# بكل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%83%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بكل

البكل: الخلط يقال: بكلت السويق بالدقيق: أي خلطته، وكذلك لبكته. البكل: الغنيمة وضبطه الصاغاني بالتحريك، وأنشد لأبي المثلم الهذلي:
  كلوا هنيئا فإن أثقفـتـم بـكـلا                      مما تصيب بنو الرمداء فابتكلوا كالتبكل، وهذا اسم لا مصدر ونظيره التنوط. وقال أبو عبيد: التبكل: التغنم، قال أوس بن حجر:
  على خير ما أبصرتها من بضاعة                      لملتمس بيعا بهـا أو تـبـكـلا البكل: اتخاذ البكيلة، كسفينة، وسحابة وهذه عن أبي زيد والأموي للدقيق يخلط بالرب. أو يخلط بالسمن والتمر، أو البكيلة: سويق يبل بلا، أو سويق بتمر يؤكلان في إناء واحد. قد بلا في لبن قاله ابن السكيت. أو دقيق يخلط بسويق ويبل بماء وسمن أو زيت قاله أبو زيد. أو الأقط الجاف يخلط به الرطب، أو طحين وتمر يخلطان بزيت. وقال الأموي: البكيلة: السمن يخلط بالأقط، وأنشد:
  غضبان لم تؤدم له البكيله وقال الكلابي: البكيلة: الأقط المطحون، تبكله بالماء فتثريه به كأنك تريد أن تعجنه، وقول الراجز:
  ليس بغش همه فيما أكل
  وأزمة وزمته من البكل

  إنما أراد البكل، فحركه للضرورة. والتبكيل: التخليط. البكيلة كسفينة: الضأن والمعز يختلط يقال: ظلت الغنم بكيلة واحدة، وعبيثة واحدة: إذا اختلط بعضها ببعض. البكيلة: الغنم إذا ألقيت عليها غنما أخرى فاختلط بعضها ببعض. البكيلة: الغنيمة. والبكلة، بالكسر: الطبيعة والخلق كالبكيلة. البكلة: الهيئة والزي. أيضا الحال والخلقة حكاه ثعلب، وأنشد:
  لست إذا لزعبله إن لم أغـي                      ير بكلتي إن لم أساو بالطول قال ابن بري: هذا البيت من مسدس الرجز، جاء على التمام. وبنو بكال، ككتاب: بطن من حمير وهم بنو بكال بن دعمي بن غوث بن سعد منهم نوف بن فضالة أبو يزيد، أبو أبي عمرو، أو أبو رشيد الحميري البكالي التابعي هكهذا ضبطه المحدثون بالكسر، ومنهم من ضبطه كشداد، وأمه كانت امرأة كعب، يروي القصص، روى عنه أبو عمران الجوني، والناس. بكيل كأمير: حي من همدان وهو بكيل بن جشم بن خيران بن نوف بن همدان، قال الكميت:
  يقولون لم يورث ولولا تراثه                      لقد شركت فيه بكيل وأرحب والتبكل: معارضة شيء بشيء، كالبعير بالأدم. يقال: رجل جميل بكيل: أي متنوق في لبسه ومشيه. وذو بكلان كسحبان بن ثابت بن زيد بن رعين الرعيني من أذواء رعين. وتبكله، تبكل عليه: إذ علاه بالشتم والضرب والقهر. تبكل في الكلام: خلط. تبكل في مشيته: اختال.
 ومما يستدرك عليه: الابتكال: الاغتنام، وشاهده قول أبي المثلم الهذلي، الذي تقدم. وبكل علينا حديثه وأمره: جاء به على غير وجهه، والاسم: البكيلة. وبكله تبكيلا: نحاه قبله، كائنا ما كان.

