# بلغ (ب-ل-غ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%BA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

İş ayakkabısı

- Harfler: ب - ل - غ
- Kur'an'da: 77 geçiş · 73 ayet · 44 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (44)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْبَلَاغُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%8F.md) | الْفَعَالُ | Ulaşmak | 11 | 11 | [3:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/3:20.md) |
| [بَلَغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E.md) | فَعَلَ | Ulaştı | 9 | 9 | [6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:19.md) |
| [يَبْلُغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E.md) | يَفْعُلَ | Ulaşır | 5 | 5 | [2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:196.md) |
| [أَبْلَغْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلْتُكُمْ | Size ulaştırdım | 3 | 3 | [7:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:79.md) |
| [أُبَلِّغُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8F%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%91%D8%BA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أُفَعِّلُكُمْ | Size ulaştırırım | 2 | 2 | [7:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:62.md) |
| [بَالِغَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَاعِلَةٌ | Ulaşan | 2 | 2 | [54:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/54:5.md) |
| [بَلَاغٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%8C.md) | فَعَالٌ | Ulaşmak | 2 | 2 | [14:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/14:52.md) |
| [بَلَغَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | فَعَلَتْ | Ulaştı | 2 | 2 | [56:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/56:83.md) |
| [بَلَغُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعَلُوا | Ulaştılar | 2 | 2 | [4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/4:6.md) |
| [بَلَغْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | فَعَلْنَ | Ulaştılar | 2 | 2 | [2:234](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:234.md) |
| [فَبَلَغْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | فَفَعَلْنَ | Ulaştılar | 2 | 2 | [2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:231.md) |
| [لِتَبْلُغُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | لِتَفْعُلُوا | Ulaşmanız için | 2 | 2 | [22:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/22:5.md) |
| [وَلِتَبْلُغُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلِتَفْعُلُوا | Ve ulaşmanız için | 2 | 2 | [40:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:67.md) |
| [أَبْلَغُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | أَفْعَلُوا | Ulaştırdılar | 1 | 1 | [72:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/72:28.md) |
| [أَبْلُغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E.md) | أَفْعُلَ | Ulaşırım | 1 | 1 | [18:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:60.md) |
| [أَبْلُغُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8F.md) | أَفْعُلُ | Ulaşırım | 1 | 1 | [40:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:36.md) |
| [أَبْلِغْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | أَفْعِلْهُ | Ona ulaştır | 1 | 1 | [9:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/9:6.md) |
| [الْبَالِغَةُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%8E%D8%A9%D9%8F.md) | الْفَاعِلَةُ | Ulaşan | 1 | 1 | [6:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:149.md) |
| [بَالِغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%8E.md) | فَاعِلَ | Ulaşan | 1 | 1 | [5:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:95.md) |
| [بَالِغُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%8F.md) | فَاعِلُ | Ulaşan | 1 | 1 | [65:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/65:3.md) |
| [بَالِغُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَاعِلُوهُ | Ona ulaşanlar | 1 | 1 | [7:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:135.md) |
| [بَالِغِيهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%90.md) | فَاعِلِيهِ | Ona ulaşanlar | 1 | 1 | [16:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/16:7.md) |
| [بَلَاغًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَالًا | Ulaşmak | 1 | 1 | [72:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/72:23.md) |
| [بَلَغَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَا | İkisi ulaştı | 1 | 1 | [18:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:61.md) |
| [بَلَغَنِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | فَعَلَنِيَ | Bana ulaştı | 1 | 1 | [3:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/3:40.md) |
| [بَلَغْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | فَعَلْتَ | Ulaştın | 1 | 1 | [18:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:76.md) |
| [بَلَغْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | فَعَلْتُ | Ulaştım | 1 | 1 | [19:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/19:8.md) |
| [بَلَّغْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%91%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | فَعَّلْتَ | Ulaştırdın | 1 | 1 | [5:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:67.md) |
| [بَلِيغًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D8%BA%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Ulaşan | 1 | 1 | [4:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/4:63.md) |
| [بَلِّغْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%91%D8%BA%D9%92.md) | فَعِّلْ | Ulaştır | 1 | 1 | [5:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:67.md) |
| [بِبَالِغِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%90%D9%87%D9%90.md) | بِفَاعِلِهِهُ | Ona ulaşan | 1 | 1 | [13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/13:14.md) |
| [بِبَالِغِيهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%BA%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%90.md) | بِفَاعِلِيهِ | Ona ulaşanlar | 1 | 1 | [40:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:56.md) |
| [تَبْلُغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E.md) | تَفْعُلَ | Ulaşırsın | 1 | 1 | [17:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/17:37.md) |
| [لَبَلَاغًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%BA%D9%8B%D8%A7.md) | لَفَعَالًا | Ulaşmak | 1 | 1 | [21:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/21:106.md) |
| [لِيَبْلُغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E.md) | لِيَفْعُلَ | Ulaşması için | 1 | 1 | [13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/13:14.md) |
| [مَبْلَغُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%85%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مَفْعَلُهُمْ | Onların ulaşma yeri | 1 | 1 | [53:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/53:30.md) |
| [وَأُبَلِّغُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8F%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%91%D8%BA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَأُفَعِّلُكُمْ | Ve size ulaştırırım | 1 | 1 | [46:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/46:23.md) |
| [وَبَلَغَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E.md) | وَفَعَلَ | Ve ulaştı | 1 | 1 | [46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/46:15.md) |
| [وَبَلَغَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | وَفَعَلَتْ | Ve ulaştı | 1 | 1 | [33:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/33:10.md) |
| [وَبَلَغْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%BA%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعَلْنَا | Ve ulaştık | 1 | 1 | [6:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:128.md) |
| [يَبْلُغَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعُلَا | İkisi ulaşır | 1 | 1 | [18:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:82.md) |
| [يَبْلُغَنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | يَفْعُلَنَّ | Kesinlikle ulaşacak | 1 | 1 | [17:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/17:23.md) |
| [يَبْلُغُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%BA%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْعُلُوا | Ulaşırlar | 1 | 1 | [24:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/24:58.md) |
| [يُبَلِّغُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A8%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%91%D8%BA%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفَعِّلُونَ | Ulaştırırlar | 1 | 1 | [33:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/33:39.md) |

## Mücavir kökler — 118 mücavir (384 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 36 · İcl havuz demektir
2. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 19 ortak ayet · G² 26 · Saçak demektir
3. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 23 · Sicim bağıdır
4. [طفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 22 · Yeni doğan çocuktur
5. [نصح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%AD.md) — 4 ortak ayet · G² 22 · Dikiş demektir
6. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 6 ortak ayet · G² 15 · Tanınan ile
7. [يتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AA%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
8. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 15 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
9. [وعظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%B8.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir
10. [فعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 14 · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
11. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · “On” demektir
12. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 20 ortak ayet · G² 14 · Dağın sivri noktası demektir
13. [غلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 13 · Ğulam, Genç, delikanlı demektir
14. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 13 · Gem demektir
15. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 9 ortak ayet · G² 12 · Veli arka demektir
16. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 14 ortak ayet · G² 11 · Şey
17. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 14 ortak ayet · G² 11 · Beyn topraktaki yarık demektir
18. [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Nikah
19. [علق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Sülük demektir
20. [حلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Halim meme ucu demektir
21. [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Denk tutuyorlar
22. [عقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · “Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır
23. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Haml: İple yüklenen yük demektir
24. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 34 ortak ayet · G² 9 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
25. [حجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Hacebe kaş demektir
26. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Kadınlar
27. [عزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Kesin karar
28. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Sülle çokluk demektir
29. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
30. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · “Sume” damga demektir
31. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Kanat demektir
32. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Su birikintisidir
33. [نطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
34. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Hiram keçe demektir
35. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Yaşlı adamdır
36. [شهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
37. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 6 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
38. [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi
39. [ربع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
40. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Dalk” sansar demektir
41. [وصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…
42. [ترب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Toprak demektir
43. [عمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “U’mare” katlı bina demektir
44. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 13 ortak ayet · G² 5 · Hayvanların ön ayaklarına denir
45. [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Koku veren yağdır
46. [وضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B6%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Koyar
47. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
48. [حسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Hisbe okun nişangah kısmına denir
49. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Sahip
50. [شمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Güneş demektir
51. [كفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Dengi” demektir
52. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
53. [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Ön dişler demektir
54. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
55. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Yumruk demektir
56. [عهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Söz
57. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
58. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Onların malları
59. [بحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Bahr deniz demektir
60. [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Hafız çanta demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%BA/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بلغ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md), [لحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82.md), [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md) |
| Zıt Kök | [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir mesafeyi, süreyi veya aşamayı katederek hedeflenen sınıra veya nihayete tam olarak erişmek |
| Çekirdek Özet 2 | Mesajın, emrin, ecelin, olgunluğun veya ilahi hükmün nihai gayesine ve muhatabına noksansız ulaştırılması |
| Çekirdek Özet 3 | Sorumluluğun tebliğ ile başlaması; potansiyelin fiili kemale ererek kesin bağlayıcılık ve hüküm doğurması |
| Kritik Hata Riski | Tebliği salt kuru bir duyuru veya söz aktarımı sayıp, mesajın muhatabın idrak sınırına ulaşıp hüccet oluşturma boyutunu yok saymak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بل | Nemlenme, ıslanma, yayılma, bir yere sızıp nüfuz etme veya hedefe doğru akıp yerleşme hareketi; nitekim [بلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%AF.md) kökünde yerleşip yurt tutma, [بلس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B3.md) kökünde çakılıp kalma, [بلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md) kökünde içe çekip yutma, [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) kökünde ise içine işleyip sınama anlamı mevcuttur | غ | Çekirdekteki yayılma ve nüfuz etme hareketine derinlik, nihai bir sınıra dayanma ve örtülü yahut uzak ufka temas etme boyutu katarak erişimi tam bir sona vardırmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Hareketin başladığı mahfuz alan, çıkış odağı veya varılacak hedefin iç sınırı |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir gayeye doğru yönelme, sevk edilme, mesafeyi aşma ivmesi ve iletim |
| غ | derinlik, örtülü sınır, ufka yöneliş (türetme imge) | İkiz harfi olan ع göz ve kaynak imgesi temelinde, boğazın derinliğinden gelen ses tonuyla gizli, uzak veya nihai hududa temas etme |
| بلغ | Bir merkezden sevk ve yöneliş ivmesiyle yola çıkıp nihai ve derin sınıra fiilen temas etme | Çıkış noktasından yönlendirilen bir gücün, sözün veya varlığın aradaki mesafeyi aşarak hedeflenen son sınıra tam olarak erişmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yolcunun gideceği menzile tam varması, atlının dizginini uzatarak hedefine erişmesi; bir kimsenin hedefine varmasına yetecek azık veya ayakkabı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Kays b. el-Eslet es-Sülemî bir beytinde kökü sözü hedefine ulaştırma anlamında şöyle kullanır: مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي |
| Erken Arapça kullanım | Bir bineğin menzile ulaşması, meyvenin olgunlaşması, çocuğun rüşd çağına ermesi; yağmur duasında geçen şu ibarede olduğu gibi: واجْعَلْ ما أَنزلتَ لنا قُوّةً وبلاغاً إِلى حين |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda بلغ kökü, temel olarak bir sınır çizgisine dayanma, nihayete varma, olgunlaşma ve bir amaca yetecek miktara erişme semantik dairesiyle irtibatlıdır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve Güney Sami kolunda doğrudan aynı üçlü konsonant kümesi sınırlı türevlerle temsil edilse de Arapçada kök, hem geçişsiz olarak bir sürecin sonuna ermeyi (bulûğ) hem de geçişli olarak bir nesneyi, haberi veya emaneti gayesine noksansız iletmeyi (tebliğ) ifade eden merkezi bir omurgaya kavuşmuştur. Kökün Süryanice ve Ge'ez gibi çevre dillerdeki karşılıklarında yetinme, bir eşiğe dayanma veya asgari kifayet anlamları korunmuş; Arapça ise bu çekirdeği hem idraki fesahat (belâgat) hem de hukuki ve ahlaki sorumluluğun başlangıç sınırı kılacak biçimde derinleştirmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir hedefe, sınıra, olgunluk çağına veya yetecek asgari seviyeye erişme | Kök, Arapçada hem mekânsal varışı hem zamansal ecelin dolmasını hem de sözün zihne tam ulaşmasını kapsayacak şekilde genişlemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı ve Güney Sami dillerinde yetme, sınırına dayanma ve olgunlaşma kökleriyle anlamsal kesişim | Düzenli ses denkliği Arapçada kökün özgülleşmesiyle derinleşmiş, çevre dillerde kifayet ve sınır anlamı dar kalıplarda korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بلغ | Anlamlı | Ulaşmak, ermek | Bir hedefe, sona, olgunluğa veya sınıra noksansız varmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [بغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%84.md) | Anlamlı | Katır, dayanıklı binek | At ile eşeğin çiftleşmesinden doğan, yük taşıyan ve menzile ulaştıran binek | Kur'an'da geçer |
| لبغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| [لغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%BA%D8%A8.md) | Anlamlı | Yorgunluk, bitkinlik | Aşırı çaba ve mesafe kat etme sonucu takatsiz kalıp sınırına dayanma | Kur'an'da geçer; gücün tükeniş sınırına varmasıyla ilişkilidir |
| غبل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| [غلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8.md) | Anlamlı | Üstün gelmek, yenmek | Kuvvet ve kudretle baskın çıkıp nihai hâkimiyet sınırına ulaşmak | Kur'an'da geçer; gücün hedefini aşarak hâkim olması boyutuyla ilişkilidir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بلغ | Merkez | Hedefe, sınıra veya olgunluğa tam erişme | Bir sürecin, mesafenin veya sözün gayesine noksansız varması | Mekânsal, zamansal, bedeni ve zihni kemal noktası |
| [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) | Komşu | Birbirine bitişme, kavuşma | بلغ nihai sınıra ve sona erişi vurgularken [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) iki şey arasındaki bağın kurulmasını ve temasın devamlılığını öne çıkarır | Bağlantı, kavuşma ve irtibat |
| [لحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82.md) | Komşu | Yetişme, ardından varıp kavuşma | بلغ kendi seyrinde menzile ermek iken [لحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82.md) önden giden bir varlığa arkadan yetişip ona denk gelmektir | Takip, yetişme ve eklemlenme |
| [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md) | Komşu | Suya veya bir menzile inme, varma | بلغ sürecin tamamlanıp sınıra ulaşması iken [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md) bir kaynağın veya eşiğin başına gelip durmaktır | Giriş, başlama ve eşiğe gelme |
| [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) | Zıt | Kısa kalma, yetersiz olma, eksik bırakma | بلغ hedefin son sınırına tam ulaşmayı, [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) ise hedefe varmadan yarı yolda kalıp eksik bırakmayı belirtir | Eksiklik, acziyet ve yetersizlik |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بلغ | Ulaşmak, eriştirmek, kemale ermek | Hem fiziksel bir sınıra varmayı hem tebliği hem de rüşd ve ecel kemalini tek gövdede birleştirir | Kesin |
| Latince | pervenire, attingere, enuntiare | Bir yere varmak, erişmek, beyan etmek | Pervenire hedefe erişmeyi karşılar fakat tebliğdeki ilahi emanet ve rüşd boyutunu tam taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | reach, attain, deliver, convey | Ulaşmak, erişmek, iletmek | Reach ve attain erişmeyi, deliver ve convey aktarmayı verir; tek kelimede kemal ve hüccet birleşmez | Güçlü |
| Almanca | erreichen, übermitteln, erlangen | Ulaşmak, iletmek, nail olmak | Erreichen hedefe varmayı verirken übermitteln iletimi karşılar; kökün çok yönlü kemal anlamını parça parça yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | atteindre, parvenir, transmettre | Erişmek, varmak, nakletmek | Parvenir ve atteindre menzile ermeyi, transmettre ise mesaj aktarımını karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Cambridge English Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بلغ | Mekânsal bir sınıra veya menzile varmak | Yolculuğun ve fiziki mesafenin son sınırına ulaşılması bağlamı; örnek: Kehf [18:60](https://lisan.digital/tr/ayet/18:60.md), Kehf [18:86](https://lisan.digital/tr/ayet/18:86.md) |
| بلغ | Zamansal sürenin veya ecelin tamamlanması | İddet, hac kurbanı veya ömür vadesinin dolması bağlamı; örnek: Bakara [2:196](https://lisan.digital/tr/ayet/2:196.md), Bakara [2:234](https://lisan.digital/tr/ayet/2:234.md), Talâk [65:2](https://lisan.digital/tr/ayet/65:2.md) |
| بلغ | Akli, ruhi ve fiziki olgunluk (rüşd) çağına ermek | Yetimlerin ehliyet kazanması ve insanın kemal yaşına varması bağlamı; örnek: Nisâ [4:6](https://lisan.digital/tr/ayet/4:6.md), Ahkâf [46:15](https://lisan.digital/tr/ayet/46:15.md) |
| أبلغ, بلغ, بلاغ | İlahi mesajı eksiksiz tebliğ etmek ve duyurmak | Peygamberlerin risalet emanetini muhataplara hüccet olacak açıklıkta iletmesi; örnek: Mâide [5:67](https://lisan.digital/tr/ayet/5:67.md), A'râf [7:62](https://lisan.digital/tr/ayet/7:62.md), Yâsîn [36:17](https://lisan.digital/tr/ayet/36:17.md) |
| بالغ, بالغة | Hedefine kesinlikle ulaşan emir veya bağlayıcı hüccet | Allah'ın iradesinin engellenemezliği ve delilin kesinliği bağlamı; örnek: Kamer [54:5](https://lisan.digital/tr/ayet/54:5.md), Kalem [68:39](https://lisan.digital/tr/ayet/68:39.md), Talâk [65:3](https://lisan.digital/tr/ayet/65:3.md) |
| بلاغ | Kifayet, hayatı idame ettirecek asgari yeterlilik ve öğüt | İnsanı kurtuluşa ve menziline eriştirecek yeterli bildiri; örnek: İbrâhîm [14:52](https://lisan.digital/tr/ayet/14:52.md), Enbiyâ [21:106](https://lisan.digital/tr/ayet/21:106.md), Ahkâf [46:35](https://lisan.digital/tr/ayet/46:35.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tebliğ ve hüccet-i bâliğa | Vahyin muhataba ulaşıp hüccet oluşturması teklifin ve sorumluluğun ön şartı mıdır tartışması | İlahi adaletin tecellisi için mesajın muhatabın idrakine tam vasıl olması |
| Fıkıh | Bulûğ ve hukuki ehliyet | Mükellefiyetin başlaması, çocukluktan eda ehliyetine geçişin bedeni ve akli sınırları | Cezai, mali ve ibadi sorumluluğun bidayet eşiği |
| Tefsir | Belâğat ve fesâhat | Kur'an lafızlarının murad-ı ilahiyi muhatabın kalbine ve zihnine en yetkin tarzda ulaştırması | Lafzın manaya tam mutabakatı ve muhatapta hedeflenen tesiri doğurması |
| Hadis | Tebliğ emaneti ve tebellüğ | Veda Haccı hutbesindeki tebliğ şahitliği ve hadislerin sonraki nesillere tahrifsiz nakli | Emanetin noksansız, fazlalıksız ve tam olarak muhataba intikal ettirilmesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Peygamberlik ve ilahi teklif | Tebliğ | Muhatabı sorumlu kılan nihai hüccetin ikame edilmesi | Dini yükümlülüğün başlaması için ilahi emrin kişiye vasıl olması şarttır | Kesin |
| İlmi | Bilgi ve delil aktarımı | Bürhân-ı bâliğ | Şüpheyi gideren kesin delilin zihne erişmesi | Bilginin salt söylenmesi değil, muhatabın idrak ufkuna ulaşıp hüccet olması | Güçlü |
| Siyasi | Kamusal bildirim ve meşruiyet | Resmî tebligat | Hukuki iradenin ve kanunun topluma duyurulması | Hukukun bağlayıcı olabilmesi için tebliğ şartı meşruiyetin zeminidir | Güçlü |
| İktisadi | Temel ihtiyaç düzeyi | Bulağa (asgari geçim) | Hayatın idamesini sağlayan kâfi dolaşım | İsraftan ve darlıktan uzak, menzile eriştirecek asgari kâfi sermaye | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit ve sınır değeri | Bir değişkenin veya fonksiyonun adım adım ilerleyerek nihai sınır değerine tam olarak erişmesi veya o sınıra varması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Rüşd ve hukuki ehliyet eşiği | Bireyin biyolojik ve zihinsel gelişimini tamamlayarak hak ve sorumluluk sahibi bir özne haline gelme sınırı | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Tebliği salt kuru bir enformasyon aktarımına veya mekanik bir söz iletimine indirgemek; tebliğ yapılmış olmayı sadece sözün ağızdan çıkmasıyla sınırlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Mesajın muhatabın şuuruna, aklına ve kalbine hüccet teşkil edecek nitelikte, açık, beliğ ve hedefi vuran bir yetkinlikle ulaştırılması; aynı zamanda insanın kemal, ecel ve irade sınırlarına fiilen erişmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberlerin ve davetçilerin mesuliyetini sözü alelusul söyleyip çekilmek sanmak; muhatabın idrakine ulaşmayan, ikna ve tebliğ vasfı taşımayan yöntemlerle insanları sorumlu tutup tekfir veya itham etmek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel gayesi olan ilahi mesajın insana ulaştırılması (tebliğ), sorumluluğun başlangıç şartı (bulûğ) ve ilahi adaletin nihai delili (hüccet-i bâliğa) bu kökle inşa edilir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin kavimleriyle mücadelesini anlatan risalet ayetlerinde, ecel ve miras gibi hukuki süreleri belirleyen ahkâm ayetlerinde ve insanın yaratılış evrelerini anlatan tekvin ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tebliğin sadece söz söylemek değil, hakikati muhatabın idrakine kadar eriştirip sorumluluk doğuracak açıklıkta sunmak olduğunu; noksan iletimin tebliğ sayılamayacağını gösterir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir hedefe, menzile veya sınıra doğru hareket edip son noktaya fiilen temas etmek.
- Soyut anlam: Bilginin, sorumluluğun, olgunluğun veya ilahi hükmün nihai gayesine erişerek hukuki ve ahlaki tesir doğurması.
- Sistematik karşılık: İletim ve tekamülün nihai eşiğe ulaşmasıyla potansiyelin fiili hüccete ve mükellefiyete dönüşüm mekanizması.
- LaTeX modeli: $$x(t) \to x^* \implies \Phi(x^*) = 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $x(t)$ zaman veya mesafe boyunca ilerleyen durumu (bilgi, yaş, ecel, mesafe), $x^*$ erişilmesi hedeflenen nihai sınırı veya kemal eşiğini, $\Phi$ ise bu eşiğe ulaşıldığında devreye giren bağlayıcı hükmü, sorumluluğu veya kesin hücceti temsil eder. Değişken nihai sınıra ulaştığında ($x(t) \to x^*$), sistem tam yetkinliğe ve bağlayıcılığa ($\Phi = 1$) erişmiş olur.

## Geçtiği ayetler (73 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%BA/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:196.md) — يَبْلُغَ

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:231.md) — فَبَلَغْنَ

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ve kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

### [Bakara 2:232](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:232.md) — فَبَلَغْنَ

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Kadınları boşadığınız vakit, onlar iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında güzelce anlaştıkları takdirde; kocalarıyla tekrar evlenmelerine mani olmayın. İşte sizden Allah’a ve ahiret gününe inanmış olanlara, bununla öğüt veriliyor. Bu, sizin için daha iyi, daha temizdir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.

### [Bakara 2:234](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:234.md) — بَلَغْنَ

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): İçinizden ölenlerin geriye bıraktıkları eşler; kendi kendilerine dört ay ve on gün beklerler. Müddetlerini bitirdikleri vakit onların, kendileri için uygun olanı yapmalarından dolayı size bir günah yoktur. Ve Allah, işlediklerinizden haberdardır.

### [Bakara 2:235](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/2:235.md) — يَبْلُغَ

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Böyle kadınları nikahlamak isteğinizi bildirmenizden veya bir arzuyu gönüllerinizde saklamanızdan dolayı size bir vebal yoktur. Allah bilmiştir k; siz, onları mutlaka hatırlayacaksınız, fakat uygun bir sözle söylememeniz müstesna, onlarla gizlice sözleşmeyin. İddeti nihayet bulmadıkça nikah bağını bağlamaya kalkmayın. Ve bilin ki; şüphesiz Allah, gönüllerinizde olanı bilir. Artık O’ndan sakının. Ve yine bilin ki; şüphesiz Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/3:20.md) — الْبَلَاغُ

فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Meal (IK): Seninle tartışmaya girişirlerse: Ben, bana uyanlarla birlikte kendimi Allah’a teslim ettim, de. Kendilerine kitab verilenler ve ümmilere: Siz de İslam oldunuz mu? de. Eğer İslam olurlarsa; doğru yola girmişlerdir. Şayet yüz çevirirlerse; sana, yalnız tebliğ etmek düşer. Ve Allah, kullarını görendir.

### [Ali İmran 3:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/3:40.md) — بَلَغَنِيَ

قَالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ قَالَ كَذَلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ

Meal (IK): Ve dedi ki: Rabbım; ben artık iyice kocamış, karım da kısırken nasıl oğlum olabilir? Öyle, Allah dilediğini yapar, dedi.

### [Nisa 4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/4:6.md) — بَلَغُوا

وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا

Meal (IK): Öksüzleri evlenme çağına gelene kadar deneyin. O vakit kendilerinde bir olgunlaşma görürseniz; mallarını kendilerine teslim edin. Büyüyecekler de geri alacaklar diye onları israf edip de tez elden yemeyin. Zengin olan sakınsın. Fakir olan da uygun bir şekilde yesin. Mallarını kendilerine verdiğinizde yanlarında şahid bulundurun. Hesab sorucu olarak Allah kafidir.

### [Nisa 4:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/4:63.md) — بَلِيغًا

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا

Meal (IK): Onlar öyle kimsler ki; kalblerindekini Allah bilir. Sen onlara aldırma da öğüt ver. Haklarında te’sirli sözler söyle.

### [Maide 5:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:67.md) — بَلِّغْ · بَلَّغْتَ

يَاأَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ey Peygamber; Rabbından sana indirileni tebliğ et. Eğer yapmazsan; O’nun elçiliğini yapmamış olursun. Allah; seni insanlardan korur. Muhakkak ki Allah; kafirler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Maide 5:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:92.md) — الْبَلَاغُ

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Allah’a itaat edin, Rasule itaat edin ve sakının. Yüz çevirecek olursanız, bilinki; peygamberimize düşen, yalnız açıkça tebliğ etmektir.

### [Maide 5:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:95.md) — بَالِغَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذَلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden her kim; bile bile onu öldürürse; öldürdüğü o hayvanın benzeri bir ceza vardır ki, Ka’be’ye ulaşmış bir kurbanlık olmak üzere, buna içinizden adil iki kişi hükmedecektir. Yahut düşkünlere yemek yedirmek şeklinde keffaret veya onun dengi oruç tutmaktır. Ta ki yaptığının vebalini tatmış olsun. Allah; geçmiştekileri affetmiştir. Kim de sonradan böyle yaparsa; Allah, ondan intikamını alır. Allah, Aziz’dir, İntikam sahibidir.

### [Maide 5:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/5:99.md) — الْبَلَاغُ

مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ

Meal (IK): Peygamberin vazifesi sadece tebliğdir. Allah; sizin açıkladıklarınızı da, gizlediklerinizi de bilir.

### [En'am 6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:19.md) — بَلَغَ

قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): De ki: Şahid olarak hangi şey daha büyüktür? De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahiddir. Bu Kur’an; bana sizi de, ulaştığı kimseleri de, uyarmam için vahyolundu. Allah ile beraber başka tanrılar olduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz? De ki: Ben şehadet etmem. De ki: O, ancak bir tanrıdır. Ve ben, gerçekten sizin şirk koştuklarınızdan uzağım.

### [En'am 6:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:128.md) — وَبَلَغْنَا

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَامَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): O gün, onların hepsini toplar. Ey cinn topluluğu; insanlardan bir çoğunu yoldan çıkardınız ha? Onların dostları olan insanlar da diyecek ki: Rabbımız, kimimiz kimimizden faydalandık. Ve bizim için takdir ettiğin ecelimize ulaştık. Buyurur ki: Allah’ın diledikleri müstesna, devamlı kalmak üzere duracağınız yer, ateştir. Muhakkak ki Rabbın; Hakim’dir, Alim’dir.

### [En'am 6:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:149.md) — الْبَالِغَةُ

قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ

Meal (IK): De ki: Üstün ve mükemmel hüccet Allah’ındır. Eğer O, dileseydi hepinizi birden hidayete kavuştururdu.

### [En'am 6:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/6:152.md) — يَبْلُغَ

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Yetimin malına; erginlik çağına gelinceye kadar o en güzel olanından başka bir şekilde yaklaşmayın. Ölçüyü, tartıyı da tam ve doğru yapın. Biz kimseye, gücünün yettiğinden başkasını yüklemeyiz. Söylediğiniz zaman da -akraba dahi olsa-adil olun. Allah’ın ahdini de yerine getirin. İşte iyice düşünesiniz diye size bunları emretti.

### [Araf 7:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:62.md) — أُبَلِّغُكُمْ

أُبَلِّغُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّي وَأَنْصَحُ لَكُمْ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Rabbımın vahyettiklerini size bildiriyorum. Ve size öğüt veriyorum. Ben sizin bilmediğinizi de Allah katından biliyorum.

### [Araf 7:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:68.md) — أُبَلِّغُكُمْ

أُبَلِّغُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّي وَأَنَا لَكُمْ نَاصِحٌ أَمِينٌ

Meal (IK): Size Rabbımın vahyettiklerini bildiriyorum. Ve ben, sizin için emin bir öğütçüyüm.

### [Araf 7:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:79.md) — أَبْلَغْتُكُمْ

فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاقَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلَكِنْ لَا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ

Meal (IK): O da onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim; andolsun ki ben, size Rabbımın vahyettiğini bildirdim ve size öğüt verdim. Ne var ki siz, öğüt verenleri sevmiyorsunuz.

### [Araf 7:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:93.md) — أَبْلَغْتُكُمْ

فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاقَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ آسَى عَلَى قَوْمٍ كَافِرِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim; andolsun ki ben, Rabbımın bana vahyettiklerini size bildirdim. Ve öğüt verdim. Öyleyse ben, küfredenler kavmine nasıl tasalanırım?

### [Araf 7:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/7:135.md) — بَالِغُوهُ

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ

Meal (IK): Onların erişecekleri bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırınca; bir de bakarsın, onlar sözlerinden cayıyorlardı.

### [Tevbe 9:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/9:6.md) — أَبْلِغْهُ

وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer müşriklerden birisi senden aman dilerse; ona aman ver. Ta ki Allah’ın kelamını dinlesin. Sonra onu emin olacağı yere kadar ulaştır. Bu; onların bilmez bir kavim olmaları sebebiyledir.

### [Hud 11:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/11:57.md) — أَبْلَغْتُكُمْ

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ مَا أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ وَيَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّونَهُ شَيْئًا إِنَّ رَبِّي عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ

Meal (IK): Yüz çevirirseniz; bilin ki: Ben, size neyi bildirmek için gönderildimse onları bildirdim. Rabbım, yerinize sizden başka bir kavim de getirebilir. Ve siz, O’na bir şey yapamazsınız. Doğrusu Rabbım, her şeye Hafiz’dir.

### [Yusuf 12:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/12:22.md) — بَلَغَ

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Ergenlik çağına gelince; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle mükafaatlandırırız Biz, ihsan edenleri.

### [Rad 13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/13:14.md) — لِيَبْلُغَ · بِبَالِغِهِ

لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

Meal (IK): Gerçek dua ancak O’nadır. O’ndan başka taptıkları kendilerine hiçbir şeyle cevap veremezler. Durumları; suyun ağzına gelmesi için avuçlarını ona açmış kimsenin durumu gibidir. Oysa o, hiç bir zaman suya kavuşamaz. İşte kafirlerin yalvarışı da böyle boşunadır.

### [Rad 13:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/13:40.md) — الْبَلَاغُ

وَإِنْ مَا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ

Meal (IK): Onlara vaad ettiğimizin bir kısmını sana göstersek de, senin canını alsak da; senin vazifen, sadece tebliğ etmektir. Hesab görmekse Bize düşer.

### [İbrahim 14:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/14:52.md) — بَلَاغٌ

هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوا بِهِ وَلِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Bu; uyarılsınlar ve yalnızca bir tek ilah bulunduğunu bilsinler, akıl sahipleri de öğüt alsınlar diye insanlara bir tebliğdir.

### [Nahl 16:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/16:7.md) — بَالِغِيهِ

وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Kendi kendinize zor varacağınız memleketlere yüklerinizi taşırlar. Muhakkak ki Rabbınız; Rauf’tur, Rahim’dir.

### [Nahl 16:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/16:35.md) — الْبَلَاغُ

وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ كَذَلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Şirk koşanlar dediler ki: Allah dileseydi; ne biz ne de babalarımız O’ ndan başka bir şeye tapınırdık. O’nun emri dışında hiç bir şeyi haram kılmazdık. Onlardan öncekiler de şöyle yapmışlardı. Peygambere apaçık tebliğden başka ne düşer?

### [Nahl 16:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/16:82.md) — الْبَلَاغُ

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Eğer yüz çevirirlerse; sana düşen, ancak açıkça tebliğdir.

### [İsra 17:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/17:23.md) — يَبْلُغَنَّ

وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا

Meal (IK): Rabbın buyurmuştur ki: Kendisinden başkasına ibadet etmeyesiniz, ana ve babaya iyi davranasınız. Eğer onlardan biri veya her ikisi senin yanında iken yaşlılığa erecek olurlarsa; onlara karşı, of dahi deme. Onları azarlama. Ve her ikisine de efendice sözler söyle.

### [İsra 17:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/17:34.md) — يَبْلُغَ

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا

Meal (IK): Erginlik çağına ulaşıncaya kadar, en güzel şeklin dışında yetimin malına yaklaşmayın. Ahdi yerine getirin. Muhakkak ki ahid, mes’uliyettir.

### [İsra 17:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/17:37.md) — تَبْلُغَ

وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا

Meal (IK): Yeryüzünde kibirlenerek yürüme. Şüphesiz ki sen, ne yeri yarabilirsin, ne de boyca dağlara ulaşabilirsin.

### [Kehf 18:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:60.md) — أَبْلُغَ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا

Meal (IK): Hani Musa delikanlısına demişti ki: Ben iki denizin birleştiği yere ulaşmaya, yahut yıllarca yürümeye kararlıyım.

### [Kehf 18:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:61.md) — بَلَغَا

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا

Meal (IK): İkisi, iki denizin birleştiği yere gelince; balıklarını unuttular. O, bir delikten kayıp denizi boyladı.

### [Kehf 18:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:76.md) — بَلَغْتَ

قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا

Meal (IK): Eğer bundan sonra sana bir şey sorarsam; benimle arkadaşlık etme. O zaman benim tarafımdan mazur sayılırsın, dedi.

### [Kehf 18:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:82.md) — يَبْلُغَا

وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا

Meal (IK): Duvar ise; o şehirdeki iki yetim erkek çocuğa aitti. Altında da onlara ait bir define vardı. Babaları iyi bir kimseydi. Rabbın; onların erginlik çağına ulaşmasını ve Rabbından bir rahmet olarak deefinelerini çıkar malarını istedi. Ben, bunları kendiliğimden yapmadım. İşte dayanamadığın şeylerin tevili budur.

### [Kehf 18:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:86.md) — بَلَغَ

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا قُلْنَا يَاذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَإِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْنًا

Meal (IK): En sonunda güneşin battığı yere vardığı zaman; onu kara bir suda batıyor buldu. Orada bir kavme rastladı. Zülkarneyn, onlara azab da edebilirsin, iyi muamelede de bulunabilirsin, dedik.

### [Kehf 18:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:90.md) — بَلَغَ

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَى قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِهَا سِتْرًا

Meal (IK): Nihayet güneşin doğduğu yere ulaştığında; onun, güneşe karşı hiç bir siper yapmadığımız bir kavmin üzerine doğduğunu gördü.

### [Kehf 18:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/18:93.md) — بَلَغَ

حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمَا قَوْمًا لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا

Meal (IK): En sonunda iki dağın arasına varınca; orada hemen hemen hiç bir söz anlamayan bir kavme rastladı.

### [Meryem 19:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/19:8.md) — بَلَغْتُ

قَالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيًّا

Meal (IK): Rabbım; karım kısır ve ben de son derece kocamışken nasıl oğlum olur ki? dedi.

### [Enbiya 21:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/21:106.md) — لَبَلَاغًا

إِنَّ فِي هَذَا لَبَلَاغًا لِقَوْمٍ عَابِدِينَ

Meal (IK): Doğrusu bunda ibadet edenler için, tebliğ vardır.

### [Hac 22:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/22:5.md) — لِتَبْلُغُوا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

Meal (IK): Ey insanlar; eğer dirilişten yana bir şüphede iseniz; gerçek şu ki: Size açıkça gösterelim diye Biz sizi; topraktan, sonra nutfeden, sonra pıhtılaşmış bir kandan, sonra da yaratılışı belli belirsiz bir çiğnem etten yarat tık. İstediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Böylece yetişip erginlik çağına gelirsiniz. Kiminiz öldürülür, kiminiz de bilirken hiç bir şey bilmez olsun diye ömrünün en fena zamanına geri itilir. Yeryüzünü kupkuru olarak görürsün. Ama Biz, ona su indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır ve her çeşit güzel bitkiden çift çift yetiştirir.

### [Nur 24:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/24:54.md) — الْبَلَاغُ

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيْكُمْ مَا حُمِّلْتُمْ وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): De ki: Allah’a itaat edin, Peygambere itaat edin. Şayet yüz çevirirseniz bilin ki; o, kendisine yükletilenden, siz de kendinize yükletilenden sorumlusunuz. Eğer ona itaat ederseniz; doğru yolu bulursunuz. Peygambere düşen, apaçık tebliğden başkası değildir.

### [Nur 24:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/24:58.md) — يَبْلُغُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; ellerinizin altında olan köle ve cariyeler ve sizden henüz erginlik çağına gelmemiş olanlar; sabah namazından önce, öğle sıcağında soyunduğunuz zaman ve yatsı namazından sonra, yanınıza girecekleri vakit üç defa izin istesinler. Bunlar sizin üç mahrem vaktinizdir. Bu vakitlerin dışında birbirinizin yanına girip çıkmakta size de, onlara da bir sorumluluk yoktur. Allah; size ayetlerini böylece açıklar. Ve Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Nur 24:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/24:59.md) — بَلَغَ

وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Çocuklarınız erginlik çağına vardığında, kendilerinden öncekilerin izin istediği gibi onlar da izin istesinler. Allah; size ayetlerini böyle açıklar. Ve Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Kasas 28:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/28:14.md) — بَلَغَ

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَاسْتَوَى آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Erginlik çağına erişip olgunlaşınca, Biz ona ilim ve hikmet verdik. İyi davrananları işte böylece mükafatlandırırız.

### [Ankebut 29:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/29:18.md) — الْبَلَاغُ

وَإِنْ تُكَذِّبُوا فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Eğer siz, yalanlıyorsanız, bilin ki; sizden önceki ümmetler de yalanlamışlardı. Peygambere düşen, sadece apaçık tebliğden ibarettir.

### [Ahzab 33:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/33:10.md) — وَبَلَغَتِ

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

Meal (IK): Hani onlar size, hem üstünüzden hem de altınızdan gelmişlerdi. Ve hani gözler kaymış, yürekler ağızlara gelmişti ve siz Allah hakkında çeşitli zanlarda bulunuyordunuz.

