# بلج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بلج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بلج

البُلْجَةُ والبَلَجُ: تباعدُ ما بين الحاجبين؛ وقيل: ما بين الحاجبين إِذا كان نَقِيّاً من الشعر؛ بَلِجَ بَلَجاً، فهو أَبْلَجُ، والأُنثى بَلْجاءُ. وقيل: الأَبْلَجُ الأَبيضُ الحسَنُ الواسعُ الوجه، يكون في الطول والقصر. ابن الأَعرابي: البُلْجُ النَّقِيُّو مواضعِ القَسَماتِ من الشَّعَرِ. الجوهري: البُلْجَةُ نَقاوَةُ ما بين الحاجبين؛ يقال: رجلٌ أَبْلَجُ بَيِّنُ البَلَجِ إِذا لم يكن مقروناً. وفي حديث أُمِّ معبد في صفة النبي، صلى الله عليه وسلم: أَبْلَجُ الوجهِ أَي مُسْفِرهُ مُشْرِقُه، ولم تُرِدْ بَلَجَ الحاجِبِ لأَنها تَصِفُه بالقَرَنِ. والأَبْلَجُ: الذي قد وَضَح ما بين حاجبيه فلم يقترنا. ابن شميل: بَلِجَ الرجلُ يَبْلَجُ إِذا وَضَحَ ما بين عينيه، ولم يكن مقرون الحاجبين، فهو أَبْلَجُ. والأَبْلَدُ إِذا لم يكن أَقْرَنَ. ويقال للرجلِ الطَّلْقِ الوجهِ: أَبْلَجُ وبَلْجٌ. ورجل أَبْلَجُ وبَلْجٌ وبَلِيجٌ: طَلْقٌ بالمعروفِ؛ قالت الخنساء:كَأَنْ لَمْ يَقُلْ: أَهْلاً، لطالِبِ حاجةٍ،
وكان بَلِيجَ الوجهِ، مُنْشَرِحَ الصَّدْرِ
وشيء بليج: مشرق مضيء؛ قال الداخل بن حرام الهذلي:
بِأَحْسَنَ مَضْحَكاً منها وجِيداً،
غَداةَ الحَجْرِ، مَضْحَكُها بَليجُ
والبُلْجَةُ: ما خلف العارض إِلى الأُذن ولا شعر عليه. والبُلْجَةُ والبَلْجَةُ: آخر الليل عند انصداع الفجر. يقال: رأَيت بُلْجَةَ الصبح إِذا رأَيت ضَوْءَهُ. وفي الحديث: ليلة القَدْرِ بَلْجَةٌ أَي مشرقة. والبَلْجَةُ، بالفتح، ويالبُلْجَةُ، بالضم: ضَوْءُ الصبح. وبَلَجَ الصُّبْحُ يَبْلُجُ، بالضم، بُلُوجاً، وانْبَلَجَ، وتَبَلَّجَ: أَسْفَرَ وأَضاء. وتَبَلَّجَ الرجل إِلى الرجل: ضحك وهَشَّ. والبَلَجُ: الفَرَحُ والسرور، وهو بَلْجٌ، وقد بَلِجَتْ صدورُنا. الأَصمعي: بَلِجَ بالشيء وثَلِجَ إِذا فرح، وقد أَبْلَجَني وأَثْلَجَني. وابْلاجَّ الشيءُ: أَضاء. وأَبْلَجَتِ الشمسُ: أَضاءَت. وأَبْلَجَ الحَقُّ: ظهر؛ ويقال: هذا أَمْرٌ أَبْلَجُ أَي واضح؛ وقد أَبَْلَجَهُ: أَوضحه، ومنه قوله: أَلحَقُّ أَبْلَجُ، لا تَخْفَى مَعالِمُهُ،
كالشَّمْسِ تَظْهَرُ في نورٍ وإِبْلاجِ
والبُلُوجُ: الإِشراقُ. وصُبْحٌ أَبْلَجُ بَيِّنُ البَلَجِ أَي مشرق مضيء؛ قال العجاج:
حتى بَدَتْ أَعناقُ صُبْحٍ أَبْلَجا
وكذلك الحق إِذا اتضح؛ يقال: الحقُّ أَبْلَجُ، والباطل لَجْلَجٌ. وكل شيء وَضَحَ: فقد ابْلاجَّ ابْلِيجاجاً. والبُلْجَةُ: الاسْتُ، وفي كتاب كراع: البَلْجَةُ، بالفتح، الاست، قال: وهي البَلْحَةُ، بالحاء. وبَلْجٌ وبَلاَّجٌ وبالِجٌ: أَسماء.

