan bir kimsenin, nereden geldiğini fark edemediği ani bir baskınla yüz yüze gelip bütün planlarının bir anda kesintiye uğraması hareketidir |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye veya av hayvanına hesaplamadığı, beklemediği bir anda ve yönden aniden hücum etmek, baskın yapmak; baskına uğrayanın aklını başından alıp onu afallatmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şahitlerinde ölümün veya musibetin hazırlıksız anda ansızın gelişi bu kökle ifade edilmiştir: وأعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ |
| Erken Arapça kullanım | Yezîd b. Dabbetü's-Sekafî akrabalarının ani ölümünü anlatırken kökü şöyle kullanır: ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً، / وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Arapça بغت kökü, merkezi Sami dillerinde dar ve özelleşmiş bir semantik çekirdek sergiler. Kökün ilk iki ünsüzü olan بغ birleşimi, Afro-Asyatik ve Sami sahasında patlama, taşkınlık, kabarma ve aniden dışarı vurma matrisine dayanır. İbranicede bu ses dizilimine yakın kökler çoğunlukla kabarma veya aniden ortaya çıkma hareketleriyle örtüşürken, Süryanicede korkutma ve ani dehşet bağlamında paralellikler görülür. Ancak بغت dizilişinin doğrudan "gafil avlama ve ansızın bastırma" anlamında üçlü bir kök halinde tam kurumsallaşması ağırlıklı olarak Arap dil coğrafyasında belirginleşmiştir. Erken Arapça söz varlığında kök, failin gizli kalarak hedefe beklemediği anda ulaşması ve hedefte tam bir şaşkınlık (mütehayyir / mebhût) hali meydana getirmesi ekseninde özelleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | بغ ikili tabanından türeyiş | Taşkınlık ve öne fırlama bildiren çekirdeğin, sonlandırıcı ت sesiyle hedefe aniden ulaşan baskın hareketine dönüşmesi | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami kök akrabalıkları | Beklenmedik anda beliren korku, şaşkınlık ve dehşet bildiren biçimlerle semantik paralellik | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir ve doğrulanabilir doğrudan bir soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بغت | Anlamlı | Ansızın gelmek, baskın yapmak | Bir kimseyi hiç beklemediği ve tedbirsiz olduğu anda yakalamak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| بتغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غبت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غتب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| تبغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [تغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%BA%D8%A8.md) | Anlamlı | Helak olmak, telef olmak | Bir felakete veya tuzağa düşerek mahvolmak; fesat ve helak hali | Kitābü'l-Ayn'da müsta'mel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بغت | Merkez | Ansızın ve hazırlıksız yakalama | Hedefin tam bir gaflet anında, hiçbir ön belirti sezilmeden gafil avlanması | Olayın gelişindeki mutlak beklenmediklik ve hedefi afallatıp dondurması |
| [فجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%A3.md) | Komşu | Ansızın ortaya çıkma | Önceden kestirilemeyen bir durumun birdenbire belirmesi | Vurgu olayın aniliğindedir; بغت kökünde ise muhatabın gafil avlanması ve tedbirsizliği daha baskındır |
| [عجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) | Komşu | Çabukluk, acele etme | Bir sürecin zamanından önce veya hızla gerçekleşmesi | Vurgu hız ve sürenin kısalığındadır; sürpriz veya hazırlıksız yakalama zorunlu değildir |
| [دهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D9%85.md) | Komşu | Ansızın basma, sarıp kuşatma | Büyük bir kalabalığın veya felaketin karanlık gibi birden çökmesi | Vurgu ağırlık, kuşatıcılık ve eziciliktedir |
| [مهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%84.md) | Zıt | Süre tanıma, erteleme | Bir işi aceleye getirmeyip zamana yayma, hazırlık payı bırakma | Fırsat verme, yavaş hareket etme ve sonucun adım adım gelişmesi |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بغت | Ansızın gafil avlamak | Beklenmedik bir anda gelip muhatabı şaşkına çeviren baskın hareketi | Kesin |
| Latince | improviso, inopinatus | Beklenmedik anda, aniden | Öngörülemeyen ve hesaba katılmayan hadiseleri karşılar; gafil avlama nüansı bağlama göre oluşur | Güçlü |
| İngilizce | suddenly, unawares, catch by surprise | Ansızın, habersizce yakalayarak | Hem aniliği hem de hedefin hazırlıksız ve gafil oluşunu birlikte ifade eder | Kesin |
| Almanca | jählings, überraschend, unversehens | Ansızın, hiç beklenmedik şekilde | Planların dışında birdenbire gerçekleşen ve şaşkınlık uyandıran durumu karşılar | Güçlü |
| Fransızca | à l'improviste, soudainement | Ansızın, habersizce basarak | Önceden haber verilmeksizin hazırlıksız yakalama boyutunu aktarır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بَغْتَةً | İlahi helak ve dünya azabının ansızın gelmesi | İnkârcıların refah ve bolluk içinde şımarıp uyarıları unuttukları anda gelen ani yıkım (En'âm [6:44](https://lisan.digital/tr/ayet/6:44.md), En'âm [6:47](https://lisan.digital/tr/ayet/6:47.md), A'râf [7:95](https://lisan.digital/tr/ayet/7:95.md)) |
| بَغْتَةً | Kıyamet saatinin ve mahşer gününün ansızın kopması | İnsanlar dünyevi meşgalelerle oyalanırken ve kıyameti uzak sayarken bir anda yüzleştikleri nihai saat (En'âm [6:31](https://lisan.digital/tr/ayet/6:31.md), A'râf [7:187](https://lisan.digital/tr/ayet/7:187.md), Yûsuf [12:107](https://lisan.digital/tr/ayet/12:107.md), Muhammed [47:18](https://lisan.digital/tr/ayet/47:18.md)) |
| بَغْتَةً | Uhrevi azabın ve cehennem tehdidinin habersizce çatması | Alaycı inkârcıların azabı acele istedikleri, ancak azabın onların hiç farkında olmadıkları anda başlarına ineceği bağlam (Enbiyâ [21:40](https://lisan.digital/tr/ayet/21:40.md), Şuarâ [26:202](https://lisan.digital/tr/ayet/26:202.md), Ankebût [29:53](https://lisan.digital/tr/ayet/29:53.md), Zümer [39:55](https://lisan.digital/tr/ayet/39:55.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel, kıyamet ve istidrac teorisi | İnkârcılara verilen mühletin (imhal) onların azabını kaldırmadığı, aksine tam güven duydukları anda helakin ansızın inmesinin ilahi adaletle bağı | Güven duygusu zirvedeyken gelen ani kopuş |
| Fıkıh | Ani ölüm ve mükellefiyet sınırları | Ani ölüm (mevtü'l-fece/bağte) durumunda vasiyet, tevbe ve borçların ifası; ölüm anında irade beyanı imkânının kalmaması | Hukuki tedbir alma imkânının ortadan kalkması |
| Tefsir | İlahi sünnetullah ve imtihan kanunları | "Feth-i ebvab" (kapıların açılması) safhasından sonra gelen "bağtetün" ifadesinin, gaflet ile ani ceza arasındaki nedensellik bağını açıklaması | Rehavetin hemen ardından inen şaşırtıcı darbe |
| Hadis | Ani ölümden sığınma ve teyakkuz hali | Hz. Peygamber'in ansızın gelen ölümden (mevtü'l-bağte) Allah'a sığınması; müminin her an hesaba hazır bulunma zorunluluğu | Hazırlıksız yakalanmanın doğurduğu pişmanlık |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve gaflet diyalektiği | Nihai hesap baskını | Erteleme hissini yıkmak | İnsanın ölümü ve hesabı sürekli öteleme yanılgısını, her an gerçekleşebilecek ani bir eşikle kırar | Kesin |
| İlmi | Olasılık ve kaos süreçleri | Doğrusal olmayan kırılma noktası | Sistemin durumunu bir anda değiştirmek | Yavaş biriken risklerin öngörülemeyen bir anda aniden patlak verip dengeyi tamamen bozması | Güçlü |
| Siyasi | Devletlerin ve iktidarların çöküşü | Ani meşruiyet ve kontrol kaybı | Sahte güvenlik algısını sonlandırmak | Toplumların en güçlü ve müreffeh göründükleri anda gelen beklenmedik devrim veya çöküş darbesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve servet krizleri | Ani likidite ve sistemik iflas | Tedbirsiz birikimi sıfırlamak | Refaha aldanıp kriz ihtimalini göz ardı eden ekonomik yapıların bir anda çöküşe uğraması | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dirac delta fonksiyonu veya süreksizlik eşiği | Sürekli ve doğrusal ilerleyen bir fonksiyonun belirli bir $t_0$ anında aniden sonsuz bir sıçrama yaparak sistemin önceki durumunu geçersiz kılması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Siyah Kuğu (Black Swan) teorisi ve bilişsel gaflet | Olasılığı yok sayılan, öngörülmeyen fakat gerçekleştiğinde birey veya toplum üzerinde yıkıcı ve dönüştürücü etki bırakan hadiseler | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bir zaman zarfı veya sıradan bir sürpriz ("ansızın oldu bitti") olarak görüp ahlaki ve ontolojik boyutundan soyutlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, daima bir gaflet, kibir, sahte güvenlik hissi ve ilahi uyarılara karşı kayıtsızlık tablosunun ardından gelen, muhatabın planlarını sıfırlayan ilahi bir müdahale biçimidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki uyarının yalnızca gelecekteki bir vakte dair olduğunu zannedip insanın kendi anlık gafletinin her an ilahi bir baskınla sonlanabileceği bilincini kaybetmesi |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın zaman, gaflet ve sorumluluk tasavvurunu inşa eder; insanın geleceğe dair kurduğu sahte güvenlik ve erteleme kurgusunu yıkarak her an hesaba hazır olma bilincini diri tutar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Önceki kavimlerin helak sahnelerini anlatan kıssalarda, kıyamet saatinin niteliğini bildiren uyarılarda ve ahiret azabını hafife alan müşriklerin psikolojisini tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın veya ölümün gelmesi için mutlaka görünen dünyevi sebeplerin ve ön işaretlerin olacağı zannını düzeltir; en büyük felaketlerin tam da her şeyin yolunda gittiği sanılan refah anında indiğini gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Beklenmedik bir anda ve açıkta yakalanan hedefe aniden hücum edip onu şaşırtarak hareketsiz bırakmak.
- Soyut anlam: Gaflet ve sahte güvenlik içindeki bilincin, hiçbir ön tedbir alma fırsatı bulamadan ani ve nihai bir eşikle yüzleşmesi.
- Sistematik karşılık: Zamansal erteleme yanılgısını sıfırlayan, hazırlıksız yakalanmış sistemlerde geri dönülmez kırılma üreten ilahi eşik.
- LaTeX modeli: $$ S(t) = \begin{cases} P(t), & t < t_0 \\ 0, & t \ge t_0 \end{cases} \quad \text{ile} \quad \lim_{\Delta t \to 0} \frac{\Delta \Psi}{\Delta t} = \infty $$
- LaTeX açıklaması: Modelde $P(t)$ ifadesi öznenin gaflet ve sahte refah içinde sürdürdüğü doğrusal plan ve güvenlik durumunu; $t_0$ anı ise ilahi azabın veya kıyametin ansızın koptuğu baskın eşiğini temsil eder. Eşik aşıldığında sistem durumu aniden sıfırlanır ($S(t)=0$). İkinci bağıntı, zaman aralığı sıfıra yaklaşırken ($\Delta t \to 0$) algılanan gerçeklik ve yıkım şiddetindeki değişimin ($\Delta \Psi$) anilik ve mutlak bir şok etkisi yaratarak sonsuza fırladığını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (13 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/occurrences?meal=IK