### [Ahzab 33:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/33:39.md) — يُبَلِّغُونَ

الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا

Meal (IK): Allah’ın risaletlerini tebliğ edenler ve O’ndan korkanlar; Allah’tan başka kimseden korkmazlar. Hesab görücü olarak Allah, yeter.

### [Sebe 34:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/34:45.md) — بَلَغُوا

وَكَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَمَا بَلَغُوا مِعْشَارَ مَا آتَيْنَاهُمْ فَكَذَّبُوا رُسُلِي فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Kendilerinden öncekiler de yalanlamışlardı. Halbuki bunlar, onlara verdiklerimizin onda birine bile ulaşamamışlardı. Peygamberlerimi yalanladılar. Beni inkar nasıl olurmuş?

### [Yasin 36:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/36:17.md) — الْبَلَاغُ

وَمَا عَلَيْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Bize düşen, sadece apaçık tebliğdir.

### [Saffat 37:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/37:102.md) — بَلَغَ

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَابُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَاأَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): O, kendisinin yanısıra yürümeye başlayınca dedi ki: Oğulcuğum; doğrusu ben, rüyada iken seni boğazladığımı görüyorum. Bir bak, ne dersin? O da dedi ki: Babacığım; sana emrolunanı yap. İnşallah beni sabredenlerden bulursun.

### [Mü'min 40:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:36.md) — أَبْلُغُ

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَاهَامَانُ ابْنِ لِي صَرْحًا لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبَابَ

Meal (IK): Firavun demişti ki: Ey Haman; bana yüksek bir kule yap. Belki o yollara ulaşabilirim.

### [Mü'min 40:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:56.md) — بِبَالِغِيهِ

إِنَّ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَا هُمْ بِبَالِغِيهِ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

Meal (IK): Kendilerine gelmiş kesin bir delil olmadan Allah’ın ayetleri üzerinde tartışanların göğüslerinde, şüphesiz ki ulaşamayacakları bir büyüklenme vardır. Öyleyse sen, Allah’a sığın. Muhakkak ki O’dur O, Semi, Basir.

### [Mü'min 40:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:67.md) — لِتَبْلُغُوا · وَلِتَبْلُغُوا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Sizi; topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir kan pıhtısından yaratan, sonra erginlik çağına ulaşmanız, sonra da yaşlanmanız için sizi bebek olarak dünyaya çıkaran O’dur. Kiminiz daha önce öldürülürsünüz. Kiminiz de adı konulmuş bir ecele erişirsiniz. Olur ki böylece aklınızı kullanırsınız.

### [Mü'min 40:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/40:80.md) — وَلِتَبْلُغُوا

وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوا عَلَيْهَا حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

Meal (IK): Onlarda sizin için daha nice faydalar vardır. Gönüllerinizdeki arzulara, onlara binerek ulaşırsınız. Onlarla ve gemilerle taşınırsınız.

### [Şura 42:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/42:48.md) — الْبَلَاغُ

فَإِنْ أَعْرَضُوا فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلَاغُ وَإِنَّا إِذَا أَذَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَا وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَإِنَّ الْإِنْسَانَ كَفُورٌ

Meal (IK): Eğer onlar yine yüz çevirirlerse; Biz, seni onların üzerine bekçi olarak göndermedik. Senin vazifen, sadece tebliğdir. Gerçekten Biz, insana katımızdan bir rahmet tattırırsak; o bununla sevinir. Ama elleriyle işlediklerinden ötürü başlarına bir fenalık gelirse; işte o zaman insan, cidden pek nankördür.

### [Ahkaf 46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/46:15.md) — بَلَغَ · وَبَلَغَ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Biz; insana, anne ve babasına ihsan etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet erginlik çağına ulaşınca ve kırk yaşına varınca der ki: Rabbım bana; ana-babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnud olacağın salih amel işlememi ilham et. Bana verdiğin gibi soyuma da salah ver. Doğrusu ben, Sana döndüm. Ve gerçekten ben, müslümanlardanım.

### [Ahkaf 46:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/46:23.md) — وَأُبَلِّغُكُمْ

قَالَ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ وَأُبَلِّغُكُمْ مَا أُرْسِلْتُ بِهِ وَلَكِنِّي أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ

Meal (IK): O da: İlim, ancak Allah katındadır. Ben, size gönderildiğim şeyi tebliğ ediyorum. Ama bakıyorum ki siz, cahil bir kavimsiniz, demişti

### [Ahkaf 46:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/46:35.md) — بَلَاغٌ

فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ بَلَاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Peygamberlerden azim sahibi olanların sabrettiği gibi sen de sabret. Onlar için acele etme. Onlar vaad olunduklarını gördükleri gün; sanki dünyada sadece gündüzün bir saatı kadar kaldıklarını sanırlar. Bu bir tebliğdir. Fasıklar güruhundan başkası helak edilir mi hiç?

### [Fetih 48:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/48:25.md) — يَبْلُغَ

هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوفًا أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Onlar; küfretmiş olanlardır. Sizi Mescid-i Haram’ı ziyaretten ve bekletilmekte olan kurbanlıklarınızı da mahalline ulaşmaktan men’edenlerdir. Eğer orada henüz bilmediğiniz mü’min erkekler, mü’min kadınları bilmeyerek ezmek suretiyle üzüntüye kapılmanız ihtimali olmasaydı; Allah, savaşı önlemezdi. Dilediklerine rahmet etmek için Allah, böyle yapmıştır. Eğer onlar birbirinden ayrılmış olsalardı; o küfredenleri elim bir azabla azablandırırdık.

### [Necm 53:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/53:30.md) — مَبْلَغُهُمْ

ذَلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدَى

Meal (IK): Onların bilgiden erişebilecekleri işte budur. Muhakkak ki Rabbın; yolundan sapmış olanı en iyi bilendir. Ve O; hidayete ereni de en iyi bilendir.

### [Kamer 54:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/54:5.md) — بَالِغَةٌ

حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ

Meal (IK): Ki bunlar gayesine ermiş bir hikmettir. Fakat uyarılar fayda vermiyor.

### [Vakıa 56:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/56:83.md) — بَلَغَتِ

فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

Meal (IK): Hele can boğaza gelince;

### [Tegabün 64:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/64:12.md) — الْبَلَاغُ

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Allah’a itaat edin, peygambere itaat edin. Şayet yüz çevirecek olursanız; bilin ki peygamberimize düşen, apaçık tebliğdir.

### [Talak 65:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/65:2.md) — بَلَغْنَ

فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ذَلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا

Meal (IK): Sürelerini doldurdukları vakit; onları; ya ma’ruf ile tutun veya onlardan ma’ruf ile ayrılın. İçinizden adalet sahibi iki kişiyi de şahid tutun. Şahidliği, Allah için yapın. İşte bu, Allah’a ve ahiret gününe iman etmekte olanlara verilen öğüttür. Kim, Allah’tan korkarsa; ona bir çıkış yolu ihsan eder.

### [Talak 65:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/65:3.md) — بَالِغُ

وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا

Meal (IK): Ve ona beklemediği yerden rızık verir. Kim, Allah’a tevekkül ederse; O, kendisine yeter. Şüphesiz ki Allah; emrini yerine getirendir. Gerçekten Allah; her şey için bir ölçü var etmiştir.

### [Kalem 68:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/68:39.md) — بَالِغَةٌ

أَمْ لَكُمْ أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ

Meal (IK): Yoksa kıyamet gününe kadar sürüp gidecek ahidler mi var aleyhimizde? Muhakkak ki hükmettikleriniz sizin olacaktır.

### [Cin 72:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/72:23.md) — بَلَاغًا

إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا

Meal (IK): Benim vazifem; ancak Allah katından olanı ve O’nun risaletlerini tebliğ etmektir. Kim, Allah’a ve Rasulüne isyan ederse; muhakkak ki onun için, cehennem ateşi vardır. Orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Cin 72:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/72:28.md) — أَبْلَغُوا

لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا

Meal (IK): Ta ki Rabblarının risaletlerini, gerçekten tebliğ etmiş olduklarını bilsin. Onların yaptıklarını kuşatmış ve her şeyi bir sayı ile saymıştır.

### [Kıyamet 75:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/ayet/75:26.md) — بَلَغَتِ

كَلَّا إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ

Meal (IK): Dikkat edin, köprücük kemiğine bir dayandığı zaman;

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

İş ayakkabısı. Çalışacak hale geldiği zaman kişiye baliğ oldu denmektedir. Bir işi yapmak, başarmakta buluğ ile ifade edilir.
“Bulğe” bir çeşit ayakkabı demektir. Bir yere ulaşmak için kullanılan mastardır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين واللام والباء معهما
غ ل ب، ب ل غ، ب غ ل، ل غ ب مستعملات غلب: غَلَبَ يغلِبُ غَلَباً وغَلَبةً.
والغِلابُ: النَّزاعُ.
والمُغَلَّبُ الذي يَغلِبُه أقرانه فيما يمارس.
والمُغَلَّبُ قد يكون المفضل على غيره.
والأَغْلَبُ: الغليظ الشديد القصرة واسد أَغْلَبُ.
وقد غَلِبَ غَلَباً، يكون من داء أَيضاً.
وهضبة غَلَباءُ، وعِزَّةٌ غَلْباءُ وتَغِلْبُ كانَتْ تسمى الغَلْباءَ واغلَوْلَبَ العُشْبُ في الأرض إذا بَلَغَ كُلَّ مَبَلَغ.
لغب: لَغَبَ يلغُبُ لُغُوباً، ولَغِبَ، وهو شِدَّة الاعياء.
واللُّغابُ من الريش: البَطْنُ، الواحدة بالهاء.
واللُّغابُ: ريش السهم إذا لم يعتدل والمعتدل لؤام، قال:
بَسْهمٍلم يكن يكسى لُغاما
بغل: البَغْلةُ والبَغْلُ معروفان.
والبَغلُ بَغْلُ وهو لذلك أهل.
والتَّبْغيلُ مشية الإبل في سعةٍ بلغ: رجُلٌ بَلْغٌ: بَليغٌ، وقد بَلُغَ بلاغةً.
وبَلَغَ الشيءُ يبلُغُ بُلُوغاً، وأَبْلَغْتُه إبلاغاً.
وبلَّغْتُه تبليغاً في الرسالةِ ونحوها.
وفي كذا بَلاغٌ وتَبَليغٌ أي كفاية.
وشيء بالغٌ أي جيد.
والمُبالَغَةُ: أن تَبْلُغَ من العمل جهدك.
قال الضرير: سمعت أب عمرو يقول: البَلْغُ ما يبلُغُكَ من الخَبَر الذي لا يعجبك القول: اللهم سَمْعٌ لا بَلْغٌ أي اللهم نَسْمَعُ بمثل هذا فلا تُنْزِلْهُ بنا.

##### Türkçe

باب **الغين** ve **اللام** ve **الباء**’ın onlarla birlikte olduğu (bab)

**غ ل ب**، **ب ل غ**، **ب غ ل**، **ل غ ب** kullanılagelenlerdir. **غلب**: **غَلَبَ** **يغلِبُ** **غَلَباً** ve **غَلَبةً**.

Ve **الغِلابُ**: çekişme.

Ve **المُغَلَّبُ**: akranlarının, uğraştığı şeyde kendisini yendiği kimse.

Ve **المُغَلَّبُ** bazen başkasına üstün tutulan (kimse) olur.

Ve **الأَغْلَبُ**: kalın, şiddetli, kısa boylu; ve **أَغْلَبُ** aslan.

Ve **غَلِبَ** **غَلَباً**; bir hastalıktan da olur.

Ve **غَلَباءُ** bir tepe; ve **غَلْباءُ** bir izzet; ve **تَغِلْبُ** **الغَلْباءَ** diye adlandırılırdı. Ve ot, yerde, her varacağı yere vardığı zaman **اغلَوْلَبَ**.

**لغب**: **لَغَبَ** **يلغُبُ** **لُغُوباً**; ve **لَغِبَ**; o, yorgunluğun şiddetidir.

Ve tüyden **اللُّغابُ**: karın (alt kısım); bir tanesi **الهاء** iledir.

Ve **اللُّغابُ**: okun tüyü; eğer düzgünleşmezse; düzgün olan **لؤام**’dır. Dedi ki:
بَسْهمٍلم يكن يكسى لُغاما

**بغل**: **البَغْلةُ** ve **البَغْلُ** bilinen ikisidir.

Ve **البَغلُ** **بَغْلُ**; ve o, bunun için ehildir.

Ve **التَّبْغيلُ**: develerin genişlikte yürüyüşü.

**بلغ**: **بَلْغٌ** adam: **بَليغٌ**; ve **بَلُغَ** **بلاغةً**.

Ve şey **بَلَغَ** **يبلُغُ** **بُلُوغاً**; ve ben onu **أَبْلَغْتُه** **إبلاغاً**.

Ve onu, risalette ve benzerinde, **بلَّغْتُه** **تبليغاً**.

Ve şunda **بَلاغٌ** ve **تَبَليغٌ** vardır; yani yeterlik.

Ve **بالغٌ** bir şey; yani iyi.

Ve **المُبالَغَةُ**: amelden gayretinin sonuna varmandır.

**الضرير** dedi: **أب عمرو**’yu şöyle derken işittim: **البَلْغُ**: hoşuna gitmeyen sözden, haberden sana ulaşan şeydir. Söz: “اللهم سَمْعٌ لا بَلْغٌ” yani: Allah’ım, bunun benzerini işitiriz de onu bize indirme.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

بَلَغْتَ المكان بُلوغاً: وصلت إليه، وكذلك إذا شارفتَ عليه. ومنه قوله تعالى: "فإذا بلَغْنَ أَجَلَهُنَّ" أي قارَبْنَهُ. وبَلَغَ الغلامُ: أدرك. والإِبْلاغُ: الإيصالُ، وكذلك التَبْليغُ، والاسمُ منه البَلاغُ. والبَلاغُ أيضاً: الكفايةُ. ومنه قول الراجز:
نَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغ
وبَلَّغْتُ الرسالةَ. وبَلَّغَ الفارسُ، إذا مَدَّ يدَه بعنان فرسه ليزيد في جَرْيه. وشيءٌ بالِغٌ، أي جيِّدٌ. وقد بَلَغَ في الجودة مَبْلَغاً. ويقال: أمرُ اللهِ بَلْغٌ بالفتح، أي بالِغٌ من قوله تعالى: "إنّ اللهَ بالِغٌ أَمْرُهُ". وقولهم: أَحْمَقُ بِلْغٌ بالكسر، أي هو مع حماقته يَبْلُغُ ما يريد.
والبَلاغَةُ: الفصاحةُ. وبَلُغَ الرجلُ بالضم، أي صار بَلِيغاً. والبَلاغاتُ، كالوشاياتِ. والبُِلَغينُ: الداهية. وفي الحديث أن عائشة قالت لعليّ رضي الله عنهما حين أُخِذَتْ: "بَلَغْتَ مِنَّا البُِلَغينَ". وبالَغَ فلانٌ في أمري، إذا لم يقصِّر فيه. والبُلْغَةُ:ما يُتَبَلَّغُ به من العَيش. وتَبَلَّغَ بكذا، أي اكتفَى به. وَتَبَلَّغَتْ به العِلَّةُ أي اشتدّتْ. والبالِغاءُ: الأكارعُ في لغة أهل المدينة.

##### Türkçe

**بَلَغْتَ** mekâna **بُلوغاً**: ona ulaştın; yine, ona yaklaştığın zaman da böyledir. Ondan, Yüce Allah’ın sözü: “فإذا **بلَغْنَ** **أَجَلَهُنَّ**” yani ona yaklaştılar. Ve **بَلَغَ** oğlan: erişti. Ve **الإِبْلاغُ**: ulaştırma; yine **التَبْليغُ** de böyledir; ondan isim **البَلاغُ**dur. Ve **البَلاغُ** ayrıca: yeterlilik. Ondan râcizin sözü:
نَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بِ**البَلاغ**

Ve **بَلَّغْتُ** risâleti. Ve **بَلَّغَ** süvârî, eğer atının dizginine elini uzatıp koşusunda artırmak isterse. Ve **بالِغٌ** bir şey, yani iyi. Ve gerçekten o, iyilikte bir **مَبْلَغاً**a ulaştı. Ve denilir: Allah’ın emri **بَلْغٌ** (fetha ile), yani **بالِغٌ**; Yüce Allah’ın sözü “إنّ اللهَ **بالِغٌ** **أَمْرُهُ**”ndan. Ve onların sözü: **أَحْمَقُ** **بِلْغٌ** (kesra ile), yani o, ahmaklığıyla beraber istediğini ulaştırır.

Ve **البَلاغَةُ**: fesahat. Ve **بَلُغَ** adam (damme ile), yani **بَلِيغاً** oldu. Ve **البَلاغاتُ**, **الوشاياتِ** gibi. Ve **البُِلَغينُ**: musibet. Hadiste, Âişe’nin Ali’ye—Allah ikisinden de razı olsun—yakalandığı zaman dediği: “**بَلَغْتَ** مِنَّا **البُِلَغينَ**”. Ve falan kimse benim işimde **بالَغَ**, eğer onda kusur etmediyse. Ve **البُلْغَةُ**: geçimden kendisiyle geçinilen şey. Ve **تَبَلَّغَ** bununla, yani onunla yetindi. Ve **تَبَلَّغَتْ** onunla hastalık, yani şiddetlendi. Ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde **الأكارعُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ل ب
غلب ، بلغ ، بغل ، لغب : مستعملة .
غلب : قال الليث : يقال : غَلَبَ يَغْلِبُ غَلَبَةً وغَلَباً ، والغِلابُ : المُغَالبة ، وأنشد بيت كعب بن مالك :
هَمَّتْ سخينةُ أن تُغَالِبَ ربَّها
وليُغْلَبَنَّ مغالِبُ الغلاّب
وفي مثل للعرب : جرى المذكيات غلاب ، أراد بالمذكيات مَسَانّ الخيل وقُرّحَها ، أراد أنها تغلب من سابقها غلاباً لِقوَّتها .
قال : والأغلب : الغليظ القَصَرَةِ ، أسدٌ أغلب ، وقد غَلِبَ يَغْلَب غَلَباً ، وقد يكون الغَلَب من داءٍ أيضاً .
قال : وهضبة غَلْباء وعزَّة غلباءُ ، وكانت تَغْلِبُ تسمى الغَلْباءَ .
وقال الشاعر :
وأَوْرَثَنِي بَنو الغلْباءِ مَجْداً
حديثاً بعد مَجْدِهم القديم
وقال آخر :
وقَبْلَكَ ما اغْلَوْلَبَتْ تَغْلِبٌ
بِغَلْبَاءَ تَغْلِب مُغْلَوْلِبينا
يعني بعزَّةٍ غَلْبَاءَ ، واغْلَوْلَبَ العُشْبُ . واغلَوْلَبَتِ الأرض إذا التَفَّ عشبها ، واغْلَوْلَبَ القوم إذا كثروا ، من اغْلِيلاَبِ العُشْبِ ، ورجل غُلُبَّة إذا كان غالباً ، وغَلبَّة لُغة .
وأخبرني أبو محمد المزنيِّ عن أبي خليفة عن محمد بن سلاّم أنه قال : إذا قالتِ العرب : شاعر مُغَلَّب فهو مغلوب ، وإذا قالوا غلِّبَ فلان ، فهو غالب ، وغلِّبَتْ ليلى الأخْيَلِيّة على نابغةِ بني جَعْدَةَ لأنها غَلَبَتْه ، وكان الجعديُّ مغَلَّباً .
لغب : الأصمعي : إنه لضعيف ولَغْب وَوَغْب .
أبو عبيد عن الأموي : لَغَبْتُ ألغُبُ لُغُوباً من الإعياء .
ومنه قول الله جلَّ وعزَّ : ( أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِن ) ( ق : 38 ) ، ومنه قيل فلان ساغب لاغب أي مُعْيًى .
وروى ابن الفرج عن أبي السميدع ، أخذت بزغب رقبته ، ولَغَب رقبته ، قال : وهي باللام في تميم ، قال : وذلك إذا تبعه وقد ظن أنه لم يدركه ، فلحقه ، أخذ برقبته أو لمْ يأخذ .
قال الأموي : ولَغَبْتُ على القومِ ألْغَبُ لَغْباً : أفْسَدْتُ عليهم .
وقال الليث : اللُّغَابُ من الرِّيش : البطن ، الواحدة لُغابَة .
أبو عبيد عن الأصمعي قال : من الرِّيش اللُّؤَامُ واللُّغابُ ، فاللُّغابُ ما كان بطنُ القُذَةِ يلي ظهر الأخرى ، وهو أجود ما يكون فإذا التَقى بطْنان أو ظهران فهو لُغَاب ولغْب .
وقال أبو زيد : لغَبْتُ القومَ ألْغَبُهُمْ لغْباً ، إذا حدَّثتهم بحديثٍ خلفٍ ، وأنشد :
أَبْذُلُ نصْحي وأَكُفُّ لغبي
وقال الزِّبْرِقانُ :
ألمْ أَك باذلاً وُدِّي ونَصْرِي
وأصْرِفَ عنكم ذَرَبي ولغْبي
يقال : كفَّ عنَّا لغبَكَ : أي سيءَ كلامك ، ويقال : تَلَغَّبْتُ الرَّجلُ : إذا أتعبته ، ولغَّبَ فلان دابَّتَه : إذا تحاملَ عليه حتى أعْيا ، والْمَلاغب جمع الملغَبَةِ من الإعياء .
بغل : قال الليث : البَغل والبَغلة معروفان ، والتَّبْغيل : مشي الإبل في سَعَةٍ .
أبو عبيد عن الأصمعي : التَّبْغِيلُ : مَشْيٌ فيه اختلاطٌ بين العَنقِ والهَمْلَجَةِ .
ويقال : تزوج فلانٌ فلانةَ فَبَغَّلَ أولادَها : إذا كان فيهم هُجْنَةٌ ، ورجل بَغَّال صاحبُ بِغالِ ، ويُجْمَعُ البغل بِغالاً .
بلغ : قال الليث : البَلْغُ : البَلِيغُ من الرِّجال وقد بلُغَ بلاغة ، وبلغ الشيءُ يبلُغُ بُلوغاً ، وقد بلَّغْتُهُ أنا تبليغاً وأبلغته إبلاغاً وتقول : له في هذا الأمر بلاغٌ وبُلغةٌ وتَبَلُّغ : أي كفاية ، وشيءٌ بالغ : أي جَيِّدٌ ، والمبالغةُ : أن تبلغ من العمل جهدَك .
وقال غيره : البُلْغةُ من القُوتِ : ما يتبلَّغُ به ولا فضلَ فيه ، والعربُ تقول للخبَر يبلُغُ أحدَهُمْ ، ولا يحقِّقُونه وهو يسوءُهُمْ : سَمْعٌ لا بَلْغٌ : أي نسمَعُهُ ولا يبلغنا ، ويجوزُ : سمعاً لا بلْغاً .
ويقال : بلغَ الغُلامُ والجاريةُ : إذا أدْركا وهما بالغانِ .
وقال الشافعي في كتابِ النِّكاح جارية بالغ بغير هاءٍ .
هكذا رَواهُ لنا عبد الملك عن الرَّبيع ، عنه قلتُ والشافعي فصيحٌ ، وقولهُ حُجَة في اللغةِ ، وقد سمعتُ غير واحدٍ من فصحاءِ الأعراب يقول : جَارِية بالغ ، وهو كقولهم : امْرَأَة عاشقٌ ، ولِحْيَة ناصِلٌ .
وإن قال قائلٌ : جَارية بالغة لم يكنُ خطأً لأنه الأصلُ .
روي عن عائشة أنَّها قالت لأمير المؤمنينَ علي رضي الله عنه يومَ الجملِ : قد بلغْتَ منَّا البِلَغِينَ : معناها : أنَّ الحرْبَ قد جهدْتها وبلغت منها كلَّ مبلغٍ .
وقال أبو عبيد في قول عائشة لِعَليَ : قد بلغتَ مِنَّا البِلَغينَ : إنُه مثل قولهم : لقيت منه البُرَحِين والأقْورين والأَمرينِ ومعناها كلها : الدَّواهي ، ويقال : بلَّغت القومَ الحديثَ بلاغاً : اسمٌ يقومُ مقام التبليغ .
وفي الحديث : ( كلُّ رافعَةٍ رَفَعَتْ عَنَّا من البلاغ فَلْتُبَلِّغْ عَنَّا ) ، أراد من المبلِّغينَ ، ويقال : أبْلَغْتهُ وبَلَّغْته بمعنى واحدٍ .
ويقال : بلغ فلان ، إذا جهد وبلغت نكيثته .

##### Türkçe

غ ل b
**غلب** ، **بلغ** ، **بغل** ، **لغب** : kullanımdadır.

**غلب** : Leys dedi: Denilir ki: **غَلَبَ يَغْلِبُ غَلَبَةً** ve **غَلَباً**; ve **الغِلابُ**: **المُغَالبة**’dir. Ve Ka‘b b. Mâlik’in beytini okudu:
سخينةُ azmetti ki Rabbini **تُغَالِبَ**
ve elbette **مغالِبُ الغلاّب** yenilecektir.

Ve Arapların bir meselinde: **جرى المذكيات غلاب**; **المذكيات** ile atların yaşlıları ve koşuya alıştırılmışları kastedildi; onların kuvvetlerinden dolayı, kendilerinden önce koşanı **غلاباً** olarak yendiklerini kastetti.

Dedi: ve **الأغلب**: kalın, kısa boylu olandır; **أسدٌ أغلب**. Ve **غَلِبَ يَغْلَب غَلَباً** olmuştur; ve **الغَلَب** bazen bir hastalıktan da olur.

Dedi: ve **هضبة غَلْباء** ve **عزَّة غلباءُ**; ve **تَغْلِبُ** (kabilesi) **الغَلْباءَ** diye adlandırılırdı.

Şair dedi:
Ve **بَنو الغلْباءِ** bana bir şeref miras bıraktı
onların eski şerefinden sonra yeni bir şeref.

Bir başkası dedi:
Ve senden önce **تَغْلِبٌ** **اغْلَوْلَبَتْ** olmadı
**بِغَلْبَاءَ** ile; **تَغْلِب** **مُغْلَوْلِبينا** (kimseleri) **تَغْلِب** eder.

Yani **عزَّةٍ غَلْبَاءَ** ile. Ve ot **اغْلَوْلَبَ**. Ve yer, otu birbirine dolaştığında **اغلَوْلَبَتِ الأرض**; ve kavim çoğaldığında **اغْلَوْلَبَ القوم**; otun **اغْلِيلاَبِ**’ından (dolayı). Ve **رجل غُلُبَّة**: galip olduğunda; ve **غَلبَّة** bir lehçedir.

Ebû Muhammed el-Müzenî bana, Ebû Halîfe’den, Muhammed b. Sellâm’ın şöyle dediğini haber verdi: Araplar “**شاعر مُغَلَّب**” dediğinde o, mağlup edilendir; “**غلِّبَ فلان**” dediklerinde ise o, galiptir. Ve Leylâ el-Ahyeliyye, Benî Ca‘de’nin Nâbiğa’sına karşı **غلِّبَتْ**; çünkü onu **غَلَبَتْ**; ve el-Ca‘dî **مغَلَّباً** idi.

**لغب** : Asma‘î: O, zayıftır; ve **لَغْب** ve **وَوَغْب**.

Ebû Ubeyd, el-Emevî’den: **لَغَبْتُ ألغُبُ لُغُوباً**: yorgunluktan (dolayı).

Ve ondan, Allah جلَّ وعزَّ’ün sözü: ( **أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِن** ) (ق: 38). Ve ondan, “falanca **ساغب لاغب**” denildi: yani yorgun.

İbnü’l-Ferec, Ebû’s-Semîda‘dan rivayet etti: “Boynunun tüyüne (**زغب**) yapıştım; ve boynunu **لَغَب** etti.” Dedi: Temîm’de bu, **باللام** iledir. Dedi: Bu, onu takip ettiğinde ve onu yakalamadığını zannettiğinde; sonra ona yetiştiğinde; boynundan tuttu veya tutmadı (hâlinde) olur.

Emevî dedi: **ولَغَبْتُ على القومِ ألْغَبُ لَغْباً**: onlara karşı bozgun çıkardım.

Leys dedi: Tüyden (**الرِّيش**) **اللُّغَابُ**: karındır; tekili **لُغابَة**.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den dedi: Tüyden **اللُّؤَامُ** ve **اللُّغابُ** vardır; **فاللُّغابُ**: **القُذَةِ**’nin karnının, ötekinin sırtına bitişik olanıdır; ve o, en iyi olanıdır. İki karın veya iki sırt birleştiğinde o, **لُغَاب** ve **لغْب**’dür.

Ebû Zeyd dedi: **لغَبْتُ القومَ ألْغَبُهُمْ لغْباً**: onlara kötü (bozuk) bir sözle konuştuğumda. Ve okudu:
Nasihatimi sunarım ve **لغبي**’mi (kötü sözümü) tutarım.

Zibrikân dedi:
Ben, sevgimi ve yardımımı sunan değil miydim
ve sizden **ذَرَبي**’mi ve **لغْبي**’mi çevirirdim.

Denilir ki: “Bizden **لغبَكَ**’ı kes”: yani kötü sözünü. Ve denilir ki: **تَلَغَّبْتُ الرَّجلُ**: onu yorduğumda. Ve “falanca binitini **لغَّبَ**”: ona yüklenip de onu yorgun düşürdüğünde. Ve **الْمَلاغب**: yorgunluktan **الملغَبَة**’nin çoğuludur.

**بغل** : Leys dedi: **البَغل** ve **البَغلة** bilinen (şey)dir. Ve **التَّبْغيل**: develerin genişlik içinde yürümesidir.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **التَّبْغِيلُ**: **العَنقِ** ile **الهَمْلَجَةِ** arasında karışıklık bulunan bir yürüyüştür.

Ve denilir ki: Falanca falancayla evlendi de onun çocuklarını **فَبَغَّلَ** etti: içlerinde **هُجْنَةٌ** olduğunda. Ve **رجل بَغَّال**: katırların sahibi. Ve **البغل** **بِغالاً** olarak çoğul yapılır.

**بلغ** : Leys dedi: **البَلْغُ**: erkeklerden **البَلِيغُ**; ve **بلُغَ بلاغة** olmuştur. Ve şey **يبلُغُ بُلوغاً** olarak **بلغ** eder. Ve ben onu **تبليغاً** olarak **بلَّغْتُهُ**; ve onu **إبلاغاً** olarak **أبلغته**. Ve dersin ki: Bu işte onun için **بلاغٌ** ve **بُلغةٌ** ve **تَبَلُّغ** vardır: yani yeterlilik. Ve **شيءٌ بالغ**: yani iyi. Ve **المبالغةُ**: işten gayretinin sonuna varmandır.

Başkası dedi: Azıktan **البُلْغةُ**: onunla geçinilen ve fazlası olmayan şeydir. Ve Araplar, bir haber onlardan birine **يبلُغُ** olup da onu doğrulamadıklarında ve o onları kötülediğinde: **سَمْعٌ لا بَلْغٌ** derler: yani onu işitiriz, bize ulaşmaz. Ve caizdir: **سمعاً لا بلْغاً**.

Ve denilir ki: **بلغَ الغُلامُ والجاريةُ**: idrak ettiklerinde; ve onlar **بالغانِ** iken.

Şâfiî, nikâh kitabında: **جارية بالغ** (ه’siz) dedi.

Bunu bize Abdülmelik, er-Rabî‘den, ondan böyle rivayet etti. Dedim ki: Şâfiî fasîhtir; ve onun sözü dilde hüccettir. Ve fasih bedevîlerden birden fazlasını “**جَارِية بالغ**” derken işittim; bu, onların “**امْرَأَة عاشقٌ**” ve “**لِحْيَة ناصِلٌ**” demeleri gibidir.

Eğer bir söyleyen “**جَارية بالغة**” derse hata olmaz; çünkü asıl olan odur.

Âişe’den rivayet olundu: Müminlerin emîri Ali رضي الله عنه’a Cemel günü dedi ki: “Bizden **البِلَغِينَ**’e ulaştın.” Manası: Savaşı yordun ve ondan her varılacak yere vardın.

Ebû Ubeyd, Âişe’nin Ali’ye sözünde: “Bizden **البِلَغينَ**’e ulaştın” hakkında dedi: Bu, onların “ondan **البُرَحِين** ve **الأقْورين** ve **الأَمرينِ** ile karşılaştım” sözleri gibidir; bunların manası bütünüyle: belâlardır. Ve denilir ki: “Kavme hadisi **بلاغاً** olarak **بلَّغتُ**”: **التبليغ**’in yerini tutan bir isimdir.

Hadiste: ( **كلُّ رافعَةٍ رَفَعَتْ عَنَّا من البلاغ فَلْتُبَلِّغْ عَنَّا** ) ; **المبلِّغينَ**’den olanı kastetti. Ve denilir ki: **أبْلَغْتهُ** ve **بَلَّغْته** bir tek manadadır.

