# بكع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%83%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بكع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بكع

البَكْعُ: القطْع والضرب المُتتابع الشديد في مواضعَ متفرِّقة من الجسد. ورجل أَبْكَعُ إِذا كان أَقطع؛ أَورد الأَزهري هنا ما صورته؛ قال ذو الرمة:
تَرَكْتُ لُصوصَ المِصْر من بين مُقْعَصٍ
صَرِيعٍ، ومَكْبُوع الكَراسِيعِ بارِك
وكان قد استشهد بهذا البيت في ترجمة كبع ورأَيتُه على هذه الصُّورَة ويحتاجُ الى التَّثَبُّتِ في تسطيره: هل هو مكبوع ووقع سهواً أَو هو مبكوع، وغلط الناسخ فيه لأَن الترجمة متقاربة فجرى قلمه به لقرب عهده بكتابته على هذه الصورة في كبع، وبَكَعَه بالسيف والعَصا وبَكَّعَه: قطَّعَه. وبكَّعَه وبَكَعَه بَكْعاً: استقبله بما يكره وبَكَّته. وفي حديث أَبي موسى: قال له رجل: ما قلت هذه الكلمة ولقد خَشِيتُ أَن تَبْكَعَني بها؛ البَكْعُ والتبْكِيتُ أَن تَسْتَقْبِلَ الرجلَ بما يكره. ومنه حديث أَبي بَكْرة ومعاوية، رضي الله عنهما: فبَكَعَه بها فَزُخَّ في أَقْفائنا؛ والبَكْعُ: الضرب بالسيف. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فبكَعه بالسيف أَي ضرَبه ضَرْباً مُتتابعاً. وقال شمر: بَكَّعه تَبْكِيعاً إَذا واجَهه بالسيف والكلام. قال ابن بري: البكْعُ الجُملة، يقال: أَعطاهم المالَ بَكْعاً لا نُجوماً، قال: ومثله الجَلْفَزةُ، وتميم تقول: ما أَدري أَين بَكَعَ، بمعنى أَين بَقَعَ.

### Türkçe

**البَكْعُ**: bedenin muhtelif yerlerinde kesme ve şiddetli, peş peşe vuruştur. Ve bir adam **أَبْكَعُ** olur; eğer kesik (uzuvları kesik) ise; Ezherî burada sureti şu olanı nakletti; dedi ki Zû’r-Rumme:

Tَرَكْتُ لُصوصَ المِصْر من بين مُقْعَصٍ
صَرِيعٍ، ومَكْبُوع الكَراسِيعِ بارِك

Ve bu beyitle **كبع** tercümesinde istişhâd etmişti ve ben onu bu suret üzere gördüm; ve satırlandırılmasında tesbite muhtaçtır: Acaba o **مكبوع** mudur ve sehven vâki olmuştur, yoksa **مبكوع** mudur; ve tercüme yakın olduğundan, kâtib onda yanılmıştır; böylece kalemi, **كبع**’da bu suret üzere onu yazmasına ahdinin yakınlığı sebebiyle onunla akıp gitmiştir. Ve onu kılıçla ve değnekle **بَكَعَه** ve **بَكَّعَه**: onu parça parça kesti. Ve onu **بكَّعَه** ve **بَكَعَه** **بَكْعاً**: onu hoşlanmadığı şeyle karşıladı ve onu **بَكَّته**. Ebû Mûsâ hadîsinde: Bir adam ona dedi: “Bu kelimeyi söylemedim; hâlbuki onunla beni **تَبْكَعَني** etmen(den) korktum”; **البَكْعُ** ve **التبْكِيتُ**: adamı hoşlanmadığı şeyle karşılamandır. Ve ondan Ebû Bekre ve Muâviye hadîsi, Allah onlardan razı olsun: “Onu onunla **بَكَعَه** etti de enselerimizin arkasına **فَزُخَّ** etti”; ve **البَكْعُ**: kılıçla vuruştur. Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onu kılıçla **فبكَعه** etti”, yani onu peş peşe bir vuruşla vurdu. Şemmer dedi ki: Onu **بَكَّعه** **تَبْكِيعاً**; eğer onu kılıç ve söz ile yüz yüze getirirse. İbn Berrî dedi ki: **البكْعُ** toplu (bir defada)dır; denir ki: “Onlara malı **بَكْعاً** verdi, taksitler hâlinde değil.” Dedi ki: Bunun benzeri **الجَلْفَزةُ**’dir. Ve Temîm der ki: “Bilmiyorum nerede **بَكَعَ** etti”, “nerede **بَقَعَ** etti” mânâsında.
