# بلع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بلع

بَلِعَهُ
1 بَلِعَهُ بلع بلعه بلعة , (S, Msb, K,) aor. بَلَعَ , (Msb, K,) inf. n. بَلْعٌ, (TA, [and the same is indicated in the K,]) or بَلَعٌ when the object is food, but بَلْعٌ when it is water or spittle; (Msb;) and بَلَعَهُ, aor. بَلَعَ , inf. n. بَلْعٌ; (Msb;) and ↓ ابتلعهُ ; (S, Msb, K;) and ↓ تبلّعهُ; (IAar;) and ↓ بَلْعَمَهُ, inf. n. بَلْعَمَةٌ; (S * and TA in art. بلعم;) He swallowed it. (IAar, TA.) It is said in a proverb, لَا يَصْلُحُ رِيقًا ↓ رَفِيقًا مِنْ لمْ يَبْتَلِعْ [He is not suitable, or fit, for being a companion who does not swallow his spittle; meaning, (assumed tropical:) who does not restrain his anger]. (TA.) You say also, اللُّقْمَةَ ↓ بَلْعَمَ meaning He ate the morsel. (TA in art. بلعم.) And بَلَعَ الطَّعَامَ and ↓ ابتلعهُ also signify [He swallowed the food without chewing it;] he did not chew the food. (TA.)

بلّع الشَّيْبُ فِيهِ
2 بلّع الشَّيْبُ فِيهِ ذ , (K,) or فِى رَأْسِهِ, (S, TA,) inf. n. تَبْلِيعٌ, (S, K,) Hoariness began to appear (S, K) upon him, (K,) or upon his head: (S:) or rose: (A, TA:) or spread much. (TA.) [See also بَلَّغَ.] Hassلn says,
قَدْ بَلَّعَتْ بِى ذُرْأَةٌ فَأَلْحَفَتْ
[Hoariness, or grayness, or the like, had begun to appear, &c., upon me, and marred me]; making the verb trans. by بِ because it has the meaning of قَدْ آلَمَتْ [it had given pain, and this verb is thus made trans.]; or substituting بِى for فِىَّ on account of the measure, which would not be right if he said فِىَّ. (TA.) You say also, فِيهِ الشَّيْبُ ↓ تبلّع Hoariness appeared upon him. (IAar.)

ابلعهُ الشَّىْءَ
4 ابلعهُ الشَّىْءَ ذ (S, K, * TA) He made him to swallow the thing: (S, TA:) or he enabled him to swallow the thing. (K, * TA.) You say, أَبْلِعْنِى رِيقِى [Suffer thou me to swallow my spittle;] give thou me time to swallow my spittle. (K, TA.)

5 تَبَلَّعَ see 1: -A2- and 2.

8 اـِبْتَلَعَ see 1, in three places.

بَلْعَمَ
Q. Q. 1 بَلْعَمَ بلعم : see 1, in two places. [The م in this word is generally held to be augmentative: see بَلْعَمٌ.]

