# بق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بق

بَقَّ
1 بَقَّ بق , (JK, M,) aor. يَبِقُّ; and بَقَّ, [first pers. بَقِقْتُ,] aor. يَبَقُّ [in the TA يَبُقُّ, which, being anomalous, is probably a mistake,] inf. n. بَقٌّ and بَقَقٌ [which is of the latter verb accord. to analogy] and بَقِيقٌ; (M;) He spoke, or talked, much; was, or became, loquacious; (JK, M, TA;) as also ↓ ابقّ (JK, S, M, TA) and ↓ بَقْبَقَ. (M, TA.) And بَقَّ كَلَامًا [in which case the aor., accord. to rule, unless the noun be a specificative, is يَبُقُّ,] and بَقَّ بِكَلَامٍ [He was, or became, profuse in speech]. (M.) And بَقَّ عَلَى القَوْمِ, (Zj, K,) or بَقَّ كَلَامَهُ, (M,) inf. n. بَقٌّ and بَقَاقٌ, (K,) He spoke, or talked, much against the people, or company of men; (Zj, M, * K;) as also ↓ ابقّ. (K.) Hence, (TA,) قَدْ مَلَأْتَ الأَرْضَ بَقَاقًا [Thou hast filled the earth, or land, with much discoursing], said, in dispraise, to a voluminous writer. (M, TA.) ― -b2- بَقَّتْ and ↓ ابقّت, said of a woman, She had many children: (JK, S, M, K:) or, as Sb says, بَقَّتْ وَلَدًا she brought forth many children. (M, TA.) ― -b3- بَقَّتِ السَّمَآءُ, (S, M, K,) and ↓ ابقّت, (M, TA,) The sky rained much, and consecutively, or uninterruptedly: (M, TA: *) or rained vehemently. (S, M, K.) ― -b4- بَقَّ, (M, K,) aor. يَيَقُّ, (M,) or يَبِقُّ, (TA,) inf. n. بَقٌّ, (M, TA,) He gave largely, or amply: (IF, M, K, * TA:) in some of the copies of the K, العَظَمَة is erroneously put for العَطِيَّة. (TA.) And بَقَّ لَنَا العَطَآءَ He made the gift large, or ample, to us. (M.) ― -b5- بَقَّ مَالَهُ He distributed, or dispersed, or scattered, his property; (K;) as also ↓ بقّقهُ. (JK, * K.) ― -b6- بَقَّ الخَبَرَ, inf. n. بَقٌّ, He spread, and sent forth, the news, or information. (M.) ― -b7- بَقَّ الشَّىْءَ, aor. يَبُقُّ, He put forth, or took forth, what was in the thing. (M, TA.) Hence, (M,) بَقَّ عِيَابَهُ, (M, L, TA,) in the K, erroneously, عِيَالَهُ, (TA,) He spread out (K, TA) his [receptacles of skin, or leather, termed] عياب, and put forth, or took forth, what was in them. (TA.) ― -b8- He clave, slit, ripped, or rent, the thing. (JK.) So in the phrase بَقَّ الجِرَابَ [He slit, ripped, or rent, and opened, (see مَبْقُوقٌ,) the bag, or receptacle, for travelling-provisions &c.]. (K.) ― -b9- بَقَّ, (IF, K,) inf. n. بُقُوقٌ, (TA,) said of a plant, [app. from its cleaving the earth,] It came forth. (IF, K, TA.) -A2- بَقَّ المَكَانُ, [aor., app., يَبِقُّ, or يَبَقُّ,] The place abounded with بَقّ [i. e. gnats, or musquitoes; or bugs]; as also ↓ ابقّ. (M, TA.)

2 بَقَّ٣َ see 1.

