# بكم — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%85/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%83%D9%85/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%85.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: بكم

بكم
بَكِمَ - يَبْكَمُ - أَبْكَم - بُكْم
بَكِمَ - يَبْكَمُ + الكائن : يصير أو يكون أبكم: يكون أخرس: لا يستطيع نطق الكلام لعلة في لسانه أو سمعه أو دماغه أو ما شابه
أَبْكَم: على وزن " افعل"اسم فاعل مبالغة من " بَكِمَ - يَبْكَمُ ": الأخرس: من لا يستطيع النطق
بُكْم: جمع " أَبْكَم "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عدم فهم الكلام لسوء بالأفهام أو لسوء الكلام نفسه والتكلم بألفاظ وكلمات وأصوات غير مفهومة"،وهي:
بَهِمَ - يَبْهَمُ، صَمَّ - يَصَمًّ، بَكِمَ - يَبْكَمُ، لَغَا - يَلْغُو، عَجَمَ - يَعْجُمُ، فَنِدَ - يَفْنَدُ
أبكم - بكم
 	﴿وضرب الله مثلا رجلين أحدهما أبكم لا يقدر على شيء وهو كل على مولاه أينما يوجه لا يأت بخير هل يستوي هو ومن يأمر بالعدل وهو على صراط مستقيم(76)﴾ النحل
 	﴿صم بكم عمي فهم لا يرجعون (18)﴾ البقرة ﴿والذين كذبوا بآياتنا صم وبكم في الظلمات من يشأ الله يضلله ومن يشأ يجعله على صراط مستقيم(39)﴾ الأنعام
 	﴿إن شر الدواب عند الله الصم البكم الذين لا يعقلون(22)﴾ الأنفال ﴿ومثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء صم بكم عمي فهم لا يعقلون(171)﴾ البقرة
 	﴿ومن يهد الله فهو المهتدي ومن يضلل فلن تجد لهم أولياء من دونه ونحشرهم يوم القيامة على وجوههم عميا وبكما وصما مأواهم جهنم كلما خبت زدناهم سعيرا(97)﴾ الإسراء
مختار الصحاح
● [بكم] ب ك م: رجل أبْكَمُ و بَكِيمٌ أي أخرس بين البَكَمِ وبابه طرب
الراغب
بكم
قال عز وجل: }صم بكم﴿[البقرة/18]، جمع أبكم، وهو الذي يولد أخرس، فكل أبكم أخرس، وليس كل أخرس أبكم، قال تعالى:﴾وضرب الله مثلا رجلين أحدهما أبكم لا يقدر على شيء{ [النحل/76]، ويقال: بكم عن الكلام: إذا ضعف عنه لضعف عقله، فصار كالأبكم.
ملخص اللسان
1.     البَكَمُ: الخرَسُ مع عِيٍّ وبَلَهٍ،
2.      البَكَمُ أَنْ يُولَدَ الإنسانُ لا يَنْطِق ولا يَسْمَع ولا يُبْصِر،
3.      بَكِمَ بَكَماً وبَكامةً، وهو أَبْكَمُ وبَكِيمٌ أَي أَخْرَس بَيِّن الخَرَس.
4.      صُمٌّ بُكْمٌ عْمْيٌ؛ أَنهم بمنزلة من وُلد أَخْرَس،
5.     البُكْمُ هنا المَسْلُوبُو الأَفئدة.
6.     والأَبْكَم الذي للسانه نُطْقٌ وهو لا يعْقِل ألجوابَ ولا يُحْسِن وَجْه الكلام.
7.     ويقال للرجل إذا امتنَع من الكلام جَهْلاً أو تَعمُّداً: بَكُمَ عن الكلام.