بُلَعٌ
بُلَعٌ بلع , applied to a man, Voracious; a great eater; as also ↓ بُلَعَةٌ and ↓ مِبْلَعٌ (K) and ↓ بَوْلَعٌ: (IAar, K:) [↓ بَلَّاعْ signifies the same:] and ↓ هِبْلَعٌ, (S and K in art. هبلع,) in which the ه is said by some to be augmentative, (TA,) and ↓ هَبَلَّعٌ (Lth, K) and ↓ هِبْلَاعٌ, (IDrd, K,) also signify the same; (S in art. هبلع;) or voracious, or a great eater, who takes large mouthfuls, and is wide in the حُنْجُور [app. here meaning the fauces]: (Lth, and K in art. مبلع:) and ↓ بُلَعَةٌ, applied to a woman, one who swallows everything. (Fr.) ↓ يَا بَلَّاعَ الأَيْرِ [app. meaning يَا مَأْبُونُ] is an expression of vituperation used by the people of Syria. (TA.) ― -b2- سَعْدُ بُلَعَ, (Lth, S, K,) determinate, (Lth, K,) [the latter word imperfectly decl.,] One of the Mansions of the Moon; (S, K;) [namely, the Twenty-third;] which rose [aurorally], (S, K,) as they assert, (S,) when God said, يَا أَرْضُ ابْلضعِى مَآءَكِ [Kur xi. 46]; (S, K;) consisting of two stars near together; (S;) or two stars, straight (مُسْتَوِيَانِ) in course, (IKt, K,) or near together and oblique; (TA;) one of them dim, and the other bright, and called ↓ بَالِعٌ, as though it swallowed the former, (IKt, K, TA,) namely, the dim one, and took its light: (TA:) it rises [aurorally] in the last night but one [lit. one night remaining] of كَانُون الآخِر [Jan., O. S.], and sets [aurorally] when one night has passed of آب [Aug., O. S.]. (IKt, K.) [Accord. to my calculation, it thus rose in Arabia about the commencement of the era of the Flight, on the 29th of Jan., O. S., and set aurorally on the 30th of July. See مَنَازِلِ القَمَرِ, in art. نزل: and see also سَعْدٌ.] The rhyming-proser of the Arabs says, اـِذَا طَلَعَ سَعْدُ بُلَعْ اِقْتَحَمَ الرُّبَعْ وَ لَحِقَ الهُبَعْ وَصِيَدَ المُرَعْ وَصَارَ فِى الأَرْضِ لُمَعْ [When Saad-Bula' rises aurorally,] the رُبَع [or young camel brought forth in the season called رَبِيع, which is the beginning of the breeding-time,] becomes strong in his walk, and quick, but not strong to labour, and the هُبَع [or young camel brought forth in the end of the breeding-time] acquires some strength, and attains to him, and the مُرَع, a kind of bird, is then, it seems, caught, or snared, [and parts differing in colour from the rest become apparent in the earth.] (TA.) -A2- Also The hole, or perforation, of the بَكْرَة [or sheave of a pulley]: n. un. with ة: (K:) or the hole, or perforation, in the قَامَة of the بَكْرَة [which here means the pulley, or sheave with its apparatus]: (S:) or ↓ بُلَعَةُ has this latter signification; and بُلَعٌ is its pl.; [or is a coll. gen. n.;] so explained by Az; and this is the correct explanation. (Marginal note in a copy of the S.)

بُلْعَةٌ
بُلْعَةٌ بلع بلعه بلعة A gulp, or as much as one swallows at once, of beverage; like جُرْعَةٌ. (TA.)

بُلَعَةٌ
بُلَعَةٌ بلع بلعه بلعة , as an epithet: see بُلَعٌ, in two places: -A2- and as a subst.: see the same, last sentence.

بَلْعَمٌ
بَلْعَمٌ بلعم , applied to a man, (S,) That eats much, and swallows food vehemently. (S, K *) The م is augmentative, (S,) accord. to most authorities. (TA.)

بُلْعُمٌ
بُلْعُمٌ بلعم : see what next follows.

بُلْعُومٌ
بُلْعُومٌ بلعوم and ↓ بُلْعُمٌ; (Msb, and S and K in art. بلعم;) the latter a contraction of the former; the م augmentative; (Msb;) The place of passage of the food in the حَلْق; (S, Msb, K, TA;) the gullet, or œsophagus; (S, Msb;) as also ↓ مَبْلَعٌ: (TA:) or this last, i. q. حَلْقٌ [which is properly the fauces; but by a synecdoche, the throat, or gullet]. (K.) [See an ex. voce سُرْمٌ.] -A2- Also, the first, A torrent, in ground such as is termed قُفّ, entering into the earth. (AHn, and K in art. بلعم.) -A3- And The whiteness that is upon the lip of the ass, (K in art. بلعم,) at the extremity of the mouth- (TA in that art.)