### Türkçe

**البكل**: karıştırma; denilir: **بكلت السويق بالدقيق**: yani onu karıştırdım; aynı şekilde **لبكته**. **البكل**: ganimet; **الصاغاني** onu harekeleme ile ضبط etti; ve **أبي المثلم الهذلي**’den inşad etti:
  Yiyiniz afiyetle; çünkü eğer **بكلا** elde ederseniz                      **بنو الرمداء**’nın elde ettiğinden; artık ganimet edinin; **كالتبكل**; ve bu, mastar değil bir isimdir; benzeri **التنوط**’tur. **أبو عبيد** dedi: **التبكل**: ganimet edinme; **أوس بن حجر** dedi:
  Onu bir maldan gördüğüm en hayırlısı üzerine                      onda bir satış yahut **تـبـكـلا** arayana. **البكل**: **البكيلة** edinme; **سفينة** ve **سحابة** gibi; bu, **أبي زيد** ve **الأموي**’dendir: una, rub ile karıştırılan (şey). Yahut sade yağ ve hurma ile karıştırılır; yahut **البكيلة**: **سويق** olup (şu şekilde) ıslatılır: **بلا** ile; yahut hurmalı **سويق**; ikisi bir kapta yenir. Süte **بلا** edildi; bunu **ابن السكيت** söyledi. Yahut un, **سويق** ile karıştırılır ve su ve sade yağ yahut zeytinyağı ile ıslatılır; bunu **أبو زيد** söyledi. Yahut kuru **الأقط**, yaş olanla karıştırılır; yahut un ve hurma zeytinyağı ile karıştırılır. **الأموي** dedi: **البكيلة**: sade yağın **الأقط** ile karıştırılmasıdır; ve inşad etti:
  Öfkelidir; kendisine **البكيله** katık edilmedi. **الكلابي** dedi: **البكيلة**: öğütülmüş **الأقط**’tur; onu su ile **تبكله** edersin; böylece onu onunla çoğaltırsın; sanki onu yoğurmak istiyorsun; ve **الراجز**’in sözü:
  Aldığında, onun kaygısı içinde bir hile değildir
  Ve bir dizgin; onu **البكل**’den dizginledim

  Ancak **البكل**’i kastetti; zaruret için onu harekeledi. **التبكيل**: karıştırıp katma. **البكيلة** **سفينة** gibi: koyun ve keçinin karışması; denilir: **ظلت الغنم بكيلة واحدة، وعبيثة واحدة**: eğer bir kısmı bir kısmına karışırsa. **البكيلة**: üzerine başka koyunlar atıldığında ve bir kısmı bir kısmına karıştığında koyunlar. **البكيلة**: ganimet. **البكلة** (kesre ile): tabiat ve yaratılış; **البكيلة** gibi. **البكلة**: heyet ve kıyafet. Yine hâl ve yaratılış; bunu **ثعلب** hikâye etti; ve inşad etti:
  Eğer uzunca boyla eşit olmazsam, **بكلتي**’mi                      değiştirmediğim takdirde, **لزعبله** için değilim. **ابن بري** dedi: Bu beyit, recez’in altılısındandır; tam olarak gelmiştir. Ve **بنو بكال** **كتاب** gibi: **حمير**’den bir batındır; onlar **بكال بن دعمي بن غوث بن سعد** oğullarıdır; onlardan **نوف بن فضالة أبو يزيد** vardır; **أبو أبي عمرو**’nun babası; yahut **أبو رشيد الحميري البكالي** tâbiî; muhaddisler onu kesre ile böyle ضبط ettiler; onlardan kimi onu **شداد** gibi ضبط etti; annesi **كعب**’ın bir kadını idi; kıssalar rivayet ederdi; ondan **أبو عمران الجوني** ve insanlar rivayet etti. **بكيل** **أمير** gibi: **همدان**’dan bir haydır; o, **بكيل بن جشم بن خيران بن نوف بن همدان**’dır; **الكميت** dedi:
  “Miras bırakmadı” derler; onun mirası olmasaydı                      onda **بكيل** ve **أرحب** ortak olurdu. **التبكل**: bir şeyi bir şeye karşı koyma; deveye deri (katık) gibi. Denilir: **رجل جميل بكيل**: yani giyimi ve yürüyüşünde özenli. Ve **ذو بكلان**; **سحبان بن ثابت بن زيد بن رعين الرعيني** gibi; **رعين**’in ذواء’larındandır. Ve **تبكله، تبكل عليه**: ona sövme, vurma ve kahretme ile üstün geldiği zaman. **تبكل في الكلام**: karıştırdı. **تبكل في مشيته**: salındı.
 Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **الابتكال**: ganimet edinme; onun şahidi, daha önce geçen **أبي المثلم الهذلي**’nin sözüdür. Ve **بكل علينا حديثه وأمره**: onu, vechini (doğru tarzını) gözetmeksizin getirdi; isim: **البكيلة**. Ve onu **تبكيلا** ile **بكله**: her ne ise, onu önüne doğru yana itti.