8.      رجلٌ أَبْكَم وهو العَييُّ المُفْحَم،
9.     الأَبْكَم الأَقْطَع اللسان،
10.                         الأَبْكَمُ الذي لا يَعْقِل الجَواب،
لسان العرب
● - بكم: البَكَمُ: الخرَسُ مع عِيٍّ وبَلَهٍ، وقيل: هو الخرَس ما كان، وقال      ثعلب: البَكَمُ أَنْ يُولَدَ الإنسانُ لا يَنْطِق ولا يَسْمَع ولا      يُبْصِر، بَكِمَ بَكَماً وبَكامةً، وهو أَبْكَمُ وبَكِيمٌ أَي أَخْرَس بَيِّن      الخَرَس. وقوله تعالى: صُمٌّ بُكْمٌ عْمْيٌ؛ قال أَبو إِسحق: قيل معناه      أَنهم بمنزلة من وُلد أَخْرَس، قال: وقيل البُكْمُ هنا المَسْلُوبُو      الأَفئدة. قال الأَزهري: بَيْن الأَخْرسِ والأبْكَمِ فَرقٌ في كلام العرَب:      فالأَخْرسُ خُلِقَ ولا نُطْقَ له كالبَهيمة العَجْماء، والأَبْكَم الذي      للسانه نُطْقٌ وهو لا يعْقِل ألجوابَ ولا يُحْسِن وَجْه الكلام. وفي حديث      الإيمان: الصُّمّ البُكْمُ؛ قال ابن الأَثير: البُكُم جمع الأَبْكَم وهو      الذي خُلِقَ أَخْرَس، وأَراد بهم الرَّعاعَ والجُهَّالَ لأَنهم لا ينتفعون      بالسَّمْع ولا بالنُّطْق كبيرَ منْفعةٍ فكأَنهم قد سُلِبُوهُما؛ ومنه      الحديث: سَتكونُ فِتنةٌ صَمَّاءُ بَكْماءُ عَمْياءُ؛ أَراد أَنها لا تَسْمَع      ولا تُبْصِر ولا تَنْطِق فهي لذهاب حَواسِّها لا تُدْرِك شيئاً ولا      تُقلِع ولا تَرْتَفِع، وقيل: شَبَّههَا لاخُتِلاطِها وقَتْل البريء فيها      والسَّقِيم بالأَصَمّ الأَخْرس الأَعمى الذي لا يَهْتَدِي إلى شيء، فهو      يَخْبِطُ خَبْطَ عَشْواء. التهذيب في قوله تعالى في صِفَة الكُفَّار: صُمٌّ      بُكْمٌ عُمْيٌ؛ وكانوا يَسْمَعون ويَنْطِقُون ويُبْصرون ولكنهم لا يعُون ما      أَنزل الله ولا يتكلَّمون بما أُمروا به، فهم بمنزِلة الصُّمِّ البُكْمِ      العُمْي. والبَكِيمُ: الأَبْكَمُ، والجمع أَبْكامٌ؛ وأَنشد الجوهري:      فَلَيْتَ لِساني كانَ نِصْفَيْنِ: منهما      بَكِيمٌ ونِصفٌ عند مَجْرَى الكَواكِب      وبَكُمَ: انقَطع عن الكلام جَهْلاً أَو تَعَمُّداً. الليث: ويقال للرجل      إذا امتنَع من الكلام جَهْلاً أو تَعمُّداً: بَكُمَ عن الكلام. أَبو زيد      في النوادر: رجلٌ أَبْكَم وهو العَييُّ المُفْحَم، وقال في موضع آخر:      الأَبْكَم الأَقْطَع اللسان، وهو العَييُّ بالجَواب الذي لا يُحسِن وجه      الكلام. ابن الأَعرابي: الأَبْكَمُ الذي لا يَعْقِل الجَواب، وجمع الأَبْكَم      بُكْمٌ وبُكْمان، وجمع الأَصَمِّ صُمٌّ وصُمَّانٌ.
مقاييس اللغة:
بكم الباء والكاف والميم أصلٌ واحدٌ قليل، وهو الخَرس. قال الخليل: الأبكَمُ الأخرس لا يتكلَّم، وإذا امتَنَعَ مِن الكلامِ جَهلاً أو تعمداً يُقال بَكُمَ عن الكلام. وقد يقال للذي لا يُفْصِح: إنّه لأَبْكَمُ، وَالأبْكَم في التَّفْسِير للذي وُلِدَ أخْرَس. قال الدُّرَيْدِيّ: يقال بَكِيمٌ في معنى أبكم، وَجَمَعُوهُ على أبكامٍ، كشَرِيف وأشرافٍ.