4 أَبْقَ٣َ see 1, in five places. ― -b2- ابقّ وَلَدُ فُلَانٍ, inf. n. اـِبْقَاقٌ, The children of such a one multiplied; became many, or numerous. (TA.) ― -b3- أَبَقَّتِ الغَنَمُ فِى الجَدْبِ, accord. to the K, (TA,) or ↓ اِنْبَقَّتِ الغَنَمُ فِى عَامِ جَدْبٍ, (JK, and thus in the O, TA,) The ewes, or she-goats, being lean, or meagre, brought forth [in drought, or scarcity, or in a year of drought or scarcity]. (JK, O, K, TA.) - ابقّ الوَادِى The valley put forth its plants, or herbage. (O, L, TA.) In the K, خَرَجَ بَقَاقُةُ is erroneously put for خَرَجَ نَبَاتُهُ. (TA.) ― -b4- أَبَقَّهُمْ خَيْرًا, or شَرًّا, He did to him much, or ample, good, or evil. (Ibn-'Abbلd, JK, K.)

7 اـِنْبَقَ٣َ see 4.

بَقْبَقَ الكُوزُ
R. Q. 1 بَقْبَقَ الكُوزُ بقبق الكوز , (S, M,) بِالمَآءِ, (M,) [inf. n. بَقْبَقَةٌ, q. v. infrà,] The mug made a [guggling or gurgling] sound with the water [on being dipped into it or on one's pouring out from it]. (S, * M.) And بَقْبَقَتِ القِدْرُ The cooking-pot boiled [so as to make a sound of bubbling]. (M.) ― -b2- See also 1. ― -b3- بَقْبَقَ عَلَيْنَا الكَلَامَ i. q. فَرَّقَهُ [lit. He scattered speech (app. meaning he jabbered) at us, or against us: compare بَقَّ عَلَى القَوْمِ, or بَقَّ كَلَامَهُ, above]. (K.)

بَقٌّ
بَقٌّ بق : see بَقَاقٌ. ― -b2- بَقَّةٌ A woman having many children: (Ibn-'Abbلd, JK, K:) and ↓ مِبَقَّةٌ a woman that brings forth many children. (M, TA.) ― -b3- أَثَرٌ بَقٌّ [A trace, mark, track, impression, or the like,] that is plainly apparent, or conspicuous. (JK, TA.) -A2- Also, a pl. n.; (S, TA;) [or rather a coll. gen. n.;] sing., (S, TA,) or n. un., (JK, M, Msb, K, *) بَقَّةٌ; (JK, S, M, &c.;) Gnats, or musquitoes; syn. بَعُوضٌ: (S, M, K: *) or large بَعُوض: (JK, M, Msb:) the poet 'Abder-Rahmلn Ibn-El-Hakam, cited by IB, speaks of their singing [or humming]. (TA.) يَا عَيْنَ بَقَّةٍ [O eye of a gnat or musquito] denotes smallness of the person of him to whom it is said; or of the eye, as being likened to the eye of the gnat or musquito. (Har p. 619. [See an ex. voce حُزُقٌّ.]) ― -b2- Also, [in the M is here added “ it is said, ” but this implies uncertainty where none exists,] A kind of insect, [namely, bugs,] (M, K,) resembling the louse, (M, TA,) [but larger,] wide, (K,) red, and stinking, (M, K,) [and hence termed بَقٌّ مُنْتِنٌ,] found in bed-frames, or couch-frames, and in walls, [and therefore termed بَقُّ الخَشَبِ and بَقُّ الحِيطَانِ,] (M, TA,) called also بَنَاتُ الحَصِيرِ [from being found in mats]; (TA;) when one kills them, he smells [what resembles] the odour of bitter almonds proceeding from them. (M, TA.) ― -b3- شَجَرَةٌ البَقِّ [The elmtree]: see دَرْدَارٌ.

بَقَقَةٌ
بَقَقَةٌ بققه بققة : see what next follows.