### [En'am 6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:31.md) — بَغْتَةً

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Meal (IK): Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.

### [En'am 6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:44.md) — بَغْتَةً

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

### [En'am 6:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:47.md) — بَغْتَةً

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): De ki: Bana haber verir misiniz; Allah’ın azabı siz ansızın ve açıkça gelirse; zalimler güruhundan başka kimse helake uğratılmış olur mu?

### [Araf 7:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/7:95.md) — بَغْتَةً

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَقَالُوا قَدْ مَسَّ آبَاءَنَا الضَّرَّاءُ وَالسَّرَّاءُ فَأَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Sonra kötülüğün yerine iyilik koyduk. Nihayet çoğaldılar ve; atalarımıza da fakirlik, şiddet, hastalık, iyilik ve genişlik dokunmuştu, dediler. Bunun üzerine Biz de onları kendilerine farkına varmadan ansızın yakalayıverdik.

### [Araf 7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/7:187.md) — بَغْتَةً

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sana kıyametin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi, ancak Rabbımın katındadır. Onun vaktini kendisinden başkası açıklayamaz. Onun ağırlığını gökler de, yer de kaldıramaz. O, size ansızın gelir. Sen, onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/12:107.md) — بَغْتَةً

أَفَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Allah tarafından onları kuşatacak bir azabın kendilerine gelip çatmasından veya farkında olmadan kıyamet saatinin ansızın gelmesinden emin midirler?

### [Enbiya 21:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/21:40.md) — بَغْتَةً

بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Meal (IK): Doğrusu o aniden gelecek ve onları şaşırtacaktır. Artık onu geri çevirmeye güçleri yetmeyecektir. Ve onlara mühlet de verilmeyecektir.

### [Hac 22:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/22:55.md) — بَغْتَةً

وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ

Meal (IK): Küfredenler; kendilerine o saat ansızın gelinceye veya gecesi olmayan günün azabı çatana kadar ondan yana devamlı bir şüphe içinde kalırlar.

### [Şuara 26:202](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/26:202.md) — بَغْتَةً

فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): O da kendilerine apansız, haberleri olmadan geliverir.

### [Ankebut 29:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/29:53.md) — بَغْتَةً

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَوْلَا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجَاءَهُمُ الْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Senden azabı çarçabuk isterler. Eğer belirtilmiş bir süre olmasaydı, azab onlara hemen gelirdi. Ama farkına varmadan o, kendilerine ansızın gelecektir.

### [Zümer 39:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/39:55.md) — بَغْتَةً

وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ

Meal (IK): Siz, farkında değilken ansızın azab gelmezden önce Rabbınızdan size indirilen sözün en güzeline uyun.

### [Zuhruf 43:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/43:66.md) — بَغْتَةً

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Onlar, farkında değillerken kendilerine ansızın o saatın gelmesini mi bekliyorlar?

### [Muhammed 47:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/47:18.md) — بَغْتَةً

فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا فَأَنَّى لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَاهُمْ

Meal (IK): Onlar, kıyamet saatının ansızın kendilerine gelip çatmasından başka bir şey mi bekliyorlar? Şüphesiz onun alametleri gelmiştir. Kendilerine gelip çatınca öğüt almaları neye yarar?

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir. Sonra T ile ansızın, aniden anlamlarına gelmiştir.
“Beğiy” boğa demektir. “Y” “t”ye dönüşmüştür ve boğanın ani saldırısından dolayı ani oluşa “beğt” denmiştir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والتاء والباء معهما
ب غ ت، ت غ ب يستعملان فقط بغت: البَغْتُ: البَغْتَةُ، قال:
وأفظع شيء حين يفجؤك البَغْتُ
وباغَتَه مبُاغَتةً: أي فاجأه بَغْتَةً.
تغب: التَّغَبُ: الوَتَغُ أي: الهَلاكُ، وتَغِبَ تَغَباً.

##### Türkçe

**غين** ve **تاء** ve **باء**’ın onlarla birlikte (bulunduğu) babı

**ب غ ت**، **ت غ ب** yalnızca kullanılırlar. **بغت**: **البَغْتُ**: **البَغْتَةُ**; dedi ki:
“Ve en dehşetli şey, **البَغْتُ** sana ansızın geldiği zamandır.”
Ve **باغَتَه**’u **مبُاغَتةً** (olarak yaptı): yani onu **بَغْتَةً** (olarak) ansızın bastı.

**تغب**: **التَّغَبُ**: **الوَتَغُ**; yani: helâk. Ve **تَغِبَ** **تَغَباً**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَغْتُ: أن يَفجَأَكَ الشيء. وقال:
ولكنّهمْ بانـوا ولـم أدرِ بَـغْـتَةًوأعظمَ شيءٍ حين يَفْجَؤُكَ البَغْتُ
تقول: بَغَتَهُ، أي فاجأهُ. ولقيته بَغْتَةً، أي فجأة. والمُباغَتَةُ: المفاجأة. ويقال: لستُ آمَنُ بَغَتاتِ العدو، أي فَجآتِه.