Ve denilir ki: “Falanca **بلغ**”: çabaladığında; ve onun **نكيثته**’si **بلغت**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الباء واللام وما يثلثهما في الثلاثي)
(بلم) الباء واللام والميم أصلان: أحدهما ورمٌ أو ما يشبهه، والثاني نَبْتٌ.
فالأوّل بَلَمٌ، وهو داءٌ يأخُذُ الناقةَ في حَلْقَة رَحِمِها. يقال أَبْلَمَتِ الناقةُ إذا أخَذَها ذلك. الفَرَّاء: أَبْلَمَتْ وبَلِمَتْ إذا ورِمَ حَياؤُها.
قال أبو عُبيدٍ: ومنه قولهم لا تُبَلِّمْ عليه أي لا تُقَبِّحْ. قال أبو حاتم: أَبلَمَتِ البَكْرَة إذا لم تَحْمِلْ قَطُّ؛ وهي مُبْلِمٌ، والاسم البَلَمَة.
قال يعقوب: أَبْلَمَ الرّجُل إذا وَرِمَتْ شفتاه، ورأَيت شفَتَيْه مُبْلَمَتينِ([1]). والإبلام أيضاً: السُّكوت، يقال أَبْلَمَ إذا سَكَتَ.
والأصل الثاني: الأبلم ضربٌ من الخُوصِ([2]). قال أبو عمرو: يقال إبلِم وأَبلَمٌ وأُبُلمٌ. ومنه المثَل: "المال بَيني وبينك شِقَّ الأُبْلُمَة" وقد تكسر وتفتح، أي نصفين؛ لأنّ الأبلمة إذا شقت طولاً انشقت نصفين من أولها إلى آخرها، ويرفع بعضهم فيقول: "المالُ بيني وبينك شِقُّ الأبلمة"، أي هو كذا.
(بله) الباء واللام والهاء أصلٌ واحد، وهو شبه الغَرَارة والغَفْلة. قال الخليل وغيره([3]): البَلَه ضَعْف العقل. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "أكثَرُ أهلِ الجنَّة البُلْه" يريد الأَكياسَ في أمر الآخرة البُلْهَ في أمر الدنيا.
وقال الزّبرقانُ [بن] بَدْرٍ: "خيرُ أَولادِنا الأَبلَهُ العقُول" يُراد أنه لشدّة حيائهِ كالأَبله، وهو عَقُولٌ. ويقال شَبابٌ أبْلَهُ، لما فيه من الغَرَارة. وعَيْشُ الأبلهِ قليلُ الهُموم. قال رؤبة([4]):
* بَعْدَ غُدانِيِّ الشّبَابِ الأَبْلَهِ *
فأمّا قولهم: "بَلْهَ" فقد يجوز أن يكون شاذّاً، ومحتَمِلٌ على بُعْدٍ أنْ يردَّ إلى قياس الباب، بمعنى دَعْ. وهو الذي جاء في الحديث: "يقول الله تعالى: أَعدَدْتُ لعِبادِي الصّالحينَ مَا لا عَيْنٌ رَأَتْ ولا أُذُنٌ سَمِعَتْ، ولا خَطَرَ على قَلْبِ بَشَرٍ، بَلْهَ ما أَطْلَعْتُهُمْ عليه" ، أي دَعْ ما أطْلَعْتُهُم عليه، اُغفُلْ عنه.
(بلو/ي) الباء واللام والواو والياء، أصلان: أحدهما إخلاق([5]) الشيء، *والثاني نوعٌ من الاختبار، ويحمل عليه الإخبار أيضاً.
فأمّا الأوّل فقال الخليل: بَلِيَ يَبْلى فهو بالٍ. والبِلَى مَصْدَرُه. وإذا فتح فهو البَلاَء، وقال قوم هو لُغةٌ. وأنشد:
وَالمرء يُبْليه بَلاَءَ السَّرْبالْ *** مَرُّ الليالي واختلافُ الأحوالْ([6])والبَلِيَّةُ: الدابّة التي كانت في الجاهلية تُشَدُّ عند قَبْرِ صاحبِها، وتشَدّ على رأسها وَلِيَّةٌ، فلا تُعْلَفُ ولا تُسْقى حتى تموت. قال أبو زُبيد:
كالبَلاَيا رُؤوسُها في الوَلايَا *** مانِحاتِ السَّمومِ حُرَّ الخُدُودِ([7])
ومنها ما يُعقر عند القبر حتى تَمُوت. قال:
تَكُوسُ به العَقْرَى على قِصَدِ القَنَا *** كَكَوْسِ البَلاَيَا عُقِّرَتْ عِنْدَ مَقْبَرِ
ويقال منه بَلَّيْتُ البَلِيَّةُ. قال اليزيديّ: كانت العرب تَسْلَخُ راحلةَ الرّجُل بعد مَوته، ثم تحشوها ثُماماً ثم تتركُها على طَريقِه إلى النّادي. وكانوا يزعمون أنّها تُبْعَث معه، وأنَّ مَنْ لم يُفعل به ذلك حُشِر راجلاً.
قال ابنُ الأعرابيّ: يقال بَلَّى عليه السَّفَرُ وبَلاَّه. وأنشد:
قَلُوصان عَوْجَاوَانِ بَلَّى عليهما *** دُؤُوبُ السُّرى ثمَّ اقتحامُ الهواجرِ([8])يريد بَلاَّهُما.
قال الخليل: تقول ناقةٌ بِلْوُ سفرٍ، مثل نِضْو سفَر، أي قد أبْلاَها السَّفر. وبِلْيُ سَفَر، عن الكسائيّ.
وأمّا الأصل الآخَر فقولهم بُلِيَ الإنسانُ وابْتُلِيَ، وهذا من الامتحان، وهو الاختبار. وقال:
بُلِيتُ وفُِقدانُ الحبيبِ بَلِيَّةٌ *** وكم مِن كريمٍ يُبْتَلى ثم يَصبرُ
ويكونُ البَلاءُ في الخير والشرّ. والله تعالى يُبْلِي العَبْدَ بلاءً حسناً وبلاءً سيئاً، وهو يرجع إلى هذا؛ لأن بذلكَ يُختبَر في صَبْرِه وشُكْرِه.
وقال الجعديّ في البلاء أنّهُ الاختبار:
كَفَاني البَلاَءُ وإِنّي امرُؤٌ *** إذا ما تَبَيَّنْتُ لمَ أَرْتَبِ
قال ابنُ الأعرابيّ: هي البِلْوَة والبَلِيَّة والبَلْوَى. وقالوا في قول زهير:
* فأبلاَهُما خَيْرَ البلاءِ الذي يَبلُو([9]) *
معناه أعطاهُما خَيْرَ العطاءِ الذي يَبْلُو به عِبادَه.
قال الأحمر: يقول العرب: نَزَلَتْ بَلاءِ، على وزن حَذَامِ.
ومما يُحمَل على هذا الباب قولهم: أبليتُ فُلاناً عُذْراً، أي أعلمته وَبيَّنْتُه([10]) فيما بيني وبينه، فلا لَومَ عليَّ بَعْد.
قال أبو عُبيد: أَبلَيْتُه يميناً أي طيَّبْت نفسَه بها. قال أوس:
كأنَّ جديدَ الدار يُبْلِيكَ عنهُم *** نَقِيُّ اليَمِينِ بَعْدَ عَهدِكَ حَالفُ([11])
قال ابن الأعرابيّ: يُبْليك يُخْبِرك. يقول العرب: أَبْلِني كذا، أي أخبِرْني؛ فيقول الآخر: لا أُبْلِيْك. ومنه حديث أمِّ سَلَمة، حين ذَكَرَتْ قولَ النبي صلى الله عليه وآله وسلم: "إنَّ مِن أصحابي مَنْ لا يَرَاني بعد أَنْ أُفارِقَه" فسألها عُمَرُ: أَمِنْهُمْ أنا؟ فقالت: لا، ولن أُبْلِيَ أحداً بَعْدَك. أي لن أُخْبِرَ.
قال ابنُ الأعرابيّ: يقال ابتليْتُه فأبلاني، أي استَخْبَرْتُه فأخبَرَني.
ذِكْر ما شذَّ عن هذين الأصلين: قال الخليل: تقول: الناس بذي بَلِيٍّ وذي بِلِيّ([12])، أي هم متفرّقون. قال أبو زيد: هم بذي بليانٍَ أيضاً([13])، وذلك إذا بَعُدَ بعضُهم [عن بعض] وكانوا طوائفَ مع غير إمامٍ يجمعُهم. ومنه حديث خالد لمّا عزَلَه عُمرُ عن الشام: "ذاك إذا كانَ النّاس بذي بَليّ، وذي بَلّى"([14]). وأنشد الكسائيّ في رجل يطيل النّوم:
يَنامُ ويذهب [الأَقوامُ] حتّى  *** يُقَالَ [أَتَوْا] عَلَى ذي بِلِّيَانِ([15])وأمّا بَلَى فليست من الباب بوجهٍ، والأصل فيها بَلْ.
وَبَلِيّ ابنُ عمرو بن الحاف بن قُضاعة، والنّسبة إليه بَلَوِيٌّ. والأَبْلاء: اسمُ بئر. قال الحارث:
فرياضُ القَطا فأودِيةُ الشُّر *** بُبِ فالشُّعبتانِ فالأَبْلاءُ([16])(بلت) الباء واللام والتاءُ أصلٌ واحد، وهو الانقطاع. وكأنّه من المقلوب عن بَتَل. يقول العرب: تكَلَّم حَتّى بَلِتَ([17]). قال الشّنفرَى:
* عَلَى أُمِّها وَإنْ تُخاطِبْكَ تَبْلَِتِ([18]) *
فأمّا قولهم: مَهْرٌ مَضمونٌ مبلَّت، فهو في هذا* أيضاً؛ لأنّه مقطوعٌ قد فُرِغ منه. على أنّ في الكلمة شكّاً([19]). وأنشَدُوا:
* وما زُوِّجَتْ إلاّ بِمَهْرٍ مُبَلَّتِ([20]) *
ويقال إنّ البَليتَ كَلأ عامَين، وهو في هذا؛ لأنه يتقطّع ويتكَسَّر. قال:
رَعَيْنَ بَليتاً ساعةً ثم إنّنا *** قطَعْنا عليهنَّ الفِجاج الطوامِسَا([21])(بلج) الباء واللام والجيم أصلٌ واحدٌ منقاس، وهو وضوحُ الشّيء وإشراقُه. البَلَجُ الإشراق، ومنه انبلاج الصُّبح. قال:
* حتّى بدَتْ أعناقُ صُبْحٍ أبْلَجا([22]) *
ويقول العرب: "الحقُّ أُبْلَجُ والباطلُ لَجْلَجٌ". وقال:
ألم تَرَ أنَّ الحقَّ تلقاهُ أَبْلَجاً *** وأنَّك تلقَى باطِلَ القومِ لجْلَجا([23])ويقال للذي ليس بمقْرُونِ الحاجبين أبلج، وذلك الإشراقُ الذي بينهما بُلْجة. قال:
أبلَجُ بينَ حاجِبَيه نُورُه *** إذا تعدى رُفعَت مبتوره([24])(بلح) الباء واللام والحاء أصلٌ واحد، وهو فُتورٌ في الشيء وإعياءٌ وقِلَّةُ إحكام، وإليه ترجع فُروعُ الباب كلّه، فالبَلَح الخَلاَلُ، واحدته بَلَحة، وهو حَمْل النَّخل ما دام أخضَرَ صِغاراً كحِصْرِم العِنَب. قال أبو خيرة: ثَمَرَةُ السَّلَم تسمّى البَلَح ما دامت([25]) لم تَنْفتق، فإذا انفتَقَتْ فهي البَرَمَة. أبو عبيدة: أبْلَحَت النّخلة إذا أخرجَتْ بَلَحَها. قال أبو حاتم: يقال للثَّرى إذا يَبِس -وهو التّراب النّدِيّ- قد بَلَحَ بلُوحاً. وأنشد:
حَتّى إذا العودُ اشتهى الصَّبُوحا *** وبَلَحَ التُّرْبُ لـه بُلُوحا
ومن هذا البابِ بَلَحَ الرّجُلُ إذا انقَطَعَ من الإعياءِ فلم يَقْدِرْ على التحرُّك. قال الأعشى:
وإذا حُمّل ثِقْلاً بعضُهُمْ *** واشتَكَى الأوْصَالَ مِنه وبَلَحْ([26])وقال آخر([27]):
ألا بَلَحَتْ خَفَارَةُ آلِ لَأْيٍِ *** فلا شَاةً تَرُدُّ ولا بَعِيرا
قال الشيباني: يقال بَلَحَ إذا جَحَدَ. قال قُطرب: بَلَحَ الماءُ قلّ، وبَلَحَت الركيّة. قال:
مالَكَ لا تَجُمُّ يا مُضَبَّحُ *** قد كنتَ تَنْمِي والرَّكِيُّ بُلَّحُ
ويقال بَلَحَ الزَّنْدُ إذا لم يُورِ. قال العامريّ: يقال بَلَحَتْ عَلَيَّ راحلتي، إذا كَلَّتْ ولم تشايِعْني. ويقال بَلَحَ البَعيرُ وبَلَحَ الرّجلُ إذا لم يكن عنده شيء. قال:
مُعْترِفٌ للرُّزْءِ في مالِهِ *** إذا أكَبَّ البَرَمُ البالحُ
ومما شَذَّ عن الباب البُلَح، طائر، والبَلَحْلحة: القصعة لا قعر لها([28]).
(بلخ) الباء واللام والخاء أصلٌ واحد، وهو التكبُّر، يقال رجل أبْلَخُ. وتبلّخ: تكَبَّر.
(بلد) الباء واللام والدال أصلٌ واحد يتقارب فُروعُه عند([29]) النَّظر في قياسه، والأصل الصدْر. ويقال وضَعَت النّاقةُ بَلْدَتَها بالأرض، إذا بَرَكت. قال ذو الرُّمّة:
أنيخت فألْقَتْ بَلْدَةً فوقَ بَلْدَةٍ *** قَليلٍ بها الأصواتُ إلاّ بُغامُها([30])ويقال تبلَّد الرّجلُ، إذا وضَعَ يَدَهُ على صَدْره عند تَحيُّرِه في الأمر. والأبْلد الذي ليس بمقْرُونِ الحاجبَيْن، يقال لما بين حاجبيه بَُلْدَة. وهو من هذا الأصل؛ لأنّ ذلك يشبه الأرض البلدة. والبلدة: النَّجم، يقولون هو بَلْدة الأسد، أي صدره([31]). والبلد صدْرُ القُرى. فأمّا قول ابن الرِّقاع:
* مِنْ بَعْدِ ما شمِلَ البِلَى أبلادَها([32]) *
فهو من هذا. وقالوا: بَلِ البلدُ الأَثَر، وجمعه أبلاد. والقولُ الأولُ أقيَس. ويقال بَلّد الرّجُل بالأرض، إذا لَزِق بها. قال:
إذا لم يُنازِعْ جاهِل القومِ ذُو النُّهى *** وبَلّدَتِ الأعلامُ باللّيلِ كالأَكَمْ([33])يقول: كأنّها لزِقَتْ بالأرض. وقال رجلٌ من تميمٍ يصفُ حَوضاً:
وَمُبْلِدٍ بَيْنَ مَوْماةٍ بَمَهْلَكَةٍ *** جاورْتُه بِعَلاةِ الخَلْقِ عِلْيانِ([34])يذكر حوضاً لاصقاً بالأرض. ويقال أبْلَدَ الرَّجُلُ إبلاداً، مثل تبلّد سواء. والمبالدة بالسُّيوف مثل المُبَالطة. وقال بعضهم: اشتقّ من الأوّل، كأنهم لزِموا الأرضَ فقاتلوا عليها. والبالد قياساً للمقيم بالبَلَد.
(بلز) الباء واللام والزّاء* ليس بأصل، وفيه كُلَيمات، فالبِلِزُ المرأة القصيرة. ويقولون البَلأَز: القصير من الرِّجال([35]) والبَلأَزَةُ: الأكْل. وفي جميعِ ذلك نظرٌ.
(بلس) الباء واللام والسين أصلٌ واحد، وما بَعْدَه فلا معوَّلَ عليه.
فالأصلُ اليَأْسُ، يقال أبْلَسَ إذا يَئِسَ. قال الله تعالى:إذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ([36])} [المؤمنون 77]، قالوا: ومن ذلك اشتُقّ اسم إبْليس، كأنَّهُ يَئِسَ مِنْ رحمة الله.
ومن هذا الباب أبْلَسَ الرجُلُ سَكَت، ومنه أبْلَسَتِ النّاقة، وهي مِبْلاَسٌ، إذا لم تَرْغُ([37]) مِنْ شِدَّةِ الضَّبَعَة. فأما قولُ ابنِ أحمر:
عُوجي ابنَةَ البَلَسِ الظَّنُونِ فقد  *** يَرْبُو الصَّغِيرُ ويُجْبَرُ الكسْرُ
فيقال إنَّ البَلَسَ الواجم.
(بلص) الباء واللام والصاد، فيه كلماتٌ أكثرُ ظَنِّي أن لا مُعوَّلَ على مثلها، وهي مع ذلك تتقارب. يقولون بلَّصتِ الغنم إذا قلّت ألبانها، وتبلَّصت الغَنَمُ الأرضَ إذا لم تدَعْ فيها شيئاً إلاّ رَعَتْه.
وتبلّصتُ الشيءَ، إذا طلبْتَه في خَفاءٍ([38]). وفي ذلك عندي نَظَر.
(بلط) الباء واللام والطاء أصلٌ واحد، والأمر فيه قريبٌ من الذي قبلَه. قالوا: البَلاط كلُّ شيءٍ فرشْتَ به الدار مِن حَجَر وغيره. قال ابن مُقْبِل:
في مُشرِفٍ لِيطَ لَيّاقُ البلاط به *** كانت لِسَاسَتِه تُهْدَى قَرَابِينا
يقول: هي مَصْنَعَةٌ لنَصارَى يتعبَّدُون فيها، في مُشْرِفٍ ألْصِق. لَيَّاق أي لصَّاق يقال ما يَلِيق بك كذا، أي لا يَلْصَق. يذكر حُسْنَ المكانِ وأُنسَه بالقُرْبان والمصابيح. فإنْ كان هذا صحيحاً - على أنّ البلاط عندي دخيل - فمنه المُبالَطَة، وذلك أنْ يتضارب الرّجلانِ وهما بالبَلاط، ويكونا في تقارُبهما كالمتلاصِقَين.
وأَبْلَطَ الرّجُل افتَقَرَ فهو مُبْلِطٌ، وذلك من الأوّل، كأنّه افتقرَ حتى لَصِقَ بالبَلاط، مثل تَرِبَ إذا افتقَرَ حتى لَصِقَ بالتراب. فأمّا قولُ امرئ القيس:
* نزلتُ على عمرِو بن دَرْماءَ بُلْطَةً([39]) *
فيقال هي هَضْبَةٌ معروفة، ويقال بُلْطةً مفاجأةً. والأوّل أصحُّ.
(بلع) الباء واللام والعين أصلٌ واحد، وهو ازدراد الشيء. تقول: بلِعْتُ الشيءَ أبْلَعُه. والبالوع([40]) من هذا لأنه يَبْلَعُ الماء. وسَعْدُ بُلَعَ نجمٌ. والبُلَعُ السَّمّ في قامَة البَكْرَه([41]). والقياس واحدٌ، لأنّه يَبْلَعُ الخشبة التي تسلكه. فأمّا قولهم بَلَّعَ الشّيبُ في رأسه فقريبُ القياسِ من هذا؛ لأنّه إذا شَمِل رأسَه فكأنَّه قد بَلِعَه.
(بلغ) الباء واللام والغين أصلٌ واحد وهو الوُصول إلى الشيء. تقول بَلَغْتُ المكانَ، إذا وَصَلْتَ إليه. وقد تُسَمّى المُشارَفَةُ بُلوغاً بحقّ المقاربة. قال الله تعالى: ﴿فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ﴾ [الطلاق 2]. ومن هذا الباب قولهم هو أَحْمَقُ بِلْغٌ وبَلْغٌ، أي إنّه مع حماقته يبلغ ما يريده. والبُلْغَة ما يُتَبَلَّغُ به من عَيْشٍ، كأنّه يُرادُ أنّه يبلُغُ رُتْبَةَ المُكْثِرِ إذا رَضِيَ وقَنَع، وكذلك البَلاغَة التي يُمْدَحُ بها الفَصِيحُ اللّسان، لأنّه يبلُغُ بها ما يريده، ولي في هذا بلاغٌ أي كِفاية. وقولهم بلَّغَ الفارسُ، يُرَادُ به أنّه يمدّ يدَه بعِنانِ فرَسِهِ، لِيَزيد في عَدْوِهِ. وقولهم تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ، إذا اشتدَّتْ، فلأنه تناهِيها به، وبلوغها الغاية.
(بلق) الباء واللام والقاف أصلٌ واحدٌ منقاسٌ مطّرد، وهو الفتح. يقال أبلَقَ البابَ وبلَقَهُ، إذا فتحه كلّه. قال:
* والحِصْنُ مُنْثَلِمٌ وَالبابُ مُنْبَلقُ([42]) *
والبَلَقُ الفُسْطاط، وهو من الباب. وقد يُسْتَبْعَدُ البَلَقُ في الألوان، وهو قريبٌ، وذلك أنّ البَهيم مشتَقٌّ من البابِ المُبْهَم، فإذا ابيضّ بعضُه فهو كالشيء يُفْتَحُ.
 ---------------------ـــ
([1]) في الأصل: "وأيت شفتيه مبلمتيه" صوابه من اللسان (14: 320).
([2]) هو خوص المقل.
([3]) في الأصل: "أو غيره".
([4]) ديوان رؤبة 165 والمجمل واللسان (بله). وقبله:
إما تريني خلق المموه  *** براق أصلاد الجبين الأجله
 ([5]) في الأصل:" إخلاف"، تحريف.
([6]) البيتان للعجاج في اللسان (18: 91). وقد نسبا إليه أيضاً في المجمل، وليسا في ديوانه.
([7]) البيت في اللسان (18: 92).
([8]) البيت لذي الرمة في ديوانه 298. وورد في اللسان (18: 92) بدون نسبة. وصواب روايته: "قلوصين عوجاوين" لأن قبله:
ستستبدلين العام إن عشت سالما *** إلى ذاك من إلف المخاض البهازر
 ([9]) صدره كما في الديوان 109 واللسان (بلا):
* جزى الله بالإحسان ما فعلا بكم *
([10]) أي بينت العذر. وفي اللسان: "أي بينت وجه العذر لأزيل عني اللوم".
([11]) كذا، وله وجه. وفي الديوان 14 واللسان (18: 93): "تقي اليمين" بالتاء. يقول: طمست معالم الدار واستوى وجه أرضها، فكأن ذلك الجديد يخبرك إخبار الحالف أنه ما حل بهذه الدار من قبل.
([12]) وفي لغتان أخريان، وهما: بلى، كحتى؛ وبلى، كإلا.
([13]) يقال بليان، بالتحريك، وبليان بكسرتين مع تشديد الياء. ويرى ابن جني أنه علم للبعد فهو غير مصروف. انظر اللسان (18: 94).
([14]) ليس يدرى التكرار، أهو من كلام خالد، أم من كلام الرواة لبيان اختلاف الرواية. والظاهر من مخالفة صاحب اللسان بين ضبط الكلمتين أنهما بيان للرواية.
([15]) ورد البيت في الأصل منقوصاً منه الكلمتان اللتان أثبتهما من اللسان (18: 94)، وروايته في اللسان: "تنام ويذهب" على الخطاب.
([16]) البيت من معلقته. انظر التبريزي 241.
([17]) يقال بلت من بابي نصر وتعب، وأبلت أيضاً.
([18]) صدره كما في المفضليات (1: 107) واللسان (2: 315):
* كأن لها في الأرض نسياً تقصه *
([19]) ذكر في المجمل أنها لغة حمير، وكذا كتب ابن منظور.
 ([20])أنشد هذا العجز في اللسان (2: 316).
([21]) في الأصل: "عليها الفجاح الطوامسا"، صوابه من المجمل.
 ([22])البيت للعجاج في ديوانه 9 واللسان (بلج).
 ([23])أنشده في الجمهرة (1: 212).
([24]) كذا ورد هذا البيت.
([25]) في الأصل: "ما دام".
 ([26])البيت في ديوانه 160. وعجزه في اللسان (3: 228). ورواية الديوان:
وإذا حمل عبئاً بعضهم *** فاشتكى الأوصال منه وأنح
 ([27]) هو بشر بن أبي خازم، كما في اللسان (3: 238).
([28]) ليست في اللسان ولا في المخصص في باب (القصاع). وفي القاموس: "والبلحلح القصعة لا قعر لها". وأورد اللسان في (زلح) والمخصص (5: 58): "الزلحلحة" بمعناها. وأنشد فيهما:
ثمت جاؤوا بقصاع ملس *** زلحلحات ظاهرات اليبس
  ([29])في الأصل: "عن".
([30]) البيت في ديوان ذي الرمة 638 واللسان (4: 63).
([31]) في اللسان والأزمنة والأمكنة (1: 194، 313) أنها موضع لا نجوم فيه. وذكر الجوهري أنها ستة أنجم من القوس.
([32]) صدره كما في اللسان (4: 64) والأغاني (1: 115، 118/8: 176، 177):
* عرف الديار توهماً فاعتادها *
([33]) البيت في اللسان (4: 65) بدون نسبة كما هنا.
([34]) وكذا جاءت روايته في اللسان (4: 63)، لكن في (19: 235): "ومتلف بين موماة" .
([35]) الذي في اللسان أن "البلز الرجل القصير". وأما "البلأز" فقد ذكره اسماً من أسماء الشيطان.
([36]) من الآية 77 في سورة المؤمنين. وفي الأصل: "فإذا" تحريف. أما التي فيها الفاء فهي الآية 44 من سورة الأنعام: {فإذا هم مبلسون بدون ذكر "فيه". وفي الآية 75 من الزخرف: {وهم فيه مبلسون.
([37]) لم ترغ، من الرغاء، وهو صوتها. وفي الأصل: "لم ترع" مع ضبط العين المهملة بالفتح، والصواب من المجمل واللسان والقاموس ، وهو ما يقتضيه الكلام.
([38]) لم يذكر اللسان في المادة شيئاً من هذه المعاني، وذكرت جميعها في القاموس.
([39]) ليس في ديوانه. وأنشده في اللسان (بلط) منسوباً إليه، وكذا في معجم البلدان (2: 271). وورد بدون نسبة في الجمهرة (1: 308). وفي "بلطة" تأويلات كثيرة ذكرها في اللسان. وعجز البيت كما في الجمهرة:
* فيا كرم ما جار ويا حسن ما محل *
          وفي اللسان: "فيا كرم ويا كرم"، وفي البلدان: "فيا حسن ويا كرم".
([40]) المذكور في المعاجم "البالوعة" و"البلوعة" و"البلاعة".
([41]) وكذا عبارة المجمل. وفي اللسان: " والبلعة سم البكرة وثقبها الذي في قامتها وجمعها بلع".
([42]) في اللسان (بلق) والمجمل: "فالحصن منثلم".
ـ

##### Türkçe

(باب **الباء** ve **اللام** ve üçlüde onları üçleyen şeyler babı)
(**بلم**) **الباء** ve **اللام** ve **الميم** iki asıldır: birincisi bir şişlik yahut ona benzeyen şey, ikincisi bitkidir.
Birincisi **بَلَمٌ**’dur; o, dişi deveyi rahminin boğaz halkasında tutan bir hastalıktır. **أَبْلَمَتِ الناقةُ** denir, o şey onu tuttuğu zaman. **الفَرَّاء**: **أَبْلَمَتْ** ve **بَلِمَتْ** (denir), onun **حَياؤُها**’sı şiştiği zaman.
**أبو عُبيدٍ** dedi: Ondandır onların sözü: **لا تُبَلِّمْ عليه**; yani “üzerine çirkinleştirme.” **أبو حاتم** dedi: **أَبلَمَتِ البَكْرَة** (denir), hiç hamile kalmadığı zaman; o **مُبْلِمٌ**’dir; isim **البَلَمَة**’dir.
**يعقوب** dedi: **أَبْلَمَ** adam, dudakları şiştiği zaman; ve ben onun iki dudağını **مُبْلَمَتينِ** gördüm. Ve **الإبلام** da: susmadır; **أَبْلَمَ** denir, sustuğu zaman.
İkinci asıl: **الأبلم** hurma yaprağı lifinden bir türdür. **أبو عمرو** dedi: **إبلِم** ve **أَبلَمٌ** ve **أُبُلمٌ** denir. Ondandır mesel: “**المال بَيني وبينك شِقَّ الأُبْلُمَة**”; ve kırılır ve açılır; yani iki yarı; çünkü **الأبلمة** uzunlamasına yarıldığı zaman, başından sonuna kadar iki yarı olarak yarılır. Bazıları ref‘ eder de şöyle der: “**المالُ بيني وبينك شِقُّ الأبلمة**”; yani o böyledir.

(**بله**) **الباء** ve **اللام** ve **الهاء** tek bir asıldır; o, torba ve gaflet benzeridir. **الخليل** ve başkaları dedi: **البَلَه** aklın zayıflığıdır. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “**أكثَرُ أهلِ الجنَّة البُلْه**”; âhiret işinde akıllıları, dünya işinde **البُلْهَ** olanları kasteder.
Ve **الزّبرقانُ** [بن] **بَدْرٍ** dedi: “**خيرُ أَولادِنا الأَبلَهُ العقُول**”; onun, hayâsının şiddetinden **الأَبله** gibi olduğu, hâlbuki o **عَقُولٌ** olduğu kastedilir. Ve **شَبابٌ أبْلَهُ** denir, onda bulunan safdillik sebebiyle. Ve **عَيْشُ الأبلهِ** az kaygılıdır. **رؤبة** dedi:
* **بَعْدَ غُدانِيِّ الشّبَابِ الأَبْلَهِ** *
Ama onların sözü: “**بَلْهَ**” ise, şâz olması câizdir; ve uzakça bir ihtimalle babın kıyasına döndürülmeye muhtemeldir, “bırak” mânâsında. O, hadiste gelen şeydir: “Allah تعالى der: **أَعدَدْتُ لعِبادِي الصّالحينَ مَا لا عَيْنٌ رَأَتْ ولا أُذُنٌ سَمِعَتْ، ولا خَطَرَ على قَلْبِ بَشَرٍ، بَلْهَ ما أَطْلَعْتُهُمْ عليه**”; yani “onlara gösterdiğim şeyi bırak; ondan gafil ol.”

(**بلو/ي**) **الباء** ve **اللام** ve **الواو** ve **الياء** iki asıldır: birincisi şeyin eskimesi; ikincisi bir tür imtihandır; haber verme de ona taşınır.
Birinciye gelince, **الخليل** dedi: **بَلِيَ** **يَبْلى**; o **بالٍ**’dir. **البِلَى** onun masdarıdır. Açıldığı zaman o **البَلاَء**’dır; bir kavim “o bir lügattir” dedi. Şu beyit okundu:
وَالمرء يُبْليه بَلاَءَ السَّرْبالْ *** مَرُّ الليالي واختلافُ الأحوالْ
Ve **البَلِيَّةُ**: câhiliyede sahibinin kabri yanında bağlanan binek hayvandır; başına **وَلِيَّةٌ** bağlanır; yemlenmez ve sulanmaz, ölünceye kadar. **أبو زُبيد** dedi:
كالبَلاَيا رُؤوسُها في الوَلايَا *** مانِحاتِ السَّمومِ حُرَّ الخُدُودِ
Ve ondan: kabir yanında boğazlanır da ölünceye kadar (bırakılır). Dedi:
تَكُوسُ به العَقْرَى على قِصَدِ القَنَا *** كَكَوْسِ البَلاَيَا عُقِّرَتْ عِنْدَ مَقْبَرِ
Ve ondan **بَلَّيْتُ البَلِيَّةُ** denir. **اليزيديّ** dedi: Araplar adamın binitini ölümünden sonra yüzerlerdi; sonra onu **ثُماماً** ile doldururlardı; sonra onu onun **النّادي**’ye giden yolunun üzerine bırakırlardı. Ve onunla birlikte diriltileceğini sanırlardı; ve kendisine bu yapılmayanın yaya olarak haşredileceğini (sanırlardı).
**ابنُ الأعرابيّ** dedi: **بَلَّى عليه السَّفَرُ** ve **بَلاَّه** denir. Şu beyit okundu:
قَلُوصان عَوْجَاوَانِ بَلَّى عليهما *** دُؤُوبُ السُّرى ثمَّ اقتحامُ الهواجرِ
**بَلاَّهُما**’yı kasteder.
**الخليل** dedi: “**ناقةٌ بِلْوُ سفرٍ**” dersin; “**نِضْو سفَر**” gibi; yani sefer onu eskitti. **الكسائيّ**’den: **بِلْيُ سَفَر**.
İkinci asla gelince, onların sözü: **بُلِيَ الإنسانُ** ve **ابْتُلِيَ**; bu, imtihandandır; o, sınamadır. Ve dedi:
بُلِيتُ وفُِقدانُ الحبيبِ بَلِيَّةٌ *** وكم مِن كريمٍ يُبْتَلى ثم يَصبرُ
Ve **البَلاءُ** hayırda ve şerde olur. Allah تعالى kula güzel bir **بلاءً** ve kötü bir **بلاءً** ile imtihan eder; ve bu ona döner; çünkü bununla onun sabrında ve şükründe sınanır.
**الجعديّ** **البلاء** hakkında, onun sınama olduğunu (söyleyerek) dedi:
كَفَاني البَلاَءُ وإِنّي امرُؤٌ *** إذا ما تَبَيَّنْتُ لمَ أَرْتَبِ
**ابنُ الأعرابيّ** dedi: O, **البِلْوَة** ve **البَلِيَّة** ve **البَلْوَى**’dır. Ve **زهير**’in sözü hakkında dediler:
* **فأبلاَهُما خَيْرَ البلاءِ الذي يَبلُو** *
Mânâsı: onlara, kullarını onunla sınadığı en iyi bağışı verdi.
**الأحمر** dedi: Araplar der: **نَزَلَتْ بَلاءِ**; **حَذَامِ** vezninde.
Ve bu baba taşınan şeylerdendir onların sözü: **أبليتُ فُلاناً عُذْراً**; yani onunla benim aramda onu bildirdim ve açıkladım; artık sonra bana kınama yoktur.
**أبو عُبيد** dedi: **أَبلَيْتُه يميناً**; yani onun nefsini onunla hoş ettim. **أوس** dedi:
كأنَّ جديدَ الدار يُبْلِيكَ عنهُم *** نَقِيُّ اليَمِينِ بَعْدَ عَهدِكَ حَالفُ
**ابن الأعرابيّ** dedi: **يُبْليك** “sana haber verir”dir. Araplar der: **أَبْلِني** şöyle-şöyle; yani “bana haber ver”; öteki de der: **لا أُبْلِيْك**. Ondandır **أمِّ سَلَمة** hadisi: Peygamber صلى الله عليه وآله وسلم’in sözünü zikrettiği zaman: “**إنَّ مِن أصحابي مَنْ لا يَرَاني بعد أَنْ أُفارِقَه**”; **عُمَرُ** ona sordu: “Onlardan ben miyim?” O dedi: “Hayır; ve senden sonra kimseyi **أُبْلِيَ** etmeyeceğim”; yani haber vermeyeceğim.
**ابنُ الأعرابيّ** dedi: **ابتليْتُه فأبلاني** denir; yani onu yokladım da bana haber verdi.

Bu iki asıldan şâz olanın zikri: **الخليل** dedi: “İnsanlar **بذي بَلِيٍّ** ve **بذي بِلِيّ**’dedir” dersin; yani onlar dağınıktırlar. **أبو زيد** dedi: “Onlar **بذي بليانٍَ**’dadır” da (denir); bu, onların bazısı bazısından uzak olduğu ve onları toplayan bir imam olmaksızın başka topluluklar hâlinde oldukları zamandır. Ondandır **خالد** hadisi, **عُمرُ** onu Şam’dan azlettiği zaman: “Bu, insanlar **بذي بَليّ** ve **ذي بَلّى** olduğu zamandır.” **الكسائيّ** uzun uyuyan bir adam hakkında şu beyiti okudu:
يَنامُ ويذهب [الأَقوامُ] حتّى  *** يُقَالَ [أَتَوْا] عَلَى ذي بِلِّيَانِ
Ama **بَلَى** babdan hiçbir yönden değildir; onun aslı **بَلْ**’dır.
Ve **بَلِيّ**: **قُضاعة**’dan **عمرو بن الحاف**’ın oğludur; ona nisbet **بَلَوِيٌّ**’dir. Ve **الأَبْلاء**: bir kuyunun adıdır. **الحارث** dedi:
فرياضُ القَطا فأودِيةُ الشُّر *** بُبِ فالشُّعبتانِ فالأَبْلاءُ

(**بلت**) **الباء** ve **اللام** ve **التاءُ** tek bir asıldır; o, kopmadır. Sanki **بَتَل**’den kalb yoluyla (dönmüş) gibidir. Araplar der: **تكَلَّم حَتّى بَلِتَ**. **الشّنفرَى** dedi:
* **عَلَى أُمِّها وَإنْ تُخاطِبْكَ تَبْلَِتِ** *
Ama onların sözü: **مَهْرٌ مَضمونٌ مبلَّت**; bu da bundandır; çünkü o, kesilmiş, işi bitirilmiş olandır. Şu da var ki kelimede bir şüphe vardır. Şunu okudular:
* **وما زُوِّجَتْ إلاّ بِمَهْرٍ مُبَلَّتِ** *
Ve denir ki **البَليتَ** iki yılın otudur; bu da bundandır; çünkü o parçalanır ve kırılır. Dedi:
رَعَيْنَ بَليتاً ساعةً ثم إنّنا *** قطَعْنا عليهنَّ الفِجاج الطوامِسَا

(**بلج**) **الباء** ve **اللام** ve **الجيم** kıyaslı tek bir asıldır; o, şeyin açıklığı ve parıltısıdır. **البَلَجُ** parıltıdır; ondan sabahın yarılması. Dedi:
* **حتّى بدَتْ أعناقُ صُبْحٍ أبْلَجا** *
Ve Araplar der: “**الحقُّ أُبْلَجُ والباطلُ لَجْلَجٌ**”. Ve dedi:
ألم تَرَ أنَّ الحقَّ تلقاهُ أَبْلَجاً *** وأنَّك تلقَى باطِلَ القومِ لجْلَجا
Ve iki kaşı bitişik olmayan kimseye **أبلج** denir; ikisi arasındaki o parıltı **بُلْجة**’dir. Dedi:
أبلَجُ بينَ حاجِبَيه نُورُه *** إذا تعدى رُفعَت مبتوره

(**بلح**) **الباء** ve **اللام** ve **الحاء** tek bir asıldır; o, şeyde gevşeklik ve yorgunluk ve sağlamlığın azlığıdır; babın bütün dalları ona döner. **البَلَح**: **الخَلاَلُ**’dır; onun teki **بَلَحة**’dır; o, hurma ağacının meyvesidir; yeşil kaldığı müddetçe, küçükken, üzümün koruğu gibi. **أبو خيرة** dedi: **السَّلَم**’in meyvesine, yarılmadığı müddetçe **البَلَح** denir; yarıldığı zaman o **البَرَمَة**’dir. **أبو عبيدة**: **أبْلَحَت النّخلة** (denir), **بَلَحَها**’sını çıkardığı zaman. **أبو حاتم** dedi: **الثَّرى** için, kuruduğu zaman—o, nemli topraktır—“**بَلَحَ** **بلُوحاً**” denir. Şu beyit okundu:
حَتّى إذا العودُ اشتهى الصَّبُوحا *** وبَلَحَ التُّرْبُ لـه بُلُوحا
Ve bu babdandır: **بَلَحَ الرّجُلُ**; yorgunluktan kesildiği ve hareket etmeye güç yetiremediği zaman. **الأعشى** dedi:
وإذا حُمّل ثِقْلاً بعضُهُمْ *** واشتَكَى الأوْصَالَ مِنه وبَلَحْ
Başka biri dedi:
ألا بَلَحَتْ خَفَارَةُ آلِ لَأْيٍِ *** فلا شَاةً تَرُدُّ ولا بَعِيرا
**الشيباني** dedi: **بَلَحَ** denir, inkâr ettiği zaman. **قُطرب** dedi: **بَلَحَ الماءُ** azaldı; ve **بَلَحَت الركيّة**. Dedi:
مالَكَ لا تَجُمُّ يا مُضَبَّحُ *** قد كنتَ تَنْمِي والرَّكِيُّ بُلَّحُ
Ve **بَلَحَ الزَّنْدُ** denir, kıvılcım çıkarmadığı zaman. **العامريّ** dedi: **بَلَحَتْ عَلَيَّ راحلتي** denir, yorulduğu ve bana eşlik etmediği zaman. Ve **بَلَحَ البَعيرُ** ve **بَلَحَ الرّجلُ** denir, yanında hiçbir şey olmadığı zaman. Dedi:
مُعْترِفٌ للرُّزْءِ في مالِهِ *** إذا أكَبَّ البَرَمُ البالحُ
Ve babdan şâz olanlardandır: **البُلَح**; bir kuştur. Ve **البَلَحْلحة**: dibi olmayan çanaktır.

(**بلخ**) **الباء** ve **اللام** ve **الخاء** tek bir asıldır; o, kibirdir. **رجل أبْلَخُ** denir. Ve **تبلّخ**: kibirlendi.

(**بلد**) **الباء** ve **اللام** ve **الدال** tek bir asıldır; onun dalları, kıyasına bakıldığında birbirine yaklaşır; asıl göğüstür. Ve **وضَعَت النّاقةُ بَلْدَتَها بالأرض** denir, çöktüğü zaman. **ذو الرُّمّة** dedi:
أنيخت فألْقَتْ بَلْدَةً فوقَ بَلْدَةٍ *** قَليلٍ بها الأصواتُ إلاّ بُغامُها
Ve **تبلَّد الرّجلُ** denir, işte şaşkınlığı sırasında elini göğsünün üzerine koyduğu zaman. Ve **الأبْلد** iki kaşı bitişik olmayan kimsedir; iki kaşı arasına **بَُلْدَة** denir. Bu, bu asıldandır; çünkü o, **الأرض البلدة**’ye benzer. Ve **البلدة**: yıldızdır; derler ki o **بَلْدة الأسد**’dir; yani onun göğsüdür. Ve **البلد** köylerin göğsüdür. Ama **ابن الرِّقاع**’ın sözü:
* **مِنْ بَعْدِ ما شمِلَ البِلَى أبلادَها** *
Bu, bundandır. Ve dediler: **بَلِ البلدُ الأَثَر**; onun çoğulu **أبلاد**’dır. Birinci söz daha kıyaslıdır. Ve **بَلّد الرّجُل بالأرض** denir, ona yapıştığı zaman. Dedi:
إذا لم يُنازِعْ جاهِل القومِ ذُو النُّهى *** وبَلّدَتِ الأعلامُ باللّيلِ كالأَكَمْ
Der ki: sanki yere yapıştı. Ve Temîm’den bir adam, bir havuzu vasfederek dedi:
وَمُبْلِدٍ بَيْنَ مَوْماةٍ بَمَهْلَكَةٍ *** جاورْتُه بِعَلاةِ الخَلْقِ عِلْيانِ
Yere yapışık bir havuzu zikreder. Ve **أبْلَدَ الرَّجُلُ إبلاداً** denir; **تبلّد** gibi, aynı. Ve kılıçlarla **المبالدة**, **المُبَالطة** gibidir. Bazıları dedi: Birinciden türetilmiştir; sanki yere yapıştılar da onun üzerinde savaştılar. Ve **البالد**, **البَلَد**’de ikamet eden için kıyas yoluyla.

(**بلز**) **الباء** ve **اللام** ve **الزّاء** asıl değildir; onda birkaç kelime vardır: **البِلِزُ** kısa kadındır. Ve **البَلأَز** derler: erkeklerden kısa olan. Ve **البَلأَزَةُ**: yemektir. Bütün bunlarda bir bakış vardır.

(**بلس**) **الباء** ve **اللام** ve **السين** tek bir asıldır; ondan sonrası güvenilecek değildir.
Asıl, ümitsizliktir; **أبْلَسَ** denir, ümitsiz olduğu zaman. Allah تعالى buyurdu: **إذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ** [المؤمنون 77]; dediler: Bundan **إبْليس** adı türetilmiştir; sanki Allah’ın rahmetinden ümitsiz olmuştur.
Ve bu babdandır: **أبْلَسَ الرجُلُ** sustu. Ve ondan: **أبْلَسَتِ النّاقة**; o **مِبْلاَسٌ**’tır; şiddetli **الضَّبَعَة** sebebiyle **تَرْغُ** etmediği zaman. Ama **ابنِ أحمر**’ın sözü:
عُوجي ابنَةَ البَلَسِ الظَّنُونِ فقد  *** يَرْبُو الصَّغِيرُ ويُجْبَرُ الكسْرُ
Denir ki **البَلَسَ**: kederli, suskun olandır.

(**بلص**) **الباء** ve **اللام** ve **الصاد**; onda kelimeler vardır; zannımca bunun gibilerine güvenilmez; bununla beraber birbirine yaklaşırlar. Derler: **بلَّصتِ الغنم**; sütleri azaldığı zaman. Ve **تبلَّصت الغَنَمُ الأرضَ**; onda hiçbir şey bırakmayıp ancak onu otladıkları zaman.
Ve **تبلّصتُ الشيءَ**; onu gizlice aradığım zaman. Bunda, bence bir bakış vardır.

(**بلط**) **الباء** ve **اللام** ve **الطاء** tek bir asıldır; onda iş, ondan öncekine yakındır. Dediler: **البَلاط** evde taş ve başkasıyla döşediğin her şeydir. **ابن مُقْبِل** dedi:
في مُشرِفٍ لِيطَ لَيّاقُ البلاط به *** كانت لِسَاسَتِه تُهْدَى قَرَابِينا
Der ki: O, içinde ibadet ettikleri Hristiyanlara ait bir yapıdır; yapışık bir yüksek yerdedir. **لَيَّاق** yani yapışkan; “**ما يَلِيق بك كذا**” denir; yani “sana yapışmaz.” Mekânın güzelliğini ve kurban ve kandillerle ünsiyetini zikreder. Eğer bu doğru ise—şu da var ki **البلاط** bence dâhildir—ondan **المُبالَطَة** (gelir); o da iki adamın, **البَلاط** üzerinde iken birbirini dövüşmesidir; yakınlıklarında yapışık iki şey gibi olurlar.
Ve **أَبْلَطَ الرّجُل** fakirleşti; o **مُبْلِطٌ**’tur; bu birincidendir; sanki fakirleşti de **البَلاط**’a yapıştı; **تَرِبَ** gibi: fakirleşti de toprağa yapıştı. Ama **امرئ القيس**’in sözü:
* **نزلتُ على عمرِو بن دَرْماءَ بُلْطَةً** *
Denir ki o, bilinen bir tepedir; ve **بُلْطةً** “ansızın” (mânâsına) da denir. Birincisi daha sahihdir.