بَلُوعٌ
بَلُوعٌ بلوع a subst- signifying A medicine which is swallowed. (TA.) ― -b2- Beverage: or wine: syn. شَرَابٌ. (TA.) -A2- قِدْرٌ بَلُوعٌ (tropical:) A wide cooking-pot, (A, K, TA,) that swallows what is thrown into it. (A, TA.)

بَلَّاعٌ
بَلَّاعٌ بلاع : see بُلَعٌ, in two places.

بَلَّاعَةٌ
بَلَّاعَةٌ بلاعه بلاعة : see بَالُوعَةٌ.

بَلُّوعَةٌ
بَلُّوعَةٌ بلاعة بلوعه بلوعة لوعة : see بَالُوعَةٌ.

بُلَّيْعَةٌ
بُلَّيْعَةٌ بليعه بليعة : see بَالُوعَةٌ.

بَالِعٌ
بَالِعٌ بالع : see بُلَعٌ.

بَوْلَعٌ
بَوْلَعٌ بولع ولع : see بُلَعٌ.

بَالُوعَةٌ
بَالُوعَةٌ بالوع بالوعه بالوعة , (S, Msb, K,) of the dial. of El-Basrah, (TA,) and ↓ بَلُّوعَةٌ, (S, Msb, K,) and ↓ بَلَّاعَةٌ, (K,) and ↓ بُلَّيْعَةٌ, (TA,) A hole, or perforation, in the midst of a house; (S;) a sink-hole; a hole, or perforation, into which water descends: (Msb:) or a well that is dug (K, TA) in the midst of a house, (TA,) narrow at the head, into which run the rain-water and the like: (K, TA:) pl. [of the first] بَوَالِيعُ (Sgh, K) and [of the others] بَلَالِيعُ. (S, Sgh, K.)

مَبْلَعٌ
مَبْلَعٌ مبلع : see بُلْعُومٌ.

مِبْلَعٌ
مِبْلَعٌ مبلع : see بُلَعٌ.

مُبْلَعَةٌ
مُبْلَعَةٌ مبلعه مبلعة A well (رَكِيَّةٌ) cased with stones, or with baked bricks, from the bottom to the brink: (O, TS, K:) from Ibn-' Abbلd. (TA.)

هِبْلَعٌ
هِبْلَعٌ هبلع : see بُلَعٌ.

هَبَلَّعٌ
هَبَلَّعٌ هبلع : see بُلَعٌ.

هِبْلَاعٌ
هِبْلَاعٌ هبلاع : see بُلَعٌ.

### Türkçe

**بَلِعَهُ**
1 **بَلِعَهُ** **بلع** **بلعه** **بلعة**; (S, Msb, K,) muzârîsi **بَلَعَ**; (Msb, K,) mastarı **بَلْعٌ**, (TA, [ve aynısı K’da da işaret edilmiştir,]) yahut mef‘ûl yiyecek olduğunda **بَلَعٌ**, fakat su veya tükürük olduğunda **بَلْعٌ**; (Msb;) ve **بَلَعَهُ**, muzârîsi **بَلَعَ**, mastarı **بَلْعٌ**; (Msb;) ve ↓ **ابتلعهُ**; (S, Msb, K;) ve ↓ **تبلّعهُ**; (IAar;) ve ↓ **بَلْعَمَهُ**, mastarı **بَلْعَمَةٌ**; (S* ve TA, **بلعم** maddesinde;) Onu yuttu. (IAar, TA.) Bir darbımeselde şöyle denir: **لَا يَصْلُحُ رِيقًا** ↓ **رَفِيقًا مِنْ لمْ يَبْتَلِعْ** [Tükürüğünü yutmayan kimse, arkadaş olmaya elverişli değildir; mânâsı, (mecaz kabul edilerek:) öfkesini dizginlemeyen]. (TA.) Yine şöyle dersin: **اللُّقْمَةَ** ↓ **بَلْعَمَ**; yani lokmayı yedi. (TA, **بلعم** maddesinde.) Ve **بَلَعَ الطَّعَامَ** ve ↓ **ابتلعهُ** dahi şu mânâya gelir: [Yemeği çiğnemeden yuttu;] yemeği çiğnemedi. (TA.)