بَقَاقٌ
بَقَاقٌ بقاق قاق A man who speaks, or talks, much; loquacious; talkative; garrulous; a great talker; (S, K;) whether incorrectly or correctly; (M;) or such is termed ↓ بَقَّاقٌ; (so written in a copy of the M;) as also ↓ بَقَاقَةٌ, (JK, S, K,) but this has a more intensive signification, (S, TA,) and ↓ مِبَقٌّ, (M, Sgh, K,) and ↓ بَقْبَاقٌ, (JK, S, M,) or ↓ لَقْلَاقٌ بَقْبَاقٌ, (K,) and ↓ لَقٌّ بَقٌّ, (K,) which last occurs in a trad., but accord. to one recital it is لَقًى بَقًى, in which the former word signifies “ cast away, ” and the latter is an imitative sequent thereto: (TA:) ↓ بَقَقَةٌ, also, [app. pl. of بَاقٌّ,] is syn. with ثَرْثَارُونَ [great talkers, &c.]: (IAar, TA:) and بَقَاقٌ [thus written without teshdeed] signifies a babbler; nonsensical, irrational, foolish, or delirious, in his talk; one who speaks confusedly and improperly; or who speaks, or talks, much and badly, or erroneously. (M.) [See also 1, of which it is an inf. n.] ― -b2- Also, (K,) n. un. with ة, (JK, K,) A kind of clamorous bird: (JK, K:) but Sgh writes it [↓ بَقَّاقٌ,] with teshdeed. (TA.) -A2- Also The worthless, or mean, or vile, articles of the furniture or utensils of a house or tent, or of household-goods. (M, K.)

بَقَاقَةٌ
بَقَاقَةٌ بقاق بقاقه بقاقة قاق : see بَقَاقٌ.

بَقَّاقٌ
بَقَّاقٌ بقاق قاق : see بَقَاقٌ, in two places.

بَقْبَقَةٌ
بَقْبَقَةٌ بقبق بقبقه بقبقة a word imitative of The [guggling or gurgling] sound of a mug (JK, S, K) [when dipped] in water, (JK, K,) and the like: (K:) and of a cooking-pot in its boiling. (TA.) [See also R. Q. 1.]

بَقْبَاقٌ
بَقْبَاقٌ بقباق : see بَقَاقٌ, in two places. ― -b2- Also The mouth. (K.)

مِبَقٌّ
مِبَقٌّ مبق : see بَقَاقٌ. ― -b2- مِبَقَّةٌ [its fem.]: see بَقٌّ.

أَرْضٌ مَبَقَّةٌ
أَرْضٌ مَبَقَّةٌ ذ A land abounding with بَقّ [i. e. gnats, or musquitoes; or bugs]; (M, TA;) like as you say مَبْعَضَةٌ. (TA in art. بعض.)

جِرَابٌ مَبْقُوقٌ
جِرَابٌ مَبْقُوقٌ جراب مبقوق [A bag, or receptacle, for travel-ling-provisions &c.] opened: (JK:) or slit, ripped, or rent, and opened. (Ibn-'Abbلd, TA.)