##### Türkçe

**البَغْتُ**: şeyin seni ansızın basmasıdır. Ve dedi:
Fakat onlar ayrıldılar ve ben **بَغْتَةً** bilmedim; ve en büyük şey, seni **البَغْتُ** ansızın bastığı zamandır
Dersin ki: **بَغَتَهُ**, yani onu ansızın bastı. Ve onu **بَغْتَةً** karşıladım, yani ansızın. Ve **المُباغَتَةُ**: ansızın basma. Ve denilir: Ben düşmanın **بَغَتاتِ**’ından emin değilim; yani onun ansızın basmalarından.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ت ب
تغب ، بغت
استعمل من وجوهه : تغب بغت .
بغت : قال الليثُ : الْبَغْتُ والبَغْتَةُ ، وقد باغَتَهُ إذا فاجَأَهُ . وأنشد :
ولكنهمْ بانُوا ولمْ أدْر بَغْتَةً
وأفْظَعُ شيءٍ حين يَفْجؤكَ البَغْتُ
وقال الله جلَّ وعزَّ : ( أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُّبْلِسُونَ ) ( الأنعام : 44 ) ، أي : أخذناهمْ فجأَةً .
تغب : قال الليث : التَّغَبُ والْوَتَغُ : الْهلاكُ .
أبو عبيد عن الكسائيِّ : تَغِبَ يَتْغَبُ تَغَباً : إذا هَلكَ في دين أوْ دنيَا ، وكذلِكَ الْوَتَغُ .
وفي الحديثِ : ( لا تُقبلُ شَهادةُ ذي تَغْبةٍ ) وهوَ الفاسِدُ في دينهِ وعملهِ وسوءِ فِعْلِهِ .
أبو العبَّاس عن ابن الأعرابيِّ : يقال لِلقَحْط تَغْبَةٌ وللجُوعِ الْيَرْقُوع تَغبَةٌ .

##### Türkçe

غ ت ب
**تغب** , **بغت**

Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **تغب** **بغت**.

**بغت**: Leys dedi: **الْبَغْتُ** ve **الْبَغْتَةُ**; ve onu ansızın yakaladığı vakit **باغَتَهُ** (denilmiştir), onu ansızın bastı (yani). Ve inşad etti:

Fakat onlar ayrıldılar ve ben birdenbire bilmedim
Ve en dehşetli şey, seni ansızın bastığı vakit **الْبَغْتُ**’tur

Ve Allah azze ve celle dedi: ( **أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُّبْلِسُونَ** ) (el-En‘âm: 44); yani: onları ansızın (bir defada) yakaladık.

**تغب**: Leys dedi: **التَّغَبُ** ve **الْوَتَغُ**: helâktır.

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **تَغِبَ** **يَتْغَبُ** **تَغَباً**: din veya dünya hususunda helâk olduğu vakit; ve bunun gibi **الْوَتَغُ**.

Ve hadiste: ( **لا تُقبلُ شَهادةُ ذي تَغْبةٍ** ) ve o, dininde ve amelinde bozuk olan ve fiilinin kötülüğüdür.

Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: kıtlığa **تَغْبَةٌ** denilir; ve açlığa, **الْيَرْقُوع** (olan açlığa) **تَغبَةٌ** (denilir).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الباء والغين وما يثلثهما)
(بغل) الباء والغين واللام يدلُّ على قُوَّةٍ في الجِسم. من ذلك البَغْل، قال قومٌ: سُمِّيَ بذلك لقُوَّةِ خَلْقِه. وقد قالوا: سُمّيَ بَغْلاً من التّبْغيل، وهو ضربٌ من السَّيْرِ. والذي نَذْهَبُ إليه أنَّ التَّبغيلَ مشتقٌّ من سَيْر البَغْل.
(بغم) الباء والغين والميم أصلٌ يسير، وهو صوتٌ وشبيهٌ به لا يتَحَصّل. فالبُغام صَوت النّاقة تردِّدُه، وصوتُ الظَّبيةِ بُغامٌ أيضاً. وظَبْيَةٌ بَغُوم. قال الشاعر([1]) في النَّاقة:
حَسِبْتَ بُغَامَ راحِلتي عَنَاقاً *** وما هِيَ وَيْبَ غَيرِكَ بالعَنَاقِ
ومما يُحمَلْ عليه قولُهُم بَغَمْتُ للرّجل بالحديث إذا لم تفسِّرْه له.
(بغو) الباء والغين والواو ليس فيه إلا البَغْو. وذكر ابن دُرَيْدٍ أنه التمرُ قبلَ أن يستحكِمَ يُبْسُه([2]).
(بغي) الباء والغين والياء أصلان: أحدهما طَلَب الشيء، والثاني جنسٌ من الفَساد. فمن الأوّل بَغَيْتُ الشيء أبْغِيه إذا طلبتَه. ويقال بَغَيْتُك* الشيءَ إذا طلبته لك، وأبغَيْتُك الشّيءَ إذا أَعَنْتُكَ على طَلَبه. والبُغْية والبِغْية الحاجة. وتقول: ما ينبغي لك أن تفعل كذا. وهذا مِن أفعال المطاوَعَة، تقول بَغيْتُ فانبغَى، كما تقول كسرتُه فانكَسَر.
والأصل الثاني: قولهم بَغَى الجرح، إذا تَرامَى إلى فساد، ثم يشتقّ من هذا ما بَعْدَهُ([3]). فالبغيّ الفاجِرةُ، تقول بَغَتْ تَبْغي بِغاءً، وهي بَغِيّ([4]). ومنه أن يبغي الإنسانُ على آخَرَ. ومنه بَغْيُ المَطَر، وهو شِدّتُه ومُعْظَمُه. وإذا كان ذا بَغْيٍ
فلا بدّ أنْ يقَعَ منه فسادٌ.
قال الأصمعي: دَفَعْنا بَغْيَ السّماءِ خَلْفَنا([5])، أي مُعْظَم مَطَرِها.
والبَغْي: الظْلم. قال:
ولكنَّ الفَتَى حَمَلَ بنَ بَدْرٍ *** بَغَى، والبَغْيُ مَرْتَعُهُ وَخِيمُ([6])وربما قالوا لاختيال الفرس ومَرَحِهِ بَغْيٌ.
قال الخليل: ولا يُقال فَرَسٌ باغٍ.
(بغت) الباء والغين والتاء أصلٌ واحدٌ لا يُقاس عليه، منه البغْت، وهو أَنْ يفجَأَ الشيءُ. قال:
* وأعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ ([7]) *
(بغث) الباء والغين والثاء أصل واحد، يدلُّ على ذُلّ الشيءِ وضَعفِه. من ذلك بَُِغاث الطَّير، وهي التي لا تَصِيد ولا تَمتَنِع. ثم يقال لأَخْلاطِ الناس وخُشارَتهم البَغْثَاء. والأبْغَثُ: مكان ذُو رملٍ. وهو من ذاك([8]) لأنه ليّنٌ غيرُ صُلْب.
(بغر) الباء والغين والراء أصلٌ واحد، وفيه كلماتٌ متقاربة في الشُّرْب ومَعْناه. فالبَغَر أنْ يَشْربَ الإنسانُ ولا يَرْوَى، وهو يصيبُ الإبلَ أيضاً. وعُيِّر رَجلٌ فقيل: "ماتَ أبُوهُ بَشَماً وماتَتْ أمُّهُ بَغَراً". ويقولون: بَغَر النَّوءُ، إذا هاج بالمطر. وحكى بعضهم: بُغِرَتِ الأرضُ، إذا ليَّنَها المطر.
(بغز) الباء والغين والزاء أصلٌ، وهو كالنّشاط والجَرَاءةِ في الكلام. قال ابن مُقْبِل:
* تَخالُ باغِزَها بالليل مَجْنُونا([9]) *
وقالوا: الباغز الرّجُلُ الفاحش. وذلك كلُّه يَرجِعُ إلى الجُرْأَة.
(بغش) الباء والغين والشين أصلٌ واحد، وهو المطر الضّعيف([10])، ويقال له البَغْش. وأرضٌ مَبْغُوشة. وجاء في الشِّعر: مطر باغشٌ([11]).
(بغض) الباء والغين والضاد أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على خلاف الحبّ. يقال أبغَضْتُه أُبْغِضُه. فأمّا قوله:
ومِنَ العَوادِي أن تَقَتْكَ بِبِغْضةٍ *** وتَقَاذُفٍ منها وَأنَّكَ تُرْقَبُ([12])فقيل البِغْضَةُ الأعداء، وقيل أراد ذَوِي بِغْضةٍ. وربما قالوا بَغُض جَدُّه، كقولهم عثَرَ. والله أعلم.
--------------ــــ
([1]) هو ذو الخرق الطهوي، كما في اللسان (ويب، بغم).
([2]) انظر الجمهرة (1: 319).
([3]) في الأصل: "من بعده".
([4]) وتقول أيضاً: باغت تباغي بغاء.
([5]) وروى اللحياني: "دفعنا بغي السماء عنا". انظر اللسان (18: 84).
([6]) البيت لقيس بن زهير، كما في حماسة أبي تمام (1: 163).
([7]) ليزيد بن ضبة الثقفي. وصدره كما في اللسان (بغت):
* ولكنهم ماتوا ولم أدر بغتة *
([8]) في الأصل: "في ذاك".
([9]) صدره كما في اللسان (بغز): * واستحمل السير مني عرمسا أجدا *
([10]) بعده في الأصل: "ويقال له الضعيف"، وهي عبارة مقحمة.
([11]) مثل هذا في الجمهرة (1: 292). ولم ينصا على شاهد.
([12]) البيت لساعدة بن جؤية، كما في القسم الأول من ديوان الهذليين 168 واللسان (بغض) وفي شرح الديوان: "تقتك، يقول أن اتقتك"، وفيه: "ترقب: ترصد وتحرس".