**بلّع الشَّيْبُ فِيهِ**
2 **بلّع الشَّيْبُ فِيهِ** ذ, (K,) yahut **فِى رَأْسِهِ**, (S, TA,) mastarı **تَبْلِيعٌ**, (S, K,) Aklaşma (S, K) onda (K) yahut başında (S) görünmeye başladı: (S:) yahut yükseldi: (A, TA:) yahut çokça yayıldı. (TA.) [Ayrıca **بَلَّغَ**’a bak.] Hassân der ki,
قَدْ بَلَّعَتْ بِى ذُرْأَةٌ فَأَلْحَفَتْ
[Aklaşma yahut kırlaşma yahut benzeri, bende görünmeye başlamıştı vb., ve beni bozdu]; fiili **بِ** ile müteaddî kılması, onda **قَدْ آلَمَتْ** [acı vermişti; ve bu fiil böylece müteaddî kılınır] mânâsı bulunduğu içindir; yahut vezin sebebiyle **فِىَّ** yerine **بِى**’yi ikame etmiştir; zira **فِىَّ** dese doğru olmazdı. (TA.) Yine şöyle dersin: **فِيهِ الشَّيْبُ** ↓ **تبلّع**; Aklaşma onun üzerinde göründü. (IAar.)

**ابلعهُ الشَّىْءَ**
4 **ابلعهُ الشَّىْءَ** ذ (S, K,* TA) Ona şeyi yutturdu: (S, TA:) yahut ona şeyi yutmaya imkân verdi. (K,* TA.) Şöyle dersin: **أَبْلِعْنِى رِيقِى** [Tükürüğümü yutmama müsaade et;] tükürüğümü yutmam için bana vakit ver. (K, TA.)

5 **تَبَلَّعَ**: 1’e bak: -A2- ve 2.

8 **اـِبْتَلَعَ**: 1’e bak, üç yerde.

**بَلْعَمَ**
Q. Q. 1 **بَلْعَمَ** **بلعم**: 1’e bak, iki yerde. [Bu kelimedeki **م**’nin genellikle ziyade olduğu kabul edilir: **بَلْعَمٌ**’a bak.]