القاموس المحيط:
البَكَمُ، محرَّكةً الخَرَسُ، كالبَكامَةِ، أو مع عِيِّ وبَلَهٍ، أو أن يُولَدَ ولا يَنْطِقَ ولا يَسْمَعَ ولا يُبْصِرَ. بَكِمَ، كفَرِحَ، فهو أبْكَمُ وبَكِيمٌ ج بُكْمانٌ وبُكْمٌ. وبَكُمَ، ككرُمَ امْتَنَعَ عن الكلامِ تَعَمُّداً، وانْقَطَعَ عن النكاحِ جَهْلاً أو عَمْداً. وتَبَكَّمَ عليه الكلامُ أُرْتِجَ. وذُو بُكُمٍ، كعُنُقٍ ع.
تاج العروس:
( البكم محركة الخرس ) ما كان ( كالبكامة أو ) هو الخرس ( مع عى وبله أو ) هو ( ان يولد ) الانسان ( ولا ينطق ولا يسمع ولا يبصر ) قاله ثعلب وقال الازهرى بين الابكم والاخرس فرق في كلام العرب فالاخرس الذى خلق ولا نطق له كالبهيمة العجماء والا بكم الذى للسانه نطق وهو لا يعقل الجواب ولا يحسن وجه الكلام وقد ( بكم كفرح فهو أبكم و بكيم ) كأمير وأنشد الجوهرى فليت لساني كان نصفين منهما * بكيم ونصف عند مجرى الكواكب وقال أبو زيد الا بكم هو العيى الفحم وقال في موضع آخر من النوادر هو الا قطع اللسان وهو العيى بالجواب وقال ابن الاعرابي هو الذى لا يعقل الجواب ( ج بكمان ) بالضم كما يجمع الاصم صمانا ( وبكم ) بالضم كأصم وصم وقوله تعالى صم بكم عمى فهم لا يعقلون قال الزجاج قيل معناه انهم بمنزلة من ولد أخرس قال وقيل البكم المسلوبو الافئدة وقال ابن الاثير البكم جمع الا بكم وهو الذى خلق أخرس ويراد بهم الجهال والرعاع لانهم لا ينتفعون بالسمع ولا بالنطق كثير منفعة فكأنهم قد سلبوهما ومنه الحديث ستكون فتنة صماء بكماء عمياء أراد انها لا نبصر ولا تسمع ولا تنطق فهى لذهاب حواسها لا تدرك شيأ ولا تقلع ولا ترتفع وقيل شبهها لاختلاطها وقتل البرئ فيها والسقيم بالاصم الاخرس الاعمى الذى لا يهتدى إلى شئ فهو يخبط خبط عشواء ( وبكم ككرم امتنع عن الكلام تعمدا ) أو جهلا قاله الليث وقال غيره انقطع بدل امتنع ( و ) من المجاز بكم إذا ( انقطع عن النكاح جهلا أو عمد أو ) في الاساس
( نبكم عليه الكلام ) أي ( ارتج ) عليه ( وذو بكم كعنق ع ) نقله الصاغانى ولما بلغ الشيخ الاجل الزاهد الامين الملتجئ إلى حرم الله تعالى رضى الدين الحسن بن محمد بن الحسن الصاغانى تغمده الله تعالى برحمته في تصنيف كتابه العباب الزاخر واللباب الفاخر إلى هذا المكان اخترمته المنية وبقى الكتاب مقطوعا والحكم لله العلى الكبير وقد أشرنا إلى ذلك في الخطبة * ومما يستدرك عليه بكيم جمعه ابكام كشريف وأشراف عن ابن دريد

### Türkçe

بكم
**بَكِمَ** - **يَبْكَمُ** - **أَبْكَم** - **بُكْم**
**بَكِمَ** - **يَبْكَمُ** + varlık: sağır-dilsiz olur yahut sağır-dilsiz olur: dilsiz olur: dilinde yahut işitmesinde yahut beyninde veya benzeri bir şeydeki bir illet sebebiyle sözü telaffuz etmeye güç yetiremez.
**أَبْكَم**: “**افعل**” vezni üzere, “**بَكِمَ** - **يَبْكَمُ**”dan mübalağa ism-i fâil: dilsiz: konuşmaya güç yetiremeyen kimse.