(**بلع**) **الباء** ve **اللام** ve **العين** tek bir asıldır; o, şeyi yutmadır. Dersin: **بلِعْتُ الشيءَ**; onu **أبْلَعُه**. Ve **البالوع** bundandır; çünkü suyu yutar. Ve **سَعْدُ بُلَعَ** bir yıldızdır. Ve **البُلَعُ**: **البَكْرَه**’nin gövdesindeki zehirdir. Kıyas tektir; çünkü o, içinden geçirilen tahtayı yutar. Ama onların sözü: **بَلَّعَ الشّيبُ في رأسه**; bu, bundan kıyasa yakındır; çünkü başını kapladığı zaman sanki onu yutmuş gibidir.

(**بلغ**) **الباء** ve **اللام** ve **الغين** tek bir asıldır; o, şeye ulaşmadır. Dersin: **بَلَغْتُ المكانَ**; ona ulaştığın zaman. Yaklaşma hakkı sebebiyle, yakın olma da **بُلوغاً** diye adlandırılabilir. Allah تعالى buyurdu: **فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ** [الطلاق 2]. Ve bu babdandır onların sözü: **أَحْمَقُ بِلْغٌ** ve **بَلْغٌ**; yani ahmaklığıyla beraber istediğini bulur. Ve **البُلْغَة**: yaşayıştan kendisiyle geçinilen şeydir; sanki, razı olup kanaat ederse çok olanın mertebesine ulaştığı istenir. Ve aynı şekilde, fasih dilin övüldüğü **البَلاغَة**; çünkü onunla istediğine ulaşır. “**ولي في هذا بلاغٌ**” yani yeterlik. Ve onların sözü: **بلَّغَ الفارسُ**; onunla, atının dizginine elini uzatması kastedilir; koşusunda artsın diye. Ve onların sözü: **تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ**; şiddetlendiği zaman; çünkü onunla nihayetine varması ve gayeye ulaşmasıdır.

(**بلق**) **الباء** ve **اللام** ve **القاف** kıyaslı, düzenli tek bir asıldır; o, açmadır. **أبلَقَ البابَ** ve **بلَقَهُ** denir; onu bütünüyle açtığı zaman. Dedi:
* **والحِصْنُ مُنْثَلِمٌ وَالبابُ مُنْبَلقُ** *
Ve **البَلَقُ**: çadırdır; o, babdandır. Renklerdeki **البَلَقُ** uzak görülebilir; hâlbuki yakındır; çünkü **البَهيم** babın **المُبْهَم**’inden türetilmiştir; onun bir kısmı beyazladığı zaman, sanki açılan bir şey gibidir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- البلوغ والبلاغ: الانتهاء إلى أقصى المقصد والمنتهى، مكانا كان أو زمانا، أو أمرا من الأمور المقدرة، وربما يعبر به عن المشارفة عليه وإن لم ينته إليه، فمن الانتهاء: ﴿بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴾ [الأحقاف/15]، وقوله عز وجل: ﴿فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴾ [البقرة/232]، و ﴿ما هم ببالغيه﴾ [غافر/56]، ﴿فلما بلغ معه السعي﴾ [الصافات/102]، ﴿لعلي أبلغ الأسباب﴾ [غافر/36]، ﴿أيمان علينا بالغة﴾ [القلم/39]، أي: منتهية في التوكيد.
والبلاغ: التبليغ، نحو قوله عز وجل: ﴿هذا بلاغ للناس﴾ [إبراهيم/52]، وقوله عز وجل: ﴿بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴾ [الأحقاف/35]، ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين﴾ [يس/17]، ﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾ [الرعد/40].
والبلاغ: الكفاية، نحو قوله عز وجل: ﴿إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴾ [الأنبياء/106]، وقوله عز وجل: ﴿وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾ [المائدة/67]، أي: إن لم تبلغ هذا أو شيئا مما حملت تكن في حكم من لم يبلغ شيئا من رسالته، وذلك أن حكم الأنبياء وتكليفاتهم أشد، وليس حكمهم كحكم سائر الناس الذين يتجافى عنهم إذا خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا، وأما قوله عز وجل: ﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف﴾ [الطلاق/2]، فللمشارفة، فإنها إذا انتهت إلى أقصى الأجل لا يصح للزوج مراجعتها وإمساكها.
ويقال: بلغته الخبر وأبلغته مثله، وبلغته أكثر، قال تعالى: ﴿أبلغكم رسالات ربي﴾ [الأعراف/62]، وقال: ﴿يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴾ [المائدة/67]، وقال عز وجل: ﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴾ [هود/57]، وقال تعالى: ﴿بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴾ [آل عمران/40]، وفي موضع: ﴿وقد بلغت من الكبر عتيا﴾ [مريم/8]، وذلك نحو: أدركني الجهد وأدركت الجهد، ولا يصح: بلغني المكان وأدركني.
والبلاغة تقال على وجهين:
- أحدهما: أن يكون بذاته بليغا، وذلك بأن يجمع ثلاثة أوصاف: صوبا في موضوع لغته، وطبقا للمعنى المقصود به، وصدقا في نفسه (وفي هذا يقول مخلوف الميناوي:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا)، ومتى اخترم وصف من ذلك كان ناقصا في البلاغة.
- والثاني: أن يكون بليغا باعتبار القائل والمقول له، وهو أن يقصد القائل أمرا فيورده على وجه حقيق أن يقبله المقول له، وقوله: ﴿وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا﴾ [النساء/63]، يصح حمله على المعنيين، وقول من قال (هو الزجاج في معاني القرآن 2/70) : معناه قل لهم: إن أظهرتم ما في أنفسكم قتلتم، وقول من قال: خوفهم بمكاره تنزل بهم، فإشارة إلى بعض ما يقتضيه عموم اللفظ، والبلغة: ما يتبلغ به من العيش.

##### Türkçe

- **البلوغ** ve **البلاغ**: en uç maksada ve nihayete varma; mekânca da olsa zamanca da olsa, yahut takdir edilmiş işlerden bir iş de olsa; bazen de ona yaklaşmayı, ona varmamış olsa bile, onunla ifade eder. İntihadan (varmadan) olan: ﴿بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴾ [الأحقاف/15], ve O’nun عز وجل sözü: ﴿فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴾ [البقرة/232], ve ﴿ما هم ببالغيه﴾ [غافر/56], ﴿فلما بلغ معه السعي﴾ [الصافات/102], ﴿لعلي أبلغ الأسباب﴾ [غافر/36], ﴿أيمان علينا بالغة﴾ [القلم/39], yani: te’kîdde nihayete varmış.

Ve **البلاغ**: teblîğdir; O’nun عز وجل sözü gibi: ﴿هذا بلاغ للناس﴾ [إبراهيم/52], ve O’nun عز وجل sözü: ﴿بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴾ [الأحقاف/35], ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين﴾ [يس/17], ﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾ [الرعد/40].

Ve **البلاغ**: kifâyettir; O’nun عز وجل sözü gibi: ﴿إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴾ [الأنبياء/106], ve O’nun عز وجل sözü: ﴿وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾ [المائدة/67], yani: bunu yahut yüklendiğin şeylerden bir şeyi teblîğ etmezsen, risâletinden bir şey teblîğ etmemiş kimse hükmündesin; bu, peygamberlerin hükmünün ve mükellefiyetlerinin daha şiddetli olmasındandır; onların hükmü, bir salih amel ile bir başka kötü ameli karıştırdıklarında kendilerinden tecâvüz edilen (görmezden gelinen) sair insanların hükmü gibi değildir. Amma O’nun عز وجل sözü: ﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف﴾ [الطلاق/2], yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına vardığında, kocanın onu geri döndürmesi ve tutması sahih olmaz.

Ve denilir: **بلغته الخبر** ve **أبلغته** onun mislini, ve **بلغته** daha çoğunu. Allah تعالى dedi: ﴿أبلغكم رسالات ربي﴾ [الأعراف/62], ve dedi: ﴿يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴾ [المائدة/67], ve O عز وجل dedi: ﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴾ [هود/57], ve Allah تعالى dedi: ﴿بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴾ [آل عمران/40], ve bir yerde: ﴿وقد بلغت من الكبر عتيا﴾ [مريم/8]; bu, şu gibidir: **أدركني الجهد** ve **أدركت الجهد**; ve sahih olmaz: **بلغني المكان** ve **أدركني**.

Ve **البلاغة** iki vecih üzere söylenir:
- Birincisi: zatıyla beliğ olmasıdır; bu da üç vasfı cem etmesiyle olur: dilinin mevzuunda isabet, onunla kastedilen manaya mutabakat, ve kendi nefsinde doğruluk. (Ve bu hususta مخلوف الميناوي şöyle der:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا), ve bunlardan bir vasıf ne zaman koparılırsa, belâgatte noksan olur.
- İkincisi: söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; o da, söyleyenin bir şeyi kastetmesi, sonra onu, kendisine söylenenin onu kabul etmesi hakikî olacak bir vecih üzere getirmesidir. Ve O’nun sözü: ﴿وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا﴾ [النساء/63], iki manaya da hamledilmesi sahih olur. Ve “(هو الزجاج في معاني القرآن 2/70)” diyenin sözü: manası, onlara de ki: nefislerinizde olanı izhar ederseniz öldürülürsünüz. Ve “onları, kendilerine inecek hoşlanılmayan şeylerle korkut” diyenin sözü: lafzın umumunun iktiza ettiği şeylerden bir kısmına işarettir. Ve **البلغة**: geçimden, onunla geçinilen şeydir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ب ل غ
أبلغه سلامى وبلغه‏.‏
بولغت ببلاغ الله‏:‏ بتبليغه‏.‏
قال الكميت‏:‏ فهل تبلغنيهم على نأي دارهم نعـم ببلـاغ اللـه وجناه ذعلب وبلغ في العلـم المبالـغ‏.‏
وبلـغ الصبـي‏.‏
وبلـغ اللـه بـه فهـو مبلـوغ بـه‏.‏
وبلـغ منـي مـا قلـت وبلـغ منـه البلغيـن‏.‏
وأبلغت إلى فلان‏:‏ فعلت به ما بلغ به الأذى والمكروه البليغ‏.‏
واللهم سمعاً لا بلغاً‏.‏
وتبالغ فيه المـرض والهم إذا تناهى‏.‏
وتبلغ بالقليل‏:‏ اكتفى به وما هي إلا بلغة أتبلغ بها‏.‏
وتبلغت به العلة‏:‏ اشتدت‏.‏
وبلـغ الرجـل بلاغـة فهـو بليـغ وهـذا قـول بليـغ‏.‏
وتبالـغ فـي كلامـه‏:‏ تعاطـى البلاغـة وليـس مـن أهلها وما هو ببليغ ولكن يتبالغ وبلغ الفارس‏:‏ مد يده بعنان فرسه ليزيد في عدوه‏.‏
ووصل رشاءه بتبلغة وهو حبيل يوصل به حتى يبلغ الماء وهو الدرك ولا بد لأرشيتكم من تبالغ‏.‏

##### Türkçe

ب ل غ
**أبلغه** selâmımı ona ulaştırdı ve **بلغه** (onu) ulaştırdı.‏
**بولغت ببلاغ الله**: O’nun ulaştırmasıyla.‏
Kümeyt dedi:
“Peki, yurtlarının uzaklığına rağmen onları bana ulaştırır mısın? Evet, Allah’ın ulaştırması ve onun topladığı (şey) ile, ذعلب.”
Ve ilimde **المبالغ** (en ileri dereceye varan) **بلغ**.‏
Ve çocuk **بلغ**.‏
Ve Allah onunla (onu) ulaştırdı; o da onunla ulaştırılmıştır.‏
Ve benden, söylediğim şey ulaştı; ve ondan **البلغين** ulaştı.‏
Ve falana **أبلغت**: onunla, eziyet ve ağır, şiddetli hoşnutsuzluk ulaştığı şeyi yaptım.‏
Ve “Allah’ım, işitme (olsun), ulaştırma olmasın.”‏
Ve hastalık ve keder onda **تبالغ** etti; nihayete vardığı zaman.‏
Ve az ile **تبلغ** etti: onunla yetindi; ve o ancak bir **بلغة**dir; onunla geçinirsin.‏
Ve illet onunla **تبلغت**: şiddetlendi.‏
Ve adam bir **بلاغة**a **بلغ** etti; o da **بليغ**dir; ve bu, **بليغ** bir sözdür.‏
Ve sözünde **تبالغ** etti: belâgati üstlendi; hâlbuki onun ehlinden değildir; ve o **بليغ** değildir; fakat **يتبالغ** eder. Ve süvari **بلغ** etti: koşusunu artırmak için atının dizginine elini uzattı.‏
Ve kovasının ipini bir **تبلغة** ile birleştirdi; o, suya ulaşıncaya kadar onunla birleştirilen bir ipçiktir; ve o, suyun bulunduğu derinliktir; ve sizin ipleriniz için mutlaka bir **تبالغ** gerekir.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

بَلغَ الشيءُ يَبْلُغُ بُلُوغاً وبَلاغاً: وصَلَ وانْتَهَى، وأَبْلَغَه هو إِبْلاغاً هو إِبْلاغاً وبَلَّغَه تَبْلِيغاً؛ وقولُ أَبي قَيْسِ بنِ الأَسْلَتِ السُّلَمِيِّ:
قالَتْ، ولَمْ تَقْصِدْ لِقِيلِ الخَنى:
مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي
إِنما هو من ذلك أَي قد انْتَهَيْتَ فيه وأَنْعَمْتَ. وتَبَلَّغَ بالشيء: وصَلَ إِلى مُرادِه، وبَلَغَ مَبْلَغَ فلان ومَبْلَغَتَه. وفي حديث الاسْتِسْقاء: واجْعَلْ ما أَنزلتَ لنا قُوّةً وبلاغاً إِلى حين؛ البَلاغُ: ما يُتَبَلَّغُ به ويُتَوَصَّلُ إِلى الشيء المطلوب. والبَلاغُ: ما بَلَغَكَ. والبَلاغُ: الكِفايةُ؛ ومنه قول الراجز:
تَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغِ،
وباكِرِ المِعْدةَ بالدِّباغِ
وتقول: له في هذا بَلاغٌ وبُلْغةٌ وتَبَلُّغٌ أَي كِفايةٌ، وبَلَّغْتُ الرِّساةَ. والبَلاغُ: الإِبْلاغُ. وفي التنزيل: إِلاَّ بَلاغاً من الله ورسالاتِه، أَي لا أَجِدُ مَنْحجى إِلا أَن أُبَلِّغَ عن اللهِ ما أُرْسِلْتُ به. والإِبلاغُ: الإِيصالُ، وكذلك التبْلِيغُ، والاسم منه البَلاغُ، وبَلَّغْتُ الرِّسالَ. التهذيب: يقال بَلَّغْتُ القومَ بلاغاً اسم يقوم مقام التبْلِيغِ. وفي الحديث: كلُّ رافِعةٍ رَفَعَتْ عَنّا
(* قوله« رفعت عنا»
كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.) من البلاغ فَلْيُبَلِّغْ عَنّا، يروى بفتح الباء وكسرها، وقيل: أَراد من المُبَلِّغِين، وأَبْلغْتُه وبَلَّغْتُه بمعنى واحد، وإِن كانت الرواية من البلاغ بفتح الباء فله وجهان: أَحدهما أَن البَلاغَ ما بلغ من القرآن والسنن، والوجهُ الآخر من ذوي البَلاغِ أي الذين بَلَّغُونا يعني ذوي التبليغ، فأَقام الاسم مقام المصدر الحقيقي كما تقول أَعْطَيْتُه عَطاء، وأَما الكسر فقال الهرويّ: أُراه من المُبالِغين في التبْليغ، بالَغَ يُبالِغُ مُبالَغةً وبِلاغاً إِذا اجْتَهد في الأَمر، والمعنى في الحديث: كلُّ جماعةٍ أَو نفس تُبَلِّغُ عنا وتُذِيعُ ما تقوله فَلْتُبَلِّغْ ولْتَحْكِ. وأَما قوله عز وجل: هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به، أَي أَنزلناه ليُنْذَر الناسُ به. وبَلَّغَ الفارِسُ إِذا مَدَّ يدَه بِعِنانِ فرسه ليزيد في جَرْيِه. وبَلَغَ الغُلامُ: احْتَلَمَ كأَنه بَلَغَ وقت الكتابِ عليه والتكليفِ، وكذلك بَلَغَتِ الجاريةُ. التهذيب: بلغ الصبيُّ والجارية إِذا أَدْركا، وهما بالِغانِ. وقال الشافعي في كتاب النكاح: جارية بالِغٌ، بغير هاء، هكذا روى الأَزهريّ عن عبد الملك عن الربيع عنه، قال الأَزهري: والشافعي فَصِيحٌ حجة في اللغة، قال: وسمعت فُصَحاء العرب يقولون جارية بالغ، وهكذا قولهم امرأَة عاشِقٌ ولِحيةٌ ناصِلٌ، قال: ولو قال قائل جارية بالغة لم يكن خطأً لأَنه الأَصل. وبَلَغْتُ المكانَ بُلُوغاً: وصلْتُ إِليه وكذلك إِذا شارَفْتَ عليه؛ ومنه قوله تعالى: فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ، أَي قارَبْنَه. وبَلَغَ النبْتُ: انتهَى. وتَبالَغ الدِّباغُ في الجلد: انتهى فيه؛ عن أَبي حنيفة. وبَلَغتِ النخلةُ وغيرُها من الشجر: حان إدْراكُ ثمرها؛ عنه أَيضاً. وشيءٌ بالغ أَي جيِّدٌ، وقد بلَغَ في الجَوْدةِ مَبْلغاً. ويقال: أَمْرُ اللهِ بَلْغ، بالفتح، أَي بالِغٌ من وقوله تعالى: إِن الله بالغ أَمره. وأَمرٌ بالِغٌ وبَلْغٌ: نافِذٌ يَبْلُغُ أَين أُرِيدَ به؛ قال الحرث بن حِلِّزةَ:
فهَداهُمْ بالأَسْودَيْنِ وأَمْرُ اللهِ بَلْغٌ بَشْقَى به الأَشْقِياءُ وجَيْشٌ بَلْغٌ كذلك. ويقال: اللهم سَمْعٌ لا بَلْغٌ وسِمْعٌ لا بِلْغٍ، وقد ينصب كل ذلك فيقال: سَمعاً لا بَلْغاً وسِمْعاً لا بِلْغاً، وذلك إِذا سمعت أَمراً منكراً أَي يُسْمَعُ به ولا يَبْلُغُ. والعرب تقول للخبر يبلغ واحدَهم ولا يحققونه: سَمْعٌ لا بَلْغٌ أَي نسمعه ولا يَبْلُغنا. وأَحْمَقُ بَلْغٌ وبِلْغٌ أَي هو من حَماقَتِه
(* قوله« من حماقته» عبارة
القاموس: مع حماقته.) يبلغ ما يريده، وقيل: بالغ في الحُمْقِ، وأَتْبَعُوا فقالوا: بِلْغٌ مِلْغٌ.
وقوله تعالى: أَمْ لكم أَيمان علينا بالغةٌ؛ قال ثعلب: معناه مُوجَبَةٌ أَبداً قد حلفنا لكم أَن نَفِيَ بها، وقال مرة: أَي قد انتهت إِلى غايتها، وقيل: يمينٌ بالغة أَي مؤكَّدةٌ. والمُبالَغةُ: أَن تَبْلُغَ في الأَمر جُهْدَك. ويقال: بُلِغَ فلان أَي جُهِدَ؛ قال الراجز:
إِنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقابُها
للسيفِ، لَمَّا بُلِغَتْ أَحْسابُها
أَي مَجْهودُها
(* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق
بلغت،) وأَحْسابُها شَجاعَتُها وقوّتُها ومَناقِبُها. وأَمرٌ بالغ: جيد. والبَلاغةُ: الفَصاحةُ. والبَلْغُ والبِلْغُ: البَلِيغُ من الرجال. ورجل بَلِيغٌ وبِلْغٌ: حسَنُ الكلام فَصِيحُه يبلغ بعبارة لسانه كُنْهَ ما في قلبه، والجمعُ بُلَغاءُ، وقد بَلُغَ، بالضم، بَلاغةً أَي صار بَلِيغاً. وقولٌ بَلِيغٌ: بالِغٌ وقد بَلُغَ. والبَلاغاتْ: كالوِشاياتِ. والبِلَغْنُ: البَلاغةُ؛ عن السيرافي، ومثَّل به سيبويه. والبِلَغْنُ أَيضاً: النّمَّام؛ عن كراع. والبلغن: الذي يُبَلِّغُ للناسِ بعضِهم حدِيثَ بعض. وتَبَلَّغَ به مرضُه: اشتَّدّ.
وبَلَغَ به البِلَغِينَ بكسر الباء وفتح اللام وتخفيفها؛ عن ابن الأَعرابي، إِذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأَذاهُ. والبُلَغِينُ والبِلَغِينُ. الدّاهيةُ: وفي الحديث: أَن عائشة قالت لأَمير المؤمنين عليّ، عليه السلام، حين أُخِذَتْ يومَ الجملِ: قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ؛ معناه أَنَّ الحَرْبَ قد جَهَدَتْنا وبَلَغَتْ منا كل مَبْلَغٍ، يروى بكسر الباء وضمها مع فتح اللام، وهو مَثَلٌ، معناه بَلَغْتَ منا كل مَبْلَغٍ. وقال أَبو عبيد في قولها قد بَلَغْتَ منا البُِلَغِينَ: إنه مثل قولهم لَقِيتَ منا البُرَحِينَ والأَقْوَرِينَ، وكل هذا من الدَّواهِي، قال ابن الأَثير: والأَصل فيه كأَنه قيل: خَطْبٌ بُلَغٌ وبِلَغٌ أَي بَلِيغٌ، وأَمْرٌ بُرَحٌ وبِرَحٌ أَي مُبَرِّح، ثم جمعا على السلامة إِيذاناً بأَنَّ الخطوب في شدّة نِكايَتِها بمنزلة العُقلاء الذين لهم قَصْد وتعمُّد. وبالَغَ فلان في أَمْرِي إذا يُقَصِّر فيه.
والبُلْغَةُ: ما يُتَبَلَّغُ به من العيش، زاد الأَزهري: ولا فَضْلَ فيه.وتَبَلَّغ بكذا أَي اكتفَى به. وبَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه: ظهر أَوّلَ ما يظهر، وقد ذكرت في العين المهملة أَيضاً، قال: وزعم البصريون أَن ابن الأَعرابي صحّف في نوادِرِه فقال مكان بَلّعَ بَلَّغَ الشيبُ، فلما قيل له إِنه تصحيف قال: بَلَّعَ وبَلَّغَ. قال أَبو بكر الصُّوليُّ: وقرئ يوماً على أَبي العباس ثعلب وأَنا حاضر هذا ، فقال: الذي أَكتب بَلَّغ، كذا قال بالغين معجمة.
والبالِغاءُ: الأَكارِعُ في لغة أَهل المدينة، وهي بالفارسية بايْها. والتَّبْلِغةُ: سَيْر يُدْرج على السِّيَة حيث انتهى طرَفُ الوَتَر ثلاث مِرارٍ أَو أَربعاً لِكَيْ يَثْبُتَ الوتر؛ حكاه أَبو حنيفة جعل التبلغة اسماً كالتَّوْدِيةِ والتَّنْهِيةِ ليس بمصدر، فتفهَّمه.

##### Türkçe

**بَلغَ** şey **يَبْلُغُ** **بُلُوغاً** ve **بَلاغاً**: ulaştı ve sona erdi;
ve onu **أَبْلَغَه** (bu) **إِبْلاغاً** (bu) **إِبْلاغاً** ve onu **بَلَّغَه** **تَبْلِيغاً**; ve Ebû Kays
b. el-Eslet es-Sülemî’nin sözü:

Dedi ki, ve çirkin sözün söylenmesini kastetmedi:
Ağır ol; çünkü sen kulaklarıma ulaştırdın

Bu ancak şundandır; yani onda sona erdin ve (iyice) yaptın. Ve **تَبَلَّغَ**
şey ile: muradına ulaştı; ve falanın **مَبْلَغَ**’ına ve onun **مَبْلَغَتَه**’sine ulaştı. Ve **حديث**’te
**الاسْتِسْقاء**: “Ve bize indirdiğini bir kuvvet ve bir **بلاغاً** kıl, bir zamana kadar”; **البَلاغُ**: kendisiyle
**يُتَبَلَّغُ** olunan ve istenen şeye kendisiyle **يُتَوَصَّلُ** olunan şey. Ve **البَلاغُ**: sana
ulaşan şey. Ve **البَلاغُ**: yeterlik; ve ondan râcizin sözü:

Dünyandan **البَلاغِ** ile azık edin,
Ve mideyi tabaklama ile erkenden (hazırla)

Ve dersin: onun için bunda bir **بَلاغٌ** ve bir **بُلْغةٌ** ve bir **تَبَلُّغٌ** vardır, yani yeterliktir; ve ben
**الرِّساةَ**’yı **بَلَّغْتُ**. Ve **البَلاغُ**: **الإِبْلاغُ**’dır. Ve tenzîlde: “Ancak Allah’tan bir **بَلاغاً**
ve O’nun رسالاتِه’i”; yani Allah’tan, kendisiyle gönderildiğim şeyi tebliğ etmemden başka bir
sığınak bulmam. Ve **الإِبلاغُ**: ulaştırmadır; aynı şekilde **التبْلِيغُ** de; ve ondan isim **البَلاغُ**’dır;
ve ben **الرِّسالَ**’ı **بَلَّغْتُ**. **التهذيب**: denir ki: “Ben kavmi bir **بلاغاً** ile **بَلَّغْتُ**”; (bu)
**التبْلِيغِ**’in yerini tutan bir isimdir. Ve hadiste: “Her **رافِعةٍ** ki bizden
(* قوله« رفعت عنا» كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.) **البلاغ**’dan (bir şeyi) kaldırdıysa, bizden tebliğ etsin”;
bâ’nın feth’i ve kesr’i ile rivayet olunur; ve denildi ki: **المُبَلِّغِين**’den murad etti. Ve onu **أَبْلغْتُ** ve onu **بَلَّغْتُ** bir tek mânâdadır; her ne kadar rivayet **البلاغ**’dan bâ’nın fethi ile ise, onun iki vechi vardır: birincisi, **البَلاغَ** Kur’ân’dan ve sünnetlerden ulaşan şeydir; ikinci vech, **ذوي البَلاغِ**’dan, yani bize tebliğ edenler, yani tebliğ sahipleri; böylece ismi hakikî masdarın yerine ikame etti; senin “Ona bir **عَطاء** verdim” demen gibi. Amma kesr’e gelince, el-Herevî dedi ki: onu **التبْليغ**’de **المُبالِغين**’den görüyorum; **بالَغَ** **يُبالِغُ** **مُبالَغةً** ve **بِلاغاً**: işte çabaladığı zaman. Ve hadiste mânâ: bizden tebliğ eden ve söylediğini yayan her cemaat yahut nefis, tebliğ etsin ve anlatsın. Amma O’nun عز وجل sözü: “Bu, insanlar için bir **بَلاغٌ**’dır ve onunla uyarılsınlar”; yani onu, insanlar onunla uyarılsın diye indirdik. Ve **بَلَّغَ** süvârî: koşusunda artırmak için atının dizginine elini uzattığı zaman. Ve **بَلَغَ** oğlan: ihtilâm oldu; sanki üzerine yazma ve yükümlülük vakti ulaştı; aynı şekilde kız da **بَلَغَتِ**. **التهذيب**: çocuk ve kız, idrâk ettikleri zaman **بلغ** olur; ve ikisi **بالِغانِ**’dır. Ve Şâfiî nikâh kitabında dedi: “**جارية بالِغٌ**”, هاء’sız; Ezherî, Abdülmelik’ten Rebî‘ üzerinden ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi ki: Şâfiî fasîhtir, dilde hüccettir. Dedi ki: Arapların fasihlerini “**جارية بالغ**” derken işittim; ve onların “**امرأَة عاشِقٌ**” ve “**لِحيةٌ ناصِلٌ**” demeleri de böyledir. Dedi ki: Eğer bir söyleyen “**جارية بالغة**” deseydi hata olmazdı; çünkü o asıldır. Ve ben mekâna **بُلُوغاً** **بَلَغْتُ**: ona ulaştım; ve aynı şekilde ona yaklaştığın zaman da; ondan O’nun تعالى sözü: “**فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ**”; yani ona yaklaştılar. Ve bitki **بَلَغَ**: sona erdi. Ve derinin tabaklanması deride **تَبالَغ** etti: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den. Ve hurma ve ağaçlardan başkası **بَلَغتِ**: meyvesinin olgunlaşması vakti geldi; ondan da. Ve bir şey **بالغ**: yani iyi; ve iyilikte bir **مَبْلغاً**’a **بلَغَ**. Ve denir: “Allah’ın emri **بَلْغ**” (feth ile), yani **بالِغٌ**; ve O’nun تعالى sözü: “Şüphesiz Allah emrini **بالغ**’dır.” Ve bir emir **بالِغٌ** ve **بَلْغٌ**: nüfûz edicidir; kendisiyle murad edilen nereye ise oraya ulaşır; Hâris b. Hillize dedi ki:

Onlara iki siyah ile hidayet etti; ve Allah’ın emri **بَلْغٌ**’dur; onunla bedbahtlar bedbaht olur

Ve bir ordu **بَلْغٌ** da böyledir. Ve denir: “Allah’ım, bir **سَمْعٌ** (olsun) **لا بَلْغٌ**; ve bir **سِمْعٌ** (olsun) **لا بِلْغٍ**”; ve bunların hepsi nasb da edilebilir; böylece “**سَمعاً لا بَلْغاً** ve **سِمْعاً لا بِلْغاً**” denir. Bu, münker bir şey işittiğin zaman; yani onunla işitilir ama ulaşmaz. Ve Araplar, haber birine ulaşır da onu tahkik etmezlerse derler: “**سَمْعٌ لا بَلْغٌ**”; yani onu işitiriz ve bize ulaşmaz. Ve “**أَحْمَقُ بَلْغٌ** ve **بِلْغٌ**”: yani o, ahmaklığından
(* قوله« من حماقته» عبارة القاموس: مع حماقته.) istediğini ulaştırır; ve denildi ki: ahmaklıkta mübalağa etti; ve peşinden getirip dediler: “**بِلْغٌ مِلْغٌ**”.

Ve O’nun تعالى sözü: “Yoksa bizim üzerimize size ait **أَيمان** **بالغةٌ** mı var?”; Sa‘leb dedi ki: mânâsı, ebediyen gerekli kılınmış; size, onunla vefâ edeceğimize yemin ettik. Ve bir defa dedi ki: yani gayesine ulaştı. Ve denildi ki: **يمينٌ بالغة** yani pekiştirilmiş. Ve **المُبالَغةُ**: işte, işte gayretinin sonuna ulaşmandır. Ve denir: “Falan **بُلِغَ**”; yani zorlandı; râciz dedi ki:

Kertenkeleler boyunlarını eğdiler
Kılıca; soyları **بُلِغَتْ** olunca

Yani onların zorlanmışı
(* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق بلغت،) ve onların **أَحْسابُها**’sı: yiğitlikleri, güçleri ve menkıbeleridir. Ve bir iş **بالغ**: iyidir. Ve **البَلاغةُ**: fesahattir. Ve **البَلْغُ** ve **البِلْغُ**: erkeklerden **البَلِيغُ**. Ve bir adam **بَلِيغٌ** ve **بِلْغٌ**: sözün güzeli, fasihi; dilinin ifadesiyle kalbinde olanın özüne ulaşır; çoğulu **بُلَغاءُ**’dır. Ve (kişi) **بَلُغَ** (zamm ile) **بَلاغةً**: yani beliğ oldu. Ve bir söz **بَلِيغٌ**: **بالِغٌ**’dır; ve **بَلُغَ**. Ve **البَلاغاتْ**: jurnallemeler gibidir. Ve **البِلَغْنُ**: **البَلاغةُ**; Sîrâfî’den; Sîbeveyh onunla örnek verdi. Ve **البِلَغْنُ** ayrıca: **النّمَّام**; Kurâ‘dan. Ve **البلغن**: insanların bazısının sözünü bazısına ulaştıran kimsedir. Ve hastalığı onunla **تَبَلَّغَ**: şiddetlendi.

Ve İbnü’l-A‘râbî’den: bâ’nın kesri, lâm’ın fethi ve hafifletilmesiyle **بَلَغَ به البِلَغِينَ**: sövmesinde ve eziyetinde sonuna kadar gittiği zaman. Ve **البُلَغِينُ** ve **البِلَغِينُ**: musibet. Ve hadiste: Âişe’nin, Cemel günü alındığı zaman, أمير المؤمنين Ali’ye, عليه السلام, dediği: “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın”; mânâsı: savaş bizi yordu ve bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştı. Bâ’nın kesri ve zammı ile, lâm’ın fethiyle rivayet olunur; ve o bir meseldir; mânâsı: bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştın. Ebû Ubeyd, onun “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın” sözünde dedi ki: bu, onların “Bizden **البُرَحِينَ** ve **الأَقْوَرِينَ** ile karşılaştın” sözleri gibidir; ve bunların hepsi musibetlerdendir. İbnü’l-Esîr dedi ki: aslı, sanki şöyle denmiş gibidir: “Bir **خَطْبٌ بُلَغٌ** ve **بِلَغٌ**”, yani **بَلِيغٌ**; ve “Bir **أَمْرٌ بُرَحٌ** ve **بِرَحٌ**”, yani **مُبَرِّح**; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edildi; bununla, belâların şiddetli incitmelerinde, kasıt ve taammüdleri olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret edildi.

Ve falan, benim işimde **بالَغَ**: onda kısaltma yaptığı zaman.

Ve **البُلْغَةُ**: yaşayıştan kendisiyle **يُتَبَلَّغُ** olunan şey; Ezherî ekledi: onda fazlalık yoktur. Ve “Şununla **تَبَلَّغ** etti”: yani onunla yetindi. Ve “Saç, başında **بَلَّغَ**”: ilk göründüğü vakit göründü; **العين المهملة**’de de zikredilmiştir. Dedi ki: Basralılar, İbnü’l-A‘râbî’nin **نوادِر**’inde tashîf yaptığını; **بَلّعَ** yerine “Saç **بَلَّغَ**” dediğini iddia ettiler. Ona bunun tashîf olduğu söylenince dedi ki: **بَلَّعَ** ve **بَلَّغَ**. Ebû Bekr es-Sûlî dedi ki: Bir gün Ebü’l-Abbâs Sa‘leb’e, ben hazır iken, bu okundu; o dedi ki: Benim yazdığım **بَلَّغ**’dır; böyle dedi: **بالغين معجمة** ile.

Ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde ayak bilekleridir; ve o Farsçada **بايْها**’dır. Ve **التَّبْلِغةُ**: yayın ucunun, kirişin ucu bittiği yerde, kiriş sabit dursun diye, üç yahut dört defa sarıldığı bir yürüyüştür; Ebû Hanîfe onu nakletti; **التبلغة**’yı, **التَّوْدِيةِ** ve **التَّنْهِيةِ** gibi, masdar olmayan bir isim kıldı; onu iyice anla.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ل غ * * بَلَغ * المكان وصل إليه وكذا إذا شارف عليه ومنه قوله تعالى ﴿فإذا بلغن أجلهن﴾ أي قاربنه و * بَلَغَ * الغلام أدرك وبابهما دخل و * الإبلاغُ * و * التّبليغُ * الإيصال والاسم منه * البَلاَغُ * والبلاغ أيضا الكفاية وشيء * بالِغٌ * أي جيد و * البَلاَغةُ * الفصاحة و * بَلُغَ * الرجل صار * بَليغاً * وبابه ظرف و * البَلاَغاتُ * كالوشايات و * البُلِغِينُ * الداهية وهو في حديث عائشة رضي الله عنها و * بَالَغَ * في الأمر إذا لم يقصر فيه و * البُلْغةُ * ما يتبلغ به من العيش و * تَبَلَّغَ * بكذا أي اكتفى به

##### Türkçe

* ب ل غ * **بَلَغَ**: mekâna ulaştı; aynı şekilde, ona yaklaştığı zaman da (böyledir). Ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿فإذا بلغن أجلهن﴾ yani: ona yaklaştılar. Ve **بَلَغَ**: oğlan erişti (bulûğa erdi); ikisinin de bâbı **دخل**’dir. Ve **الإبلاغُ** ve **التّبليغُ**: ulaştırma; ondan isim: **البَلاَغُ**. Ve **البلاغ** ayrıca: kifayet (yeterlik). Ve bir şey **بالِغٌ**: yani iyi. Ve **البَلاَغةُ**: fesahat. Ve **بَلُغَ**: adam **بَليغاً** oldu; onun bâbı **ظرف**’tır. Ve **البَلاَغاتُ**: jurnalcilikler gibi. Ve **البُلِغِينُ**: musibet; ve o, Âişe رضي الله عنها hadîsindedir. Ve **بَالَغَ**: işte, onda kusur etmediği zaman. Ve **البُلْغةُ**: geçimden, onunla geçinilen şey. Ve **تَبَلَّغَ**: bununla; yani onunla yetindi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

بلغ المكان، بلوغا، بالضم: وصل إليه وانتهى، ومنه قوله تعالى: لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس.
 أو بلغه: شارف عليه، ومنه قوله تعالى: فإذا بلغن أجلهن.
 أي قاربنه: وقال أبو القاسم في المفردات: البلوغ والإبلاغ: الانتهاء إلى أقصى المقصد والمنتهى، مكانا كان، أو زمانا، أو أمرا من الأمور المقدرة. وربما يعبر به عن المشارفة عليه، وإن لم ينته إليه، فمن الانتهاء: حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة، وما هم ببالغيه، فلما بلغ معه السعي، ولعلي أبلغ الأسباب، وأيمان علينا بالغة، أي منتهية في التوكيد، وأما قوله: فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف، فللمشارفة فإنها إذا أنتهت إلى أقصى الأجل لا يصح للزوج مراجعتها وإمساكها.
 وبلغ الغلام: أدرك، وبلغ في الجودة مبلغا، كما في العباب، وفي المحكم: أي احتلم، كأنه بلغ وقت الكتاب عليه والتكليف، وكذلك: بلغت الجارية، وفي التهذيب: بلغ الصبي والجارية: إذا أدركا وهما بالغان.