ـ

##### Türkçe

(**باب الباء والغين وما يثلثهما**)

(**بغل**) **الباء والغين واللام** bedende bir kuvvete delâlet eder. Bundan: **البَغْل**; bir kavim dedi ki: yaratılışının kuvvetinden dolayı bununla adlandırıldı. Ve demişlerdir: **التّبْغيل**’den **بَغْلاً** diye adlandırıldı; o, yürüyüşün bir türüdür. Bizim gittiğimiz (görüş) şudur ki: **التَّبغيل** **سَيْر البَغْل**’den türemiştir.

(**بغم**) **الباء والغين والميم** az bir asıldır; o bir sestir ve ona benzer bir şeydir, elde edilmez. Şu hâlde **البُغام**: devenin tekrarladığı sestir; ceylanın sesi de **بُغام**dır. Ve **ظَبْيَةٌ بَغُوم**. Şair([1]) deve hakkında dedi:
حَسِبْتَ **بُغَامَ** راحِلتي عَنَاقاً *** وما هِيَ وَيْبَ غَيرِكَ بالعَنَاقِ
Ve buna hamledilen şeylerdendir onların sözü: bir adama sözle **بَغَمْتُ**; ona onu açıklamadığın zaman.

(**بغو**) **الباء والغين والواو**’da **البَغْو**’dan başka bir şey yoktur. İbn Düreyd zikretti ki o, kuruluğu sağlamlaşmadan önce hurmadır([2]).

(**بغي**) **الباء والغين والياء** iki asıldır: birincisi bir şeyi istemek, ikincisi fesadın bir cinsi. Birincidendir: **بَغَيْتُ الشيء أبْغِيه**; onu istediğin zaman. Ve denir: **بَغَيْتُك** şeyi; onu senin için istediğim zaman; ve **أبغَيْتُك الشّيءَ**; onu istemene yardım ettiğim zaman. Ve **البُغْية** ve **البِغْية** ihtiyaçtır. Ve dersin: **ما ينبغي لك أن تفعل كذا**. Bu, **أفعال المطاوَعَة**’dandır; dersin: **بَغيْتُ فانبغَى**; tıpkı **كسرتُه فانكَسَر** dediğin gibi.

İkinci asıl: onların sözü **بَغَى الجرح**; fesada doğru yayıldığı zaman; sonra bundan sonrası türetilir([3]). Şu hâlde **البغيّ**: fâcire kadındır; dersin: **بَغَتْ تَبْغي بِغاءً**; ve o **بَغِيّ**dir([4]). Ondandır: insanın bir başkasına **يبغي** etmesi. Ondandır: **بَغْيُ المَطَر**; onun şiddeti ve çoğudur. Ve eğer **ذا بَغْيٍ** olursa,
فلا بدّ أنْ يقَعَ منه فسادٌ.
Asmaî dedi ki: **دَفَعْنا بَغْيَ السّماءِ خَلْفَنا**([5]); yani yağmurunun çoğu.

Ve **البَغْي**: zulümdür. Dedi:
ولكنَّ الفَتَى حَمَلَ بنَ بَدْرٍ *** بَغَى، والبَغْيُ مَرْتَعُهُ وَخِيمُ([6])
Ve bazen atın çalımı ve şenliği için **بَغْيٌ** derler. Halîl dedi ki: **فَرَسٌ باغٍ** denmez.

(**بغت**) **الباء والغين والتاء** kıyas edilmeyen tek bir asıldır; ondan **البغْت**; o, şeyin ansızın gelmesidir. Dedi:
* وأعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك **البَغْتُ** ([7]) *

(**بغث**) **الباء والغين والثاء** tek bir asıldır; şeyin zilletine ve zayıflığına delâlet eder. Bundan: **بَُِغاث الطَّير**; o, avlamayan ve kendini savunmayan (kuşlar)dır. Sonra insanların karışıkları ve döküntüleri için **البَغْثَاء** denir. Ve **الأبْغَثُ**: kumlu bir yer. Ve o, ondandır([8]); çünkü yumuşaktır, sert değildir.

(**بغر**) **الباء والغين والراء** tek bir asıldır; onda içmede ve manasında birbirine yakın kelimeler vardır. Şu hâlde **البَغَر**: insanın içip de kanmamasıdır; develere de isabet eder. Bir adam ayıplandı da denildi: “**ماتَ أبُوهُ بَشَماً وماتَتْ أمُّهُ بَغَراً**”. Ve derler: **بَغَر النَّوءُ**; yağmurla coştuğu zaman. Bazıları nakletti: **بُغِرَتِ الأرضُ**; yağmur onu yumuşattığı zaman.

(**بغز**) **الباء والغين والزاء** bir asıldır; o, sözde bir canlılık ve cesaret gibidir. İbn Mukbil dedi:
* تَخالُ **باغِزَها** بالليل مَجْنُونا([9]) *
Ve dediler: **الباغز** çirkin sözlü adamdır. Bütün bunlar cesarete döner.

(**بغش**) **الباء والغين والشين** tek bir asıldır; o, zayıf yağmurdur([10]); ve ona **البَغْش** denir. Ve **أرضٌ مَبْغُوشة**. Şiirde geldi: **مطر باغشٌ**([11]).

(**بغض**) **الباء والغين والضاد** tek bir asıldır; o, sevginin zıddına delâlet eder. Denir: **أبغَضْتُه أُبْغِضُه**. Amma onun sözü:
ومِنَ العَوادِي أن تَقَتْكَ بِبِغْضةٍ *** وتَقَاذُفٍ منها وَأنَّكَ تُرْقَبُ([12])
Şu hâlde **البِغْضَةُ**’nin düşmanlar olduğu söylendi; ve **ذَوِي بِغْضةٍ**’yi kastettiği söylendi. Ve bazen **بَغُض جَدُّه** derler; onların **عثَرَ** demeleri gibi. Allah daha iyi bilir.

--------------ــــ
([1]) O, Lisân’da (ويب، بغم) olduğu üzere ذو الخرق الطهوي’dir.
([2]) **الجمهرة**’ye bak (1: 319).
([3]) Asılda: “**من بعده**”.
([4]) Ve ayrıca dersin: **باغت تباغي بغاء**.
([5]) Lihyânî rivayet etti: “**دفعنا بغي السماء عنا**”. Lisân’a bak (18: 84).
([6]) Beyit Kays b. Züheyr’indir; Ebû Temmâm’ın **حماسة**’sinde (1: 163) olduğu üzere.
([7]) Yezîd b. Dabbe es-Sekafî’nindir. Ve onun صدر’ı Lisân’da (بغت) olduğu üzere:
* ولكنهم ماتوا ولم أدر بغتة *
([8]) Asılda: “**في ذاك**”.
([9]) Onun صدر’ı Lisân’da (بغز) olduğu üzere: * واستحمل السير مني عرمسا أجدا *
([10]) Ondan sonra asılda: “**ويقال له الضعيف**”; o, araya sokulmuş bir ibaredir.
([11]) Bunun benzeri **الجمهرة**’de (1: 292). Ve ikisi de şâhide nass etmediler.
([12]) Beyit Sa‘ade b. Cüeyye’nindir; **ديوان الهذليين**’in birinci kısmında 168 ve Lisân’da (بغض). Ve divanın şerhinde: “**تقتك، يقول أن اتقتك**”; ve onda: “**ترقب: ترصد وتحرس**”.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- البغت: مفاجأة الشيء من حيث لا يحتسب.
قال تعالى: ﴿لا تأتيكم إلا بغتة﴾ [الأعراف/187]، وقال: ﴿بل تأتيهم بغتة﴾ [الأنبياء/40]، وقال: ﴿تأتيهم الساعة بغتة﴾ [يوسف/107]، ويقال: بغت كذا فهو باغت. قال الشاعر:
*إذا بغتت أشياء قد كان مثلها ** قديما فلا تعتدها بغتات*
(البيت لابن الرومي، وهو في الذريعة إلى مكارم الشريعة ص 172؛ وديوانه 1/377 من قصيدة يعزي فيها عبيد الله بن عبد الله عن والدته؛ والدر المصون 3/689 دون نسبة)