**بُكْم**: “**أَبْكَم**”ın çoğulu.
Ve lafız, “anlayışlarda bir bozukluk sebebiyle yahut sözün kendisindeki bir bozukluk sebebiyle sözü anlamama ve anlaşılmayan lafızlar, kelimeler ve seslerle konuşma” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**بَهِمَ** - **يَبْهَمُ**، **صَمَّ** - **يَصَمًّ**، **بَكِمَ** - **يَبْكَمُ**، **لَغَا** - **يَلْغُو**، **عَجَمَ** - **يَعْجُمُ**، **فَنِدَ** - **يَفْنَدُ**
أبكم - بكم
 	﴿Ve Allah iki adamı misal verdi; ikisinden biri **أَبْكَم**dır, hiçbir şeye güç yetiremez, efendisine bir yüktür; onu nereye yöneltse bir hayır getirmez; o mu, yoksa adaletle emreden ve dosdoğru bir yol üzerinde olan mı eşit olur? (76)﴾ النحل
 	﴿**صم بكم عمي**; artık onlar dönmezler (18)﴾ البقرة ﴿Âyetlerimizi yalanlayanlar: karanlıklar içinde **صم** ve **بكم**dır; Allah dilediğini saptırır, dilediğini dosdoğru bir yol üzerine kılar (39)﴾ الأنعام
 	﴿Şüphesiz Allah katında canlıların en şerlisi, akletmeyen **الصم البكم**dur (22)﴾ الأنفال ﴿Kâfir olanların misali, ancak bir çağrı ve bir seslenmeden başka bir şey işitmeyene bağıranın misali gibidir: **صم بكم عمي**; artık onlar akletmezler (171)﴾ البقرة
 	﴿Allah kimi hidayete erdirirse, işte o hidayete erendir; kimi saptırırsa, artık onlar için O’ndan başka veliler bulamazsın; kıyamet günü onları yüzleri üzerine haşrederiz: körler, **بكما** ve sağırlar; barınakları cehennemdir; her ne zaman sönse onlara alevi artırırız (97)﴾ الإسراء

مختار الصحاح
● [**بكم**] ب ك م: **أبْكَمُ** bir adam ve **بَكِيمٌ**; yani dilsiz; **البَكَمِ**i açıkça (belli) olan; ve onun bâbı **طرب**dır.

الراغب
بكم
Aziz ve celil şöyle dedi: ﴿**صم بكم**﴾ [البقرة/18]; **أبكم**ın çoğuludur; o, dilsiz doğandır; her **أبكم** dilsizdir; fakat her dilsiz **أبكم** değildir. Yüce Allah şöyle dedi: ﴿Ve Allah iki adamı misal verdi; ikisinden biri **أبكم**dır, hiçbir şeye güç yetiremez﴾ [النحل/76]. Ve denilir: **بكم عن الكلام**: ondan (sözden) zayıf düştüğü vakit, aklının zayıflığından dolayı; böylece **أبكم** gibi olur.

ملخص اللسان
1.     **البَكَمُ**: bir tutukluk ve ahmaklık ile birlikte dilsizlik,
2.      **البَكَمُ**: insanın konuşmaz, işitmez ve görmez olarak doğmasıdır,
3.      **بَكِمَ** **بَكَماً** ve **بَكامةً**; o **أَبْكَمُ**dur ve **بَكِيمٌ**dür; yani dilsizliği açık (belli) bir dilsiz.
4.      **صُمٌّ بُكْمٌ عْمْيٌ**; yani onlar, dilsiz doğmuş kimse mertebesindedir.
5.     Burada **البُكْمُ**, kalpleri alınmış olanlardır.
6.     Ve **الأَبْكَم**, dili için bir konuşma (kabiliyeti) olduğu hâlde cevabı akletmeyen ve sözün yönünü iyi yapamayan kimsedir.
7.     Ve adama, cehaletle yahut kasten konuşmaktan kaçındığı zaman: **بَكُمَ عن الكلام** denilir.
8.      **رجلٌ أَبْكَم**: o, aciz (tutuk) ve susturulmuş olandır.
9.     **الأَبْكَم**: dili kesik olandır.
10.                         **الأَبْكَمُ**: cevabı akletmeyen kimsedir.