### Türkçe

بَقَّ
1 **بَقَّ** **بق** , (JK, M,) muzâri‘i **يَبِقُّ**; ve **بَقَّ**, [birinci şahıs **بَقِقْتُ**,] muzâri‘i **يَبَقُّ** [TA’da **يَبُقُّ**, ki şâz olduğundan muhtemelen bir hatadır,] mastarı **بَقٌّ** ve **بَقَقٌ** [ki kıyasa göre ikinci fiilin mastarıdır] ve **بَقِيقٌ**; (M;) Çok konuştu; geveze oldu; (JK, M, TA;) bunun gibi ↓ **ابقّ** (JK, S, M, TA) ve ↓ **بَقْبَقَ**. (M, TA.) Ve **بَقَّ كَلَامًا** [bu durumda muzâri‘, kaideye göre, isim temyiz değilse, **يَبُقُّ** olur,] ve **بَقَّ بِكَلَامٍ** [Konuşmada çokça oldu]. (M.) Ve **بَقَّ عَلَى القَوْمِ**, (Zj, K,) yahut **بَقَّ كَلَامَهُ**, (M,) mastarı **بَقٌّ** ve **بَقَاقٌ**, (K,) Kavme, yahut erkekler topluluğuna karşı çok konuştu; (Zj, M, * K;) bunun gibi ↓ **ابقّ**. (K.) Buradan, (TA,) **قَدْ مَلَأْتَ الأَرْضَ بَقَاقًا** [Yeri, çok konuşmayla doldurdun], hacimli bir yazara zemm olarak söylenir. (M, TA.) ― -b2- **بَقَّتْ** ve ↓ **ابقّت**, bir kadın hakkında söylenir: Çok çocuğu oldu: (JK, S, M, K:) yahut Sb’nin dediği gibi, **بَقَّتْ وَلَدًا** çok çocuk doğurdu. (M, TA.) ― -b3- **بَقَّتِ السَّمَآءُ**, (S, M, K,) ve ↓ **ابقّت**, (M, TA,) Gök çok ve ardı ardına, yahut kesintisiz yağmur yağdırdı: (M, TA: *) yahut şiddetle yağmur yağdırdı. (S, M, K.) ― -b4- **بَقَّ**, (M, K,) muzâri‘i **يَيَقُّ**, (M,) yahut **يَبِقُّ**, (TA,) mastarı **بَقٌّ**, (M, TA,) Bolca, yahut genişçe verdi: (IF, M, K, * TA:) K’nin bazı nüshalarında **العَظَمَة** yanlışlıkla **العَطِيَّة** yerine konmuştur. (TA.) Ve **بَقَّ لَنَا العَطَآءَ** Bize bağışı büyük, yahut geniş yaptı. (M.) ― -b5- **بَقَّ مَالَهُ** Malını dağıttı, yahut saçtı, yahut serpti; (K;) bunun gibi ↓ **بقّقهُ**. (JK, * K.) ― -b6- **بَقَّ الخَبَرَ**, mastarı **بَقٌّ**, Haberi yaydı ve gönderdi. (M.) ― -b7- **بَقَّ الشَّىْءَ**, muzâri‘i **يَبُقُّ**, Şeyin içindeki şeyi dışarı çıkardı, yahut çıkardı. (M, TA.) Buradan, (M,) **بَقَّ عِيَابَهُ**, (M, L, TA,) K’de yanlışlıkla **عِيَالَهُ**, (TA,) **عياب** denilen [deriden] kaplarını yaydı (K, TA) ve içlerindeki şeyi dışarı çıkardı, yahut çıkardı. (TA.) ― -b8- Şeyi yardı, kesti, yırttı, yahut parçaladı. (JK.) **بَقَّ الجِرَابَ** ibaresinde böyledir [Azık vb. için torbayı yardı, yırttı, yahut parçaladı ve açtı, (bk. **مَبْقُوقٌ**,)]. (K.) ― -b9- **بَقَّ**, (IF, K,) mastarı **بُقُوقٌ**, (TA,) bir bitki hakkında söylenir, [görünüşe göre toprağı yarmasından,] Çıktı. (IF, K, TA.) -A2- **بَقَّ المَكَانُ**, [muzâri‘i, görünüşe göre, **يَبِقُّ**, yahut **يَبَقُّ**,] Mekân **بَقّ** ile dolu oldu [yani sivrisinekler; yahut tahtakuruları]; bunun gibi ↓ **ابقّ**. (M, TA.)

2 **بَقَّ٣َ** bk. 1.

4 **أَبْقَ٣َ** bk. 1, beş yerde. ― -b2- **ابقّ وَلَدُ فُلَانٍ**, mastarı **اـِبْقَاقٌ**, Falanın çocukları çoğaldı; çok oldu, yahut kalabalıklaştı. (TA.) ― -b3- **أَبَقَّتِ الغَنَمُ فِى الجَدْبِ**, K’ye göre, (TA,) yahut ↓ **اِنْبَقَّتِ الغَنَمُ فِى عَامِ جَدْبٍ**, (JK, ve O, TA’da böyle,) Koyunlar, yahut keçiler, zayıf, yahut cılız iken [kuraklıkta, yahut kıtlıkta, yahut kuraklık yahut kıtlık yılında] doğurdu. (JK, O, K, TA.) - **ابقّ الوَادِى** Vadi bitkilerini, yahut otunu çıkardı. (O, L, TA.) K’de **خَرَجَ بَقَاقُةُ** yanlışlıkla **خَرَجَ نَبَاتُهُ** yerine konmuştur. (TA.) ― -b4- **أَبَقَّهُمْ خَيْرًا**, yahut **شَرًّا**, Ona çok, yahut geniş, hayır yahut şer yaptı. (Ibn-'Abbلd, JK, K.)