##### Türkçe

- **البغت**: şeyin, ummadığı yerden ansızın gelmesi.
Yüce Allah dedi ki: ﴿لا تأتيكم إلا **بغتة**﴾ [الأعراف/187], ve dedi ki: ﴿بل تأتيهم **بغتة**﴾ [الأنبياء/40], ve dedi ki: ﴿تأتيهم الساعة **بغتة**﴾ [يوسف/107], ve denilir: **بغت** şöyle şöyle; o da **باغت**tir. Şair dedi ki:
*إذا بغتت أشياء قد كان مثلها ** قديما فلا تعتدها بغتات*
(Beyit İbn er-Rûmî’nindir; o, الذريعة إلى مكارم الشريعة s. 172’dedir; ve Dîvânı 1/377’de, عبيد الله بن عبد الله’i annesi hakkında taziye ettiği bir kasidedendir; ve الدر المصون 3/689’da nisbet olmaksızın.)

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ب غ ت
بغته الأمر وباغته وجاءه بغتة ولا رأى للمبغوت والمبغوت مبهوت‏.‏

##### Türkçe

ب غ ت
**بغته**: iş onu ansızın bastı; **وباغته**: ve onu ansızın bastı; **وجاءه بغتة**: ve ona ansızın geldi; **ولا رأى للمبغوت**: ve ansızın basılana görüş yoktur; **والمبغوت مبهوت**: ve ansızın basılan şaşkındır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة، وهو أَن يَفْجَأَكَ الشيءُ. وفي التنزيل العزيز: ولَتَأْتِيَنَّهم بَغْتَةً أَي فجأَةً؛ قال يَزيد بن ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ:
ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً،
وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ
وقد بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه.
وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه. وقوله عز وجل: فأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً أَي فَجْأَة.
والمُباغَتةُ: المُفاجأَة.
وتكرَّر ذِكر البَغْتةِ في الحديث. ولَقِيتُه بَغْتةً أَي فَجْأَةً؛ ويقال: لَسْتُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي فَجَآتِه. والباغُوتُ، أَعجمي مُعَرَّبٌ: عيدٌ للنصارى. وفي حديث صُلْح نَصارَى الشام: ولا يُظْهِرُوا باغوتاً؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي باعوثاً، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأْتي ذِكره. والباغُوتُ: اسم موضع؛ قال النابغة:
لَيْسَتْ تَرَى حَوْلَها شَخْصاً، وراكِبُها
نَشْوانُ، في جُوَّةِ الباغُوتِ، مَخْمُورُ

##### Türkçe

**البَغْتُ** ve **البَغْتَةُ**: **الفَجْأَة**; ve o, şeyin sana ansızın gelmesidir. Ve
tenzîl-i azîzde: “Ve elbette onlara **بَغْتَةً** gelecektir” yani **فجأَةً**; Yezîd b.
Dabbe es-Sekafî dedi:
Fakat onlar öldüler, ve ben bilmedim, **بَغْتَةً**,
Ve en dehşetli şey, sana ansızın geldiği vakit, **البَغْتُ**tur.
Ve iş onu **بَغَتَه** eder, onu **يَبْغَتُه** **بَغْتاً**: ona ansızın geldi.
Ve onu **باغَتَه** **مُباغَتةً** ve **بِغاتاً**: ona ansızın geldi. Ve O’nun (azze ve celle) sözü: “Böylece onları
**بَغْتَةً** yakaladık” yani **فَجْأَة**.
Ve **المُباغَتةُ**: **المُفاجأَة**.
Ve hadiste **البَغْتةِ** zikri tekrar etti. Ve onu **بَغْتةً** gördüm yani **فَجْأَةً**;
ve denilir: Düşmanın **بَغَتَاتِ**inden emin değilim, yani onun **فَجَآتِ**inden.
Ve **الباغُوتُ**, yabancı olup Arapçalaştırılmıştır: Hristiyanlara ait bir bayram. Ve Şam
Hristiyanlarının sulhu hadîsinde: “Ve **باغوتاً**ı açığa vurmasınlar”; İbnü’l-Esîr dedi: Bazıları onu böyle rivayet etti; ve **باعوثاً** diye de rivayet edilmiştir,
**بالعين المهملة** ve **الثاء المثلثة** ile; ve onun zikri gelecektir. Ve **الباغُوتُ**: bir yer adıdır; Nâbiga dedi:
Etrafında bir şahıs görmezsin; ve onun binicisi
Sarhoş, **الباغُوتِ**un çukurunda, mahmur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب غ ت * * بَغَتَهُ * أي فاجأه ولقيه * بَغْتَةً * أي فجأة و * المُبَاغَتَةُ * المفاجأة

##### Türkçe

* ب غ ت * * **بَغَتَهُ** * yani onu ansızın bastı ve ona rastladı * **بَغْتَةً** * yani ansızın ve * **المُبَاغَتَةُ** * ansızın basma (mufâcae)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البغت، بالفتح وإعجام الغين، وروى شيخنا فيه التحريك لكونه حلقي العين، والبغتة، والبغتة، محركة، وقال الزمخشري: قرأة أبو عمرو:  حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة  بتشديد الفوقية بوزن جربة، ولم يرد في المصادر مثلها. وأشار البلقيني إلى هذا، كما قاله شيخنا: الفجأة بالضم فسكون، ويمد، وهو أن يفجأك الشيء. وفي التنزيل العزيز.  وليأتينهم بغتة  ، قال يزيد بن ضبة الثقفي:
  ولكنهم بانـوا ولـم أدر بـغـتة                      وأعظم شيء حين يفجؤك البغت وقد بغته، كمنعه بغتا: إذا فجأه والمباغتة: المفاجأة، باغته مباغتة وبغاتا: فاجأه، ويقال: لست آمن من بغتات العدو، أي: فجآته. في حديث صلح نصارى الشام:  ولا يظهروا باغوتا  الباغوت: عيد للنصارى، قال ابن الأثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي: باعوثا، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأتي ذكره. الباغوت: قال النابغة:
  نشوان في جوة الباغوت مخمور وما رأيته في المعجم. وفي الأساس، يقال: لا رأي لمبغوت. والمبغوت: المبهوت.

##### Türkçe

**البغت**; fetha ile ve **الغين**’in i‘câmı ile. Şeyhimiz onda, ayn’ı halkî olduğu için harekeleme (tahrîk) rivayet etti. Ve **البغتة** ve **البغتة**; harekeli. Zemahşerî dedi: Ebû ‘Amr’un kıraati: “**حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة**” (burada) **التاء**’nın şeddelenmesiyle, **جربة** vezninde; ve masdarlarda onun benzeri vârid olmamıştır. Belkînî buna işaret etti; şeyhimizin dediği gibi: **الفجأة** damme sonra sükûn iledir; ve med olunur; o, şeyin seni ansızın yakalamasıdır. Aziz tenzîlde: “**وليأتينهم بغتة**”. Yezîd b. Dabba es-Sekafî dedi:

  Fakat onlar ayrıldılar ve ben ansızın bilmedim                      Ve en büyük şey, **البغت** seni ansızın yakaladığında

Ve **بغته**; **منعه** gibi, **بغتا**: onu ansızın yakaladığı zaman. Ve **المباغتة**: ansızın yakalama. **باغته** **مباغتة** ve **بغاتا**: onu ansızın yakaladı. Ve denilir: “Düşmanın **بغتات**’ından emin değilim”; yani: onun ansızın gelişlerinden. Şam Hristiyanlarının sulhu hadîsinde: “Ve **باغوتا** izhar etmesinler.” **الباغوت**: Hristiyanlara ait bir bayramdır. İbnü’l-Esîr dedi: Bazıları onu böyle rivayet etti; ve “**باعوثا**” diye de rivayet edilmiştir; **العين**’in ihmâli ve **الثاء**’nın teslîsi ile; ve onun zikri gelecektir. **الباغوت**: Nâbiga dedi:

  **الباغوت**’un çukurunda sarhoş, mest

Onu **المعجم**’de görmedim. Ve **الأساس**’ta: “**مبغوت** için görüş yoktur” denilir. Ve **المبغوت**: **المبهوت**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَغَتَهُ
1 بَغَتَهُ بغى بغت بغته بغتة بغتته غت , (S, A, &c.,) aor. بَغَتَ , (A, Msb, K,) inf. n. بَغْتٌ and بَغْتَةٌ (S, A, Msb, K) and بَغَتٌ (MF) and بَغَتَةٌ (K) and بَغَتَّةٌ, with teshdeed to the ت, of the same measure as جَرَبَّةٌ, accord. to AA's reading of the Kur in a passage which will be found below, without a parallel among inf. ns., (Z,) [and said by some to have an intensive signification,] He, or it, came upon him, or happened to him, suddenly, unexpectedly, without his being aware of it, or without any previous cause; surprised him; took him by surprise, or unawares; (S, A, Msb, K;) as also ↓ باغتهُ, (A, Msb,) inf. n. مُبَاغَتَةٌ (S, K) and بِغَاتٌ. (TA.) It is said in the Kur vi. 31, accord. to the reading mentioned above, اـِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغَتَّةً [When the hour of the resurrection shall come upon them suddenly, unexpectedly, &c.]. (Z.) And you say, جَآءَهُ بَغْتَةً He, or it, came to him suddenly, &c. (A, Msb.) And لَقِيَهُ بَغْتَةً He met, or found, him, or it, suddenly, &c. (S.) And لَسْتُ آمَنُ بَغَتَاتِ العَدُوِّ I am not secure from, or free from fear of, the enemy's comings [upon me] unawares. (S.)

3 بَاْغَتَ see 1.

البَاغُوتُ
البَاغُوتُ الباغوت The festival, (A,) or a certain festival, (IAth, K,) of the Christians; (A, IAth, K;) [namely, Easter;] thus called accord. to some; but accord. to others, الباعوث [q. v.], with the unpointed ع and the three-pointed ث. (IAth.)

مَبْغُوتٌ
مَبْغُوتٌ مبغوت i. q. مَبْهُوتٌ [Confounded, or perplexed, and unable to see his right course]: so in the saying, لَا رَأْىَ لِمَبْغُوتٍ [There is no judgment to one who is confounded, &c.]. (A.)

##### Türkçe

بَغَتَهُ
1 **بَغَتَهُ** **بغى** **بغت** **بغته** **بغتة** **بغتته** **غت** , (S, A, &c.,) muzâri‘ı **بَغَتَ** , (A, Msb, K,) mastar ismi **بَغْتٌ** ve **بَغْتَةٌ** (S, A, Msb, K) ve **بَغَتٌ** (MF) ve **بَغَتَةٌ** (K) ve **بَغَتَّةٌ**, **ت** üzerine teşdîd ile, **جَرَبَّةٌ** ölçüsünün aynısı üzere; AA’nın aşağıda bulunacak bir pasajda Kur’ân okuyuşuna göre, mastar isimleri arasında benzeri olmaksızın, (Z,) [ve bazılarınca şiddet (yoğunluk) anlamı taşıdığı söylenmiştir,] O, yahut o (şey), onun üzerine geldi, yahut ona vuku buldu, ansızın, beklenmedik olarak, onun farkında olmaksızın, yahut herhangi bir önceki sebep olmaksızın; onu şaşırttı; onu gafil avladı, yahut habersizken; (S, A, Msb, K;) bunun gibi ayrıca ↓ **باغتهُ**, (A, Msb,) mastar ismi **مُبَاغَتَةٌ** (S, K) ve **بِغَاتٌ**. (TA.) Kur’ân’da vi. 31’de, yukarıda zikredilen okuyuşa göre, **اـِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغَتَّةً** [Diriliş saati onlara ansızın, beklenmedik olarak, vb. geldiği zaman]. (Z.) Ve dersin ki, **جَآءَهُ بَغْتَةً** O, yahut o (şey), ona ansızın, vb. geldi. (A, Msb.) Ve **لَقِيَهُ بَغْتَةً** O, onu, yahut onu (şeyi), ansızın, vb. karşıladı, yahut buldu. (S.) Ve **لَسْتُ آمَنُ بَغَتَاتِ العَدُوِّ** Ben, düşmanın [bana] habersiz gelişlerinden emin değilim, yahut korkusundan beri değilim. (S.)

3 **بَاْغَتَ** 1’e bak.

البَاغُوتُ
**البَاغُوتُ** **الباغوت** Hristiyanların bayramı, (A,) yahut Hristiyanların belirli bir bayramı; (IAth, K,) (A, IAth, K;) [yani Paskalya;] bazılarına göre böyle adlandırılmıştır; fakat başkalarına göre, **الباعوث** [bkz.], noktasız **ع** ve üç noktalı **ث** ile. (IAth.)

مَبْغُوتٌ
**مَبْغُوتٌ** **مبغوت** **مَبْهُوتٌ** ile aynı anlamdadır [şaşkın, yahut bocalamış, ve doğru yolunu göremez durumda]: şu sözde olduğu gibi, **لَا رَأْىَ لِمَبْغُوتٍ** [Şaşkın olana hüküm yoktur, vb.]. (A.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَغَتَ
بَغَتَ A ( n. ac. بَغْت 1 ),
a.  Happened suddenly,   unexpectedly, took by surprise.

b.  [ coll. ], Sent.

بَاْغَتَ
بَاْغَتَ III ,
a.  Surprised.

اِنْبَغَتَ
اِنْبَغَتَ VII ,
a.  Was surprised.

بَغْتَة
بَغْتَة 1t ,
a.  Surprise, surprisal; suddenness.

بَغْتَةً
بَغْتَةً ,
a.  عَلَى بَغْتَة Unexpectedly, suddenly, on a sudden.

##### Türkçe

بَغَتَ
**بَغَتَ** A (mastar, acc. **بَغْت** 1),
a. Ansızın, beklenmedik olarak vuku buldu; gafil avladı.

b. [kolektif], gönderildi.

بَاْغَتَ
**بَاْغَتَ** III,
a. Gafil avladı.

اِنْبَغَتَ
**اِنْبَغَتَ** VII,
a. Gafil avlandı.

بَغْتَة
**بَغْتَة** 1t,
a. Sürpriz, gafil avlama; ansızınlık.

بَغْتَةً
**بَغْتَةً**,
a. **عَلَى بَغْتَة** Beklenmedik olarak, ansızın, birdenbire.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

بغت
بَغَتَ - يَبْغَتُ - بَغْتَة - بَغْتَة ً
بَغَتَ - يَبْغَت ُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً: يفجؤه: يداهمه فجأة: يحدث أو يقع له بشكل مفاجئ وفوري، ومن غير سابق إنذار أو علامات
بَغْتَة: على  وزن " فـَعـْـلـَة "  اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " بَغَتَ - يَبْغَتُ ": فَجْأة: الفعلة المفاجئة التي تقع بشكل مفاجئ وفوري ومن غير سابق إنذار أو علامات
بَغْتَة ً : حال من " بَغْتَة": بشكل مفاجئ ومن غير سابق إنذار
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان مدة تأخر الفعل القريب في الوقوع عن الوقت الحالي مع الترتيب الأقرب فالأبعد"، وهي:
أَنَى - يَأْنِي (آنَ - يَئِينُ)، حَانَ - يَحيْنُ، بَغَتَ - يَبْغَتُ، حَدَثَ - يَحْدُثُ، جَدَّ - يَجِدُّ، سَحِرَ - يَسْحَرُ