  وثناء أبلغ: مبالغ فيه قال رؤبة يمدح المسبح بن الحواري بن زياد بن عمرو العتكي:
  بل قل لعبد الله بلغ وابلغ
  مسبحا حسن الثناء الأبلغ وشيء بالغ، أي: جيد، وقد بلغ في الجودة مبلغا.
 وقال الشافعي رحمه الله في كتاب النكاح: جارية بالغ، بغير هاء، هكذا روى الأزهري عن عبد الملك عن الربيع، عنه، قال الأزهري: والشافعي فصيح حجة في اللغة، قال: وسمعت فصحاء العرب يقولون: جارية بالغ، وهكذا قولهم: امرأة عاشق، ولحية ناصل، قال: ولو قال قائل: جارية بالغة لم يكن خطأ، لأنه الأصل، أي: مدركة وقد بلغت.
 ويقال: بلغ الرجل، كعني: جهد وأنشد أبو عبيد:
  إن الضباب خضعت رقابها
  للسيف لما بلغت أحسابها أي: مجهودها، وأحسابها: شجاعتها وقوتها ومناقبها.
 والتبلغة: حبل يوصل به الرشاء إلى الكرب، ومنه قولهم: وصل رشاءه بتبلغة، قال الزمخشري: وهو حبل يوصل به حتى يبلغ الماء.
 ج: تبالغ يقال: لا بد لأرشيتكم من تبالغ.
 وقال الفراء: يقال: أحمق بلغ، بالفتح، ويكسر، وبلغة، بالفتح، أي: هو مع حماقته يبلغ ما يريد، أو المراد: نهاية في الحمق، بالغ فيه.
 قال: ويقال: اللهم سمع لا بلغ، وسمعا لا بلغا، ويكسران أي: نسمع به ولا يتم، كما في العباب، وفي اللسان: ولا يبلغنا، يقال ذلك إذا سمعوا أمرا منكرا، أو يقوله من سمع خبرا لا يعجبه، قاله الكسائي، أو للخبر يبلغ واحدهم ولا يحققونه.
 وأمر الله بلغ بالفتح أي: بالغ نافذ، يبلغ أين أريد به، قال الحارث بن حلزة:
  فهداهم بالأسودين وأمر ال                      له بلغ تشقى به الأشقياء وهو من قوله تعالى: إن الله بالغ أمره.
 وجيش بلغ كذلك، أي: بالغ.
 وقال الفراء: رجل بلغ ملغ، بكسرهما: إتباع، أي خبيث متناه في الخباثة.
 والبلغ بالفتح، ويكسر، والبلغ كعنب، والبلاغي مثل: سكارى وحبارى ومثل الثانية: أمر برح، أي: مبرح، ولحم زيم، ومكان سوى، ودين قيم، وهو: البليغ الفصيح الذي يبلغ بعبارته كنه ضميره، ونهاية مراده، وجمع البليغ: بلغاء، وقد بلغ الرجل ككرم بلاغة، قال شيخنا: وأغفله المصنف تقصيرا، أي: ذكر المصدر والمعنى: صار بليغا.
 قلت: والبلاغة على وجهين: أحدهما: أن يكون بذاته بليغا، وذلك بأن يجمع ثلاثة أوصاف: صوابا في موضوع لغته، وطبقا للمعنى المقصود به، وصدقا في نفسه، ومتى اخترم وصف من ذلك كان ناقصا في البلاغة.
 والثاني: أن يكون بليغا باعتبار القائل والمقول له، وهو أن يقصد القائل به أمرا ما، فيوده على وجه حقيق أن يقبله المقول له.
 وقوله تعالى: وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا، يحتمل المعنيين، وقول من قال: معناه: قل لهم إن أظهرتم ما في أنفسكم قتلتم، وقول من قال: خوفهم بمكاره تنزل بهم، فإشارة إلى بعض ما يقتضيه عموم اللفظ، قاله الراغب.
 وقرأت في معجم الذهبي، في ترجمة صحار بن عياش العبدي رضي الله عنه سأله معاوية عن البلاغة، فقال: لا تخسئ ولا تبطئ.

  والبلاغ كسحاب: الكفاية، وهو: ما يتبلغ به ويتوصل إلى الشيء المطلوب، ومنه قوله تعالى: إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين، أي: كفاية، وكذا قول الراجز:
  تزج من دنياك بالبلاغ
  وباكر المعدة بالدباغ
  بكسرة جيدة المضاغ
  بالملح أو ما خف من صباغ والبلاغ: الاسم من الإبلاغ والتبليغ، وهما: الإيصال، يقال: أبلغه الخبر إبلاغا، وبلغه تبليغا، والثاني أكثر، قاله الراغب، وقول أبي قيس بن الأسلت الأنصاري.

  قالت ولم تقصد لقيل الخنا                      مهلا لقد أبلغت أسماعي هو من ذلك، أي: قد انتهيت فيه، وأوصلت، وأنعمت.
 وقوله تعالى: هذا بلاغ للناس، أي: هذا القرآن ذو بلاغ، أي: بيان كاف.
 وقوله تعالى: فهل على الرسل إلا البلاغ المبين، أي: الإبلاغ وفي الحديث: كل رافعة رفعت علينا، كذا في العباب، وفي اللسان: عنا من البلاغ فقد حرمتها أن تعضد، أو تخبط، إلا لعصفور قتب، أو مسد محالة، أو عصا حديدة، يعني المدينة على ساكنها أفضل الصلاة والسلام، ويروى بفتح الباء وكسرها، فإن كان بالفتح فله وجهان، أحدهما: أي ما بلغ من القرآن والسنن، أو المعنى: من ذوي البلاغ، أي: الذين بلغونا، أي: من ذوي التبليغ وقد أقام الاسم مقام المصدر الحقيقي، كما تقول: أعطيت عطاء، كذا في التهذيب والعباب، ويروى بالكسر، قال الهروي: أي: من المبالغين في التبليغ، من بالغ يبالغ مبالغة وبلاغا، بالكسر: إذا اجتهد في الأمر ولم يقصر، والمعنى كل جماعة أو نفس تبلغ عنا وتذيع ما نقوله، فلتبلغ ولتحك، قلت: وقد ذكر هذا الحديث في ر-ف-ع ويروى أيضا: من البلاغ مثال الحداث، بمعنى المحدثين، وقد أسبقنا الإشارة إليه، وكان على المصنف أن يورده هنا، لتكمل له الإحاطة.
 والبالغاء: الأكارع بلغة أهل المدينة المشرفة، قال أبو عبيد: معرب بايها، أي: أن الكلمة فارسية عربت، فإن باي بالفتح وإسكان الياء: الرجل، وها: علامة الجمع عندهم، ومعناه: الأرجل ثم أطلق على أكارع الشاة ونحوها، ويسمونها أيضا: باجها، وهذا هو المشهور عندهم، وهذا التعريب غريب، فتأمل.
 والبلاغات: مثل الوشايات.
 والبلغة: بالضم: الكفاية وما يتبلغ به من العيش، زاد الأزهري: ولا فضل فيه، تقول: في هذا بلاغ، وبلغة، أي: كفاية.
 والبلغين بكسر أوله وفتح ثانيه وكسر الغين في قول عائشة رضي الله تعالى عنها لعلي رضي الله عنه حين ظفر بها لقد بلغت منا البلغين هكذا روي، ويضم أوله أي: مع فتح اللام، ومعناه الداهية وهو مثل أرادت: بلغت منا كل مبلغ، وقيل: معناه أن الحرب قد جهدتها، وبلغت منها

  كل مبلغ، وقال أبو عبيد: هو مثل قولهم: لقيت منا البرحين والأقورين وكل هذا من الدواهي، قال ابن الأثير: والأصل فيه كأنه قيل: خطب بلغ، أي: بليغ، وأمر برح، أي: مبرح، ثم جمعا على السلامة إيذانا بأن الخطوب في شدة نكايتها بمنزلة العقلاء الذين لهم قصد وتعمد، وقد نقل في إعرابها طريقان، أحدهما: أن يجرى إعرابه على النون، والياء يقر بحاله، أو تفتح النون أبدا، ويعرب ما قبله، فيقال: هذه البلغون، ولقيت البلغين، وأعوذ بالله من البلغين، كما في العباب.
 وبلغ الفارس تبليغا: مد يده بعنان فرسه، ليزيد في جريه، وفي الأساس: في عدوه.
 وتبلغ بكذا: اكتفى به، ووصل مراده، قال:
  تبلغ بأخـلاق الـثـياب جـديدهـا                      وبالقضم حتى يدرك الخضم بالقضم ويقال: هذا تبلغ، أي: بلغة.
 وتبلغ المنزل: إذا تكلف إليه البلوغ حتى بلغ، ومنه قول قيس بن ذريح:
  شققت القلب ثم ذررت فيه                      هواك فليم فالتأم الفطور
  تبلغ حيث لم يبلغ شـراب                      ولا حزن ولم يبلغ سرور أي: تكلف البلوغ حتى بلغ.
 وتبلغت به العلة، أي: اشتدت، نقله الجوهري والزمخشري، والصاغاني.
 وبالغ في أمري مبالغة، وبلاغا: اجتهد ولم يقصر، وهذا قد تقدم بعينه، فهو تكرار.
 ومما يستدرك عليه: البلاغ: الوصول إلى الشيء.
 وبلغ فلان مبلغته كمبلغه.
 وبلغ النبت: انتهى.
 وتبالغ الدباغ في الجلد: انتهى فيه، عن أبي حنيفة.
 وبلغت النخلة وغيرها من الشجر: حان إدراك ثمرها، عنه أيضا.
 وفي التنزيل: بلغني الكبر وامرأتي عاقر وفي موضع: وقد بلغت من الكبر عتيا، قال الراغب: وذلك مثل: أدركني الجهد، وأدركت الجهد، ولا يصح بلغني المكان، وأدركني.
 والمبالغ: جمع المبلغ، يقال: بلغ في العلم المبالغ.
 والمبلغ، كمقعد: النقد من الدراهم والدنانير، مولدة.
 وبلغ الله به، فهو مبلوغ به.
 وأبلغت إليه: فعلت به ما بلغ به الأذى والمكروه البليغ.
 وتبالغ فيه الهم والمرض: تناهى.
 وتبالغ في كلامه: تعاطى البلاغة، أي الفصاحة وليس من أهلها، يقال: ما هو ببليغ ولكن يتبالغ.
 وقوله تعالى: أم لكم أيمان علينا بالغة قال ثعلب: معناه موجبة أبدا، قد حلفنا لكم أن نفي بها، وقال مرة: أي قد انتهت إلى غايتها، وقيل: يمين بالغة، أي: مؤكدة.
 والمبالغة: أن تبلغ في الأمر جهدك.
 والبلغن، بكسر ففتح: البلاغة، عن السيرافي، ومثل به سيبويه.
 والبلغن أيضا: النمام عن كراع.
 وقيل: هو الذي يبلغ للناس بعضهم حديث بعض.
 وبلغ به البلغين، بكسر الباء وفتح اللام، وتخفيفها، عن ابن الأعرابي: إذا استقصى في شتمه وأذاه.
 والبلاغ، كرمان: الحداث.
 وفي نوادر الأعراب، لابن الأعرابي: بلغ الشيب في رأسه تبليغا: ظهر أول ما يظهر، وكذلك بلع بالعين المهملة، وزعم البصريون أن الغين المعجمة تصحيف من ابن الأعرابي، ونقل أبو بكر عن ثعلب: بلغ، بالغين معجمة، سماعا، وهو حاضر في مجلسه.

  والتبلغة: سير يدرج على السية حيث انتهى طرف الوتر ثلاث مرار، أو أربعا، لكي يثبت الوتر، حكاه أبو حنيفة، وجعله اسما، كالتودية، والتنهية.
 والبلغة، بالضم: مداس الرجل، مصرية مولدة.
 وحمقاء بلغة، بالكسر: تأنيث قولهم: أحمق بلغ.
 وأبو البلاغ جبريل، كسحاب: محدث ذكره ابن نقطة.
 وسموا بالغا.

##### Türkçe

**بلغ المكان**، **بلوغا**، damme ile: ona ulaştı ve sona erdi; bundan da Yüce Allah’ın sözü: **لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس**.

Veya **بلغه**: ona yaklaştı; bundan da Yüce Allah’ın sözü: **فإذا بلغن أجلهن**.

Yani ona yaklaştılar: ve Ebü’l-Kāsım **المفردات**’te dedi ki: **البلوغ** ve **الإبلاغ**: en uç maksada ve nihayete varıp sona ermedir; ister mekân olsun, ister zaman, ister takdir edilmiş işlerden bir iş. Bazen de ona yaklaşma hakkında kullanılır; ona varmamış olsa bile. Sona ermeden olan(lar)dan: **حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة** ve **وما هم ببالغيه** ve **فلما بلغ معه السعي** ve **ولعلي أبلغ الأسباب** ve **وأيمان علينا بالغة**; yani te’kîdde sona ermiş. Ama onun sözü: **فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف**; bu, yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına sona erdiğinde kocanın ona رجعة yapması ve onu tutması sahih olmaz.

Ve **بلغ الغلام**: idrak etti; ve **بلغ في الجودة مبلغا**; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **المحكم**’de: yani ihtilâm oldu; sanki üzerine yazma ve mükellef kılma vaktine ulaştı. Aynı şekilde: **بلغت الجارية**. Ve **التهذيب**’de: **بلغ الصبي والجارية**: idrak ettiklerinde, ikisi de **بالغان** iken.

Ve **ثناء أبلغ**: mübalağa edilmiş; Rü’be, Müsabbih b. el-Havârî b. Ziyâd b. Amr el-Atakî’yi överken dedi:

بل قل لعبد الله بلغ وابلغ
مسبحا حسن الثناء الأبلغ

Ve **شيء بالغ**: yani iyi; ve gerçekten o, iyilikte bir mertebeye ulaşmıştır.

Şâfiî رحمه الله, nikâh kitabında dedi: **جارية بالغ**; هاء’sız; Ezherî, Abdülmelik’ten, Rebî‘den, ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi ki: Şâfiî fasih, dilde hüccettir. Dedi ki: Arapların fasihlerini **جارية بالغ** derken işittim; ve onların sözü de böyledir: **امرأة عاشق** ve **لحية ناصل**. Dedi ki: Bir söyleyen **جارية بالغة** dese hata olmazdı; çünkü o asıldır; yani idrak etmiş ve ulaşmış.

Ve denir: **بلغ الرجل**; **كعني**: yoruldu. Ebû Ubeyd inşâd etti:

إن الضباب خضعت رقابها
للسيف لما بلغت أحسابها

Yani: onun meşakkati; ve **أحسابها**: onun yiğitliği, kuvveti ve menkıbeleri.

Ve **التبلغة**: bir ip; onunla **الرشاء** **الكرب**’e ulaştırılır; bundan da onların sözü: **وصل رشاءه بتبلغة**. Zemahşerî dedi ki: o, bir iptir; onunla bağlanır, ta ki suya ulaşsın.

Çoğulu: **تبالغ**. Denir: **لا بد لأرشيتكم من تبالغ**.

Ferrâ dedi ki: denir: **أحمق بلغ**; fetha ile; ve kesrelenir. Ve **بلغة**; fetha ile: yani o, ahmaklığıyla beraber istediğine ulaşır; yahut murad: ahmaklıkta nihayet; onda mübalağa etmiş.

Dedi ki: ve denir: **اللهم سمع لا بلغ** ve **سمعا لا بلغا**; ikisi de kesrelenir; yani: onunla işitiriz ama tamam olmaz; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **اللسان**’da: “ve bize ulaşmasın”; bunu, münker bir şey işittiklerinde söylerler; yahut hoşlanmadığı bir haber işiten söyler; bunu Kisâî söyledi. Yahut haber, onların birine ulaşır da onu tahkik etmezler.

Ve **أمر الله بلغ**; fetha ile: yani mübalağalı, nüfuz edici; nerede murad edilmişse oraya ulaşır. Hâris b. Hillize dedi:

فهداهم بالأسودين وأمر ال
له بلغ تشقى به الأشقياء

Ve bu, Yüce Allah’ın sözü: **إن الله بالغ أمره**’dendir.

Ve **جيش بلغ** da böyledir; yani: mübalağalı.

Ferrâ dedi ki: **رجل بلغ ملغ**; ikisini de kesre ile: tâbi‘ kılma; yani: habis, habislikte nihayete varmış.

Ve **البلغ**; fetha ile, ve kesrelenir; ve **البلغ** **كعنب**; ve **البلاغي** misli: **سكارى** ve **حبارى**; ve ikincinin misli: **أمر برح**; yani: şiddetli; ve **لحم زيم**; ve **مكان سوى**; ve **دين قيم**. Ve o: fasih beliğdir; ibaresiyle içindeki zamirin künhüne ve muradının nihayetine ulaşır. **البليغ**’in çoğulu: **بلغاء**. Ve adam **بلغ** **ككرم** **بلاغة** (belâgat) oldu. Şeyhimiz dedi ki: Müellif onu ihmal etti, kusurla; yani masdarı zikretti; ve mana: beliğ oldu.

Dedim ki: **البلاغة** iki vech üzeredir: birincisi, zatıyla beliğ olmasıdır; bu da üç vasfı toplamasıyladır: dilinin mevzuunda isabet; onunla kastedilen manaya uygunluk; ve kendi nefsinde doğruluk. Bunlardan bir vasıf eksilirse belâgatte noksan olur.

İkincisi, söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; o da, söyleyenin onunla bir işi kastetmesi ve onu, kendisine söylenenin kabul edeceği gerçek bir tarz üzere sevk etmesidir.

Yüce Allah’ın sözü: **وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا**; iki manayı da ihtimal eder. “Manası: onlara de ki: içinizdekini açığa vurursanız öldürülürsünüz” diyenin sözü; ve “onları, üzerlerine inecek hoşlanılmayan şeylerle korkut” diyenin sözü; lafzın umumunun gerektirdiklerinden bir kısmına işarettir. Bunu Râgıb söyledi.

Zehebî’nin Mu‘cem’inde okudum; Sahhâr b. ‘Ayyâş el-‘Abdî رضي الله عنه tercümesinde: Muâviye ona belâgati sordu; o da dedi ki: “Azarlama ve geciktirme.”

Ve **البلاغ** **كسحاب**: kifayet; ve o: onunla geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şeydir. Bundan da Yüce Allah’ın sözü: **إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين**; yani: kifayet. Ve râcizin sözü de böyledir:

تزج من دنياك بالبلاغ
وباكر المعدة بالدباغ
بكسرة جيدة المضاغ
بالملح أو ما خف من صباغ

Ve **البلاغ**: **الإبلاغ** ve **التبليغ**’den isimdir; ikisi de: ulaştırmadır. Denir: **أبلغه الخبر إبلاغا** ve **بلغه تبليغا**; ikincisi daha çoktur; bunu Râgıb söyledi. Ve Ebû Kays b. el-Eslet el-Ensârî’nin sözü:

قالت ولم تقصد لقيل الخنا
مهلا لقد أبلغت أسماعي

bundandır; yani: onda sona erdin, ulaştırdın ve ihsanda bulundun.

Yüce Allah’ın sözü: **هذا بلاغ للناس**; yani: bu Kur’an, **بلاغ** sahibidir; yani: kâfi bir beyan.

Yüce Allah’ın sözü: **فهل على الرسل إلا البلاغ المبين**; yani: **الإبلاغ**. Ve hadiste: **كل رافعة رفعت علينا**; **العباب**’da böyle. Ve **اللسان**’da: “bizden **البلاغ**’dan (olan)”; onu, “koltuk altına alınmasın yahut vurulmasın” diye haram kıldı; ancak **لعصفور قتب** yahut **مسد محالة** yahut **عصا حديدة** için; yani Medine’yi, sakinleri üzerine en faziletli salât ve selâm. Ve باء’nın fethasıyla ve kesresiyle rivayet olunur. Eğer fetha ile ise iki vechi vardır: birincisi: yani Kur’an ve sünnetten ulaşan şey. Yahut mana: **ذوي البلاغ**’dan; yani: bize ulaştıranlar; yani: **ذوي التبليغ**’den; ve ismi, hakiki masdarın yerine ikame etti; senin “**أعطيت عطاء**” demen gibi; **التهذيب** ve **العباب**’da böyle. Kesre ile de rivayet olunur. Herevî dedi ki: yani: tebliğde mübalağa edenlerden; **بالغ يبالغ مبالغة وبلاغا**; kesre ile: bir işte gayret ettiğinde ve kusur etmediğinde. Mana: bizden bir topluluk yahut bir nefis, söylediğimizi ulaştırıp yaysa; ulaştırsın ve nakletsin. Dedim ki: bu hadisi **ر-ف-ع**’da zikretti; ve ayrıca şöyle rivayet olunur: **من البلاغ**; **الحداث** misali; **المحدثين** manasında. Ona daha önce işaret ettik. Müellifin, kuşatıcılığı tamamlansın diye, onu burada getirmesi gerekirdi.

Ve **البالغاء**: Medine-i müşerrefe ehlinin lügatinde **الأكارع**. Ebû Ubeyd dedi ki: **معرب بايها**; yani kelime Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır. Çünkü **باي** fetha ile ve ياء’nın sükûnu ile: adam; ve **ها**: onların yanında cem‘ alametidir. Manası: ayaklar; sonra koyunun ve benzerinin paçalarına ıtlak edildi. Onlar ona ayrıca **باجها** da derler; ve bu, onların yanında meşhurdur. Bu ta‘rîb gariptir; düşün.

Ve **البلاغات**: **الوشايات** gibi.

Ve **البلغة**; damme ile: kifayet ve geçimden onunla geçinilen şey. Ezherî artırdı: ve onda fazlalık yoktur. Dersin: “bu, **بلاغ** ve **بلغة** içindedir”; yani: kifayet.

Ve **البلغين**; evvelinin kesresi, ikincisinin fethası ve **الغين**’in kesresiyle; Âişe رضي الله تعالى عنها’nın Ali رضي الله عنه’ya, onunla zafere eriştiği vakit, sözü içinde: **لقد بلغت منا البلغين**; böyle rivayet edildi. Evveli damme ile de (yani لام’ın fethasıyla beraber) gelir. Manası: musibet; ve bu, “bizden her mertebeye ulaştın” demesi gibidir. Ve denildi ki: manası, savaş onu yordu ve ondan ulaştı…

Her **مبلغ**; Ebû Ubeyd dedi ki: O, onların şu sözü gibidir: “Bizden **البرحين** ve **الأقورين** ile karşılaştım”; bütün bunlar musibetlerdendir. İbnü’l-Esîr dedi ki: Bunun aslı şudur: Sanki şöyle denmiştir: “**خطب بلغ**”, yani: **بليغ**; ve “**أمر برح**”, yani: **مبرح**; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edilmiştir; bununla, belâların, zarar vericiliklerinin şiddetinde, kastı ve taammüdü olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret edilmiştir. Onların i‘râbında iki yol nakledilmiştir: Biri, i‘râbının **النون** üzerine yürütülmesi ve **الياء**’nın hâli üzere bırakılması; yahut **النون**’un daima fethalı kılınması ve ondan öncekinin i‘râb edilmesidir; şöyle denir: “هذه **البلغون**”, “ولقيت **البلغين**”, “وأعوذ بالله من **البلغين**”; **العباب**’da olduğu gibi.

Ve **بلغ** süvari, **تبليغا**: Atının dizginine elini uzattı; koşusunu artırmak için; **الأساس**’ta: onun koşusunda.

Ve **تبلغ** bununla: onunla yetindi ve muradına ulaştı; dedi ki:
  **تبلغ بأخـلاق الـثـياب جـديدهـا**
  **وبالقضم حتى يدرك الخضم بالقضم**
Ve denir: “هذا **تبلغ**”, yani: **بلغة**.

Ve **تبلغ المنزل**: Ona ulaşmayı külfetle üstlendiği zaman; nihayet ulaştı. Ondan, Kays b. Zurayh’ın sözü:
  **شققت القلب ثم ذررت فيه**
  **هواك فليم فالتأم الفطور**
  **تبلغ حيث لم يبلغ شـراب**
  **ولا حزن ولم يبلغ سرور**
yani: Ulaşmayı külfetle üstlendi; nihayet ulaştı.

Ve **تبلغت به العلة**: yani şiddetlendi; bunu Cevherî, Zemahşerî ve Sâğânî nakletti.

Ve **بالغ** işimde, **مبالغة** ve **بلاغا**: gayret etti ve kusur etmedi; bu, aynen daha önce geçti; o hâlde tekrardır.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **البلاغ**: şeye ulaşma.

Ve falan kimse, **مبلغته**’sine ulaştı; onun **مبلغه**’si gibi.

Ve **بلغ النبت**: sona erdi.

Ve debbağ, deride **تبالغ** etti: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den.

Ve hurma ağacı ve ağaçlardan başkası **بلغت**: meyvesinin olgunlaşması vakti geldi; ondan da.

Ve tenzîlde: “**بلغني الكبر وامرأتي عاقر**” ve bir yerde: “**وقد بلغت من الكبر عتيا**”. Râgıb dedi ki: Bu, “**أدركني الجهد**” ve “**أدركت الجهد**” gibidir; “**بلغني المكان**” ve “**أدركني**” sahih olmaz.

Ve **المبالغ**: **المبلغ**’in cem‘idir; denir: İlimde **المبالغ**’a ulaştı.

Ve **المبلغ**, **كمقعد**: dirhem ve dinarlardan nakit; müvelleddir.

Ve Allah, onunla **بلغ** etti; o hâlde o, onunla **مبلوغ به**’dir.

Ve **أبلغت إليه**: Onunla, eziyet ve ağır hoşnutsuzluk bakımından ulaşılan şeyi yaptım.

Ve gam ve hastalık onda **تبالغ** etti: nihayete vardı.

Ve sözünde **تبالغ** etti: belâgati, yani fesahati üstlendi; hâlbuki ondan değildir; denir: O **بليغ** değildir, fakat **يتبالغ** eder.

Ve Yüce Allah’ın sözü: “**أم لكم أيمان علينا بالغة**”. Sa‘leb dedi ki: Manası: daima gerekli kılan; size, onunla vefa edeceğimize yemin ettik. Bir defa da dedi ki: yani gayesine varmıştır. Ve denildi: **يمين بالغة**, yani: pekiştirilmiş.

Ve **المبالغة**: işte gayretinin sonuna varmandır.

Ve **البلغن**, kesra sonra fetha ile: **البلاغة**; Sîrâfî’den; Sîbeveyh onunla örnek verdi.

Ve **البلغن** ayrıca: **النمام**; Kurâ‘dan.

Ve denildi: O, insanların bazısının sözünü bazısına ulaştırandır.

Ve onunla **بلغ به البلغين**, **الباء**’nın kesrası ve **اللام**’ın fethasıyla ve onun hafifletilmesiyle; İbnü’l-A‘râbî’den: Sövmekte ve eziyette sonuna kadar gittiği zaman.

Ve **البلاغ**, **كرمان** gibi: **الحداث**.

Ve İbnü’l-A‘râbî’nin **نوادر الأعراب**’ında: **بلغ الشيب في رأسه تبليغا**: ilk göründüğü gibi göründü; aynı şekilde **بلع** (noktasız **العين** ile). Basralılar, noktalı **الغين**’in İbnü’l-A‘râbî’den bir tashîf olduğunu iddia ettiler. Ebû Bekir, Sa‘leb’den nakletti: **بلغ**, noktalı **الغين** ile, semâ‘ yoluyla; o, onun meclisinde hazır idi.

Ve **التبلغة**: yayın **السية**’si üzerinde, kirişin ucunun bittiği yerde, üç yahut dört defa yürütülen bir yürüyüştür; kiriş sabit olsun diye. Ebû Hanîfe bunu hikâye etti ve onu isim kıldı; **التودية** ve **التنهية** gibi.

Ve **البلغة**, damme ile: adamın ayakkabısı; Mısırî, müvelled.

Ve **حمقاء بلغة**, kesra ile: onların “**أحمق بلغ**” sözünün müennesi.

Ve Ebû’l-**البلاغ** Cebrâîl; **كسحاب**: İbn Nukta’nın zikrettiği bir muhaddis.

Ve **بالغا** diye adlandırdılar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بُلُوغٌ
1 بُلُوغٌ بلوغ [inf. n. of بَلَغَ] and اـِبْلَاغٌ [inf. n. of ↓ ابلغ, but it seems that ابلاغ is here a mistranscription for بَلَاغٌ, which is, like بُلُوغٌ, an inf. n. of بَلَغَ, and this observation will be found to be confirmed by a statement immediately following this sentence,] signify The reaching, attaining, arriving at, or coming to, the utmost point of that to which, or towards which, one tends or repairs or betakes himself, to which one directs his course, or which one seeks, pursues, endeavours to reach, desires, intends, or purposes; whether it be a place, or a time, or any affair or state or event that is meditated or intended or determined or appointed: and sometimes, the being at the point thereof: so says Abu-1-Kلsim in the Mufradلt. (TA: [in which it is said, in the supplement to the present art., that بَلَاغٌ signifies The reaching, attaining, arriving at, or coming to, a thing.]) You say, بَلَغَ المَكَانَ, (S, K,) and المَنْزِلَ, (Msb,) [aor. بَلُغَ ,] inf. n. بُلُوغٌ (S, K) [and بَلَاغٌ, as shown above], He reached, attained, arrived at, or came to, (S, Msb, K,) the place, (S, K,) and the place of abode: (Msb:) and (so in the S, but in the K “ or, ”) he was, or became, at the point of reaching it, attaining it, &c. (S, K.) فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَ, in the Kur [ii. 232], means And they have fully attained, or ended, their term. (Msb.) But فَاـِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ, in the same [lxv. 2], means And when they are near to attaining, or ending, their term: (S, TA:) or are at the point of accomplishing their term. (Msb, TA.) It has the first of the meanings explained above in the phrase, بَلَغَ أَشُدَّهُ [Kur xii. 22 &c., He attained his manly vigour, or full maturity, &c.]. (TA.) And in بَلَغَأَرْبَعِينَ سَنَةً [Kur xlvii. 14, He attained the age of forty years]. (TA.) And in بَلَغَ مَعَهُ السَّعْىَ [Kur xxxvii. 100, He attained to working with him]. (TA.) In the Kur [iii. 35], occurs the phrase, وَقَدْ بَلَغَنِىَ الكِبَرُ [When old age hath come to me, or overtaken me]: and in another place [xix. 9], وَ قَدْ بَلَغْتُ مِنَ الكِبَرِ عُتِيًّا [And I have reached the extreme degree of old age: so explained in the Expos. of the Jel]: phrases like أَدْرَكَنِىَ الجَهْدُ and أَدْرَكْتُهُ. (Er-Rلghib, TA.) You say also, مَا بَلَغَ ↓ لَزِمَهُ ذٰلِكَ بَالِغًا with the accus. case as a denotative of state; meaning [That clave to him, or adhered to him, &c.,] rising to its highest degree or point; from بَلَغَ المَنْزِلَ, explained above. (Msb.) [But مَا بَلَغَ ↓ بَالِغًا more frequently means Whatever point, degree, amount, sum, quantity, number, or the like, it may reach, attain, arrive at, come to, or amount to.] And ↓ بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَهُ and ↓ مَبْلَغَتُهُ [Such a one reached, or attained, his utmost point or scope or degree]. (TA.) And ↓ بَلَغَ فِى العِلْمِ المَبَالِغَ [He attained, in knowledge, or science, the utmost degrees of proficiency]. (TA.) And بَلَغَ فِى ↓ الجَوْدَةِ مَبْلَغًا [It reached a consummate degree in goodness]. (S, K, * TA.) And بَلَغَ مِنَ الجَوْدَةِ ↓ مَبْلَغًا [He attained a consummate degree of goodliness]: said of a boy that has attained to puberty. (O, TA.) And بَلَغَ غَايَتَهُ فِى الطَّلَبِ [He did his utmost, or used his utmost power or ability, in seeking to attain an object]. (Msb in art. جهد.) And بَلَغَ أَقْصَى مَجْهُودِ بَعِيرِهِ فِى السَّيْرِ [He exerted the utmost endeavour, or effort, or power, or strength, of his camel, in journeying]. (S in art. نكث.) And بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ i. q. جَهَدَهَا [He jaded, harassed, distressed, fatigued, or wearied, his beast]: (K in art. جهد:) and in like manner, بَلَغَ مَشَقَّتَهُ and بَلَغَ مِنْهُ المَشَقَّةَ i. q. جَهَدَهُ [and شَقَّ عَلَيْهِ, i. e. He, or it, jaded him, harassed him, &c.; ditressed him, afflicted him, oppressed him, overpowered him: thus in each of these instances, as in many similar cases, the verb with the inf. n. that follows is equivalent to the verb of that inf. n.]. (Msb in art. جهد.) [And, elliptically, بَلَغَ مِنْهُ i. q. بَلَغَ مِنْهُ المشَقَّةَ , explained above: and often meaning It took, or had, an effect upon him; it affected him: frequently said of wine and the like: and of a saying; as in the Ksh and Bd in iv. 66, where يَبْلُغُ مِنْهُمْ is followed by وَيُؤَثِرُ فِيهِ as an explicative: see also بَلِيغٌ.] And بَلَغْتَ مِنَّا البُلَغِينَ, (S, K,) and البِلَغِينَ, and كُلَّ مَبْلَغٍ: (K:) see البُلَغِينَ below. And بَلَغْتُ مِنَ الأَمْرِ المَشَقَّةَ [I experienced distress from the affair, or event]. (TA in art. مض.) [See also an ex. voce اـِبِدٌ. بَلَغَنِى also signifies It has come to my knowledge, or been related to me, or been told me; or it came to my knowledge, &c.: and in this case it is generally followed by أَنَّ, or by أَنْ as a contraction of أَنَّ: for exs., see these two particles. And in like manner, بَلَغَنِى عَنْهُ Information has come to me, or information came to me, from him, or concerning him, that such a thing has happened, or had happened.] And بَلَغَ said of a letter or writing, inf. n. بَلَاغٌ and بُلُوغٌ, It reached, arrived, or came. (Msb.) And said of a plant, or of herbage, It attained its full growth: (TA:) and of a tree, such as a palm-tree &c., its fruit became ripe: (AHn, TA:) and of fruit, it became ripe. (Msb.) Also, said of a boy, (T, S, M, &c.,) aor. بَلُغَ , inf. n. بُلُوغٌ, or, as IKoot says, بَلَاغٌ, (Msb,) He attained to puberty, virility, ripeness, or maturity; syn. أَدْرَكَ, (T, S, Msb, K,) and اِحْتَلَمَ; (M, Msb;) and attained a consummate degree of goodliness (بَلَغَ مِنَ الجَوْدَةِ مَبْلَغًا): (O, TA:) as though he attained the time of the writing of his marriage-contract, and of his having duties or obligations imposed upon him: (TA:) and in like manner one says of a girl, بَلَغَ, (T, TA,) or بَلَغَتْ. (TA.) ― -b2- بَلَغَ اللّٰهُ بِهِ [God caused him to reach, attain, arrive at, or come to, his appointed end, or term of life; أَجَلَهُ, or the like, being understood]. (TA.) You say, بَلَغَ اللّٰهُ بِكَ أَكْلَأَ العُمُرِ, i. e. [May God cause thee to reach, or attain,] the extreme, or most distant, period of life! (S and TA in art. كلأ.) And فَعَلْتُ بِهِ مَا بَلَغَ بِهِ الأَذَى وَ المَكْرُوهْ [I did with him that which caused him to come to what was annoying, or hurtful, and evil]. (TA.) And بَلَغَ بِهِ البِلَغِينَ: see the last word of this phrase below. ― -b3- بُلِغَ, like عُنِىَ, He (a man) was, or became, jaded, harasssed, distressed, fatigued, or wearied. (K.) -A2- بَلُغَ, [aor. بَلُغَ ,] (S, Msb, K,) inf. n. بَلَاغَةٌ, (S, Msb,) He was, or became بَلِيغ, i. e. فَصِيح [more properly signifying chaste, or perspicuous, in speech, but here meaning eloquent]; (S, * Msb, K;) and sharp, or penetrating, or effective, in tongue; (Msb;) attaining, by his speech, or diction, the utmost scope of his mind and desire. (K, * TA.) The difference between بَلَاغَةٌ and فَصَاحَةٌ is this: that the latter is an attribute of a single word and of speech and of the speaker; but the former is an attribute only of speech and the speaker: (Kull:) بلاغة in the speaker is A faculty whereby one is enabled to compose language suitable to the exigency of the case, i. e., to the occasion of speaking [or writing], with chasteness, or perspicuity, or eloquence, thereof: in language, it is suitableness to the exigency of the case, i. e., to the occasion of speaking [or writing], with chasteness or perspicuity, or eloquence, thereof. (KT.)

تَبْلِيغٌ
2 تَبْلِيغٌ تبليغ and ↓ اـِبْلَاغٌ [inf. ns. of بلّغ and ابلغ] signify The causing to reach, attain, arrive, or come; bringing, conveying, or delivering: (S, K, TA:) the former is the more common. (Er-Rلghib, TA.) [You say, بلّغهُ المَكَانَ He caused him, or it, to reach, attain, arrive at, or come to, the place. And بلّغهُ مَقْصُودَهُ He caused him to attain his object of aim or endeavour &c.] And بَلَّغْتُ الرِّسَالَةَ [I brought, conveyed, or delivered, the message]. (S.) And بلّغهُ السَّلَامَ, (Msb,) and الخَبَرَ, (TA,) as also ↓ ابلغهُ, (Msb, TA,) He brought, conveyed, delivered, or communicated, to him the salutation, (Msb,) and he brought, &c., or told, to him the news, or information. (TA.) [And بَلَّغَنِى عَنْ فُلَانٍ He told me from such a one, or on the part of such a one, some piece of information, or that some event had happened, &c.] -A2- بلّغ الفَارِسُ, (S, A, K,) inf. n. تَبْلِيغٌ, (K,) The horseman stretched forth, or extended, his hand, or arm, with the rein of his horse, [or gave the rein to his horse,] in order that he might increase in his running. (S, A, K.) -A3- بلّغ الشَّيْبُ فِى رَأْسِهِ Hoariness began to appear on his head; accord. to IAar; as also بلّع, with the unpointed ع: the Basrees assert that the former is a mistranscription; but it is related as heard from Th, by Aboo-Bekr Es-Soolee. (TA.)

بالغ
3 بالغ بالغ , (S, Msb, K, &c.,) inf. n. مُبَالَغَةٌ (JK, K, &c.) and بِلَاغٌ, (K.) He exceeded the usual, or ordinary, or the just, or proper, bounds, or degree, in a thing; acted egregiously, or immoderately, or extravagantly, therein: (KL:) he strove, or laboured; exerted himself, or his power or efforts or endeavours or ability; employed himself vigorously, strenuously, laboriously, sedulously, earnestly, with energy or effectiveness; took pains, or extraordinary pains: (K, TA:) he did not fall short of doing what was requisite, or what he ought; did not flag, or was not remiss: (S, K, TA:) he exerted unsparingly his power or ability, or effort or endeavour, or the utmost thereof: (Msb:) he accomplished, or did, or attained, the utmost of his power or ability, or effort or endeavour; he did his utmost: (JK:) فِى أَمْرٍ [in an affair]: (S, K, TA:) or فِى كَذَا, meaning in the pursuit of such a thing. (Msb.)

بالغ فِى كَذَا
[ بالغ فِى كَذَا ذ may be rendered as above, or He did such a thing much, exceedingly, egregiously, extraordinarily, immoderately, extravagantly, excessively, vehemently, energetically, superlatively, excellently, consummately, thoroughly. Hence مُبَالَغَةٌ in explanations of words; meaning Intensiveness; muchness; extraordinariness; excessiveness; vehemence; energy; emphasis; hyperbole; &c.; and sometimes, frequentative signification. Thus, اـِسْمُ مُبَالَغَةٍ means A noun of intensiveness; or an intensive epithet: as شَكُورٌ “ very thankful, ” or “ very grateful; ” and حَمَّادٌ “ a great praiser, ” or “ a frequent praiser. ”]

ابلغ
4 ابلغ أبلغ ابلغ بلغ , inf. n. اـِبْلَاغٌ: see 2, in two places. [Hence,] ابلغ الأَمْرَ جَهْدَهُ [He brought his utmost power or ability, or effort or endeavour, to the performance, or accomplishment, of the affair]. (TA.) And أَبْلَغْتُ اـِلَيْهِ i. e. فَعَلْتُ بِهِ مَا بَلَغَ بِهِ الأَذَى وَ المَكْرُوهَ [I did with him that which caused him to come to what was annoying, or hurtful, and evil]. (TA.) -A2- See also 1, first sentence; where it is said that اـِبْلَاغٌ is syn. with بُلُوغٌ; but this is app. a mistake. -A3- [مَا أَبْلَغَهُ, and أَبْلِغْ بِهِ, How eloquent is he !].

