# بغي — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D9%8A/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: بغي

ب غ ي
بغيته وابتغيته وطال بي البغاء فما وجدته‏.‏
وفلان بغيتي‏:‏ أي طلبتي وظنتي‏.‏
وعند فلان بغيتي‏.‏
وابغني ضالتي‏:‏ اطلبها لي‏.‏
وأبغني ضالتي‏:‏ أعني على طلبها‏.‏
قال رؤبة‏:‏ واذكر بخيـر وابغنـي مـا يبتغـى أي اصنـع بـي مـا يحـب أن يصنـع‏.‏
وخرجـوا بغيانـاً لضوالهم‏.‏
وبغت فلانة بغاء وهي بغي‏:‏ طلوب للرجال وهن بغايا‏.‏
ومنه قيل للإماء البغايا لأنهن كن يباغين في الجاهلية‏.‏
يقال‏:‏ قامت البغايا على رءوسهم وقال الأعشى‏:‏ والبغايا يركضن أكسية الإض - ريح والشرعي ذا الأذيال وخرجت أمة فلان تباغي وهو ابن بغية وغية بمعنى‏.‏
وإنك لعالم ولا تباغ أي لا تصبك عين فتباغيـك بسـوء‏.‏
وروي ولا تبغ ولا تباغ بالرفع من تبيغ الدم أي لا تبيغت بك عين فتؤذيك كما يتبيغ الدم فيؤذى‏.‏
وأقبلت البغايا وهي الطلائع‏.‏
وبغى علينا فلان‏:‏ خرج علينا طالباً أذاناً وظلمنا‏.‏
وهي الفئة الباغية وهم البغاة وأهل البغي والفساد‏.‏
وقد تباغوا‏:‏ تظالموا‏.‏
ومن المجاز‏:‏ بغي الجرح‏:‏ ترامى إلى الفساد‏.‏
وبغت السماء‏:‏ ألح مطرها‏.‏
ودفعنا بغي السماء خلفنا‏.‏
ويقال للفرس إنه لذو بغي في عدوه أي ذو مرح وفرس باغ‏.‏

### Türkçe

ب غ ي
Onu aradım ve onu aradım; ve **البغاء** bana uzun sürdü de onu bulmadım.
Ve falan kimse **بغيتي**dir: yani talebim ve zannımdır.
Ve falan kimsenin yanında **بغيتي** vardır.
Ve “**ابغني ضالتي**”: onu benim için ara.
Ve “**أبغني ضالتي**”: onu aramada bana yardım et.
Rü’be dedi:
“Ve hayırla an; ve **ابغني ما يبتغى**” yani benimle, yapılması sevilir olan şeyi yap.
Ve kayıpları için **بغياناً** olarak çıktılar.
Ve falanca kadın **بغاء** ile **بغت**; ve o **بغي**dir: erkeklere düşkün arayıcı; ve onlar **بغايا**dır.
Ve bundan, cariyelere **البغايا** denildi; çünkü onlar cahiliye devrinde **يباغين** olurlardı.
Denilir: **قامت البغايا على رءوسهم**. A‘şâ dedi:
“Ve **البغايا** koşuştururlar; **أكسية الإض-ريح** ve etekli **الشرعي**.”
Ve falanın cariyesi **تباغي** olarak çıktı; ve o, **بغية** ve **غية** oğlu idi; (ikisi) anlam bakımından (aynıdır).
Ve şüphesiz sen bilensin; ve “**لا تباغ**” yani bir göz sana isabet etmesin de sana kötülükle **تباغيك** etmesin.
Ve “**ولا تبغ ولا تباغ**” diye, **تبيغ الدم**’den (türetilmiş) ref‘ ile rivayet edildi: yani bir göz sana isabet edip seni incitmesin; tıpkı kanın **يتبيغ** olup incitmesi gibi.
Ve **البغايا** geldi; ve onlar **الطلائع**dır.
Ve falan kimse bize karşı **بغى**: bize karşı, eziyet isteyerek çıktı ve bize zulmetti.
Ve o, **الفئة الباغية**dir; ve onlar **البغاة** ve **أهل البغي والفساد**dır.
Ve **تباغوا**: birbirlerine zulmettiler.
Ve mecazdan: **بغي الجرح**: bozulmaya doğru yayıldı.
Ve gök **بغت**: yağmuru ısrar etti (şiddetlendi).
Ve göğün **بغي**sini arkamıza doğru defettik.
Ve ata denilir: koşusunda şüphesiz o, **بغي** sahibidir; yani şenlik sahibidir; ve **فرس باغ** (vardır).