7 **اـِنْبَقَ٣َ** bk. 4.

**بَقْبَقَ الكُوزُ**
R. Q. 1 **بَقْبَقَ الكُوزُ** **بقبق الكوز** , (S, M,) **بِالمَآءِ**, (M,) [mastarı **بَقْبَقَةٌ**, aşağıda gelecektir,] Sürahi su ile [ona daldırılınca yahut ondan dökülünce] bir [gırtlaksı/şapırtılı] ses çıkardı. (S, * M.) Ve **بَقْبَقَتِ القِدْرُ** Tencere kaynadı [kabarcıklanma sesi çıkaracak şekilde]. (M.) ― -b2- Ayrıca bk. 1. ― -b3- **بَقْبَقَ عَلَيْنَا الكَلَامَ** **فَرَّقَهُ** ile aynı [lafzen: Bize, yahut bize karşı, sözü saçtı (görünüşe göre: gevezelik etti): yukarıdaki **بَقَّ عَلَى القَوْمِ**, yahut **بَقَّ كَلَامَهُ** ile karşılaştır]. (K.)

**بَقٌّ**
**بَقٌّ** **بق** : bk. **بَقَاقٌ**. ― -b2- **بَقَّةٌ** Çok çocuğu olan bir kadın: (Ibn-'Abbلd, JK, K:) ve ↓ **مِبَقَّةٌ** çok çocuk doğuran bir kadın. (M, TA.) ― -b3- **أَثَرٌ بَقٌّ** [Bir iz, belirti, yol izi, etki, yahut benzeri,] açıkça görünen, yahut belirgin. (JK, TA.) -A2- Ayrıca, bir çoğul isim; (S, TA;) [yahut daha doğrusu bir cins topluluk ismi;] tekili, (S, TA,) yahut birim ismi, (JK, M, Msb, K, *) **بَقَّةٌ**; (JK, S, M, &c.;) Sivrisinekler; eş anlamlısı **بَعُوضٌ**: (S, M, K: *) yahut büyük **بَعُوض**: (JK, M, Msb:) şair 'Abder-Rahmلn Ibn-El-Hakam, IB’nin naklettiği üzere, onların ötüşünden [yahut vızıltısından] söz eder. (TA.) **يَا عَيْنَ بَقَّةٍ** [Ey sivrisineğin gözü] denilene nispetle kişinin küçüklüğünü; yahut gözün küçüklüğünü, sivrisineğin gözüne benzetilmesiyle, ifade eder. (Har s. 619. [Bk. **حُزُقٌّ** maddesinde bir örnek.]) ― -b2- Ayrıca, [M’de burada “denilir” ilavesi vardır; fakat bu, bulunmayan bir tereddüdü ima eder,] Bir çeşit böcek, [yani tahtakuruları,] (M, K,) bite benzeyen, (M, TA,) [fakat daha büyük,] geniş, (K,) kırmızı ve pis kokulu, (M, K,) [ve bundan dolayı **بَقٌّ مُنْتِنٌ** diye adlandırılır,] karyola iskeletlerinde yahut sedir iskeletlerinde ve duvarlarda bulunan, [bu yüzden **بَقُّ الخَشَبِ** ve **بَقُّ الحِيطَانِ** diye adlandırılır,] (M, TA,) ayrıca **بَنَاتُ الحَصِيرِ** diye de adlandırılır [hasırlarda bulunmasından]; (TA;) kişi onları öldürdüğünde, onlardan acı badem kokusuna benzer bir koku geldiğini koklar. (M, TA.) ― -b3- **شَجَرَةٌ البَقِّ** [Karaağaç]: bk. **دَرْدَارٌ**.