بغتة
الساعة تأتي بغتة	﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام ﴿يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون(187)﴾ الأعراف ﴿أفأمنوا أن تأتيهم غاشية من عذاب الله أو تأتيهم الساعة بغتة وهم لا يشعرون(107)﴾ يوسف ﴿بل تأتيهم بغتة فتبهتهم فلا يستطيعون ردها ولا هم ينظرون(40)﴾ الأنبياء ﴿ولا يزال الذين كفروا في مرية منه حتى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم(55)﴾ الحج
 	﴿هل ينظرون إلا الساعة أن تأتيهم بغتة وهم لا يشعرون(66)﴾ الزخرف ﴿فهل ينظرون إلا الساعة أن تأتيهم بغتة فقد جاء أشراطها فأنى لهم إذا جاءتهم ذكراهم(18)﴾ محمد
 	﴿ويستعجلونك بالعذاب ولولا أجل مسمى لجاءهم العذاب وليأتينهم بغتة وهم لا يشعرون(53)﴾ العنكبوت ﴿واتبعوا أحسن ما أنزل إليكم من ربكم من قبل أن يأتيكم العذاب بغتة وأنتم لا تشعرون(55)﴾ الزمر ﴿فيأتيهم بغتة وهم لا يشعرون(202)﴾ الشعراء ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله بغتة أو جهرة هل يهلك إلا القوم الظالمون(47)﴾ الأنعام
 	﴿فلما نسوا ما ذكروا به فتحنا عليهم أبواب كل شيء حتى إذا فرحوا بما أوتوا أخذناهم بغتة فإذا هم مبلسون(44)﴾ الأنعام ﴿ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة حتى عفوا وقالوا قد مس آباءنا الضراء والسراء فأخذناهم بغتة وهم لا يشعرون(95)﴾ الأعراف
مختار الصحاح
● [بغت] ب غ ت: بَغَتَهُ أي فاجأه ولقيه بَغْتَةً أي فجأة و المُبَاغَتَةُ المفاجأة
الراغب
بغت
- البغت: مفاجأة الشيء من حيث لا يحتسب.
قال تعالى: }لا تأتيكم إلا بغتة﴿[الأعراف/187]، وقال:﴾بل تأتيهم بغتة﴿[الأنبياء/40]، وقال:﴾تأتيهم الساعة بغتة{ [يوسف/107]، ويقال: بغت كذا فهو باغت. قال الشاعر:
- 62 - إذا بغتت أشياء قد كان مثلها *** قديما فلا تعتدها بغتات
(البيت لابن الرومي، وهو في الذريعة إلى مكارم الشريعة ص 172؛ وديوانه 1/377 من قصيدة يعزي فيها عبيد الله بن عبد الله عن والدته؛ والدر المصون 3/689 دون نسبة)
ملخص اللسان
1.     بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه
2.     وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه.
3.     البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة،
4.     والباغُوتُ: عيدٌ للنصارى
5.     والباغُوتُ: اسم  موضع؛
لسان العرب
● -   بغت: البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة، وهو أَن يَفْجَأَكَ الشيءُ. وفي  التنزيل العزيز: ولَتَأْتِيَنَّهم بَغْتَةً أَي فجأَةً؛ قال يَزيد بن  ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ:  ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً،  وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ  وقد بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه.  وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه. وقوله عز وجل: فأَخَذْناهُمْ  بَغْتَةً أَي فَجْأَة.  والمُباغَتةُ: المُفاجأَة.  وتكرَّر ذِكر البَغْتةِ في الحديث. ولَقِيتُه بَغْتةً أَي فَجْأَةً؛  ويقال: لَسْتُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي فَجَآتِه.  والباغُوتُ، أَعجمي مُعَرَّبٌ: عيدٌ للنصارى. وفي حديث صُلْح نَصارَى  الشام: ولا يُظْهِرُوا باغوتاً؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي  باعوثاً، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأْتي ذِكره. والباغُوتُ: اسم  موضع؛ قال النابغة:  لَيْسَتْ تَرَى حَوْلَها شَخْصاً، وراكِبُها  نَشْوانُ، في جُوَّةِ الباغُوتِ، مَخْمُورُ
مقاييس اللغة:
بغت الباء والغين والتاء أصلٌ واحدٌ لا يُقاس عليه، منه البغْت، وهو أنْ يفجَأَ الشيءُ؛ قال:
وأَعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ
القاموس المحيط:
البَغْتُ والبَغْتَةُ والبَغَتَةُ، محركةً الفَجْأَةُ. بَغَتَهُ، كَمَنَعَهُ فجِئَهُ. والمُباغَتَةُ المُفاجَأَةُ. والباغوتُ عِيدٌ للنَّصارَى،
تاج العروس:
ب غ ت
البَغْت بالفتح وإِعجام الغين وروى شيخُنا فيه التّحريكَ لكونه حَلْقِيَّ العين والبَغْتَةُ والبَغَتَةُ محرَّكَةً وقال الزَّمَخْشَرِي : قرأَة أَبو عَمْرٍو : " حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً " بتشديد الفَوْقيّة بوزن جَرَبَّة ولم يَرِدْ في المصادر مثلُها . وأَشار البُلْقِينيُّ إِلى هذا كما قالَه شيخُنا : الفَجْأَةُ بالضَّمّ فسكون ويُمَدُّ وهو أَن يَفْجَأَك الشَّيْءُ . وفي التّنزيل العزيز . " ولَيَأَتِيَنَّهُم بَغْتَةً " قال يَزِيدُ بنُ ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ :
ولكِنَّهُم بانُوا ولَمْ أَدْرِ بَغْتَةً ... وأَعْظَمُ شَيْءٍ حين يَفْجَؤُكَ البَغْتُ وقد بَغَتَهُ كمَنَعَهُ بَغْتاً : إِذا فَجَأَهُ والمُبَاغَتَةُ : المُفَاجَأَةُ بَاغَتَه مُبَاغَتَةً وبِغَاتاً : فاجَأَهُ ويُقَال : لستُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي : فَجَآته . في حديث صُلْح نصارى الشّام : " ولا يُظْهِروا باغُوتاً " البَاغُوتُ : عِيدٌ للنَّصَارَى قال ابن الأَثير : كذا رَوَاه بعضُهُم وقد رُوِيَ : باعُوثاً بالعين المُهْمَلة والثّاءِ المُثَلَّثَة وسيأَتي ذكره . البَاغُوتُ : قال النّابغة :
" نَشْوَانُ في جَوَّةِ البَاغُوتِ مَخْمُورُ وما رَأَيْته في المُعْجَم . وفي الأَساس يقالُ : لاَ رَأْيَ لمبغوتِ . والمبغوتُ : المبهوتُ

##### Türkçe

بغت
**بَغَتَ** - **يَبْغَتُ** - **بَغْتَة** - **بَغْتَة ً**
**بَغَتَ - يَبْغَت ُ** + bir varlık veya şey veya iş + bir varlığı: onu ansızın yakalar: ona birdenbire baskın yapar: ona ansızın ve derhal bir şekilde olur veya vuku bulur; önceden bir uyarı veya alamet olmaksızın.
**بَغْتَة**: “فـَعـْـلـَة” vezni üzerinedir; **بَغَتَ - يَبْغَتُ**’tan bir defalık için mef‘ûl manasında isim-fiildir: ansızınlık: önceden bir uyarı veya alamet olmaksızın, ansızın ve derhal bir şekilde vuku bulan ani fiil.
**بَغْتَة ً**: **بَغْتَة**’dan hâl: ansızın bir şekilde ve önceden bir uyarı olmaksızın.
Ve lafız, “şimdiki zamandan, vuku bulması yakın olan fiilin gecikme süresini, en yakın sonra en uzak tertip ile beyan” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**أَنَى - يَأْنِي (آنَ - يَئِينُ)**، **حَانَ - يَحيْنُ**، **بَغَتَ - يَبْغَتُ**، **حَدَثَ - يَحْدُثُ**، **جَدَّ - يَجِدُّ**، **سَحِرَ - يَسْحَرُ**

