# بلح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بلح

البَلَحُ: الخَلالُ، وهو حمل النخل ما دام أَخضر صِغاراً كحِصرِم العنب، واحدته بَلَحة. الأَصمعي: البَلَحُ هو السَّيابُ. وقد أَبْلَحَتِ النخلة إِذا صار ما عليها بَلَحاً. وفي حديث ابن الزبير: ارْجِعُوا، فقد طابَ البَلَحُ؛ ابن الأَثير: هو أَول ما يُرْطِبُ البُسْرُ، والبَلَحُ قبل البُسْر لأَن أَوَّل التمر طَلْعٌ ثم خَلالٌ ثم بَلَحٌ ثم بُسْر ثم رُطَب ثم تَمْر.
والبَلَحِيَّاتُ: قلائد تصنع من البَلَح، عن أَبي حنيفة. والبُلَحُ: طائر أَعظم من النَّسْر أَبْغَثُ اللون مُحْتَرِقُ الرِّيش، يقال: إِنه لا تقع ريشة من ريشه في وسط ريش سائر الطائر إِلا أَحرقته؛ وقيل: هو النَّسْر القديم الهَرِمُ؛ وفي التهذيب: البُلَحُ طائر أَكبر من الرَّخَم، والجمع بِلْحانٌ وبُلْحانٌ.
والبُلُوحُ: تَبَلُّدُ الحامل من تحت الحَمْلِ من ثِقَلِه، وقد بَلَحَ يَبْلَحُ بُلُوحاً، وبَلَّحَ؛ قال أَبو النجم يصف النمل حين يَنْقُلُ الحَبَّ في الحَرّ:
وبَلَح النملُ به بُلُوحا
ويقال: حمل على البعير حتى بَلَح؛ أَبو عبيد: إِذا انقطع من الإِعياء فلم يقدر على التحرُّك، قيل: بَلَحَ. والبالِحُ والمُبالِحُ: الممتنع الغالبُ؛ قال:
ورَدَّ علينا العَدْلُ من آلِ هاشِمٍ
حَرائِبَنا، من كلِّ لِصٍّ مُبالِح
وبالَحَهُمْ: خاصمهم حتى غلبهم وليس بِمُحِقٍّ. وبَلَحَ عليَّ وبَلَّحَ أَي لم أَجد عنده شيئاً. الأَزهري: بَلَح ما على غَريمي إِذا لم يكن عنده شيء. وبَلَحَ الغَريمُ إِذا أَفلس. وبَلَحَتِ البئر تَبْلَحُ بُلوحاً، وهي بالِحٌ: ذهب ماؤُها. وبَلَحَ الماءُ بُلُوحاً إِذا ذهب، وبئر بَلُوحٌ؛ قال الراجز:
ولا الصَّمارِيدُ البِكاءُ البُلْحُ
ابن بُزُرجٍ: البَوالِحُ من الأَرَضين التي قد عُطِّلَتْ فلا تُزْرَعُ ولا تُعْمَر. والبالِحُ: الأَرض التي لا تنبت شيئاً؛ وأَنشد: سَلا لي قُدُورَ الحارِثِيَّةِ: ما تَرَى؟
أَتَبْلَحُ أَم تُعْطِي الوَفاءَ غَرِيمَها؟
التهذيب: بَلَحَتْ خَفارَتُه إِذا لم يفِ؛ وقال بِشْرُ ابن أَبي خازم: أَلا بَلَحَتْ خَفَارَةُ آلِ لأْيٍ،
فلا شاةً تَرُدُّ، ولا بَعيرا
وبَلَح الرجلُ بشهادته يَبْلَح بَلْحاً: كتمها. وبَلَحَ بالأَمر: جَحَده.قال ابن شميل: اسْتَبق رجلان فلما سبق أَحدهما صاحبه تَبالَحا أَي تجاحدا.
والبَلْحةُ والبَلْجة: الاست، عن كراع، والجيم أَعلى وبها بدأَ. وبَلَحَ الرجل بُلُوحاً أَي أَعيا؛ قال الأَعشى:
واشْتَكى الأَوْصالَ منه وبَلَحْ
وبَلَّحَ تَبْليحاً مثله؛ وفي الحديث: لا يزال المؤمن مُعْنِقاً صالحاً ما لم يصب دماً حراماً، فإِذا أَصاب دماً حراماً بَلَّح؛ بَلَّح أَي أَعيا؛ وقد أَبْلَحَه السيرُ فانْقُطِع به؛ يريد وقوعه في الهلاك بإِصابة الدم الحرام، وقد تخفف اللام؛ ومنه الحديث: اسْتَنْفَرْتهم فَبَلَحُوا عليَّ أَي أَبَوْا، كأَنهم أَعْيَوا عن الخُروج معه وإِعانته؛ ومنه الحديث في الذي يدخل الجنة آخِرَ الناسِ، يقال له: اعْدُ ما بَلَغَتْ قدماك، فَيَعْدُو حتى إِذا ما بَلَّح؛ ومنه حديث عليَّ، رضي الله عنه، في الفتن: إِن من ورائكم فتناً وبلاء مُكْلِحاً ومُبْلِحاً أَي مُعْيياً.