**بُلَعٌ**
**بُلَعٌ** **بلع**, bir erkeğe sıfat olarak: Obur; çok yiyen; bunun gibi ↓ **بُلَعَةٌ** ve ↓ **مِبْلَعٌ** (K) ve ↓ **بَوْلَعٌ**: (IAar, K:) [↓ **بَلَّاعْ** da aynı mânâyı ifade eder:] ve ↓ **هِبْلَعٌ**, (S ve K, **هبلع** maddesinde,) ki buradaki **ه**’nin bazılarınca ziyade olduğu söylenir, (TA,) ve ↓ **هَبَلَّعٌ** (Lth, K) ve ↓ **هِبْلَاعٌ**, (IDrd, K,) dahi aynı mânâya gelir; (S, **هبلع** maddesinde;) yahut obur, yahut büyük lokmalar alan ve **حُنْجُور** [burada görünüşe göre yutaklar mânâsında] bakımından geniş olan çok yiyen: (Lth, ve K, **مبلع** maddesinde:) ve ↓ **بُلَعَةٌ**, bir kadına uygulanınca, her şeyi yutan kimse. (Fr.) ↓ **يَا بَلَّاعَ الأَيْرِ** [görünüşe göre **يَا مَأْبُونُ** mânâsında] Şam halkının kullandığı bir sövme ifadesidir. (TA.) ― -b2- **سَعْدُ بُلَعَ**, (Lth, S, K,) belirli (Lth, K,) [son kelime gayr-i munsarif olarak,] Ayın menzillerinden biridir; (S, K;) [yani yirmi üçüncü;] onların iddia ettiklerine göre (S, K) [fecrî] doğuşu, (S,) Allah’ın “**يَا أَرْضُ ابْلضعِى مَآءَكِ**” [Kur’ân xi. 46] dediği vakitte idi; (S, K;) birbirine yakın iki yıldızdan oluşur; (S;) yahut seyirde düz (**مُسْتَوِيَانِ**) iki yıldızdır, (IKt, K,) yahut birbirine yakın ve eğik; (TA;) bunlardan biri sönük, diğeri parlaktır; ve parlak olana ↓ **بَالِعٌ** denir; sanki o, ötekini (IKt, K, TA) —yani sönük olanı— yutmuş ve onun ışığını almıştır: (TA:) **كَانُون الآخِر**’in [Ocak, eski takvim] sondan bir önceki gecesinde [fecrî] doğar, ve **آب**’ın [Ağustos, eski takvim] bir gecesi geçince [fecrî] batar. (IKt, K.) [Hesabıma göre, böylece Arabistan’da Hicret devrinin başlangıcı civarında 29 Ocak’ta (eski takvim) doğmuş ve 30 Temmuz’da fecrî batmıştır. **مَنَازِلِ القَمَرِ**’e bak, **نزل** maddesinde: ve ayrıca **سَعْدٌ**’a da bak.] Arapların secili söyleyeni der ki: **اـِذَا طَلَعَ سَعْدُ بُلَعْ اِقْتَحَمَ الرُّبَعْ وَ لَحِقَ الهُبَعْ وَصِيَدَ المُرَعْ وَصَارَ فِى الأَرْضِ لُمَعْ** [Sa‘d-Bula‘ fecrî doğduğunda,] **الرُّبَعْ** [yahut **رَبِيع** denilen mevsimde doğan, ki bu çiftleşme vaktinin başlangıcıdır, genç deve] yürüyüşünde kuvvetlenir ve çevikleşir, fakat işe koşmaya kuvvetli olmaz; ve **الهُبَعْ** [yahut çiftleşme vaktinin sonunda doğan genç deve] bir miktar kuvvet kazanır ve ona yetişir; ve **المُرَعْ**, bir kuş türü, o vakit, görünüşe göre, yakalanır yahut tuzağa düşürülür; [ve yeryüzünde geri kalanından farklı renkte parçalar belirgin olur.] (TA.) -A2- Ayrıca **بَكْرَة**’nin [yahut bir makaranın kasnağının] deliği yahut perforasyonu: tekili **ة** ile: (K:) yahut **بَكْرَة**’nin **قَامَة**’sindeki delik yahut perforasyon [burada **بَكْرَة**, düzeniyle birlikte makara yahut kasnak demektir]: (S:) yahut ↓ **بُلَعَةُ** bu son mânâyı taşır; ve **بُلَعٌ** onun çoğuludur; [yahut cins isimdir;] Az tarafından böyle açıklanmıştır; ve doğru açıklama budur. (S’nin bir nüshasının kenar notu.)

**بُلْعَةٌ**
**بُلْعَةٌ** **بلع** **بلعه** **بلعة**: İçecekten bir yudum; yahut bir defada yutulan miktar; **جُرْعَةٌ** gibi. (TA.)

**بُلَعَةٌ**
**بُلَعَةٌ** **بلع** **بلعه** **بلعة**, sıfat olarak: **بُلَعٌ**’a bak, iki yerde: -A2- ve isim olarak: aynı yere bak, son cümle.

**بَلْعَمٌ**
**بَلْعَمٌ** **بلعم**, bir erkeğe uygulanınca, (S,) Çok yiyen ve yemeği şiddetle yutan. (S, K*) **م** çoğu otoriteye göre ziyadedir. (TA.)