تبلّغ المَنْزِلَ
5 تبلّغ المَنْزِلَ تبلغ المنزل He constrained himself to reach, or attain, the place of abode, until, or so that, he did reach [it], or attain [it]. (K.) ― -b2- تبلّغ بِهِ He was satisfied, or content, with it, (S, Msb, K,) and attained his desire [thereby]. (TA.) ― -b3- تَبَلَّغَتْ بِهِ العِلَّةُ The disease, or malady, distressed him; afflicted him; became vehement, or severe, in him. (S, Z, Sgh, K.)

تبالغ الدِّبَاغُ فِى الجِلْدِ
6 تبالغ الدِّبَاغُ فِى الجِلْدِ تبالغ الدباغ في الجلد The tan attained its utmost effect in the skin. (AHn.) And تبالغ فِيهِ الهَّمُ, and المَرَضَ, Anxiety, or disquietude of mind, or grief, attained its utmost degree in him, and so disease, or the disease. (TA.) [This verb seems properly to signify It reached, or attained, by degrees.] -A2- تبالغ فِى كَلَامِهِ He affected eloquence (بَلَاغَة) in his speech, not being of those characterized thereby: [whence] one says, مَا هُوَ بِبَلِيغٍ وَلٰكِنْ يَتَبَالِغُ [He is not eloquent, but he affects eloquence]. (TA.)

بَلْغٌ
بَلْغٌ بلغ بلغة : see what next follows, in three places: -A2- and see بَالِغٌ, in two places: ― -b2- and بَلِيغٌ, in two places.

اللّٰهُمَ سِمْعٌ لَا بِلْغٌ
اللّٰهُمَ سِمْعٌ لَا بِلْغٌ اللٰهم سمع لا بلغ , and ↓ سَمْعٌ لَا بَلْغٌ, (Ks, Fr, S, K,) and ↓ سَمْعًا لَا بَلْغًا, (Ks, S, K,) and سِمْعًا لَا بِلْغًا, (K,) O God, may we hear of it (or may it be heard of, IB) but may it not be fulfilled; (Fr, S, K;) or, may it not reach us, or come to us: said on hearing of a displeasing, or hateful, or an evil, event: (L:) or on hearing tidings not pleasing to one: (Ks, S, K:) or on the coming of tidings not held to be true. (TA.) [See also art. سمع.] -A2- أَحْمَقُ بِلْغٌ, (S, K,) and ↓ بَلْغٌ, and ↓ بَلْغَةٌ, (K,) Stupid, or foolish, but, notwithstanding his stupidity, or foolishness, attaining his desire: (S, K:) or stupid, or foolish, in the utmost degree: (K, TA:) fem. حَمْقَآءُ بِلْغَةٌ. (TA.) ― -b2- رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ (S, * K) A man who is bad, evil, or wicked, (Fr, K,) in the utmost degree. (Fr, TA.) ― -b3- See also بَلِيغٌ.

بِلَغٌ
بِلَغٌ بلغ بلغة : see بَلِيغٌ.

بَلْغَةٌ
بَلْغَةٌ بلغ بلغه بلغة لغة : see بِلْغٌ.

بُلْغَةٌ
بُلْغَةٌ بلغ بلغه بلغة لغة A sufficiency of the means of subsistence, (T, S, Msb, K,) such that nothing remains over and above it: (T, Msb:) and simply a sufficiency; enough; (JK, Msb, TA;) as also ↓ بَلَاغٌ, (JK, S, Msb, K,) meaning a thing that suffices, or contents, and enables one to attain what he seeks; (TA;) and ↓ تَبَلُّغٌ. (JK, Msb, TA.) You say, فِى هٰذَا بُلْغَةٌ, and ↓ بَلَاغٌ, and ↓ تَبَلُّغٌ, In this is a sufficiency, or enough. (Msb, TA.) And it is said in the Kur [xxi. 106], لِقَوْمٍ ↓ اـِنَّ فِى هٰذَا لَبَلَاغًا عَابِدِينَ Verily in this is a sufficiency [for a people serving God]: (Bd, TA:) or a means of attaining the object sought after, or desired. (Bd.)

بِلَغْنٌ
بِلَغْنٌ بلغ بلغن : see بَلَاغَةٌ. -A2- Also A calumniator, or slanderer: (Kr, TA:) or one who conveys people's discourse to others. (TA.)

البُلَغِينَ
البُلَغِينَ البلغين , (S,) or البِلَغِينَ, (JK,) or both, (K,) Calamity, misfortune, or disaster: (S, K:) or distress, or affliction. (JK.) Hence the saying of 'ءïsheh to 'Alee, (S, K,) when she was taken prisoner [by him], (S,) بَلَغْتَ مِنَّا البُلَغِينَ, (S, K,) and البِلَغِينَ, (K,) i. e., الدَّاهِيَةَ; meaning بَلَغْتَ ↓ مِنَّا كُلَّ مَبْلَغٍ [Thou hast distressed us, or afflicted us, in the utmost degree]: (K:) it is said to mean that the war harassed her, and distressed her in the utmost degree. (TA.) It is like البُرَحِينَ [and البِرَحِينَ] and الأَطْوَرِينَ; all meaning calamities, misfortunes, or disasters: (A'Obeyd, TA:) and is as though they said خَطْبٌ بِلَغٌ [and بُلَغٌ], meaning بَلِيغٌ, and then formed the pl. thus because they considered calamities [as personified, i. e.,] as rational beings having purpose, or design. (IAth, TA.) It is invariably thus, terminating with ى and ن: or one may say in the nom. case البُلَغُونَ, and in the accus. and gen. البُلَغِينَ. (O, K. *) You say also, بَلَغَ بِهِ البِلَغِينَ [lit. He caused him to come, i. e. he brought him, to calamity, misfortune, or disaster, or to distress, or affliction]; meaning he went to the utmost point in reviling him, and annoying him, or molesting him. (IAar, TA.)

بَلَاغٌ
بَلَاغٌ بلاغ لاغي is a subst. from تَبْلِيغٌ and اـِبْلَاغٌ, meaning The bringing, conveyance, delivery, or communication, (S, K, &c.,) of a message [&c.]. (Jel in iii. 19, &c.) [It often occurs in the Kur as meaning The communication, or announcement, of what is revealed.] ― -b2- In a trad., in which it is said, كُلُّ رَافِعَةٍ رَفَعَتْ اـِلَيْنَا مِنَ البَلَاغِ, [in the CK رُفِعَتْ علينا,] it means What is communicated, or announced, (مَا بَلَغَ,) of the Kur-لn and of the [statutes, or ordinances, &c., termed] سُنَن: or the meaning is, مِنْ ذَوِى البَلَاغِ, i. e., التَّبْلِيغِ, [of those who have the office of communicating, or announcing,] the simple subst. being put in the place of the inf. n.: (K, TA:) but some relate it differently, saying ↓ مِنَ البُلَّاغِ [of the communicators, or announcers,] like حُدَّاث in the sense of مُحَدِّثُون: (TA:) and some say, ↓ مِنَ البِلَاغِ, meaning مِنَ المُبَالِغِينَ فِى التَّبْلِيغِ, i. e. of those who do their utmost in communicating, or announcing. (Hr, K.) [See this trad. cited and explained more fully in the first paragraph of art. رفع.] ― -b3- هٰذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ, in the Kur [xiv. last verse], means This Kur-لn contains a sufficient exposition, or demonstration, for men. (TA.) ― -b4- See also بُلْغَةٌ, in three places.

بِلَاغٌ
بِلَاغٌ بلاغ لاغي : see بَلَاغٌ.

بَلِيغٌ
بَلِيغٌ بليغ i. q. فَصِيحٌ [properly signifying Chaste in speech, but here meaning eloquent]; (S, * Msb, K;) sharp, or penetrating, or effective, in tongue; (Msb;) one who attains, by his speech, or diction, the utmost scope of his mind and desire; (K, * TA;) [possessing the faculty of بَلَاغَة; (see بَلُغَ;)] as also ↓ بَلْغٌ, and ↓ بِلْغٌ, and ↓ بِلَغٌ, and ↓ بَلضاغَى, like سَكَارَي, [in the CK like سُكَارَي,] and ↓ بُلَاغَي, like حُبَارَي: (K:) or ↓ بَلْغٌ signifies a man who does not commit mistakes often in his speech: (JK:) the pl. of بَلِيغٌ is بُلَغَآءُ. (TA.) Applied to a saying, [&c.,] it also signifies Effectual, or producing an effect. (Ksh and Bd and Jel in iv. 66.) ― -b2- [Also Surpassing in any quality: and superlative.] It is also applied to a calamity or the like [as meaning Great, severe, distressing, or afflictive]. (IAth.)

بَلَاغَةٌ
بَلَاغَةٌ بلاغ بلاغه بلاغة i. q. فَصَاحَةٌ, [as meaning Eloquence; (see بَلُغَ, of which it is the inf. n.;)] (S, Msb, *) as also ↓ بِلَغْنٌ. (Seer, TA.) ― -b2- And [the pl.] بَلَاغَاتٌ Slanders, or calumnies. (S, K.)

بَلَاغَى
بَلَاغَى بلاغ بلاغى بلاغي بلاغيي لاغي and بُلَاغَى: see بَلِيغٌ.

بُلَّاغٌ
بُلَّاغٌ بلاغ لاغي : see بَلَاغٌ.

بَالِغٌ
بَالِغٌ بالغ Reaching, attaining, arriving at, or coming to, a place [or time, or an affair or a state or an event that is meditated or intended or determined or appointed; reaching, &c., to the utmost point or degree: and sometimes, being at the point of reaching &c.: see 1, first sentence]. (TA.) You say also, ↓ جَيْشٌ بَلْغٌ, meaning بَالِغٌ [An army reaching, or arriving at, its appointed place]. (K, TA.) And ↓ أَمْرُ اللّٰهِ بَلْغٌ, i. e. بَالِغٌ, (S, K,) meaning [The decree of God] reacheth, or attaineth, its intended object: (K:) from the saying in the Kur [lxv. 3], اـِنَّ اللّٰهَ بَالِغٌ أَمْرَهُ (S) Verily God attaineth his purpose. (Bd, Jel.) And بَالِغٌ فِى الحُمْقِ Reaching the utmost point, or degree, in stupidity, or foolishness. (TA.) And لَزِمَهُ ذٰلِكَ بَالِغًا مَا بَلَغَ: see 1: and see the sentence there next following it. (Msb.) أَيْمَانٌ بَالِغَةٌ, in the Kur lxviii. 39, means Firm covenants: (Jel:) or covenants confirmed by oaths in the utmost degree: (Bd:) or rendered obligatory for ever; sworn to, that they shall be constantly observed: or that have reached their utmost point: (Th, TA:) or يَمِينٌ بَالِغَةٌ means [an oath, or a covenant,] confirmed. (TA.) ― -b2- Attaining, or having attained, to puberty, virility, ripeness, or maturity; applied to a boy: (T, IKoot, IKtt, Msb:) and in like manner, without ة, applied to a girl; (T, IAmb, Msb, K;) thus applied, with the mention of the noun qualified by it, by Esh-Shلfi'ee (T, Msb) and other chaste persons, of the Arabs; (T, TA;) or بَالِغَةٌ; (IKoot, Msb;) or the latter is also thus applied, with the mention of the noun which it qualifies, (T, Msb, K,) not being wrong because it is the original form; (T, TA;) and seems to be necessarily used when the noun which it qualifies is not mentioned, to prevent ambiguity. (Msb.) ― -b3- A good, a goodly, or an excellent, thing. (S, K.)

أَبْلَغُ
أَبْلَغُ ذ [More, and most, effectual or efficacious: see بَلِيغٌ]. ― -b2- ثَنَآءٌ أَبْلَغُ i. q. فِيهِ ↓ مُبَالَغٌ [Praise, or eulogy, or commendation, in which the usual, or ordinary, or the just, or proper, bounds are exceeded; such as is egregious, or immoderate, or extravagant; &c.: see 3]. (K.)

تَبْلِغَةٌ
تَبْلِغَةٌ أبلغ بلغ تبلغه تبلغة A rope, or cord, with which the main well-rope (الرِّشَآء) is joined to [that which is called] the كَرَب: (K:) or a rope, or cord, that is joined to the رِشَآء so that it may reach the water: (Z, TA:) pl. تَبَالِغُ. (K.) ― -b2- Also A thong that is wound upon the curved extremity of a bow, where the bow-string ends, three times, or four, in order that the bow-string may become firm, or fast. (AHn, TA.)

تَبَلُّغٌ
تَبَلُّغٌ أبلغ بلغ تبلغ [an inf. n. (of 5, q. v.,) used as a subst.]: see بُلْغَةٌ, in two places.

مَبْلَغٌ
مَبْلَغٌ مبلغ [The place, and the time, which a person, or thing, reaches, attains, arrives at, or comes to: the utmost point to which, or towards which, one tends, or repairs, or betakes himself; to which one directs his course; or which one seeks, pursues, endeavours to reach, desires, intends, or purposes; whether it be a place, or a time, or any affair or state or event that is meditated or intended or determined or appointed: (see 1, first sentence:)] the utmost point, or scope, or degree, of knowledge [and of any attainment]: (Bd and Jel in liii. 31:) [the utmost degree of proficiency: a consummate degree of goodness and of any other quality: the age of puberty, virility, ripeness, or maturity: the sum, amount, or product, resulting from addition or multiplication: a sum of money: and particularly a considerable sum thereof: and] cash, or ready money, consisting of dirhems and of deenلrs: in this sense, post-classical: pl. مَبَالِغُ. (TA.) You say, بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَهُ and مَبْلَغَتَهُ: and بَلَغَ فِى العِلْمِ المَبَالِغَ: and بَلَغَ فِى الجَوْدَةِ مَبْلَغًا, and مِنَ الجَوْدَةِ: for explanations of all which, see 1. And بَلَغْتَ مِنَّا كُلَّ مَبْلَغٍ: see البُلَغِينَ.

بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَتَهُ
بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَتَهُ بلغ فلان مبلغته بلغ فلان مبلغتة : see 1.

مُبَلِّغٌ
[ مُبَلِّغٌ مبلغ One whose office it is, with other persons each of whom is thus called, to chant certain words, as the اـِقَامَة &c., in a mosque. (See my “ Modern Egyptians, “ ch. iii.)]

هُوَ مَبْلُوغٌ بِهِ
هُوَ مَبْلُوغٌ بِهِ هو مبلوغ به هو مبلوغ بة [He is caused to reach, attain, arrive at, or come to, his appointed end, or term of life, (أَجَلَهُ, or the like, being understood,)] is said of the object of the phrase بَلَغَ اللّٰهُ بِهِ [which see, and the phrase next following it]. (TA.)

ثَنَآءٌ مُبَالَغٌ فِيهِ
ثَنَآءٌ مُبَالَغٌ فِيهِ ثنآء مبالغ فيه ثنآء مبالغ فية : see أَبْلَغُ.

##### Türkçe

**بُلُوغٌ**: erişme; ulaşma.

1 **بُلُوغٌ** بلوغ [**بَلَغَ**’nın mastarı] ve **اـِبْلَاغٌ** [↓ **ابلغ**’in mastarı; fakat görünüşe göre **ابلاغ** burada **بَلَاغٌ** için bir yanlış yazımdır; o da, **بُلُوغٌ** gibi, **بَلَغَ**’nın mastarıdır; ve bu gözlemin, bu cümleyi hemen izleyen bir beyanla doğrulanacağı görülecektir,] şunu ifade eder: Kişinin yöneldiği yahut gittiği yahut kendini verdiği şeye, kendisine doğru yolunu çevirdiği şeye, yahut aradığı, peşine düştüğü, ulaşmaya çabaladığı, arzuladığı, kastettiği veya amaçladığı şeye dair en uç noktaya ulaşma, erişme, varma yahut gelme; ister bir yer olsun, ister bir zaman, ister tasarlanan veya kastedilen veya kararlaştırılan veya tayin edilen herhangi bir iş yahut hâl yahut olay: ve bazen, onun noktasında bulunma: Mufradât’ta Ebu-1-Kâsım böyle der. (TA: [orada, bu maddenin zeylinde, **بَلَاغٌ**’ın “bir şeye ulaşma, erişme, varma yahut gelme”yi ifade ettiği söylenir.]) Sen dersin ki, **بَلَغَ المَكَانَ**, (S, K,) ve **المَنْزِلَ**, (Msb,) [muzârîsi **بَلُغَ** ,] mastarı **بُلُوغٌ** (S, K) [ve yukarıda gösterildiği üzere **بَلَاغٌ**], “Yere, (S, K,) ve ikamet yerine ulaştı, erişti, vardı yahut geldi”: (Msb:) ve (S’de böyle; fakat K’da “veya” ile) “ona ulaşmanın, erişmenin vb. noktasında oldu yahut oldu hâle geldi.” (S, K.) Kur’ân’da [ii. 232] **فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَ** “Ve onlar müddetlerine tam olarak ulaştılar yahut onu bitirdiler” demektir. (Msb.) Fakat aynı yerde [lxv. 2] **فَاـِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ** “Ve müddetlerine ulaşmaya yahut onu bitirmeye yaklaştıkları zaman” demektir: (S, TA:) yahut “müddetlerini tamamlamanın noktasında oldukları zaman.” (Msb, TA.) Yukarıda açıklanan mânaların birincisi, **بَلَغَ أَشُدَّهُ** ibaresinde vardır [Kur xii. 22 vb., “erkeklik kuvvetine yahut tam olgunluğa vb. ulaştı”]. (TA.) Ve **بَلَغَأَرْبَعِينَ سَنَةً**’de [Kur xlvii. 14, “kırk yaşına ulaştı”]. (TA.) Ve **بَلَغَ مَعَهُ السَّعْىَ**’de [Kur xxxvii. 100, “onunla birlikte çalışmaya ulaştı”]. (TA.) Kur’ân’da [iii. 35] şu ibare geçer: **وَقَدْ بَلَغَنِىَ الكِبَرُ** [“Ve ihtiyarlık bana geldi yahut beni yakaladı”]: ve başka bir yerde [xix. 9], **وَ قَدْ بَلَغْتُ مِنَ الكِبَرِ عُتِيًّا** [“Ve ihtiyarlığın en uç derecesine ulaştım”: Celâl’in Tefsiri’nde böyle açıklanmıştır]: **أَدْرَكَنِىَ الجَهْدُ** ve **أَدْرَكْتُهُ** gibi ibareler. (Er-Râghib, TA.) Yine sen dersin ki, **مَا بَلَغَ** ↓ **لَزِمَهُ ذٰلِكَ بَالِغًا**; hâli bildiren mansûb ile; mânâsı: [O, ona yapıştı yahut ona ilişti vb.,] en yüksek derecesine yahut noktasına yükselerek; yukarıda açıklanan **بَلَغَ المَنْزِلَ**’den. (Msb.) [Fakat **مَا بَلَغَ** ↓ **بَالِغًا** daha çok şu mânâdadır: “Her ne noktaya, dereceye, miktara, meblağa, niceliğe, sayıya ve benzerine ulaşır, erişir, varır, gelir yahut tutarsa.”] Ve ↓ **بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَهُ** ve ↓ **مَبْلَغَتُهُ** [“Falanca, en uç noktasına yahut hedefinin/çapının/ derecesinin sonuna ulaştı”]. (TA.) Ve ↓ **بَلَغَ فِى العِلْمِ المَبَالِغَ** [“Bilgide yahut ilimde, maharetin en uç derecelerine ulaştı”]. (TA.) Ve **بَلَغَ فِى** ↓ **الجَوْدَةِ مَبْلَغًا** [“İyilikte tam bir dereceye ulaştı”]. (S, K, * TA.) Ve **بَلَغَ مِنَ الجَوْدَةِ** ↓ **مَبْلَغًا** [“Güzellikte tam bir dereceye ulaştı”]: bulûğa ermiş bir çocuk hakkında söylenir. (O, TA.) Ve **بَلَغَ غَايَتَهُ فِى الطَّلَبِ** [“Bir maksada ulaşmayı istemede elinden gelenin en sonunu yaptı”]. (Msb, جهد maddesinde.) Ve **بَلَغَ أَقْصَى مَجْهُودِ بَعِيرِهِ فِى السَّيْرِ** [“Yolculukta devesinin gayretinin/kuvvetinin en uç noktasını kullandı”]. (S, نكث maddesinde.) Ve **بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ** yani **جَهَدَهَا** [“Bineğini yordu; onu hırpaladı, sıkıntıya soktu, bitkin düşürdü yahut yıprattı”]: (K, جهد maddesinde:) ve aynı şekilde, **بَلَغَ مَشَقَّتَهُ** ve **بَلَغَ مِنْهُ المَشَقَّةَ** yani **جَهَدَهُ** [ve **شَقَّ عَلَيْهِ**, yani “O, yahut o şey, onu yordu, hırpaladı vb.; onu sıkıntıya soktu, ona eziyet verdi, onu bunaltıp ezdi, ona galip geldi”: böylece bu örneklerin her birinde, birçok benzer durumda olduğu gibi, ardından gelen mastarla birlikte fiil, o mastarın fiiline denktir]. (Msb, جهد maddesinde.) [Ve hazf ile, **بَلَغَ مِنْهُ** yani **بَلَغَ مِنْهُ المشَقَّةَ**, yukarıda açıklandığı üzere: ve çoğu kez “O, onda bir tesir yaptı; onu etkiledi” mânâsında: sıkça şarap ve benzeri hakkında; ve bir söz hakkında; Kş ve Bd’de iv. 66’da olduğu gibi; orada **يَبْلُغُ مِنْهُمْ**’ün ardından açıklayıcı olarak **وَيُؤَثِرُ فِيهِ** gelir: ayrıca **بَلِيغٌ**’e de bak.] Ve **بَلَغْتَ مِنَّا البُلَغِينَ**, (S, K,) ve **البِلَغِينَ**, ve **كُلَّ مَبْلَغٍ**: (K:) aşağıda **البُلَغِينَ**’e bak. Ve **بَلَغْتُ مِنَ الأَمْرِ المَشَقَّةَ** [“İşten yahut olaydan sıkıntı yaşadım”]. (TA, مض maddesinde.) [Ayrıca **اـِبِدٌ** lafzında bir örneğe de bak. **بَلَغَنِى** ayrıca “Bana bilgi olarak geldi, bana rivayet edildi, bana söylendi; yahut bilgime geldi vb.” mânâsına gelir: ve bu durumda genellikle ardından **أَنَّ** gelir; yahut **أَنَّ**’ın kısaltması olarak **أَنْ** gelir: örnekler için bu iki edata bak. Ve aynı şekilde, **بَلَغَنِى عَنْهُ** “Ondan, yahut onun hakkında, şu şeyin vuku bulduğuna yahut bulmuş olduğuna dair bilgi bana geldi” demektir.] Ve **بَلَغَ**, bir mektup yahut yazı hakkında, mastarı **بَلَاغٌ** ve **بُلُوغٌ**, “Ulaştı, vardı yahut geldi.” (Msb.) Ve bir bitki yahut ot hakkında, “Tam büyümesine ulaştı”: (TA:) ve hurma ağacı vb. gibi bir ağaç hakkında, “meyvesi olgunlaştı”: (AHn, TA:) ve meyve hakkında, “olgunlaştı.” (Msb.) Keza bir çocuk hakkında, (T, S, M, vb.,) muzârîsi **بَلُغَ** , mastarı **بُلُوغٌ**, yahut İKoot’un dediği gibi **بَلَاغٌ**, (Msb,) “Buluğa, erkekliğe, olgunluğa yahut kemale ulaştı”; eş anlamlısı:

**أَدْرَكَ** (T, S, Msb, K) ve **اِحْتَلَمَ**; (M, Msb;) ve iyilikte olgun bir dereceye ulaştı (**بَلَغَ مِنَ الجَوْدَةِ مَبْلَغًا**): (O, TA:) sanki nikâh akdinin yazılması vaktine ve kendisine vazifeler yahut yükümlülükler yüklenmesine ulaştı: (TA:) ve aynı şekilde bir kız hakkında da **بَلَغَ** (T, TA) yahut **بَلَغَتْ** denir. (TA.) ― -b2- **بَلَغَ اللّٰهُ بِهِ** [Allah onu, tayin edilmiş sonuna yahut ömür müddetinin sonuna ulaştırdı; **أَجَلَهُ** yahut benzeri anlaşılmış olarak]. (TA.) Sen dersin: **بَلَغَ اللّٰهُ بِكَ أَكْلَأَ العُمُرِ**, yani [Allah seni ulaştırsın yahut eriştirsin] ömrün en uç, yahut en uzak, devresine! (S ve TA, madde **كلأ**’da.) Ve **فَعَلْتُ بِهِ مَا بَلَغَ بِهِ الأَذَى وَ المَكْرُوهْ** [Onunla, onu eziyet verici yahut incitici ve kötü olana ulaştıran şeyi yaptım]. (TA.) Ve **بَلَغَ بِهِ البِلَغِينَ**: aşağıda bu ibarenin son kelimesine bak. ― -b3- **بُلِغَ**, **عُنِىَ** gibi: O (bir adam) bitkin oldu, yahut yıpratıldı, bunaldı, yoruldu, yahut usanıp bezdi. (K.) -A2- **بَلُغَ**, [muzârîsi **بَلُغَ** ,] (S, Msb, K,) mastarı **بَلَاغَةٌ**, (S, Msb,) O, **بَلِيغ** oldu, yani **فَصِيح** [daha doğru olarak “sözde arı/duru yahut açık-seçik” mânasına gelir; fakat burada “belîğ” mânasındadır]; (S, * Msb, K;) ve dilde keskin, yahut nüfuz edici, yahut etkili oldu; (Msb;) sözü yahut lafzıyla, zihninin ve arzusunun en son sınırına erişen. (K, * TA.) **بَلَاغَةٌ** ile **فَصَاحَةٌ** arasındaki fark şudur: ikincisi tek bir kelimenin, sözün ve konuşanın sıfatıdır; fakat birincisi yalnızca sözün ve konuşanın sıfatıdır: (Kull:) konuşanda **بلاغة**, kişinin hâlin gereğine, yani konuşma [yahut yazma] münasebetine uygun, onun arılığı/duruluğu yahut açıklığı/seçikliği yahut belâgati ile, söz tertip etmeye muktedir kılındığı bir meleke(=kabiliyet)dir: sözde ise, hâlin gereğine, yani konuşma [yahut yazma] münasebetine uygunluk, onun arılığı/duruluğu yahut açıklığı/seçikliği yahut belâgati ile. (KT.)

**تَبْلِيغٌ**
2 **تَبْلِيغٌ** ve aşağıda **اـِبْلَاغٌ** [**بلّغ** ve **ابلغ**’ın mastar isimleri] “ulaştırma; eriştirme; vardırma; getirme; götürme; iletme; teslim etme” mânâlarına gelir: (S, K, TA:) birincisi daha yaygındır. (Er-Rلghib, TA.) [Şöyle dersin: **بلّغهُ المَكَانَ** “Onu, yahut onu (şeyi), mekâna ulaştırdı/erdirdi/vardırdı.” Ve **بلّغهُ مَقْصُودَهُ** “Onu maksadına, hedeflediği şeye, gayesine vb. eriştirdi.”] Ve **بَلَّغْتُ الرِّسَالَةَ** [“Mesajı getirdim/ilettim/teslim ettim”]. (S.) Ve **بلّغهُ السَّلَامَ**, (Msb,) ve **الخَبَرَ**, (TA,) keza aşağıda **ابلغهُ** da (Msb, TA,) “Ona selâmı getirdi/iletti/teslim etti,” (Msb,) ve “ona haberi, yahut bilgiyi getirdi vb., yahut söyledi.” (TA.) [Ve **بَلَّغَنِى عَنْ فُلَانٍ** “Bana falandan, yahut falan adına, bir bilgi parçası, yahut bir olayın vuku bulduğunu vb. haber verdi.”] -A2- **بلّغ الفَارِسُ**, (S, A, K,) mastar ismi **تَبْلِيغٌ**, (K,) “Süvari, atının koşusunu artırması için, atının dizginiyle elini yahut kolunu uzattı/ileri uzattı, [yahut atına dizgini saldı].” (S, A, K.) -A3- **بلّغ الشَّيْبُ فِى رَأْسِهِ** “Başında aklık görünmeye başladı;” IAar’a göre; bunun gibi, noktasız **ع** ile **بلّع** da: Basralılar birincisinin bir tashif olduğunu ileri sürerler; fakat Th’den işitilmiş olarak Aboo-Bekr Es-Soolee tarafından rivayet edilmiştir. (TA.)

**بالغ**
3 **بالغ** , (S, Msb, K, &c.,) mastar ismi **مُبَالَغَةٌ** (JK, K, &c.) ve **بِلَاغٌ**, (K.) “Bir şeyde alışılmış/âdet olan, yahut örfî, yahut adil/doğru, yahut uygun sınırları yahut dereceyi aştı; onda aşırı davrandı; ölçüsüzce, yahut taşkınca, yahut israfkârâne davrandı:” (KL:) “çabaladı; emek verdi; gücünü yahut gayretini yahut çabasını yahut kabiliyetini sarf etti; güçlüce, şiddetle, zahmetle, sebatla, ciddiyetle, enerjiyle yahut etkililikle meşgul oldu; zahmet etti, yahut olağanüstü zahmet etti:” (K, TA:) “gerekli olanı, yahut yapması gerekeni yapmada eksik kalmadı; gevşemedi, yahut ihmalkâr olmadı:” (S, K, TA:) “gücünü yahut kabiliyetini, yahut gayretini yahut çabasını, yahut bunların en son haddini esirgemeksizin sarf etti:” (Msb:) “gücünün yahut kabiliyetinin, yahut gayretinin yahut çabasının en son haddini gerçekleştirdi, yahut yaptı, yahut erişti; elinden gelenin en sonunu yaptı:” (JK:) **فِى أَمْرٍ** [bir işte]: (S, K, TA:) yahut **فِى كَذَا**, yani “böyle bir şeyi elde etme peşinde.” (Msb.)

**بالغ فِى كَذَا**
[**بالغ فِى كَذَا** yukarıdaki gibi tercüme edilebilir; yahut “böyle bir şeyi çok, pek, aşırı derecede, olağanüstü, ölçüsüz, taşkınca, aşırı, şiddetle, enerjikçe, en üstün derecede, mükemmelce, tam manasıyla, bütünüyle yaptı” demektir. Buradan, kelimelerin açıklamalarında **مُبَالَغَةٌ** gelir; mânâsı: şiddetlendirme; çokluk; olağanüstülük; aşırılık; şiddet; enerji; vurgu; mübalağa; vb.; ve bazen de tekrarlılık mânâsı. Böylece, **اـِسْمُ مُبَالَغَةٍ** “şiddetlendirme ismi; yahut şiddetli sıfat” demektir: **شَكُورٌ** “çok şükreden,” yahut “çok minnettar;” ve **حَمَّادٌ** “çok öven,” yahut “sık öven.”]

**ابلغ**
4 **ابلغ** **أبلغ** **ابلغ** **بلغ**, mastar ismi **اـِبْلَاغٌ**: 2’ye bak, iki yerde. [Buradan,] **ابلغ الأَمْرَ جَهْدَهُ** [“İşin yapılmasına yahut gerçekleştirilmesine en son gücünü yahut kabiliyetini, yahut gayretini yahut çabasını ulaştırdı (sarf etti)”]. (TA.) Ve **أَبْلَغْتُ اـِلَيْهِ** yani **فَعَلْتُ بِهِ مَا بَلَغَ بِهِ الأَذَى وَ المَكْرُوهَ** [“Onunla, onu rahatsız edici yahut incitici ve kötü olana ulaştıran şeyi yaptım”]. (TA.) -A2- 1’e de bak, ilk cümle; orada **اـِبْلَاغٌ**’ın **بُلُوغٌ** ile eşanlamlı olduğu söylenmiştir; fakat bu görünüşe göre bir hatadır. -A3- [**مَا أَبْلَغَهُ**, ve **أَبْلِغْ بِهِ**, “Ne kadar beliğdir!”].

**تبلّغ المَنْزِلَ**
5 **تبلّغ المَنْزِلَ** **تبلغ المنزل** “Konak yerine ulaşmak/erişmek için kendini zorladı; ta ki, yahut öyle ki, ona ulaştı [yahut erişti].” (K.) ― -b2- **تبلّغ بِهِ** “Onunla yetindi, yahut kanaat etti,” (S, Msb, K,) ve onunla arzusuna erişti. (TA.) ― -b3- **تَبَلَّغَتْ بِهِ العِلَّةُ** “Hastalık, yahut illet, onu sıkıntıya soktu; ona musallat oldu; onda şiddetlendi, yahut ağırlaştı.” (S, Z, Sgh, K.)

**تبالغ الدِّبَاغُ فِى الجِلْدِ**
6 **تبالغ الدِّبَاغُ فِى الجِلْدِ** **تبالغ الدباغ في الجلد** “Tabaklama (tan), deride en son tesirine ulaştı.” (AHn.) Ve **تبالغ فِيهِ الهَّمُ**, ve **المَرَضَ**, “Kaygı, yahut zihnin huzursuzluğu, yahut keder, onda en son derecesine ulaştı; ve hastalık da, yahut o hastalık.” (TA.) [Bu fiil, doğru olarak, ‘derece derece ulaştı/erişti’ mânâsına gelir gibi görünür.] -A2- **تبالغ فِى كَلَامِهِ** “Konuşmasında belâgat (**بَلَاغَة**) tasladı; kendisi bununla vasıflananlardan olmadığı hâlde:” [buradan] şöyle denir: **مَا هُوَ بِبَلِيغٍ وَلٰكِنْ يَتَبَالِغُ** [“O beliğ değildir; fakat belâgat taslar”]. (TA.)

**بَلْغٌ**
**بَلْغٌ** **بلغ** **بلغة**: hemen ardından gelen şeye bak, üç yerde: -A2- ve **بَالِغٌ**’e bak, iki yerde: ― -b2- ve **بَلِيغٌ**’e bak, iki yerde.

**اللّٰهُمَ سِمْعٌ لَا بِلْغٌ**

**اللّٰهُمَ سِمْعٌ لَا بِلْغٌ** **اللٰهم سمع لا بلغ** ve ↓ **سَمْعٌ لَا بَلْغٌ**, (Ks, Fr, S, K,) ve ↓ **سَمْعًا لَا بَلْغًا**, (Ks, S, K,) ve **سِمْعًا لَا بِلْغًا**, (K,) Ey Allah, onu işitelim (yahut ondan işitilsin, IB) fakat gerçekleşmesin; (Fr, S, K;) yahut, bize ulaşmasın, yahut bize gelmesin: hoşnutsuzluk veren, yahut nefret edilen, yahut kötü bir olay işitildiğinde söylenir: (L:) yahut kişiye hoş gelmeyen haberler işitildiğinde: (Ks, S, K:) yahut doğru sayılmayan haberlerin gelmesi üzerine. (TA.) [Ayrıca **سمع** maddesine de bak.] -A2- **أَحْمَقُ بِلْغٌ**, (S, K,) ve ↓ **بَلْغٌ**, ve ↓ **بَلْغَةٌ**, (K,) Ahmak, yahut budala; fakat, ahmaklığına yahut budalalığına rağmen arzusuna erişen: (S, K:) yahut en uç derecede ahmak, yahut budala: (K, TA:) müennesi **حَمْقَآءُ بِلْغَةٌ**. (TA.) ― -b2- **رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ** (S, * K) En uç derecede kötü, şerli, yahut habis bir adam. (Fr, TA.) ― -b3- Ayrıca **بَلِيغٌ**’e de bak.

**بِلَغٌ**
**بِلَغٌ** بلغ بلغة : **بَلِيغٌ**’e bak.

**بَلْغَةٌ**
**بَلْغَةٌ** بلغ بلغه بلغة لغة : **بِلْغٌ**’e bak.

**بُلْغَةٌ**
**بُلْغَةٌ** بلغ بلغه بلغة لغة Geçim vasıtalarının bir yeterliliği, (T, S, Msb, K,) öyle ki onun üstünde ve ötesinde hiçbir şey artmaz: (T, Msb:) ve sadece bir yeterlilik; kâfi; (JK, Msb, TA;) bunun gibi ↓ **بَلَاغٌ**, (JK, S, Msb, K,) “yeterli gelen, yahut tatmin eden, ve kişinin aradığı şeye erişmesini sağlayan bir şey” anlamında; (TA;) ve ↓ **تَبَلُّغٌ**. (JK, Msb, TA.) Şöyle dersin: **فِى هٰذَا بُلْغَةٌ**, ve ↓ **بَلَاغٌ**, ve ↓ **تَبَلُّغٌ**, “Bunda bir yeterlilik, yahut kâfi olan vardır.” (Msb, TA.) Ve Kur’ân’da [xxi. 106], **لِقَوْمٍ** ↓ **اـِنَّ فِى هٰذَا لَبَلَاغًا عَابِدِينَ** “Şüphesiz bunda, Allah’a kulluk eden bir kavim için bir yeterlilik vardır”: (Bd, TA:) yahut aranan, yahut istenen maksada erişme vasıtası. (Bd.)

**بِلَغْنٌ**
**بِلَغْنٌ** بلغ بلغن : **بَلَاغَةٌ**’e bak. -A2- Ayrıca Bir iftiracı, yahut karalayıcı: (Kr, TA:) yahut insanların sözünü başkalarına ulaştıran kimse. (TA.)

**البُلَغِينَ**
**البُلَغِينَ** البلغين , (S,) yahut **البِلَغِينَ**, (JK,) yahut ikisi de, (K,) Musibet, felâket, yahut âfet: (S, K:) yahut sıkıntı, yahut belâ. (JK.) Bundan dolayı ‘Âişe’nin ‘Alî’ye sözü, (S, K,) o [onun tarafından] esir alındığında, (S,) **بَلَغْتَ مِنَّا البُلَغِينَ**, (S, K,) ve **البِلَغِينَ**, (K,) yani **الدَّاهِيَةَ**; anlamı: **بَلَغْتَ** ↓ **مِنَّا كُلَّ مَبْلَغٍ** [Bizi en uç derecede sıkıntıya soktun, yahut belâya uğrattın]: (K:) savaşın onu yorduğu ve onu en uç derecede sıkıntıya soktuğu anlamında olduğu söylenir. (TA.) Bu, **البُرَحِينَ** [ve **البِرَحِينَ**] ve **الأَطْوَرِينَ** gibidir; hepsi musibetler, felâketler, yahut âfetler anlamındadır: (A'Obeyd, TA:) ve sanki onlar **خَطْبٌ بِلَغٌ** [ve **بُلَغٌ**] demişlerdir; anlamı **بَلِيغٌ**, sonra musibetleri [kişileştirilmiş, yani] maksat yahut gaye sahibi akıllı varlıklar saydıkları için çoğulu böyle yapmışlardır. (IAth, TA.) Bu, daima böyledir; sonunda ى ve ن ile biter: yahut merfû‘ hâlde **البُلَغُونَ**, mansûb ve mecrûr hâlde **البُلَغِينَ** denebilir. (O, K. *) Şöyle de dersin: **بَلَغَ بِهِ البِلَغِينَ** [lafzen: Onu musibete, felâkete, yahut âfete, yahut sıkıntıya, yahut belâya ulaştırdı]; anlamı: onu yermede ve ona eziyet etmede, yahut onu rahatsız etmede en uç noktaya vardı. (IAar, TA.)