### Türkçe

**البَلَحُ**: **الخَلالُ**, ve o, hurma ağacının meyvesidir; yeşil olduğu ve küçük kaldığı müddetçe, üzümün koruğu gibi; onun bir tanesi **بَلَحة**’dır. el-Asmaʿî: **البَلَحُ** o, **السَّيابُ**’dır. Ve hurma ağacı **أَبْلَحَتِ**; üzerindekiler **بَلَحاً** olduğu zaman. İbn ez-Zübeyr’in hadisinde: “Dönün; çünkü **البَلَحُ** hoş oldu”; İbnü’l-Esîr: O, **البُسْرُ**’ün ilk **يُرْطِبُ** olduğu şeydir; ve **البَلَحُ**, **البُسْر**’den öncedir; çünkü hurmanın ilki **طَلْعٌ**, sonra **خَلالٌ**, sonra **بَلَحٌ**, sonra **بُسْر**, sonra **رُطَب**, sonra **تَمْر**’dir.

**والبَلَحِيَّاتُ**: **البَلَح**’tan yapılan gerdanlıklar; Ebû Hanîfe’den. **والبُلَحُ**: akbabadan daha büyük bir kuş; rengi külrengi, tüyü yanık; denir ki: Onun tüylerinden bir tüy, diğer kuşun tüylerinin ortasına düşmez ki onu yakmasın; ve denildi: O, yaşlı, ihtiyar **النَّسْر**’dür; ve et-Tehzîb’de: **البُلَحُ** **الرَّخَم**’dan daha büyük bir kuştur; çoğulu **بِلْحانٌ** ve **بُلْحانٌ**.

**والبُلُوحُ**: yükün ağırlığından dolayı, yükün altından yük taşıyanın sersemleşmesi; ve **بَلَحَ يَبْلَحُ بُلُوحاً**, ve **بَلَّحَ**; Ebû’n-Necm, sıcakta taneyi taşıdığı sırada karıncayı vasfederek dedi:
وبَلَح النملُ به بُلُوحا

Ve denilir: Deveye yükledi, ta ki **بَلَحَ**; Ebû ʿUbeyd: Bitkinlikten kesildiği, artık hareket etmeye güç yetiremediği zaman, “**بَلَحَ**” denir. **والبالِحُ** ve **المُبالِحُ**: engelleyen, galip gelen; dedi ki:
ورَدَّ علينا العَدْلُ من آلِ هاشِمٍ
حَرائِبَنا، من كلِّ لِصٍّ مُبالِح

Ve **بالَحَهُمْ**: onları, haklı olmadığı hâlde, galip gelinceye kadar çekişti. Ve **بَلَحَ عليَّ** ve **بَلَّحَ**: yani onun yanında bir şey bulmadım. el-Ezherî: **بَلَح** benim borçlumun üzerinde olan şey; onda bir şey olmadığı zaman. Ve borçlu **بَلَحَ**; iflas ettiği zaman. Ve kuyu **بَلَحَتِ** **تَبْلَحُ بُلوحاً**, ve o **بالِحٌ**’tir: suyu gitti. Ve su **بَلَحَ** **بُلُوحاً**; gittiği zaman; ve **بئر بَلُوحٌ**; râciz dedi ki:
ولا الصَّمارِيدُ البِكاءُ البُلْحُ

İbn Büzurc: **البَوالِحُ**, ekilmekten ve imar edilmekten bırakılmış, artık ekilmeyen ve imar edilmeyen topraklardandır. Ve **والبالِحُ**: hiçbir şey bitirmeyen toprak; ve inşad etti:
سَلا لي قُدُورَ الحارِثِيَّةِ: ما تَرَى؟
أَتَبْلَحُ أَم تُعْطِي الوَفاءَ غَرِيمَها؟

et-Tehzîb: Onun himayesi **بَلَحَتْ**; vefa etmediği zaman; ve Bişr b. Ebî Hâzim dedi:
أَلا بَلَحَتْ خَفَارَةُ آلِ لأْيٍ،
فلا شاةً تَرُدُّ، ولا بَعيرا

Ve adam, şahitliğiyle **بَلَحَ** **يَبْلَح بَلْحاً**: onu gizledi. Ve **بَلَحَ بالأَمر**: onu inkâr etti. İbn Şümeyl dedi: İki adam yarıştı; birisi arkadaşını geçince **تَبالَحا**; yani birbirlerini inkâr ettiler.

**والبَلْحةُ** ve **البَلْجة**: makat; Kurâʿ’dan; ve **الجيم** daha üstündür ve onunla başladı. Ve adam **بَلَحَ** **بُلُوحاً**: yani yoruldu; el-Aʿşâ dedi:
واشْتَكى الأَوْصالَ منه وبَلَحْ

Ve **بَلَّحَ تَبْليحاً**: onun gibidir; ve hadiste: “Mümin, haram bir kan dökmedikçe, daima iyi bir şekilde koşar hâlde kalır; haram bir kan döktüğü zaman **بَلَّح**”; **بَلَّح** yani yoruldu; ve yürüyüş onu **أَبْلَحَه**; böylece onunla kesildi; haram kanı dökmekle helâke düşmesini ister; ve **اللام** hafifletilebilir; ve ondan hadiste: “Onları seferber ettim de bana karşı **فَبَلَحُوا**”; yani reddettiler; sanki onunla çıkmaktan ve ona yardım etmekten aciz kalmış gibi; ve ondan, insanların en son cennete giren kimse hakkındaki hadiste: Ona denir ki: “Ayakların ulaştığı yere kadar koş”; o da koşar; nihayet **بَلَّح** ettiği zaman; ve ondan, Ali’nin, Allah ondan razı olsun, fitneler hakkında hadisi: “Arkanızda fitneler ve **بلاء مُكْلِحاً ومُبْلِحاً** vardır”; yani yoran.