لسان العرب
● - **بكم**: **البَكَمُ**: bir tutukluk ve ahmaklık ile birlikte dilsizlik; ve denildi ki: her ne olursa olsun dilsizliktir. Ve **ثعلب** dedi: **البَكَمُ**: insanın konuşmaz, işitmez ve görmez olarak doğmasıdır. **بَكِمَ** **بَكَماً** ve **بَكامةً**; o **أَبْكَمُ**dur ve **بَكِيمٌ**dür; yani dilsizliği açık (belli) bir dilsiz. Ve Yüce Allah’ın sözü: **صُمٌّ بُكْمٌ عْمْيٌ**; **أَبو إِسحق** dedi: denildi ki manası, onların dilsiz doğmuş kimse mertebesinde olmalarıdır. Dedi ki: ve denildi ki burada **البُكْمُ**, kalpleri alınmış olanlardır. **الأَزهري** dedi: Arapların sözünde **الأَخْرس** ile **الأبْكَم** arasında fark vardır: **الأَخْرس**, hayvan gibi, konuşması olmayan olarak yaratılmış olandır; **الأَبْكَم** ise dili için bir konuşma (kabiliyeti) olduğu hâlde cevabı akletmeyen ve sözün yönünü iyi yapamayan kimsedir. Ve iman hadîsinde: **الصُّمّ البُكْمُ**; **ابن الأَثير** dedi: **البُكُم** **الأَبْكَم**ın çoğuludur; o, dilsiz olarak yaratılmış olandır. Ve onlarla avam ve cahiller kastedilmiştir; çünkü işitmeden de konuşmadan da büyük bir fayda ile faydalanmazlar; sanki ikisi onlardan alınmıştır. Ve ondan hadîs: **سَتكونُ فِتنةٌ صَمَّاءُ بَكْماءُ عَمْياءُ**; muradı: o, işitmez, görmez ve konuşmaz; böylece duyularının gitmesi sebebiyle hiçbir şeyi idrak etmez, vazgeçmez ve yükselmez. Ve denildi ki: karışıklığı ve içinde masumun ve hastanın öldürülmesi sebebiyle onu, hiçbir şeye yol bulamayan sağır-dilsiz-kör kimseye benzetti; o, şaşkın bir vuruşla vurur. **التهذيب**: kâfirlerin sıfatı hakkında Yüce Allah’ın sözü: **صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ**; hâlbuki işitirlerdi, konuşurlardı ve görürlerdi; fakat Allah’ın indirdiğini idrak etmezler ve kendilerine emredilenle konuşmazlar; böylece onlar, sağır-dilsiz-körler mertebesindedir. Ve **البَكِيمُ**: **الأَبْكَم**dır; çoğulu **أَبْكامٌ**dur. Ve **الجوهري** inşad etti:
فَلَيْتَ لِساني كانَ نِصْفَيْنِ: منهما
بَكِيمٌ ونِصفٌ عند مَجْرَى الكَواكِب
Ve **بَكُمَ**: cehaletle yahut kasten sözden kesildi. **الليث**: adama, cehaletle yahut kasten konuşmaktan kaçındığı zaman: **بَكُمَ عن الكلام** denilir. **أَبو زيد** “**النوادر**”de: **رجلٌ أَبْكَم**; o, aciz (tutuk) ve susturulmuş olandır. Ve başka bir yerde dedi: **الأَبْكَم** dili kesik olandır; o, cevaptaki tutuktur; sözün yönünü iyi yapamaz. **ابن الأَعرابي**: **الأَبْكَمُ** cevabı akletmeyen kimsedir. Ve **الأَبْكَم**ın çoğulu **بُكْمٌ** ve **بُكْمان**dır; **الأَصَمِّ**ın çoğulu **صُمٌّ** ve **صُمَّانٌ**dır.

مقاييس اللغة:
**بكم**: **الباء** ve **الكاف** ve **الميم** az bir asıldır; o da dilsizliktir. **الخليل** dedi: **الأبكَمُ** dilsizdir, konuşmaz. Ve cehaletle yahut kasten sözden kaçındığı zaman: **بَكُمَ عن الكلام** denilir. Ve açıkça söylemeyen kimse için de denilir: “Şüphesiz o, elbette **لأَبْكَمُ**dur.” Ve tefsirde **الأبْكَم**, dilsiz doğan kimse içindir. **الدُّرَيْدِيّ** dedi: **بَكِيمٌ**, **أبكم** manasında söylenir; ve onu **أبكامٍ** üzere çoğul yaptılar; **شَرِيف** ve **أشرافٍ** gibi.