**بَلَاغٌ**
**بَلَاغٌ** بلاغ لاغي **تَبْلِيغٌ** ve **اـِبْلَاغٌ**’dan bir isimdir; anlamı: bir mesajın [&c.] ulaştırılması, iletilmesi, teslimi, yahut bildirilmesi, (S, K, &c.,). (Jel iii. 19’da, &c.) [Kur’ân’da çoğu kez “indirilenin bildirilmesi, yahut ilanı” anlamında gelir.] ― -b2- Bir rivayette, içinde şöyle denir: **كُلُّ رَافِعَةٍ رَفَعَتْ اـِلَيْنَا مِنَ البَلَاغِ**, [CK’de **رُفِعَتْ علينا**,] bunun anlamı: Kur’ân’dan ve [kanunlar, yahut hükümler, &c. denilen] **سُنَن**’den bildirilen, yahut ilan edilen şeydir, (**مَا بَلَغَ**): yahut anlamı **مِنْ ذَوِى البَلَاغِ**, yani **التَّبْلِيغِ**, [bildirme yahut ilan etme görevi olanlardan]; yalın isim, mastarın yerine konmuştur: (K, TA:) fakat bazıları onu farklı rivayet eder; ↓ **مِنَ البُلَّاغِ** [bildirenlerden, yahut ilan edenlerden] der; **حُدَّاث**’ın **مُحَدِّثُون** anlamında olması gibi: (TA:) ve bazıları ↓ **مِنَ البِلَاغِ** der; anlamı **مِنَ المُبَالِغِينَ فِى التَّبْلِيغِ**, yani bildirmede, yahut ilan etmede en uç gayreti gösterenlerden. (Hr, K.) [Bu rivayetin daha tam nakledilip açıklanmış hâline **رفع** maddesinin birinci paragrafında bak.] ― -b3- Kur’ân’da [xiv. son âyet], **هٰذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ**, anlamı: Bu Kur’ân, insanlar için yeterli bir açıklama, yahut delil içerir. (TA.) ― -b4- Ayrıca **بُلْغَةٌ**’ye, üç yerde, bak.

**بِلَاغٌ**
**بِلَاغٌ** بلاغ لاغي : **بَلَاغٌ**’a bak.

**بَلِيغٌ**
**بَلِيغٌ** بليغ **فَصِيحٌ** ile aynı anlamdadır [aslında “sözde arı-duru” demektir; fakat burada “belîğ” anlamındadır]; (S, * Msb, K;) dilde keskin, yahut nüfuz edici, yahut etkili; (Msb;) sözüyle, yahut ifadesiyle zihninin ve arzusunun en uç kapsamına erişen kimse; (K, * TA;) [**بَلَاغَة** meleke­sine sahip; (**بَلُغَ**’a bak);] bunun gibi ↓ **بَلْغٌ**, ve ↓ **بِلْغٌ**, ve ↓ **بِلَغٌ**, ve ↓ **بَلضاغَى**, **سَكَارَي** gibi, [CK’de **سُكَارَي** gibi,] ve ↓ **بُلَاغَي**, **حُبَارَي** gibi: (K:) yahut ↓ **بَلْغٌ**, sözünde sıkça hata etmeyen bir adamı ifade eder: (JK:) **بَلِيغٌ**’in çoğulu **بُلَغَآءُ**’dur. (TA.) Bir söz [&c.] için kullanıldığında da “etkili, yahut etki meydana getiren” anlamına gelir. (Ksh ve Bd ve Jel iv. 66’da.) ― -b2- [Ayrıca herhangi bir nitelikte üstün gelen: ve ism-i tafdîl.] Bir musibete yahut benzerine de [“büyük, şiddetli, sıkıntı verici, yahut belâ verici” anlamında] uygulanır. (IAth.)

**بَلَاغَةٌ**

**بَلَاغَةٌ** **بلاغ** **بلاغه** **بلاغة** i. q. **فَصَاحَةٌ**, [Belâgat/Eloquence mânâsında; (bk. **بَلُغَ**, bunun mastarıdır;)] (S, Msb, *) ve ayrıca aşağıdaki ↓ **بِلَغْنٌ**. (Seer, TA.) ― -b2- Ve [çoğulu] **بَلَاغَاتٌ**: iftiralar yahut karalamalar. (S, K.)

**بَلَاغَى**
**بَلَاغَى** **بلاغ** **بلاغى** **بلاغي** **بلاغيي** **لاغي** ve **بُلَاغَى**: bk. **بَلِيغٌ**.

**بُلَّاغٌ**
**بُلَّاغٌ** **بلاغ** **لاغي**: bk. **بَلَاغٌ**.

**بَالِغٌ**
**بَالِغٌ** **بالغ**: Bir yere [yahut bir zamana, yahut tasarlanan veya kastedilen veya kararlaştırılan veya tayin edilen bir işe ya da bir hâle ya da bir olaya] ulaşan, erişen, varan, gelen; en uç noktaya yahut dereceye ulaşan, vb.: ve bazen, ulaşmanın vb. eşiğinde olan: bk. 1, ilk cümle. (TA.) Şöyle de dersin: ↓ **جَيْشٌ بَلْغٌ**, mânâsı **بَالِغٌ** [tayin edilmiş yerine ulaşan yahut varan bir ordu]. (K, TA.) Ve ↓ **أَمْرُ اللّٰهِ بَلْغٌ**, yani **بَالِغٌ**, (S, K,) mânâsı: [Allah’ın hükmü] kastedilen maksadına ulaşır yahut erişir: (K:) Kur’ân’daki [lxv. 3] sözden: اـِنَّ اللّٰهَ بَالِغٌ أَمْرَهُ (S) “Şüphesiz Allah emrini yerine ulaştırandır.” (Bd, Jel.) Ve **بَالِغٌ فِى الحُمْقِ**: ahmaklıkta yahut budalalıkta en uç noktaya/dereceye ulaşan. (TA.) Ve **لَزِمَهُ ذٰلِكَ بَالِغًا مَا بَلَغَ**: bk. 1: ve orada bunu izleyen cümleye de bk. (Msb.) Kur’ân’da lxviii. 39’daki **أَيْمَانٌ بَالِغَةٌ**, mânâsı: sağlam ahitler: (Jel:) yahut yeminlerle en üst derecede pekiştirilmiş ahitler: (Bd:) yahut ebediyen bağlayıcı kılınmış; sürekli gözetileceklerine dair yemin edilmiş: yahut en uç noktasına ulaşmış olan: (Th, TA:) yahut **يَمِينٌ بَالِغَةٌ** mânâsı: [bir yemin yahut bir ahit,] pekiştirilmiş. (TA.) ― -b2- Buluğa/ergenliğe, erkekliğe, olgunluğa yahut kemale erişen yahut erişmiş olan; bir oğlana uygulanır: (T, IKoot, IKtt, Msb:) ve aynı şekilde, ة olmaksızın, bir kıza uygulanır; (T, IAmb, Msb, K;) bu şekilde, sıfatlandığı ismin zikriyle birlikte, Eş-Şâfi‘î tarafından (T, Msb) ve Arapların diğer iffetli kimseleri tarafından; (T, TA;) yahut **بَالِغَةٌ**; (IKoot, Msb;) yahut ikincisi de bu şekilde, sıfatladığı ismin zikriyle birlikte, (T, Msb, K,) yanlış değildir; çünkü o aslî şekildir; (T, TA;) ve sıfatladığı isim zikredilmediğinde, kapalılığı gidermek için zorunlu olarak kullanılır gibi görünür. (Msb.) ― -b3- İyi, güzel yahut mükemmel bir şey. (S, K.)

**أَبْلَغُ**
**أَبْلَغُ** ذ [Daha, ve en, etkili yahut tesirli: bk. **بَلِيغٌ**]. ― -b2- **ثَنَآءٌ أَبْلَغُ** i. q. **فِيهِ** ↓ **مُبَالَغٌ** [alışılmış yahut olağan yahut adil yahut uygun sınırların aşıldığı övgü/yüceltme/takdir; aşırı, ölçüsüz, mübalağalı; vb.: bk. 3]. (K.)

**تَبْلِغَةٌ**
**تَبْلِغَةٌ** **أبلغ** **بلغ** **تبلغه** **تبلغة**: Ana kuyu ipinin (**الرِّشَآء**) [**كَرَب** denilen] şeye bağlandığı ip yahut kordon: (K:) yahut suya ulaşabilsin diye **رِشَآء**’a bağlanan ip yahut kordon: (Z, TA:) çoğulu **تَبَالِغُ**. (K.) ― -b2- Ayrıca, yay kirişinin bittiği yerde, yayın eğri ucuna üç kere yahut dört kere sarılan, yay kirişinin sağlam yahut sıkı olması için [kullanılan] bir kayış. (AHn, TA.)

**تَبَلُّغٌ**
**تَبَلُّغٌ** **أبلغ** **بلغ** **تبلغ** [5’in (bk.) mastarı; isim olarak kullanılır]: iki yerde **بُلْغَةٌ**’ye bk.

**مَبْلَغٌ**
**مَبْلَغٌ** **مبلغ**: Bir kimsenin yahut şeyin ulaştığı, eriştiği, vardığı yahut geldiği yer ve zaman: (bk. 1, ilk cümle:) [bilginin ve her türlü kazanımın] en uç noktası, kapsamı yahut derecesi: (Bd ve Jel, liii. 31’de:) [ustalıkta en uç derece: iyilikte ve diğer her nitelikte kemal derecesi: buluğ/ergenlik, erkeklik, olgunluk yahut kemal yaşı: toplama yahut çarpma sonucu ortaya çıkan toplam/miktar/hasıla: bir para meblağı: ve özellikle bunun hatırı sayılır bir miktarı: ve] dirhemlerden ve dinarlardan oluşan nakit yahut hazır para: bu mânâda, müteahhir (post-classical): çoğulu **مَبَالِغُ**. (TA.) Şöyle dersin: **بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَهُ** ve **مَبْلَغَتَهُ**: ve **بَلَغَ فِى العِلْمِ المَبَالِغَ**: ve **بَلَغَ فِى الجَوْدَةِ مَبْلَغًا**, ve **مِنَ الجَوْدَةِ**: bunların hepsinin açıklamaları için bk. 1. Ve **بَلَغْتَ مِنَّا كُلَّ مَبْلَغٍ**: bk. **البُلَغِينَ**.

**بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَتَهُ**
**بَلَغَ فُلَانٌ مَبْلَغَتَهُ** **بلغ فلان مبلغته** **بلغ فلان مبلغتة**: bk. 1.

**مُبَلِّغٌ**
[**مُبَلِّغٌ** **مبلغ**: Bir mescitte, her biri böyle adlandırılan diğer kimselerle birlikte, **اـِقَامَة** vb. bazı sözleri tegannî ile okumak vazifesi olan kimse. (Bk. benim “Modern Egyptians”, bölüm iii.)]

**هُوَ مَبْلُوغٌ بِهِ**
**هُوَ مَبْلُوغٌ بِهِ** **هو مبلوغ به** **هو مبلوغ بة**: [Kendisine, tayin edilmiş sonuna yahut ömür süresinin sonuna ( **أَجَلَهُ** yahut benzeri kastedilerek) ulaştırılmıştır,] ibaresi **بَلَغَ اللّٰهُ بِهِ**’nin mef‘ûlü hakkında söylenir [ona bk. ve onu izleyen ibareye]. (TA.)

**ثَنَآءٌ مُبَالَغٌ فِيهِ**
**ثَنَآءٌ مُبَالَغٌ فِيهِ** **ثنآء مبالغ فيه** **ثنآء مبالغ فية**: bk. **أَبْلَغُ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَلَغَ
بَلَغَ U ( n. ac. بُلُوْغ 27 ),
a.  Arrived at, reached.

b.  Attained majority, became of age.

c.  U ( n. ac. بَلَاْغَة 22t ),  Bu &c. Was eloquent, rhetorical.

بَلَّغَ
بَلَّغَ II
a.  [ acc. &  Ila ], Conveyed, delivered, brought to.

b.  [ 'An ], Informed of; acquainted with.

بَاْلَغَ
بَاْلَغَ III
a.  [ Fī ], Exerted himself in.

b.  Exaggerated.

أَبْلَغَ
أَبْلَغَ IV ,
a.  see II (b) .

b.  Conducted to.

تَبَلَّغَ
تَبَلَّغَ V ,
a.  Laid hold of ( disease ).

بَلْغ
بَلْغ 1 ,
a.  see 25 .

بُلْغَة
بُلْغَة 3t ,
a.  Subsistence; sustenance.

بِلَغ
بِلَغ 7 ,
a.  see 25 .

مَبْلَغ
مَبْلَغ 17 , ( pl. مَبَاْلِغُ 44 ),
a.  Amount.

b.  Extreme point, limit; term; goal.

بَاْلِغ
بَاْلِغ 21 ,
a.  Of age, grown up; nubile.

b.  Excellent, good; efficient.

بَلَاْغ
بَلَاْغ 22 ,
a.  Efficiency.

b.  [ foll. by

أَخِيْر
أَخِيْر
a.  last ], Ultimatum.

بَلَاْغَة
بَلَاْغَة 22t ,
a.  Eloquence; rhetoric; elocution; grand eloquence.

بَلِيْغ
بَلِيْغ 25 ,
a.  Eloquent, oratorical; rhetorical; orator, rhetorician.

b.  Efficacious.

بُلُوْغ
بُلُوْغ 27 ,
a.  Majority; age of discretion, responsibility; puberty; maturity.

بَلَّغَ
N. Ag. بَلَّغَ II ,
a.  Messenger.

b.  Informer.

مُبَالغَة
مُبَالغَة
a.  Exaggeration; hyperbole.

بَلْغَم
بَلْغَم ( pl. بَلَاْغِ٤ُ 47 ),  G. ,
a.  Phlegm.

بَلْغَمِيّ
بَلْغَمِيّ
a.  Phlegmatic.

بَلَغَ
بَلَغَ U ( n. ac. بُلُوْغ 27 ),
a.  Hurried along, hastened.

b.  Threw open ( door ).

c.  Deflowered.

بَلِغَ
بَلِغَ A ( n. ac. بَلَغ 4 ),
a.  Was bewildered, dazed, stupefied.

b.  see IX .

بَلُغَ
بَلُغَ U ( n. ac. بَلُغ 6 ),
a.  see IX .

أَبْلَغَ
أَبْلَغَ IV ,
a.  Threw open ( door ).

اِبْلَغَّ
اِبْلَغَّ IX ,
a.  Was black and white, piebald.

بُلْغَة
بُلْغَة 3t ,
a.  see 4 .

بَلَغ
بَلَغ 4 ,
a.  Black and white ( colour ).

b.  Variegated marble.

c.  Door, gate.

أَبْلَغُ
أَبْلَغُ 14 , ( pl. بُلْغ 3 ),
a.  Black and white, piebald.

بَلْغَآءُ
بَلْغَآءُ 42 ,
a.  see 14 .

العَيْن البَلْقَآء
العَيْن البَلْقَآء
a.  Impudence, brazenness, audacity.

##### Türkçe

**بَلَغَ**
**بَلَغَ** U ( n. ac. **بُلُوْغ** 27 ),
a.  Vardı, ulaştı.

b.  Erginliğe erişti, reşit oldu.

c.  U ( n. ac. **بَلَاْغَة** 22t ),  Bu vb. Belîğ oldu, belâgatli oldu.

**بَلَّغَ**
**بَلَّغَ** II
a.  [ acc. & Ila ], İletti, teslim etti, -e götürdü.

b.  [ 'An ], -den haberdar etti; -e aşina kıldı.

**بَاْلَغَ**
**بَاْلَغَ** III
a.  [ Fī ], -de kendini zorladı.

b.  Abarttı.

**أَبْلَغَ**
**أَبْلَغَ** IV ,
a.  II (b)’ye bak.

b.  -e götürdü.

**تَبَلَّغَ**
**تَبَلَّغَ** V ,
a.  (hastalığa) yakalandı.

**بَلْغ**
**بَلْغ** 1 ,
a.  25’e bak.

**بُلْغَة**
**بُلْغَة** 3t ,
a.  Geçimlik; azık.

**بِلَغ**
**بِلَغ** 7 ,
a.  25’e bak.

**مَبْلَغ**
**مَبْلَغ** 17 , ( pl. **مَبَاْلِغُ** 44 ),
a.  Miktar.

b.  En uç nokta, sınır; süre; hedef.

**بَاْلِغ**
**بَاْلِغ** 21 ,
a.  Ergin, yetişkin; evlenme çağına gelmiş.

b.  Mükemmel, iyi; yeterli.

**بَلَاْغ**
**بَلَاْغ** 22 ,
a.  Yeterlilik.

b.  [ foll. by

**أَخِيْر**
**أَخِيْر**
a.  son ], Ültimatom.

**بَلَاْغَة**
**بَلَاْغَة** 22t ,
a.  Belâgat; retorik; hitabet; yüce belâgat.

**بَلِيْغ**
**بَلِيْغ** 25 ,
a.  Belîğ, hatipçe; retorik; hatip, belâgatçı.

b.  Etkili.

**بُلُوْغ**
**بُلُوْغ** 27 ,
a.  Reşitlik; temyiz ve sorumluluk yaşı; bulûğ; olgunluk.

**بَلَّغَ**
N. Ag. **بَلَّغَ** II ,
a.  Elçi.

b.  Haberci.

**مُبَالغَة**
**مُبَالغَة**
a.  Abartma; mübalağa.

**بَلْغَم**
**بَلْغَم** ( pl. **بَلَاْغِ٤ُ** 47 ),  G. ,
a.  Balgam.

**بَلْغَمِيّ**
**بَلْغَمِيّ**
a.  Balgamlı.

**بَلَغَ**
**بَلَغَ** U ( n. ac. **بُلُوْغ** 27 ),
a.  Aceleyle yürüdü, hızlandı.

b.  (kapıyı) ardına kadar açtı.

c.  Bekâretini bozdu.

**بَلِغَ**
**بَلِغَ** A ( n. ac. **بَلَغ** 4 ),
a.  Şaşkına döndü, sersemledi, afalladı.

b.  IX’a bak.

**بَلُغَ**
**بَلُغَ** U ( n. ac. **بَلُغ** 6 ),
a.  IX’a bak.

**أَبْلَغَ**
**أَبْلَغَ** IV ,
a.  (kapıyı) ardına kadar açtı.

**اِبْلَغَّ**
**اِبْلَغَّ** IX ,
a.  Siyah ve beyaz oldu, alaca oldu.

**بُلْغَة**
**بُلْغَة** 3t ,
a.  4’e bak.

**بَلَغ**
**بَلَغ** 4 ,
a.  Siyah ve beyaz (renk).

b.  Alacalı mermer.

c.  Kapı, geçit.

**أَبْلَغُ**
**أَبْلَغُ** 14 , ( pl. **بُلْغ** 3 ),
a.  Siyah ve beyaz, alaca.

**بَلْغَآءُ**
**بَلْغَآءُ** 42 ,
a.  14’e bak.

**العَيْن البَلْقَآء**
**العَيْن البَلْقَآء**
a.  Arsızlık, yüzsüzlük, cüret.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