**بُلْعُمٌ**
**بُلْعُمٌ** **بلعم**: bir sonraki şeye bak.

**بُلْعُومٌ**
**بُلْعُومٌ** **بلعوم** ve ↓ **بُلْعُمٌ**; (Msb, ve S ve K, **بلعم** maddesinde;) ikincisi birincinin kısaltmasıdır; **م** ziyadedir; (Msb;) **حَلْق**’ta yemeğin geçiş yeri; (S, Msb, K, TA;) yemek borusu; (S, Msb;) bunun gibi ↓ **مَبْلَعٌ**: (TA:) yahut bu sonuncusu, **حَلْقٌ** ile aynı mânâdadır [ki aslında yutaklardır; fakat mecaz-ı mürsel ile boğaz yahut yemek borusu]. (K.) [**سُرْمٌ** kelimesinde bir örneğe bak.] -A2- Ayrıca birincisi: **قُفّ** denilen türden arazide, yere giren bir sel yatağı. (AHn, ve K, **بلعم** maddesinde.) -A3- Ve eşeğin dudağı üzerinde bulunan beyazlık, (K, **بلعم** maddesinde,) ağzın ucunda— (TA, o maddede.)

**بَلُوعٌ**
**بَلُوعٌ** **بلوع**, yutulan bir ilâç mânâsına gelen bir isimdir. (TA.) ― -b2- İçecek: yahut şarap: eş anlamlısı **شَرَابٌ**. (TA.) -A2- **قِدْرٌ بَلُوعٌ** (mecaz:) İçine atılanı yutan geniş bir tencere. (A, K, TA,) (A, TA.)

**بَلَّاعٌ**
**بَلَّاعٌ** **بلاع**: **بُلَعٌ**’a bak, iki yerde.

**بَلَّاعَةٌ**
**بَلَّاعَةٌ** **بلاعه** **بلاعة**: **بَالُوعَةٌ**’ye bak.

**بَلُّوعَةٌ**
**بَلُّوعَةٌ** **بلاعة** **بلوعه** **بلوعة** **لوعة**: **بَالُوعَةٌ**’ye bak.

**بُلَّيْعَةٌ**
**بُلَّيْعَةٌ** **بليعه** **بليعة**: **بَالُوعَةٌ**’ye bak.

**بَالِعٌ**
**بَالِعٌ** **بالع**: **بُلَعٌ**’a bak.

**بَوْلَعٌ**
**بَوْلَعٌ** **بولع** **ولع**: **بُلَعٌ**’a bak.

**بَالُوعَةٌ**
**بَالُوعَةٌ** **بالوع** **بالوعه** **بالوعة**, (S, Msb, K,) Basra lehçesinden, (TA,) ve ↓ **بَلُّوعَةٌ**, (S, Msb, K,) ve ↓ **بَلَّاعَةٌ**, (K,) ve ↓ **بُلَّيْعَةٌ**, (TA,) Bir evin ortasındaki delik yahut perforasyon; (S;) bir çöküntü deliği; suyun içine indiği delik yahut perforasyon: (Msb:) yahut bir evin ortasında kazılan (K, TA) bir kuyu; (TA,) baş kısmı dar olup içine yağmur suyu ve benzeri akan: (K, TA:) çoğulu [birincinin] **بَوَالِيعُ** (Sgh, K) ve [ötekilerin] **بَلَالِيعُ**. (S, Sgh, K.)

**مَبْلَعٌ**
**مَبْلَعٌ** **مبلع**: **بُلْعُومٌ**’a bak.

**مِبْلَعٌ**
**مِبْلَعٌ** **مبلع**: **بُلَعٌ**’a bak.

**مُبْلَعَةٌ**
**مُبْلَعَةٌ** **مبلعه** **مبلعة**: Dipten ağıza kadar taşla yahut pişmiş tuğlayla kaplanmış bir kuyu (**رَكِيَّةٌ**). (O, TS, K:) İbn-‘Abbâd’dan. (TA.)

**هِبْلَعٌ**
**هِبْلَعٌ** **هبلع**: **بُلَعٌ**’a bak.

**هَبَلَّعٌ**
**هَبَلَّعٌ** **هبلع**: **بُلَعٌ**’a bak.

**هِبْلَاعٌ**
**هِبْلَاعٌ** **هبلاع**: **بُلَعٌ**’a bak.