**بَقَقَةٌ**
**بَقَقَةٌ** **بققه بققة** : bk. hemen ardından gelen.

**بَقَاقٌ**
**بَقَاقٌ** **بقاق قاق** Çok konuşan bir adam; geveze; konuşkan; lâfazan; çok konuşucu; (S, K;) yanlış yahut doğru olarak; (M;) yahut böylesine ↓ **بَقَّاقٌ** denir; (M’nin bir nüshasında böyle yazılmıştır;) bunun gibi ↓ **بَقَاقَةٌ**, (JK, S, K,) fakat bunun manası daha şiddetlidir, (S, TA,) ve ↓ **مِبَقٌّ**, (M, Sgh, K,) ve ↓ **بَقْبَاقٌ**, (JK, S, M,) yahut ↓ **لَقْلَاقٌ بَقْبَاقٌ**, (K,) ve ↓ **لَقٌّ بَقٌّ**, (K,) ki sonuncusu bir rivayette geçer; fakat bir rivayete göre **لَقًى بَقًى**’dır; bunda birinci kelime “atılmış” manasına gelir, ikincisi ise ona tâbi bir taklitî ardıl kelimedir: (TA:) ↓ **بَقَقَةٌ** da, [görünüşe göre **بَاقٌّ**’un çoğulu,] **ثَرْثَارُونَ** ile eş anlamlıdır [çok konuşanlar vb.]: (IAar, TA:) ve **بَقَاقٌ** [şedde olmaksızın böyle yazılır] saçmalayan; konuşmasında anlamsız, akıldışı, ahmakça, yahut sayıklayan; karışık ve yanlış konuşan; yahut çok ve kötü, yahut hatalı konuşan kimse demektir. (M.) [Ayrıca 1’e de bk.; onun bir mastarıdır.] ― -b2- Ayrıca, (K,) birim ismi ة ile, (JK, K,) Gürültücü bir kuş türü: (JK, K:) fakat Sgh onu [↓ **بَقَّاقٌ**] şeddeli yazar. (TA.) -A2- Ayrıca Evin yahut çadırın eşyasının yahut kap-kacağının değersiz, yahut bayağı, yahut aşağılık olan şeyleri; yahut ev eşyası. (M, K.)

**بَقَاقَةٌ**
**بَقَاقَةٌ** **بقاق بقاقه بقاقة قاق** : bk. **بَقَاقٌ**.

**بَقَّاقٌ**
**بَقَّاقٌ** **بقاق قاق** : bk. **بَقَاقٌ**, iki yerde.

**بَقْبَقَةٌ**
**بَقْبَقَةٌ** **بقبق بقبقه بقبقة** Bir sürahinin (JK, S, K) suya [daldırıldığında] (JK, K) ve benzerinde çıkardığı [gırtlaksı/şapırtılı] sesin taklidi olan bir kelime: (K:) ve kaynamasında tencerenin sesinin. (TA.) [Ayrıca R. Q. 1’e de bk.]

**بَقْبَاقٌ**
**بَقْبَاقٌ** **بقباق** : bk. **بَقَاقٌ**, iki yerde. ― -b2- Ayrıca Ağız. (K.)

**مِبَقٌّ**
**مِبَقٌّ** **مبق** : bk. **بَقَاقٌ**. ― -b2- **مِبَقَّةٌ** [onun müennesi]: bk. **بَقٌّ**.

**أَرْضٌ مَبَقَّةٌ**
**أَرْضٌ مَبَقَّةٌ** **ذ** **بَقّ** ile dolu bir yer [yani sivrisinekler; yahut tahtakuruları]; (M, TA;) tıpkı **مَبْعَضَةٌ** dediğin gibi. (TA, **بعض** maddesinde.)

**جِرَابٌ مَبْقُوقٌ**
**جِرَابٌ مَبْقُوقٌ** **جراب مبقوق** [Azık vb. için torba] açılmış: (JK:) yahut yarılmış, yırtılmış, yahut parçalanmış ve açılmış. (Ibn-'Abbلd, TA.)