### Türkçe

**البُلْجَةُ** ve **البَلَجُ**: iki kaş arasındaki şeyin uzaklaşmasıdır; ve denildi ki: iki kaş arasındaki (yer), eğer kıldan arınmış/temiz ise (budur); **بَلِجَ** **بَلَجاً**, o hâlde o **أَبْلَجُ**’dur; dişisi **بَلْجاءُ**’dır. Ve denildi ki: **الأَبْلَجُ**; beyaz, güzel, yüzü geniş olandır; uzunlukta ve kısalıkta olur. İbnü’l-A‘râbî: **البُلْجُ**; kılın, ayrım yerlerinin temiz olanıdır. el-Cevherî: **البُلْجَةُ**; iki kaş arasının arılığı/temizliğidir; denir ki: bir adam **أَبْلَجُ** **بَيِّنُ البَلَجِ**’dir, eğer bitişik kaşlı değilse. Ümmü Ma‘bed hadîsinde, Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, vasfında: **أَبْلَجُ الوجهِ**; yani onun yüzü açılmış/parlak, aydınlık olanıdır; kaşın **بَلَجَ**’ini kastetmedi; çünkü onu **القَرَنِ** ile vasfetmektedir. Ve **الأَبْلَجُ**: iki kaşı arasındaki (yer) açıklığa kavuşmuş olup da kaşları bitişmemiş olandır. İbn Şümeyl: **بَلِجَ** adam **يَبْلَجُ**; iki gözü arasındaki (yer) açıklığa kavuştuğu zaman ve bitişik kaşlı olmadığı zaman; o hâlde o **أَبْلَجُ**’dur. Ve **الأَبْلَدُ**; eğer **أَقْرَنَ** değilse. Ve yüzü açık olana denilir: **أَبْلَجُ** ve **بَلْجٌ**. Ve bir adam **أَبْلَجُ** ve **بَلْجٌ** ve **بَلِيجٌ**: iyilikle yüzü açık olandır; el-Hansâ dedi ki:
كَأَنْ لَمْ يَقُلْ: أَهْلاً، لطالِبِ حاجةٍ،
وكان بَلِيجَ الوجهِ، مُنْشَرِحَ الصَّدْرِ

Ve bir şey **بليج**: parlak, ışıklı olandır; el-Huzelî ed-Dâhil b. Harâm dedi ki:
بِأَحْسَنَ مَضْحَكاً منها وجِيداً،
غَداةَ الحَجْرِ، مَضْحَكُها بَليجُ

Ve **البُلْجَةُ**: yanak çıkıntısının arkasından kulağa kadar olan (yer)dir; üzerinde kıl yoktur. Ve **البُلْجَةُ** ile **البَلْجَةُ**: fecrin yarılmasında gecenin sonudur. Denilir ki: sabahın **بُلْجَةَ**’sini gördüm; onun ışığını gördüğün zaman. Hadîste: Kadir gecesi **بَلْجَةٌ**’dir; yani parlaktır. Ve **البَلْجَةُ**, fetih ile; ve **البُلْجَةُ**, damme ile: sabahın ışığıdır. Ve **بَلَجَ** sabah **يَبْلُجُ**, damme ile, **بُلُوجاً**; ve **انْبَلَجَ**, ve **تَبَلَّجَ**: açıldı/aydınlandı ve ışık verdi. Ve **تَبَلَّجَ** adam adama: güldü ve güler yüz gösterdi. Ve **البَلَجُ**: sevinç ve sürurdur; o **بَلْجٌ**’dür; ve göğüslerimiz **بَلِجَتْ**. el-Asma‘î: **بَلِجَ** şey ile ve **ثَلِجَ**; sevindiği zaman; ve beni **أَبْلَجَني** ve **أَثْلَجَني**. Ve **ابْلاجَّ** şey: ışık verdi. Ve güneş **أَبْلَجَتِ**: ışık verdi. Ve **أَبْلَجَ** hak: ortaya çıktı; ve denilir: bu **أَمْرٌ أَبْلَجُ**’dur; yani açık; ve onu **أَبَْلَجَهُ**: onu açıkladı; ve ondan onun sözü:
أَلحَقُّ أَبْلَجُ، لا تَخْفَى مَعالِمُهُ،
كالشَّمْسِ تَظْهَرُ في نورٍ وإِبْلاجِ

Ve **البُلُوجُ**: parlayış/ışıldayıştır. Ve **صُبْحٌ أَبْلَجُ بَيِّنُ البَلَجِ**; yani parlak, ışıklı; el-A‘câc dedi ki:
حتى بَدَتْ أَعناقُ صُبْحٍ أَبْلَجا

Ve hak da böyledir, açıklığa kavuştuğu zaman; denilir: hak **أَبْلَجُ**’dur; bâtıl ise **لَجْلَجٌ**’dir. Ve her şey açıklığa kavuştu: artık **ابْلاجَّ** **ابْلِيجاجاً**. Ve **البُلْجَةُ**: makat/anüstür; ve Kurâ‘ın kitabında: **البَلْجَةُ**, fetih ile, makat/anüstür; dedi ki: ve o **البَلْحَةُ**’dır, **الحاء** ile. Ve **بَلْجٌ** ve **بَلاَّجٌ** ve **بالِجٌ**: isimlerdir.