القاموس المحيط:
**البَكَمُ**, harekeli olarak: dilsizlik; **البَكامَةِ** gibi; yahut bir tutukluk ve ahmaklık ile birlikte; yahut konuşmaz, işitmez ve görmez olarak doğmasıdır. **بَكِمَ**, **فَرِحَ** gibi; o hâlde o **أبْكَمُ**dur ve **بَكِيمٌ**dür; çoğulu **بُكْمانٌ** ve **بُكْمٌ**dur. Ve **بَكُمَ**, **كرُمَ** gibi: kasten sözden kaçındı; ve cehaletle yahut kasten cinsel ilişkiden kesildi. Ve **تَبَكَّمَ عليه الكلامُ**: dili tutuldu. Ve **ذُو بُكُمٍ**, **عُنُقٍ** gibi: (nisbe).

تاج العروس:
(**البكم** harekeli: dilsizlik) her ne olursa olsun ( **البكامة** gibi) yahut o, dilsizliktir (bir tutukluk ve ahmaklık ile birlikte) yahut o, (insanın) (konuşmaz, işitmez ve görmez olarak) doğmasıdır. Bunu **ثعلب** söyledi. Ve **الازهرى** dedi: Arapların sözünde **الابكم** ile **الاخرس** arasında fark vardır: **الاخرس**, hayvan gibi, konuşması olmayan olarak yaratılmış olandır; **الا بكم** ise dili için bir konuşma (kabiliyeti) olduğu hâlde cevabı akletmeyen ve sözün yönünü iyi yapamayan kimsedir. Ve muhakkak ( **بكم** **كفرح** gibi; o hâlde o **أبكم** ve **بكيم**dir) **أمير** gibi. Ve **الجوهرى** inşad etti:
فليت لساني كان نصفين منهما * بكيم ونصف عند مجرى الكواكب
Ve **أبو زيد** dedi: **الا بكم** aciz (tutuk) ve susturulmuş olandır. Ve “**النوادر**”den başka bir yerde dedi: o, dili kesik olandır; o, cevaptaki tutuktur. Ve **ابن الاعرابي** dedi: o, cevabı akletmeyen kimsedir. (Çoğulu **بكمان**) zamme ile; **الاصم**ın **صمانا** üzere çoğul yapılması gibi. (Ve **بكم**) zamme ile; **أصم** ve **صم** gibi. Ve Yüce Allah’ın sözü: **صم بكم عمى فهم لا يعقلون**; **الزجاج** dedi: denildi ki manası, onların dilsiz doğmuş kimse mertebesinde olmalarıdır. Dedi ki: ve denildi ki **البكم** burada kalpleri alınmış olanlardır. Ve **ابن الاثير** dedi: **البكم**, **الا بكم**ın çoğuludur; o, dilsiz olarak yaratılmış olandır; ve onlarla cahiller ve avam kastedilir; çünkü işitmeden de konuşmadan da çok fayda ile faydalanmazlar; sanki ikisi onlardan alınmıştır. Ve ondan hadîs: **ستكون فتنة صماء بكماء عمياء**; muradı: o, görmez, işitmez ve konuşmaz; böylece duyularının gitmesi sebebiyle hiçbir şeyi idrak etmez, vazgeçmez ve yükselmez. Ve denildi ki: karışıklığı ve içinde masumun ve hastanın öldürülmesi sebebiyle onu, hiçbir şeye yol bulamayan sağır-dilsiz-kör kimseye benzetti; o, şaşkın bir vuruşla vurur. (Ve **بكم** **ككرم** gibi: kasten sözden kaçındı) yahut cehaletle; bunu **الليث** söyledi. Ve başkası dedi: “kaçındı” yerine “kesildi”. (Ve) mecazdan: **بكم**: (cinsel ilişkiden kesildiği zaman) cehaletle yahut kasten; yahut “**الاساس**”ta.
(**نبكم عليه الكلام**) yani (dili tutuldu) onun üzerinde. (Ve **ذو بكم** **كعنق** gibi: bir yer) bunu **الصاغانى** nakletti. Ve şeyh, zâhid, emin, Allah Teâlâ’nın haremine sığınan **رضى الدين الحسن بن محمد بن الحسن الصاغانى**—Allah Teâlâ onu rahmetiyle kuşatsın—**العباب الزاخر واللباب الفاخر** kitabını tasnifinde bu yere ulaştığında, onu ölüm yakaladı; kitap kesik kaldı; hüküm, yüce ve büyük Allah’ındır. Ve buna hutbede işaret ettik. * Ve kendisine sonradan eklenenlerden: **بكيم**; onun çoğulu **ابكام**dır; **شريف** ve **أشراف** gibi; **ابن دريد**den.