بغتة
Saat ansızın gelir	﴿Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğradılar; nihayet saat onlara ansızın geldiğinde dediler ki: “Vah bize! onda (o hususta) kusur ettiğimiz şeye yazıklar olsun!” ve onlar yüklerini sırtlarında taşırlar; dikkat edin, yüklendikleri ne kötüdür (31)﴾ el-En‘âm ﴿Sana saatten sorarlar: onun demir atması ne zamandır? De ki: “Onun ilmi ancak Rabbimin katındadır; onu vaktinde O’ndan başkası açığa çıkarmaz. Göklerde ve yerde ağır gelmiştir; size ancak ansızın gelir.” Sana sorarlar, sanki sen ondan haberdarmışsın gibi. De ki: “Onun ilmi ancak Allah katındadır; fakat insanların çoğu bilmezler” (187)﴾ el-A‘râf ﴿Allah’ın azabından bir kuşatmanın onlara gelmesinden yahut saatin onlara ansızın gelmesinden, onlar farkında değilken, emin mi oldular? (107)﴾ Yûsuf ﴿Bilakis onlara ansızın gelir de onları hayrete düşürür; artık onu geri çevirmeye güç yetiremezler ve onlara mühlet de verilmez (40)﴾ el-Enbiyâ ﴿Kâfir olanlar ondan şüphe içinde olmaya devam ederler; nihayet saat onlara ansızın gelinceye yahut kısır bir günün azabı gelinceye kadar (55)﴾ el-Hac
 	﴿Onlar, saatin kendilerine ansızın gelmesinden başka bir şey mi bekliyorlar; onlar farkında değilken? (66)﴾ ez-Zuhruf ﴿Onlar, saatin kendilerine ansızın gelmesinden başka bir şey mi bekliyorlar? Oysa onun alametleri gelmiştir; artık onlara, kendilerine geldiğinde, hatırlamaları nereden? (18)﴾ Muhammed
 	﴿Senden azabı acele isterler; belirlenmiş bir süre olmasaydı azap elbette onlara gelirdi; ve elbette onlara ansızın gelecektir, onlar farkında değilken (53)﴾ el-‘Ankebût ﴿Rabbinizden size indirilenin en güzeline uyun; size azap ansızın gelmeden önce, siz farkında değilken (55)﴾ ez-Zümer ﴿Böylece onlara ansızın gelir, onlar farkında değilken (202)﴾ eş-Şu‘arâ ﴿De ki: “Bana haber verin; Allah’ın azabı size ansızın yahut açıkça gelirse, zalimler topluluğundan başkası mı helâk edilir?” (47)﴾ el-En‘âm
 	﴿Kendilerine hatırlatılan şeyi unuttuklarında, onlara her şeyin kapılarını açtık; nihayet kendilerine verilenle sevindiklerinde onları ansızın yakaladık; bir de baktın ki onlar ümitsiz kalakaldılar (44)﴾ el-En‘âm ﴿Sonra kötülüğün yerine iyiliği değiştirdik; nihayet çoğaldılar ve dediler ki: “Babalarımıza da darlık ve bolluk dokunmuştu”; derken onları ansızın yakaladık, onlar farkında değilken (95)﴾ el-A‘râf

مختار الصحاح
● [بغت] ب غ ت: **بَغَتَهُ** yani onu ansızın yakaladı; ve onu **بَغْتَةً** yani ansızın karşıladı; ve **المُبَاغَتَةُ** ansızın yakalamadır.

الراغب
بغت
- **البغت**: kişinin ummadığı yerden bir şeyi ansızın yakalamasıdır.
Yüce Allah dedi ki: }لا تأتيكم إلا بغتة﴿[الأعراف/187] ve dedi ki:﴾بل تأتيهم بغتة﴿[الأنبياء/40] ve dedi ki:﴾تأتيهم الساعة بغتة{ [يوسف/107]; ve denir ki: **بغت** şu (şey) oldu; o da **باغت**tir. Şair dedi ki:
- 62 - إِذَا بَغَتَتْ أَشْيَاءُ قَدْ كَانَ مِثْلُهَا *** قَدِيمًا فَلَا تَعْتَدَّهَا بَغَتَاتِ
(Beyit İbn er-Rûmî’nindir; ve “ez-Zerî‘a ilâ mekârimi’ş-şerî‘a” s. 172’dedir; ve divanı 1/377’de, Ubeydullah b. Abdullah’ı annesi hakkında taziye ettiği bir kasidedendir; ve “ed-Durru’l-masûn” 3/689’da nisbet olmaksızın)

ملخص اللسان
1.     **بَغَتَه** iş **يَبْغَتُه** **بَغْتاً**: onu ansızın yakaladı.
2.     Ve **باغَتَه** **مُباغَتةً** ve **بِغاتاً**: onu ansızın yakaladı.
3.     **البَغْتُ** ve **البَغْتَةُ**: ansızınlık,
4.     ve **الباغُوتُ**: Hristiyanlara ait bir bayramdır.
5.     ve **الباغُوتُ**: bir yer adıdır;

لسان العرب
● -   **بغت**: **البَغْتُ** ve **البَغْتَةُ**: ansızınlık; o da şeyin seni ansızın yakalamasıdır. Aziz tenzilde: “Ve elbette onlara **بَغْتَةً** gelecektir” yani ansızın; Yezîd b. Ḍabba es-Sekafî dedi ki:
ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً،  وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ
Ve iş onu **يَبْغَتُه** **بَغْتاً**: onu ansızın yakaladı. Ve **باغَتَه** **مُباغَتةً** ve **بِغاتاً**: onu ansızın yakaladı. Ve O’nun (Azze ve Celle) sözü: “Böylece onları **بَغْتَةً** yakaladık” yani ansızın. Ve **المُباغَتةُ**: ansızın yakalama. Hadiste **البَغْتةِ**’nin zikri tekrar etmiştir. Ve onu **بَغْتةً** yani ansızın gördüm; ve denir ki: “Düşmanın **بَغَتَاتِ**’ından emin değilim” yani onun ansızın gelişlerinden. Ve **الباغُوتُ**, yabancı olup Arapçalaştırılmıştır: Hristiyanlara ait bir bayramdır. Şam Hristiyanlarının sulhu hadîsinde: “Ve **باغوتاً** izhar etmesinler”; İbnü’l-Esîr dedi ki: Bazıları böyle rivayet etti; ve **باعوثاً** diye de rivayet edilmiştir; **العين** مهملة ve **الثاء** مثلثة ile; zikri gelecektir. Ve **الباغُوتُ**: bir yer adıdır; Nâbiga dedi ki:
لَيْسَتْ تَرَى حَوْلَها شَخْصاً، وراكِبُها  نَشْوانُ، في جُوَّةِ الباغُوتِ، مَخْمُورُ

مقاييس اللغة:
**بغت**: **الباء** ve **الغين** ve **التاء** tek bir asıldır; ona kıyas edilmez; ondan **البغْت** gelir; o da şeyin ansızın yakalamasıdır; dedi ki:
وأَعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ

القاموس المحيط:
**البَغْتُ** ve **البَغْتَةُ** ve **البَغَتَةُ**; harekeli olarak: ansızınlık. **بَغَتَهُ**, **كَمَنَعَهُ**: onu ansızın yakaladı. Ve **المُباغَتَةُ**: ansızın yakalama. Ve **الباغوتُ**: Hristiyanlara ait bir bayramdır,

تاج العروس:
ب غ ت
**البَغْت** fetha ile ve **الغين**’in i‘câmı ile; şeyhimiz onda, **العين**’in halkî oluşundan dolayı harekeleme rivayet etti. Ve **البَغْتَةُ** ve **البَغَتَةُ** harekeli olarak; ve ez-Zemahşerî dedi ki: Ebû ‘Amr’un kıraati: “حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً” üstteki harfi şeddeli olarak, **جَرَبَّة** vezninde; ve kaynaklarda onun benzeri gelmemiştir. Ve el-Bulkînî buna, şeyhimizin dediği gibi, işaret etti: **الفَجْأَةُ** damme ile sonra sükûn; ve uzatılır; o da şeyin seni ansızın yakalamasıdır. Ve Aziz tenzilde: “ولَيَأَتِيَنَّهُم بَغْتَةً”; Yezîd b. Ḍabba es-Sekafî dedi ki:
ولكِنَّهُم بانُوا ولَمْ أَدْرِ بَغْتَةً ... وأَعْظَمُ شَيْءٍ حين يَفْجَؤُكَ البَغْتُ
Ve onu **كمَنَعَهُ** **بَغْتاً**: onu ansızın yakaladığı zaman. Ve **المُبَاغَتَةُ**: ansızın yakalama. **بَاغَتَه** **مُبَاغَتَةً** ve **بِغَاتاً**: onu ansızın yakaladı. Ve denir ki: “Düşmanın **بَغَتَاتِ**’ından emin değilim” yani: onun ansızın gelişlerinden. Şam Hristiyanlarının sulhu hadîsinde: “Ve **باغُوتاً** izhar etmesinler”; **البَاغُوتُ**: Hristiyanlara ait bir bayramdır. İbnü’l-Esîr dedi ki: Bazıları onu böyle rivayet etti; ve **باعُوثاً** diye rivayet edilmiştir; **العين** مهملة ve **الثّاءِ** مثلثة ile; zikri gelecektir. **البَاغُوتُ**: Nâbiga dedi ki:
" نَشْوَانُ في جَوَّةِ البَاغُوتِ مَخْمُورُ
Ve onu sözlükte görmedim. Ve “el-Esâs”ta denir ki: “**لاَ رَأْيَ لمبغوتِ**”. Ve **المبغوتُ**: **المبهوتُ**.