بلغ
بَلَغَ - يَبْلُغُ - بَلاغ - بالِغ - بَالِغة - بَلِيْغ - مَبْلَغ - أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ - بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ
بَلَغ َ - يَبْلُغُ + كائن + مكاناً أو أجلاً أو أمراً: يصل إليه ويستقر فيه: يتحرك من موضع هو نقطة انطلاق باتجاه غاية أو هدف، ثم يصل إلى الغاية أو الهدف ويستقر وينتهي تحركه فيها، وهو وصول زمني، أو مكاني، أو  نفسي
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + مكاناً
﴿ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ الهدي محله﴾
﴿هديا بالغ الكعبة﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أجلاً
﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أمراً
﴿ليستأذنكم الذين ملكت أيمانكم والذين لم يبلغوا الحلم منكم﴾
﴿فلما بلغ معه السعي﴾
لآحتى إذا بلغوا النكاح}
﴿ثم لتبلغوا أشدكم﴾
﴿وقد بلغني الكبر﴾
﴿ولن تبلغ الجبال طولا﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أمراً+ على شيء
﴿ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + من أمر أو شيء + أمراً
﴿قد بلغت من لدني عذرا﴾
بَلاغ:على وزن" فـَعال": اسم فعل مبالغة من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": عملية الوصول إلى هدف والاستقرار فيه: هو كذلك اسم آلة منه: وسيلة الوصول إلى هدف والاستقرار فيه: وهوأيضاً بمعنى مفعول: ما يجب أن " يَبْلُغَ "
﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾
القرآن بلاغ: لأنه:
(1) أمر الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليعملوا بها
(2) إنذار الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليقوموا بما يلزم تجاهها
بالِغ: اسم فاعل صفة مشبهة من " بَلَغ َ - يَبْلُغ ُ " : الذي يَبْلُغ ُ
بَالِغَة: مؤنث " بالِغ"
بَلِيْغ: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ُ " : الذي يصل إلى المكان أو الأمر المراد ويستقر فيه بشدة ووضوح وتكرار
مَبْلَغ: على وزن " مـَفـْعـَل" من " بَلَغَ - يَبْلُغُ " اسم مكان منه: الموضع النهائي الذي يتم عنده الوصول إلى الغاية أو الهدف: نهاية ما يمكن أن يصل إليه ساع نحو هدف
أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ + كائن + كائتاً  أو شيئاً أو أمراً + مكاناً أو هدفاً: على وزن " أفعل" من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": يجعله " يَبْلُغُ": يجعله يصل إلى الغاية أو الهدف
﴿ثم أبلغه مأمنه﴾: أبلغ + الرسولُ + الكافر َالمستجير َ+ مأمنه
﴿لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ﴾: :ابلغ + الرسل + الناس + رسالات ربهم
بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ+ كائن + كائتاً  أو شيئاً أو أمراً+ مكاناً أو هدفاً: على وزن " فـَعـَّلَ " من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": يجعله " يَبْلُغُ " هدفه على وجه التكرار والشدة: يقوم بفعل الإبلاغ على أتم وجه
﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة القدوم  والوصول والاقتراب، قادماً من موقع بعيد، إلى مكان أو كائن خارج موقع إقامته الأصلي والتفاعل مع المكان أو الكائن "، وهي:
أَتـَى - يَأْتِي، جَاءَ - يَجِيْءُ، بَلَغَ - يَبْلُغُ، وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعول واحد)، وَرَدَ - يَرِدُ، وَفَدَ - يَفِدُ
بلغ الأجل : المدة الزمنية المقررة مسبقاً
بلغن أجلهن	﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو سرحوهن بمعروف ولا تمسكوهن ضرارا لتعتدوا ومن يفعل ذلك فقد ظلم نفسه ولا تتخذوا آيات الله هزوا واذكروا نعمة الله عليكم وما أنزل عليكم من الكتاب والحكمة يعظكم به واتقوا الله واعلموا أن الله بكل شيء عليم(231)﴾ البقرة ﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن أن ينكحن أزواجهن إذا تراضوا بينهم بالمعروف ذلك يوعظ به من كان منكم يؤمن بالله واليوم الآخر ذلكم أزكى لكم وأطهر والله يعلم وأنتم لا تعلمون(232)﴾ البقرة
	﴿والذين يتوفون منكم ويذرون أزواجا يتربصن بأنفسهن أربعة أشهر وعشرا فإذا بلغن أجلهن فلا جناح عليكم فيما فعلن في أنفسهن بالمعروف والله بما تعملون خبير(234)﴾ البقرة ﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو فارقوهن بمعروف وأشهدوا ذوى عدل منكم وأقيموا الشهادة لله ذلكم يوعظ به من كان يؤمن بالله واليوم الآخر ومن يتق الله يجعل له مخرجا(2)﴾ الطلاق
	﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم(235)﴾ البقرة
	﴿ويوم يحشرهم جميعا يامعشر الجن قد استكثرتم من الإنس وقال أولياؤهم من الإنس ربنا استمتع بعضنا ببعض وبلغنا أجلنا الذي أجلت لنا قال النار مثواكم خالدين فيها إلا ما شاء الله إن ربك حكيم عليم(128)﴾ الأنعام ﴿فلما كشفنا عنهم الرجز إلى أجل هم بالغوه إذا هم ينكثون(135)﴾ الأعراف
العمر ومراحله
يبلغوا الحلم﴿ياأيها الذين آمنوا ليستأذنكم الذين ملكت أيمانكم والذين لم يبلغوا الحلم منكم ثلاث مرات من قبل صلاة الفجر وحين تضعون ثيابكم من الظهيرة ومن بعد صلاة العشاء ثلاث عورات لكم ليس عليكم ولا عليهم جناح بعدهن طوافون عليكم بعضكم على بعض كذلك يبين الله لكم الآيات والله عليم حكيم(58)﴾ النور ﴿وإذا بلغ الأطفال منكم الحلم فليستأذنوا كما استأذن الذين من قبلهم كذلك يبين الله لكم آياته والله عليم حكيم(59)﴾ النور
بلغ السعي	﴿فلما بلغ معه السعي قال يابني إني أرى في المنام أني أذبحك فانظر ماذا ترى قال ياأبت افعل ما تؤمر ستجدني إن شاء الله من الصابرين(102)﴾ الصافات
بلغوا النكاح	﴿وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا(6)﴾ النساء ﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم(235)﴾ البقرة
ثم لتبلغوا أشدكم	﴿ياأيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج(5)﴾ الحج ﴿هو الذي خلقكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم يخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ثم لتكونوا شيوخا ومنكم من يتوفى من قبل ولتبلغوا أجلا مسمى ولعلكم تعقلون(67)﴾ غافر
يبلغ أشده	﴿ولا تقربوا مال اليتيم إلا بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشده وأوفوا الكيل والميزان بالقسط لا نكلف نفسا إلا وسعها وإذا قلتم فاعدلوا ولو كان ذا قربى وبعهد الله أوفوا ذلكم وصاكم به لعلكم تذكرون(152)﴾ الأنعام ﴿ولا تقربوا مال اليتيم إلا بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشده وأوفوا بالعهد إن العهد كان مسئولا(34)﴾ الإسراء
بلغ أشده واستوى	﴿ولما بلغ أشده آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين(22)﴾ يوسف ﴿ولما بلغ أشده واستوى آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين(14)﴾ القصص
بلغ أشده وبلغ أربعين سنة	﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقلف ﴿وأما الجدار فكان لغلامين يتيمين في المدينة وكان تحته كنز لهما وكان أبوهما صالحا فأراد ربك أن يبلغا أشدهما ويستخرجا كنزهما رحمة من ربك وما فعلته عن أمري ذلك تأويل ما لم تستطع عليه صبرا(82)﴾ الكهف
يبلغه الكبر	﴿قال رب أنى يكون لي غلام وقد بلغني الكبر وامرأتي عاقر قال كذلك الله يفعل ما يشاء(40)﴾ آل عمران
يبلغ من الكبر عتيا	﴿قال رب أنى يكون لي غلام وكانت امرأتي عاقرا وقد بلغت من الكبر عتيا(8)﴾ مريم
يبلغ الكبر	﴿وقضى ربك ألا تعبدوا إلا إياه وبالوالدين إحسانا إما يبلغن عندك الكبر أحدهما أو كلاهما فلا تقل لهما أف ولا تنهرهما وقل لهما قولا كريما(23)﴾ الإسراء
مكانياً
يبلغ بعداً أو مسافة محددة  مسبقاً =﴿ولا تمش في الأرض مرحا إنك لن تخرق الأرض ولن تبلغ الجبال طولا(37)﴾ الإسراء
 	﴿وأتموا الحج والعمرة لله فإن أحصرتم فما استيسر من الهدي ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ الهدي محله فمن كان منكم مريضا أو به أذى من رأسه ففدية من صيام أو صدقة أو نسك فإذا أمنتم فمن تمتع بالعمرة إلى الحج فما استيسر من الهدي فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام في الحج وسبعة إذا رجعتم تلك عشرة كاملة ذلك لمن لم يكن أهله حاضري المسجد الحرام﴾ البقرة ﴿هم الذين كفروا وصدوكم عن المسجد الحرام والهدي معكوفا أن يبلغ محله ولولا رجال مؤمنون ونساء مؤمنات لم تعلموهم أن تطئوهم فتصيبكم منهم معرة بغير علم ليدخل الله في رحمته من يشاء لو تزيلوا لعذبنا الذين كفروا منهم عذابا أليما(25)﴾ الفتح
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام(95)﴾  المائدة
 	{ وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6) ؤ التوبة ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿وتحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس إن ربكم لرءوف رحيم(7)﴾ النحل ﴿وقال فرعون ياهامان ابن لي صرحا لعلي أبلغ الأسباب (36)﴾ غافر ﴿ولكم فيها منافع ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم وعليها وعلى الفلك تحملون(80)﴾ غافر
بلغ مجمع	﴿وإذ قال موسى لفتاه لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين أو أمضي حقبا(60)﴾ الكهف ﴿فلما بلغا مجمع بينهما نسيا حوتهما فاتخذ سبيله في البحر سربا(61)﴾ الكهف
بلغ بين	﴿فلما بلغا مجمع بينهما نسيا حوتهما فاتخذ سبيله في البحر سربا(61)﴾ الكهف ﴿حتى إذا بلغ بين السدين وجد من دونهما قوما لا يكادون يفقهون قولا(93)﴾ الكهف
 	﴿حتى إذا بلغ مغرب الشمس وجدها تغرب في عين حمئة ووجد عندها قوما قلنا ياذا القرنين إما أن تعذب وإما أن تتخذ فيهم حسنا(86)﴾ الكهف ﴿حتى إذا بلغ مطلع الشمس وجدها تطلع على قوم لم نجعل لهم من دونها سترا(90)﴾ الكهف
 	﴿فلولا إذا بلغت الحلقوم(83)﴾ الواقعة ﴿كلا إذا بلغت التراقي(26)﴾ القيامة
 	﴿إذ جاءوكم من فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنون(10)﴾ الأحزاب
بلاغ - البلاغ الوصول إلى موضع نفسي معين
العلم   القدرة  ﴿ذلك مبلغهم من العلم إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى(30)﴾ النجم ﴿وكذب الذين من قبلهم وما بلغوا معشار ما آتيناهم فكذبوا رسلي فكيف كان نكير(45)﴾ سبأ
الكبْر   العذر	﴿إن الذين يجادلون في آيات الله بغير سلطان أتاهم إن في صدورهم إلا كبر ما هم ببالغيه فاستعذ بالله إنه هو السميع البصير(56)﴾ غافر ﴿قال إن سألتك عن شيء بعدها فلا تصاحبني قد بلغت من لدني عذرا(76)﴾ الكهف
القرآن بلاغ :
لأنه :
(1) أمر الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليعملوا بها
(2) إنذار الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليقوموا بما يلزم تجاهها
القرآن بلاغ :
الله بالغ أمره﴿ويرزقه من حيث لا يحتسب ومن يتوكل على الله فهو حسبه إن الله بالغ أمره قد جعل الله لكل شيء قدرا(3)﴾ الطلاق
	﴿هذا بلاغ للناس ولينذروا به وليعلموا أنما هو إله واحد وليذكر أولوا الألباب(52)﴾ إيراهيم ﴿ولقد كتبنا في الزبور من بعد الذكر أن الأرض يرثها عبادي الصالحون(105) إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين (106)﴾ الأنبياء
	﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف ﴿إلا بلاغا من الله ورسالاته ومن يعص الله ورسوله فإن له نار جهنم خالدين فيها أبدا (23)﴾ الجن
بالغ - بالغة
حكمة بالغة حجة بالغة	﴿حكمة بالغة فما تغن النذر(5)﴾ القمر ﴿قل فلله الحجة البالغة فلو شاء لهداكم أجمعين(149)﴾ الأنعام
أيمان علينا بالغة	﴿أم لكم أيمان علينا بالغة إلى يوم القيامة إن لكم لما تحكمون(39)﴾ القلم
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام(95)﴾  المائدة ﴿فلما كشفنا عنهم الرجز إلى أجل هم بالغوه إذا هم ينكثون(135)﴾ الأعراف ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿وتحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس إن ربكم لرءوف رحيم(7)﴾ النحل ﴿إن الذين يجادلون في آيات الله بغير سلطان أتاهم إن في صدورهم إلا كبر ما هم ببالغيه فاستعذ بالله إنه هو السميع البصير(56)﴾ غافر
بليغ -  بليغا
قول بليغ  ﴿أولئك الذين يعلم الله ما في قلوبهم فأعرض عنهم وعظهم وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا (63)﴾ النساء
مَبْلَغ - مبلغهم
 ﴿ذلك مبلغهم من العلم إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى(30)﴾ النجم
على الرسل مهمة بلاغ وإبلاغ وتبليغ ما أوحي لهم من الكتاب ( رسالات ربهم)
يبلغون رسالات الله﴿لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا(28)﴾ الجن ﴿الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا(39)﴾ الأحزاب
فهل على الرسل إلا البلاغ المبين	﴿وقال الذين أشركوا لو شاء الله ما عبدنا من دونه من شيء نحن ولا آباؤنا ولا حرمنا من دونه من شيء كذلك فعل الذين من قبلهم فهل على الرسل إلا البلاغ المبين(35)﴾ النحل ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين(17)﴾ يس
أمثلة :
نوح هود﴿أبلغكم رسالات ربي وأنصح لكم وأعلم من الله ما لا تعلمون(62)﴾ الأعراف ﴿أبلغكم رسالات ربي وأنا لكم ناصح أمين(68)﴾ الأعراف
صالح   شعيب	﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالة ربي ونصحت لكم ولكن لا تحبون الناصحين (79)﴾ الأعراف ﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالات ربي ونصحت لكم فكيف آسى على قوم كافرين(93)﴾ الأعراف
هود   هود	﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم ويستخلف ربي قوما غيركم ولا تضرونه شيئا إن ربي على كل شيء حفيظ(57)﴾ هود ﴿قال إنما العلم عند الله وأبلغكم ما أرسلت به ولكني أراكم قوما تجهلون(23)﴾ الأحقاف
على النبي محمد (ص) مهمة تبليغ القرآن
﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته والله يعصمك من الناس إن الله لا يهدي القوم الكافرين(67)﴾ المائدة ﴿قل أي شيء أكبر شهادة قل الله شهيد بيني وبينكم وأوحي إلي هذا القرآن لأنذركم به ومن بلغ أئنكم لتشهدون أن مع الله آلهة أخرى قل لا أشهد قل إنما هو إله واحد وإنني بريء مما تشركون(19)﴾ الأنعام
 	﴿ما على الرسول إلا البلاغ والله يعلم ما تبدون وما تكتمون(99)﴾ المائدة ﴿فإن حاجوك فقل أسلمت وجهي لله ومن اتبعني وقل للذين أوتوا الكتاب والأميين أأسلمتم فإن أسلموا فقد اهتدوا وإن تولوا فإنما عليك البلاغ والله بصير بالعباد(20)﴾ آل عمران
 	﴿وإن ما نرينك بعض الذي نعدهم أو نتوفينك فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب (40)﴾ الرعد ﴿فإن أعرضوا فما أرسلناك عليهم حفيظا إن عليك إلا البلاغ وإنا إذا أذقنا الإنسان منا رحمة فرح بها وإن تصبهم سيئة بما قدمت أيديهم فإن الإنسان كفور(48)﴾ الشورى
 	﴿قل أطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن تولوا فإنما عليه ما حمل وعليكم ما حملتم وإن تطيعوه تهتدوا وما على الرسول إلا البلاغ المبين(54)﴾ النور ﴿وأطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن توليتم فإنما على رسولنا البلاغ المبين(12)﴾ التغابن
 	﴿وأطيعوا الله وأطيعوا الرسول واحذروا فإن توليتم فاعلموا أنما على رسولنا البلاغ المبين(92)﴾ المائدة
 	﴿فإن تولوا فإنما عليك البلاغ المبين(82)﴾ النحل ﴿وإن تكذبوا فقد كذب أمم من قبلكم وما على الرسول إلا البلاغ المبين (18)﴾ العنكبوت
فهل على الرسل إلا البلاغ المبين	﴿وقال الذين أشركوا لو شاء الله ما عبدنا من دونه من شيء نحن ولا آباؤنا ولا حرمنا من دونه من شيء كذلك فعل الذين من قبلهم فهل على الرسل إلا البلاغ المبين(35)﴾ النحل ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين(17)﴾ يس
أَبْلَغَ - يُبْلِغ - يُبْلِغُه
 ﴿وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6)﴾ التوبة
 	﴿ليعلم أن قد أبلغوا رسالات ربهم وأحاط بما لديهم وأحصى كل شيء عددا(28)﴾ الجن
نوح هود	﴿أبلغكم رسالات ربي وأنصح لكم وأعلم من الله ما لا تعلمون(62)﴾ الأعراف ﴿أبلغكم رسالات ربي وأنا لكم ناصح أمين(68)﴾ الأعراف
صالح   شعيب	﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالة ربي ونصحت لكم ولكن لا تحبون الناصحين(79)﴾ الأعراف ﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالات ربي ونصحت لكم فكيف آسى على قوم كافرين(93)﴾ الأعراف
هود   هود	﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم ويستخلف ربي قوما غيركم ولا تضرونه شيئا إن ربي على كل شيء حفيظ(57)﴾ هود ﴿قال إنما العلم عند الله وأبلغكم ما أرسلت به ولكني أراكم قوما تجهلون(23)﴾ الأحقاف
 	{ وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6) ؤ التوبة ﴿ليعلم أن قد أبلغوا رسالات ربهم وأحاط بما لديهم وأحصى كل شيء عددا(28)﴾ الجن
بَلَّغ - يُبَلِّغ
يبلغون رسالات الله﴿الذين يبلغون رسالات الله ويخشونه ولا يخشون أحدا إلا الله وكفى بالله حسيبا(39)﴾ الأحزاب ﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته والله يعصمك من الناس إن الله لا يهدي القوم الكافرين(67)﴾ المائدة
مختار الصحاح
● [بلغ] ب ل غ: بَلَغ المكان وصل إليه وكذا إذا شارف عليه ومنه قوله تعالى ﴿فإذا بلغن أجلهن﴾ أي قاربنه و بَلَغَ الغلام أدرك وبابهما دخل و الإبلاغُ و التّبليغُ الإيصال والاسم منه البَلاَغُ والبلاغ أيضا الكفاية وشيء بالِغٌ أي جيد و البَلاَغةُ الفصاحة و بَلُغَ الرجل صار بَليغاً وبابه ظرف و البَلاَغاتُ كالوشايات و البُلِغِينُ الداهية وهو في حديث عائشة رضي الله عنها و بَالَغَ في الأمر إذا لم يقصر فيه و البُلْغةُ ما يتبلغ به من العيش و تَبَلَّغَ بكذا أي اكتفى به
الراغب
بلغ
- البلوغ والبلاغ: الانتهاء إلى أقصى المقصد والمنتهى، مكانا كان أو زمانا، أو أمرا من الأمور المقدرة، وربما يعبر به عن المشارفة عليه وإن لم ينته إليه، فمن الانتهاء: }بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴿[الأحقاف/15]، وقوله عز وجل:﴾فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴿[البقرة/232]، و﴾ما هم ببالغيه﴿[غافر/56]،﴾فلما بلغ معه السعي﴿[الصافات/102]،﴾لعلي أبلغ الأسباب﴿[غافر/36]،﴾أيمان علينا بالغة{ [القلم/39]، أي: منتهية في التوكيد.
والبلاغ: التبليغ، نحو قوله عز وجل: }هذا بلاغ للناس﴿[إبراهيم/52]، وقوله عز وجل:﴾بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴿[الأحقاف/35]،﴾وما علينا إلا البلاغ المبين﴿[يس/17]،﴾فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب{ [الرعد/40].
والبلاغ: الكفاية، نحو قوله عز وجل: }إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴿[الأنبياء/106]، وقوله عز وجل:﴾وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴿[المائدة/67]، أي: إن لم تبلغ هذا أو شيئا مما حملت تكن في حكم من لم يبلغ شيئا من رسالته، وذلك أن حكم الأنبياء وتكليفاتهم أشد، وليس حكمهم كحكم سائر الناس الذين يتجافى عنهم إذا خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا، وأما قوله عز وجل:﴾فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف{ [الطلاق/2]، فللمشارفة، فإنها إذا انتهت إلى أقصى الأجل لا يصح للزوج مراجعتها وإمساكها.
ويقال: بلغته الخبر وأبلغته مثله، وبلغته أكثر، قال تعالى: }أبلغكم رسالات ربي﴿[الأعراف/62]، وقال:﴾يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴿[المائدة/67]، وقال عز وجل:﴾فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴿[هود/57]، وقال تعالى:﴾بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴿[آل عمران/40]، وفي موضع:﴾وقد بلغت من الكبر عتيا{ [مريم/8]، وذلك نحو: أدركني الجهد وأدركت الجهد، ولا يصح: بلغني المكان وأدركني.
والبلاغة تقال على وجهين:
- أحدهما: أن يكون بذاته بليغا، وذلك بأن يجمع ثلاثة أوصاف: صوبا في موضوع لغته، وطبقا للمعنى المقصود به، وصدقا في نفسه (وفي هذا يقول مخلوف الميناوي:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا)، ومتى اخترم وصف من ذلك كان ناقصا في البلاغة.
والثاني: أن يكون بليغا باعتبار القائل والمقول له، وهو أن يقصد القائل أمرا فيورده على وجه حقيق أن يقبله المقول له، وقوله: }وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا{ [النساء/63]، يصح حمله على المعنيين، وقول من قال (هو الزجاج في معاني القرآن 2/70) : معناه قل لهم: إن أظهرتم ما في أنفسكم قتلتم، وقول من قال: خوفهم بمكاره تنزل بهم، فإشارة إلى بعض ما يقتضيه عموم اللفظ، والبلغة: ما يتبلغ به من العيش.
ملخص اللسان
1.    بَلغَ الشيءُ يَبْلُغُ بُلُوغاً وبَلاغاً: وصَلَ وانْتَهَى،
2.    وتَبَلَّغَ   بالشيء: وصَلَ إِلى مُرادِه،
3.    وبَلَغْتُ المكانَ بُلُوغاً: وصلْتُ إِليه وكذلك إِذا   شارَفْتَ عليه؛
4.    فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ، أَي   قارَبْنَه.
5.    البَلاغُ: ما   يُتَبَلَّغُ به ويُتَوَصَّلُ إِلى الشيء المطلوب.
6.    والبَلاغُ: الكِفايةُ؛
7.    والإِبلاغُ: الإِيصالُ،
8.    : هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به، أَي أَنزلناه ليُنْذَر الناسُ   به.
9.    وبَلَغَ الغُلامُ: احْتَلَمَ كأَنه بَلَغَ وقت الكتابِ عليه والتكليفِ،
10.                       وبَلَغتِ النخلةُ وغيرُها من الشجر: حان إدْراكُ ثمرها؛
11.                       وشيءٌ بالغ أَي جيِّدٌ،
12.                       وأَمرٌ بالِغٌ وبَلْغٌ: نافِذٌ يَبْلُغُ أَين أُرِيدَ به؛
13.                       بالَغَ يُبالِغُ مُبالَغةً   وبِلاغاً إِذا اجْتَهد في الأَمر،
14.                       والمُبالَغةُ: أَن تَبْلُغَ في الأَمر   جُهْدَك.
15.                       والبَلاغةُ: الفَصاحةُ.
16.                       ورجل   بَلِيغٌ وبِلْغٌ: حسَنُ الكلام فَصِيحُه يبلغ بعبارة لسانه كُنْهَ ما في   قلبه،
17.                       قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ؛ معناه أَنَّ   الحَرْبَ قد جَهَدَتْنا وبَلَغَتْ منا كل مَبْلَغٍ،
18.                       وتَبَلَّغ بكذا أَي اكتفَى به
19.                       سَمعاً لا بَلْغاً وسِمْعاً لا بِلْغاً، وذلك   إِذا سمعت أَمراً منكراً أَي يُسْمَعُ به ولا يَبْلُغُ.
20.                       وبَلَغَ النبْتُ: انتهَى.
21.                       وتَبالَغ الدِّباغُ في الجلد: انتهى فيه؛
22.                       وبَلَّغَ الفارِسُ إِذا مَدَّ يدَه بِعِنانِ فرسه ليزيد في جَرْيِه.
23.                        وأَحْمَقُ بَلْغٌ وبِلْغٌ أَي هو من حَماقَتِه يبلغ ما يريده
24.                        يمينٌ بالغة أَي مؤكَّدةٌ.
25.                       والبَلاغاتْ: كالوِشاياتِ.
26.                       والبِلَغْنُ: البَلاغةُ؛
27.                       والبِلَغْنُ : النّمَّام؛
28.                       والبلغن: الذي يُبَلِّغُ للناسِ بعضِهم حدِيثَ   بعض.
29.                       وتَبَلَّغَ به مرضُه: اشتَّدّ.
30.                       وبَلَغَ به البِلَغِينَ ، إِذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأَذاهُ.
31.                       والبُلَغِينُ والبِلَغِينُ.   الدّاهيةُ:
32.                       وبالَغَ فلان في أَمْرِي إذا يُقَصِّر فيه.
33.                        والبُلْغَةُ: ما يُتَبَلَّغُ به من العيش،
34.                       وبَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه: ظهر أَوّلَ   ما يظهر،
35.                       والبالِغاءُ: الأَكارِعُ في لغة أَهل المدينة،
36.                       والتَّبْلِغةُ: سَيْر يُدْرج على السِّيَة حيث انتهى طرَفُ الوَتَر ثلاث   مِرارٍ أَو أَربعاً لِكَيْ يَثْبُتَ الوتر؛
لسان العرب
● - بلغ: بَلغَ الشيءُ يَبْلُغُ بُلُوغاً وبَلاغاً: وصَلَ وانْتَهَى،   وأَبْلَغَه هو إِبْلاغاً هو إِبْلاغاً وبَلَّغَه تَبْلِيغاً؛ وقولُ أَبي قَيْسِ   بنِ الأَسْلَتِ السُّلَمِيِّ:   قالَتْ، ولَمْ تَقْصِدْ لِقِيلِ الخَنى:   مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي   إِنما هو من ذلك أَي قد انْتَهَيْتَ فيه وأَنْعَمْتَ. وتَبَلَّغَ   بالشيء: وصَلَ إِلى مُرادِه، وبَلَغَ مَبْلَغَ فلان ومَبْلَغَتَه. وفي حديث   الاسْتِسْقاء: واجْعَلْ ما أَنزلتَ لنا قُوّةً وبلاغاً إِلى حين؛ البَلاغُ: ما   يُتَبَلَّغُ به ويُتَوَصَّلُ إِلى الشيء المطلوب. والبَلاغُ: ما   بَلَغَكَ. والبَلاغُ: الكِفايةُ؛ ومنه قول الراجز:   تَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغِ،   وباكِرِ المِعْدةَ بالدِّباغِ   وتقول: له في هذا بَلاغٌ وبُلْغةٌ وتَبَلُّغٌ أَي كِفايةٌ، وبَلَّغْتُ   الرِّساةَ. والبَلاغُ: الإِبْلاغُ. وفي التنزيل: إِلاَّ بَلاغاً من الله   ورسالاتِه، أَي لا أَجِدُ مَنْحجى إِلا أَن أُبَلِّغَ عن اللهِ ما أُرْسِلْتُ   به. والإِبلاغُ: الإِيصالُ، وكذلك التبْلِيغُ، والاسم منه البَلاغُ،   وبَلَّغْتُ الرِّسالَ. التهذيب: يقال بَلَّغْتُ القومَ بلاغاً اسم يقوم مقام   التبْلِيغِ. وفي الحديث: كلُّ رافِعةٍ رَفَعَتْ عَنّا   (* قوله« رفعت عنا»   كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.) من البلاغ   فَلْيُبَلِّغْ عَنّا، يروى بفتح الباء وكسرها، وقيل: أَراد من   المُبَلِّغِين، وأَبْلغْتُه وبَلَّغْتُه بمعنى واحد، وإِن كانت الرواية من البلاغ   بفتح الباء فله وجهان: أَحدهما أَن البَلاغَ ما بلغ من القرآن والسنن،   والوجهُ الآخر من ذوي البَلاغِ أي الذين بَلَّغُونا يعني ذوي التبليغ،   فأَقام الاسم مقام المصدر الحقيقي كما تقول أَعْطَيْتُه عَطاء، وأَما الكسر   فقال الهرويّ: أُراه من المُبالِغين في التبْليغ، بالَغَ يُبالِغُ مُبالَغةً   وبِلاغاً إِذا اجْتَهد في الأَمر، والمعنى في الحديث: كلُّ جماعةٍ أَو نفس   تُبَلِّغُ عنا وتُذِيعُ ما تقوله فَلْتُبَلِّغْ ولْتَحْكِ. وأَما قوله   عز وجل: هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به، أَي أَنزلناه ليُنْذَر الناسُ   به. وبَلَّغَ الفارِسُ إِذا مَدَّ يدَه بِعِنانِ فرسه ليزيد في جَرْيِه.   وبَلَغَ الغُلامُ: احْتَلَمَ كأَنه بَلَغَ وقت الكتابِ عليه والتكليفِ،   وكذلك بَلَغَتِ الجاريةُ. التهذيب: بلغ الصبيُّ والجارية إِذا أَدْركا،   وهما بالِغانِ. وقال الشافعي في كتاب النكاح: جارية بالِغٌ، بغير هاء، هكذا   روى الأَزهريّ عن عبد الملك عن الربيع عنه، قال الأَزهري: والشافعي   فَصِيحٌ حجة في اللغة، قال: وسمعت فُصَحاء العرب يقولون جارية بالغ، وهكذا قولهم   امرأَة عاشِقٌ ولِحيةٌ ناصِلٌ، قال: ولو قال قائل جارية بالغة لم يكن   خطأً لأَنه الأَصل. وبَلَغْتُ المكانَ بُلُوغاً: وصلْتُ إِليه وكذلك إِذا   شارَفْتَ عليه؛ ومنه قوله تعالى: فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ، أَي   قارَبْنَه. وبَلَغَ النبْتُ: انتهَى. وتَبالَغ الدِّباغُ في الجلد: انتهى فيه؛ عن   أَبي حنيفة. وبَلَغتِ النخلةُ وغيرُها من الشجر: حان إدْراكُ ثمرها؛ عنه   أَيضاً. وشيءٌ بالغ أَي جيِّدٌ، وقد بلَغَ في الجَوْدةِ مَبْلغاً.   ويقال: أَمْرُ اللهِ بَلْغ، بالفتح، أَي بالِغٌ من وقوله تعالى: إِن الله   بالغ أَمره. وأَمرٌ بالِغٌ وبَلْغٌ: نافِذٌ يَبْلُغُ أَين أُرِيدَ به؛ قال   الحرث بن حِلِّزةَ:   فهَداهُمْ بالأَسْودَيْنِ وأَمْرُ الْـ   ـلَهِ بَلْغٌ بَشْقَى به الأَشْقِياءُ   وجَيْشٌ بَلْغٌ كذلك. ويقال: اللهم سَمْعٌ لا بَلْغٌ وسِمْعٌ لا بِلْغٍ،   وقد ينصب كل ذلك فيقال: سَمعاً لا بَلْغاً وسِمْعاً لا بِلْغاً، وذلك   إِذا سمعت أَمراً منكراً أَي يُسْمَعُ به ولا يَبْلُغُ. والعرب تقول للخبر   يبلغ واحدَهم ولا يحققونه: سَمْعٌ لا بَلْغٌ أَي نسمعه ولا يَبْلُغنا.   وأَحْمَقُ بَلْغٌ وبِلْغٌ أَي هو من حَماقَتِه   (* قوله« من حماقته» عبارة   القاموس: مع حماقته.) يبلغ ما يريده، وقيل: بالغ في الحُمْقِ، وأَتْبَعُوا   فقالوا: بِلْغٌ مِلْغٌ.   وقوله تعالى: أَمْ لكم أَيمان علينا بالغةٌ؛ قال ثعلب: معناه مُوجَبَةٌ   أَبداً قد حلفنا لكم أَن نَفِيَ بها، وقال مرة: أَي قد انتهت إِلى غايتها،   وقيل: يمينٌ بالغة أَي مؤكَّدةٌ. والمُبالَغةُ: أَن تَبْلُغَ في الأَمر   جُهْدَك. ويقال: بُلِغَ فلان أَي جُهِدَ؛ قال الراجز:   إِنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقابُها   للسيفِ، لَمَّا بُلِغَتْ أَحْسابُها   أَي مَجْهودُها   (* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق   بلغت،) وأَحْسابُها شَجاعَتُها وقوّتُها ومَناقِبُها. وأَمرٌ بالغ: جيد.   والبَلاغةُ: الفَصاحةُ. والبَلْغُ والبِلْغُ: البَلِيغُ من الرجال. ورجل   بَلِيغٌ وبِلْغٌ: حسَنُ الكلام فَصِيحُه يبلغ بعبارة لسانه كُنْهَ ما في   قلبه، والجمعُ بُلَغاءُ، وقد بَلُغَ، بالضم، بَلاغةً أَي صار بَلِيغاً.   وقولٌ بَلِيغٌ: بالِغٌ وقد بَلُغَ. والبَلاغاتْ: كالوِشاياتِ.   والبِلَغْنُ: البَلاغةُ؛ عن السيرافي، ومثَّل به سيبويه. والبِلَغْنُ   أَيضاً: النّمَّام؛ عن كراع. والبلغن: الذي يُبَلِّغُ للناسِ بعضِهم حدِيثَ   بعض. وتَبَلَّغَ به مرضُه: اشتَّدّ.   وبَلَغَ به البِلَغِينَ بكسر الباء وفتح اللام وتخفيفها؛ عن ابن   الأَعرابي، إِذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأَذاهُ. والبُلَغِينُ والبِلَغِينُ.   الدّاهيةُ: وفي الحديث: أَن عائشة قالت لأَمير المؤمنين عليّ، عليه السلام،   حين أُخِذَتْ يومَ الجملِ: قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ؛ معناه أَنَّ   الحَرْبَ قد جَهَدَتْنا وبَلَغَتْ منا كل مَبْلَغٍ، يروى بكسر الباء   وضمها مع فتح اللام، وهو مَثَلٌ، معناه بَلَغْتَ منا كل مَبْلَغٍ. وقال أَبو   عبيد في قولها قد بَلَغْتَ منا البُِلَغِينَ: إنه مثل قولهم لَقِيتَ منا   البُرَحِينَ والأَقْوَرِينَ، وكل هذا من الدَّواهِي، قال ابن الأَثير:   والأَصل فيه كأَنه قيل: خَطْبٌ بُلَغٌ وبِلَغٌ أَي بَلِيغٌ، وأَمْرٌ بُرَحٌ   وبِرَحٌ أَي مُبَرِّح، ثم جمعا على السلامة إِيذاناً بأَنَّ الخطوب في   شدّة نِكايَتِها بمنزلة العُقلاء الذين لهم قَصْد وتعمُّد.   وبالَغَ فلان في أَمْرِي إذا يُقَصِّر فيه.   والبُلْغَةُ: ما يُتَبَلَّغُ به من العيش، زاد الأَزهري: ولا فَضْلَ   فيه.وتَبَلَّغ بكذا أَي اكتفَى به. وبَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه: ظهر أَوّلَ   ما يظهر، وقد ذكرت في العين المهملة أَيضاً، قال: وزعم البصريون أَن ابن   الأَعرابي صحّف في نوادِرِه فقال مكان بَلّعَ بَلَّغَ الشيبُ، فلما قيل   له إِنه تصحيف قال: بَلَّعَ وبَلَّغَ. قال أَبو بكر الصُّوليُّ: وقرئ   يوماً على أَبي العباس ثعلب وأَنا حاضر هذا ، فقال: الذي أَكتب بَلَّغ، كذا   قال بالغين معجمة.   والبالِغاءُ: الأَكارِعُ في لغة أَهل المدينة، وهي بالفارسية بايْها.   والتَّبْلِغةُ: سَيْر يُدْرج على السِّيَة حيث انتهى طرَفُ الوَتَر ثلاث   مِرارٍ أَو أَربعاً لِكَيْ يَثْبُتَ الوتر؛ حكاه أَبو حنيفة جعل التبلغة   اسماً كالتَّوْدِيةِ والتَّنْهِيةِ ليس بمصدر، فتفهَّمه.
مقاييس اللغة:
بلغ الباء واللام والغين أصلٌ واحد وهو الوُصول إلى الشيء: تقول بَلَغْتُ المكانَ، إذا وصَلْتَ إليه. وقد تُسَمَّى المُشَارَفَةُ بُلوغاً بحقِّ المقارَبة، قال الله تعالىٹ: ﴿فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ﴾ (الطلاق2). ومن هذا الباب قولهم هو أحْمَقُ بِلْغٌ وبَلْغ، أي إنّه مع حماقته يبلغ ما يريده. وَالبُلْغَة ما يُتَبَلَّغُ به من عَيشٍ، كأنّه يُرادُ أنَّه يبلُغُ رُتْبَة المُكْثِرِ إذا رَضِيَ وقَنَع؛ وكذلك البَلاَغة التي يُمْدَحُ بها الفَصِيحُ اللّسان، لأنّه يبلُغُ بها ما يريده، ولي في هذا بلاغٌ أي كِفاية. وقولهم بلَّغَ الفارسُ يُرَادُ به أنّه يمدّ يدَه بعِنانِ فرَسِهِ لِيَزيدَ في عَدْوِهِ؛ وقولهم تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ، إذا اشتدَّتْ، فلأنه تناهِيها به، وبلوغها الغاية.
القاموس المحيط:
بَلَغَ المكانَ بُلوغاً وَصَلَ إليه، أو شارَفَ عليه، و الغُلامُ أدْرَكَ. وثَناءٌ أبْلَغُ مُبالَغٌ فيه.
وشيءٌ بالِغٌ: جَيِّدٌ، وقد بَلَغَ مَبْلَغاً. وجارِيَةٌ بالِغٌ وبالِغَةٌ: مُدْرِكَةٌ. وبُلِغَ الرجُلُ، كعُنِيَ: جُهِدَ.
والتَّبْلِغَةُ: حَبْلٌ يُوصَلُ به الرِشاءُ إلى الكَرَبِ، ج: تَبالِغُ. وأحْمَقُ بَلْغٌ، ويُكسَرُ، وبَلْغَةٌ، أي: مَعَ حَماقَتِهِ يَبْلُغُ ما يُريدُ، أو نهايَةٌ في الحُمقِ. واللَّهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ، وسَمْعاً لا بَلْغاً، ويُكْسرانِ، أي: نَسْمَعُ به ولا يَتمُّ، أو يقولهُ مَن سَمِعَ خَبَرَاً لا يُعْجِبُه. وأمْرُ اللّهِ بَلْغٌ، أي: بالغٌ نافذٌ، يَبْلُغُ أينَ أُريدَ به، وجَيْشٌ بَلْغٌ: كذلك. ورجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ، بكسرهما: خَبيثٌ. والبَلْغُ، ويكسرُ، وكعِنَبٍ وسَكارَى وحُبارَى: البَليغُ الفَصيحُ، يَبْلُغُ بِعِبارَتِهِ كُنْهَ ضَميره، بَلُغَ ككَرُمَ. والبَلاغُ، كسَحابٍ: الكِفايَةُ، والاسمُ من الإِبْلاغِ والتبليغِ، وهما: الإِيصالُ. وفي الحديثِ: " كلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ علينا مِن البَلاغِ " ، أي: ما بَلَغَ من القرآنِ والسُّنَنِ، أو المَعْنَى من ذَوِي البَلاغِ، أي: التَّبْليغِ، أقامَ الاسمَ مُقامَ المَصْدَرِ، ويُرْوَى بالكسر، أي: من المُبالِغِينَ في التَّبْليغِ، من بالَغَ مُبالَغَةً وبِلاغاً: إذا اجْتَهَدَ ولم يُقَصِّر. والبَالِغاءُ: الأَكارِعُ، مُعَرَّبُ " بايْهَا " . والبَلاغاتُ: الوِشاياتُ. والبُلْغَةُ، بالضم: ما يُتَبَلَّغُ به مِنَ العَيْشِ. والبِلَغِينُ، في قولِ عائشةَ، رضي اللّهُ تعالى عنها، لِعَلِيٍّ، رضي الله تعالى عنه: بَلَغْتَ مِنَّا البِلَغِينَ، ويضم أوّلُهُ: الداهِيَةُ، أرَادَتْ: بَلَغْتَ مِنَّا كلَّ مَبْلَغٍ، وقد يُجْرَى إعرابُهُ على النونِ، والياءُ يُقَرُّ بِحَالِهِ، أو تُفْتَحُ النونُ ويُعْرَبُ ما قَبْلَهُ. وبَلَّغَ الفارِسُ تَبْليغاً: مَدَّ يَدَهُ بِعِنانِ فَرَسِهِ لِيَزيدَ في جَرْيِهِ. وتَبَلَّغَ بكذا: اكتَفَى به، و المَنزِلَ: تَكَلَّفَ إليه البُلوغَ حتى بَلَغَ، و به العلَّةُ: اشْتَدَّتْ. وبالَغَ في أمري: لم يُقَصِّرْ.
تاج العروس:
بلغ
بَلَغَ المَكَانَ بُلُوغاً بالضَّمِّ : وَصَلَ إليْهِ وانْتَهَى ومنْهُ قوْلُه تعالى : لَمْ تَكُونُوا بالغِيهِ إلا بشقِّ الأنْفُسِ
أو بَلَغَه : شارَفَ عليْهِ ومنه قولُه تعالى : فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ
أي قارَبْنَهُ : وقالَ أبو القاسِمِ في المُفْرَداتِ : البُلُوغُ والإبْلاغُ : الانْتِهَاءُ إلى أقْصَى المَقْصِدِ والمُنْتَهَى مَكَاناً كان أو زَماناً أو أمْرَاً منَ الأمُورِ المُقَدَّرَةِ . ورُبَّمَا يُعَبَّرُ بهِ عن المُشارَفَةِ عليهِ وإن لم يُنْتَهَ إليْهِ فمنَ الانْتِهَاءِ : حتى إذا بَلَغَ أشُدَّهُ وبَلَغ أرْبَعِينَ سنَةً وما هُمْ ببالغِيهِ فلما بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ ولَعلِّي أبْلُغُ الأسْبَابَ وأيْمانٌ عَلَيْنَا بالِغَةٌ أي مُنْتَهِيَةٌ في التَّوْكيدِ وأمّا قَوْلُه : فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ فأمْسِكُوهُنَّ بمَعْرُوفٍ فللمُشارَفَةِ فإنّهَا إذا أنْتَهَتْ إلى أقْصَى الأجَلِ لا يَصِحُّ للزَّوْجِ مُرَاجَعَتُهَا وإمْسَاكُها
وبَلَغَ الغُلامُ : أدْرَكَ وبَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً كما في العُبَابِ وفي المُحْكَمِ : أي احْتَلَمَ كأنَّهُ بَلَغَ وَقْتَ الكِتابِ عليْهِ والتَّكْليفِ وكذلكَ : بَلَغَتِ الجارِيَةُ وفي التَّهْذِيبِ : بَلَغَ الصَّبِيُّ والجارِيَةُ : إذا أدْرَكَا وهُمَا بالغَانِ
وثَنَاءٌ أبْلَغُ : مُبَالِغٌ فيهِ قالَ رُؤْبَةُ يَمْدَحُ المُسَبِّحَ بنَ الحَوَارِيِّ بنِ زِيادِ بنِ عَمْروٍ العَتَكِيَّ :
" بَلْ قُلْ لِعَبْدِ اللهِ بَلِّغْ وابْلُغِ
" مُسَبِّحاً حُسْنَ الثَّناءِ الأبْلَغِ وشَيءٌ بالِغٌ أي : جَيِّدٌ وقدْ بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً
وقالَ الشافعِيُّ رحمَهُ اللهُ في كتابِ النِّكَاحِ : جارِيَةٌ بالِغٌ بغَيْرِ هاءٍ هكذا رَوَى الأزْهَرِيُّ عن عبْدِ المَلِكِ عن الرَّبِيعِ عَنْهُ قالَ الأزْهَرِيُّ : والشَّافِعِيُّ فَصِيحٌ حُجَّةٌ في اللُّغَةِ قالَ : وسَمِعْتُ فُصَحاءَ العَرَبِ يَقُولُونَ : جارِيَةٌ بالِغٌ وهكذا قَوْلُهُمْ : امْرَأَةٌ عاشِقٌ ولِحْيَةٌ ناصِلٌ قال : ولوْ قالَ قائِلٌ : جارِيَةٌ بالِغَةٌ لمْ يَكُنْ خَطَأً لأنَّهُ الأصْلُ أي : مُدْرِكَةٌ وقَدْ بَلَغَتْ
ويُقَالُ : بُلِغَ الرَّجُلُ كعُنِيَ : جُهِدَ وأنْشَدَ أبو عُبَيْدٍ :
" إنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقَابُها
" للسَّيْفِ لما بُلِغَتْ أحْسَابُها أي : مَجْهُودُهَا وأحْسَابُها : شَجاعَتُها وقُوَّتُهَا ومَنَاقِبُها
والتَّبْلِغَةُ : حَبْلٌ يُوصَلُ بهِ الرِّشَاءُ إلى الكَرَبِ ومنْهُ قَوْلُهم : وَصَلَ رِشَاءَهُ بتَبْلِغَةٍ قالَ الزَّمَخْشَرِيُّ : وهُوَ حَبْلٌ يُوصَلُ بهِ حتى يَبْلُغَ الماءَ
ج : تَبَالِغُ يُقَالُ : لا بُدَّ لأرْشِيَتِكُمْ منْ تَبالِغَ
وقالَ الفَرّاءُ : يُقَالُ : أحْمَقُ بَلْغٌ بالفَتْحِ ويُكْسَرُ وبَلْغَةٌ بالفَتْحِ أي : هُوَ مَعَ حَماقَتِهِ يَبْلُغُ ما يُرِيدُ أو المُرَادُ : نِهايَةٌ في الحُمْقِ بالِغٌ فيهِ
قالَ : ويُقَالُ : اللهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ وسَمْعاً لا بَلْغاً ويُكْسَرانِ أي : نَسْمَعُ بهِ ولا يَتِمُّ كما في العُبَابِ وفي اللِّسانِ : ولا يَبْلُغُنَا يُقَالُ ذلكَ إذا سَمِعُوا أمْراً مُنْكَراً أو يَقُولهُ منْ سَمِعَ خَبَراً لا يُعْجِبُه قالَهُ الكِسَائِيُ أو للخَبَرِ يَبْلُغُ واحِدَهُمْ ولا يُحَقِّقُونَهُ
وأمْرُ اللهِ بَلْغٌ بالفَتْحِ أي : بالِغٌ نافِذٌ يَبْلُغُ أيْنَ أُرِيدَ بهِ قالَ الحارِثُ بنُ حِلِّزَةَ :
فهدَاهُمْ بالأسْوَدِيْنِ وأمْرُ ال ... لهِ بَلْغٌ تَشْقَى بهِ الأشْقِياءُ وهو من قوله تعالى : إنَّ اللهَ بالِغُ أمْرِه
وجَيْشٌ بَلْغٌ كذلكَ أي : بالغٌ
وقالَ الفَرّاءُ : رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ بكَسْرِهِمَا : إتْباعٌ أي خَبِيثٌ مُتَناهٍ في الخَباثَةِ
والبَلْغُ بالفَتْحِ ويُكْسَرُ والبِلَغُ كعِنَبٍ والبَلاغَي مثل : سَكَارَى وحُبَارَى ومِثْلُ الثّانِيَةِ : أمْرٌ بِرَحٌ أي : مُبَرِّحٌ ولَحْمٌ زِيَمٌ ومَكَانٌ سِوىً ودِينٌ قِيَمٌ وهو : البَلِيغُ الفَصِيحُ الّذِي يَبْلُغُ بعَبارَتِه كُنْهَ ضَمِيرِه ونِهَايَةَ مُرَادِه وجَمْعُ البَلِيغِ : بُلَغاءَ وقدْ بَلُغَ الرَّجُلُ ككَرُمَ بَلاغَةً قالَ شَيْخُنا : وأغْفَلَه المُصَنِّف تَقْصِيراً أي : ذِكْرَ المَصْدَرِ والمَعْنَى : صارَ بَلِيغاً
قلتُ : والبَلاغَةُ على وَجْهَيْنِ : أحَدُهُما : أنْ يَكُونَ بذاتِهِ بَلِيغاً وذلكَ بأنْ يَجْمَعَ ثلاثَةَ أوْصَافٍ : صَوَاباً في مَوْضَوعِ لُغَتِه وطِبْقاً للمَعْنَى المَقْصُودِ بهِ وصِدْقاً في نَفْسِه ومتى اخْتُرِمَ وَصْفٌ منْ ذلكَ كانَ ناقِصاً في البَلاغَة
والثّانِي : أنْ يَكُونَ بَلِيغاً باعْتِبَارِ القائِلِ والمَقُولِ لَهُ وهُوَ أنْ يَقْصِدَ القائِلُ بهِ أمْراً ما فيُوِدَهُ على وجْهٍ حَقِيقٍ أنْ يَقْبَلَهُ المَقُولُ لَهُ
وقوْلُه تعالى : وقُلْ لَهُمْ في أنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً يَحْتَمِل المَعْنَييْنِ وقولُ من قالَ : معناهُ : قُل لَهُمْ إنْ أظْهَرْتُمْ ما في أنْفُسِكُمْ قُتِلْتُم وقَوْلُ من قالَ : خَوِّفْهُمْ بمَكارِهَ تَنْزِلُ بهم فإشارَةٌ إلى بَعْضِ ما يَقْتَضيه عُمُومُ اللَّفْظِ قالَهُ الرّاغِبُ
وقَرَأْتُ في مُعْجَمِ الذَّهَبِيِّ في تَرْجَمَةِ صُحارِ بنِ عَيّاشٍ العَبْدِيِّ رضي اللهُ عنه سألَهُ مُعَاويَةُ عنِ البَلاغَةِ فقال : لا تُخْسئْ ولا تُبْطئْ
والبَلاغُ كسَحابٍ : الكِفَايَةُ وهُوَ : ما يُتَبَلَّغُ بهِ ويُتَوَصَّلُ إلى الشَيءِ المَطْلُوبِ ومنْهُ قوْلُه تعالى : إنَّ في هذا لبَلاغَاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ أي : كِفَايَةً وكذا قَوْلُ الرّاجِزِ :
" تَزَجَّ منْ دُنْيَاكَ بالبَلاغِ
" وباكِرِ المِعْدَةَ بالدِّباغِ
" بِكَسْرَةِ جَيِّدَةِ المِضاغِ
" بالمِلْحِ أو ما خَفَّ منْ صِباغِ والبَلاغُ : الاسْمُ منَ الإبْلاغ والتَّبْلِيغِ وهُمَا : الإيصالُ يُقَالُ : أبْلَغَهُ الخَبَرَ إبْلاغَاً وبَلَّغَهُ تَبْلِيغاً والثّانِي أكْثَرُ قالَهُ الرّاغِبُ وقَوْلُ أبي قَيْسِ بنِ الأسْلَتِ الأنْصَارِيّ
قالَتْ ولَمْ تَقْصِدْ لقِيلِ الخَنَا ... مَهْلاً لَقَدْ أبْلَغْتَ أسْمَاعِي هُوَ منْ ذلكَ أي : قد انْتَهَيْتَ فيه وأوْصَلْتَ وأنْعَمْتَ
وقَوْلُه تعالى : هذا بَلاغٌ للنّاسِ أي : هذا القُرْآنُ ذُو بَلاغٍ أي : بَيَانٍ كافٍ
وقولُه تعالى : فهَلْ على الرُّسُلِ إلا البَلاغُ المُبِينُ أي : الإبْلاغُ وفي الحديثِ : كُلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ عَلَيْنَا كذا في العُبَابِ وفي اللِّسانِ : عَنّا منَ البَلاغِ فقَدْ حَرَّمْتُهَا أنْ تُعْضَدَ أو تُخْبَطَ إلا لِعُصْفُورِ قَتَبٍ أو مَسَدِّ مَحالَةٍ أو عَصَا حَديدَةٍ يعْنِي المدينةَ على ساكنها أفضل الصلاة والسلام ويُرْوَى بفَتْحِ الباءِ وكَسْرِهَا فإنْ كانَ بالفَتْحِ فلَهُ وَجْهَانِ أحَدُهُما : أي ما بَلَغَ من القُرْآنِ والسُّنَنِ أو المَعْنَى : منْ ذَوِي البَلاغ أي : الّذِينَ بَلَّغُونا أي : منْ ذَوِي التَّبْلِيغِ وقد أقامَ الاسْمُ مُقامَ المَصْدَرِ الحَقِيقِيِّ كما تَقُول : أعْطَيْتُ عَطاءً كذا في التَّهذِيبِ والعُبَابِ ويُرْوَى بالكَسْر قالَ الهَرَوِيُّ : أي : منْ المُبالغِيِنَ في التَّبْلِيغِ منْ بالَغَ يُبَالغُ مُبَالَغَةً وبَلاغاً بالكَسْرِ : إذا اجْتَهَدَ في الأمْرِ ولمْ يُقَصِّرْ والمَعْنَى كُلُّ جَماعَةٍ أوْ نَفْسٍ تُبَلِّغُ عنا وتُذِيعُ ما نَقُوله فلْتُبَلِّغْ ولْتَحْكِ قلتُ : وقدْ ذُكِرَ هذا الحديثُ في رفع ويُرْوَى أيْضاً : منَ البَلّاغ مثال الحُدّاثِ بمَعْنَى المُحَدِّثِينَ وقد أسْبَقْنَا الإشَارَةَ إليْهِ وكان على المُصَنِّف أنْ يُوردَهُ هُنَا لتَكْمُلَ له الإحاطَةُ
والبالِغَاءُ : الأكَارِعُ بلُغَةِ أهْلِ المَدِينَةِ المُشَرَّفَةِ قالَ أبو عُبيدٍ : مُعَرِّبُ بايْهَا أي : أنَّ الكَلِمَةَ فارِسِيَّةٌ عُرِّبَتْ فإنّ بايْ بالفَتْحِ وإسْكَانِ الياءِ : الرَّجُلُ وها : علامَةُ الجَمْعِ عِنْدَهُم ومَعْناهُ : الأرْجُلُ ثم أُطْلِقَ على أكارِعِ الشّاةِ ونَحْوِهَا ويُسَمُّونَهَا أيْضاً : باجْهَا وهذا هُوَ المَشْهُورُ عِنْدَهُم وهذا التَّعْرِيبُ غَرِيبٌ فتأمَّلْ
والبَلاغاتُ : مِثْلُ الوِشايات
والبُلْغَةُ : بالضَّمِّ : الكِفَايَةُ وما يُتَبَلَّغُ بهِ منَ العَيْشِ زادَ الأزْهَرِيُّ : ولا فَضْلَ فيه تَقُولُ : في هذا بَلاغٌ وبُلْغَةٌ أي : كِفَايَةٌ
والبِلَغِينَ بكَسْرِ أوَّلهِ وفَتْحِ ثانِيَه وكَسْرِ الغَيْنِ في قَوْلِ عائِشَةَ رضي اللهُ تعالى عنها لعَلِيٍّ رضي الله عنه حينَ ظفِرَ بها لقد بَلَغْتَ مِنّا البِلَغِينَ هكذا رُوِيَ ويُضَمُّ أوَّلُه أي : مع فَتْحِ اللامِ ومَعْنَاهُ الدّاهِيَةُ وهُوَ مَثَلٌ أرادَتْ : بَلَغْتَ مِنّا كُلَّ مَبْلَغٍ وقيلَ : مَعْنَاهُ أنَّ الحَرْبَ قدْ جَهِدَتْها وبَلَغَتْ منْهَا
كُلَّ مَبْلَغٍ وقالَ أبو عُبَيْدٍ : هُوَ مَثْلُ قَوْلِهِمْ : لَقِيتَ مِنّا البِرَحِينَ والأقْوَرِينَ وكُلُّ هذا من الدَّوَاهِي قالَ ابنُ الأثِيرِ : والأصْلُ فيهِ كأنَّهُ قيلَ : خَطْبٌ بِلْغٌ أي : بَلِيغٌ وأمْرٌ بِرَحٌ أي : مُبَرِّحٌ ثُمَّ جُمِعَا على السَّلامَةِ إيذاناً بأنَّ الخُطُوبَ في شِدَّةِ نكايَتِهَا بمَنْزِلَةِ العُقَلاءِ الذينَ لَهُمْ قَصْدٌ وتَعَمُّدٌ وقَدْ نُقِلَ في إعْرَابِهَا طَرِيقانِ أحَدُهُما : أنْ يُجْرَى إعْرَابُه على النُونِ والياءُ يُقَرُّ بحالهِ أوْ تُفْتَحُ النُّونُ أبداً ويُعْرَبُ ما قَبْلَهُ فيُقَالُ : هذه البِلَغُونَ ولَقِيتُ البِلَغِينَ وأعُوذُ باللهِ منَ البِلَغِينَ كما في العُبَابِ
وبَلَّغَ الفارِسُ تَبْلِيغاً : مَدَّ يَدَهُ بعِنانِ فَرَسِه ليَزِيدَ في جَرْيِه وفي الأساسِ : في عَدْوِه
وتَبَلَّغَ بكَذا : اكْتَفَى بهِ ووَصَلَ مُرادَه قالَ :
تَبَلَّغْ بأخْلاقِ الثِّيَابِ جَدِيدَها ... وبالقَضْمِ حتى يُدْرَكَ الخَضْمُ بالقَضْمِ ويُقَالُ : هذا تَبَلُّغٌ أي : بُلْغَةٌ
وتَبَلَّغَ المَنْزِلَ : إذا تَكَلَّفَ إليهِ البُلُوغَ حتى بلغَ ومنْهُ قَوْلُ قَيْسِ بنِ ذَرِيحٍ :
شَقَقْتِ القَلْبَ ثُمَّ ذَرَرْتِ فيهِ ... هَوَاكِ فليمَ فالْتَأَمَ الفُطُورُ
تَبَلَّغَ حَيْثُ لمْ يَبْلُغْ شَرابٌ ... ولا حُزْنٌ ولمْ يَبْلُغْ سُرُورُ أي : تَكَلَّفَ البُلُوغَ حتى بَلَغَ
وتَبَلَّغَتْ بهِ العِلَّةُ أي : اشْتَدَّتْ نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ والزَّمَخْشَرِيُّ والصّاغَانِيُّ
وبالَغَ في أمْرِي مُبَالَغَةً وبِلاغاً : اجْتَهَدَ ولمْ يُقَصِّرْ وهذا قَدْ تَقَدَّمَ بعَيْنِه فهُوَ تَكْرارٌ
وممّا يستدْرَكُ عليهِ : البَلاغُ : الوُصُولُ إلى الشَّيءِ
وبَلَغَ فُلانٌ مَبْلَغَتَه كمَبْلَغِه
وبَلَغَ النَّبْتُ : انْتَهَى
وتَبَالَغَ الدِّباغُ في الجِلْدِ : انْتَهَى فيهِ عن أبي حَنِيفَةَ
وبَلَغَتِ النَّخْلَةُ وغَيْرُهَا من الشَّجَرِ : حانَ إدْرَاكُ ثَمَرِهَا عَنْهُ أيْضاً
وفي التَّنْزيل : بَلَغَنِيَ الكِبَرُ وامْرَأتِي عاقِرٌ وفي مَوْضِعٍ : وقَدْ بَلَغْتُ منَ الكِبَرِ عِتِيّاً قالَ الرّاغِبُ : وذلكَ مِثْلُ : أدْرَكَنِي الجَهْدُ وأدْرَكْتُ الجَهْدَ ولا يَصِحُّ بَلَغَنِي المَكَانُ وأدْرَكَنِي
والمَبَالِغُ : جَمْعُ المَبْلَغِ يُقَالُ : بَلَغَ في العِلْمِ المَبَالِغَ
والمَبْلَغُ كمَقْعَدٍ : النَّقْدُ منَ الدَّراهِمِ والدَّنانِيرِ مُوَلَّدَةٌ
وبَلَغَ اللهُ بهِ فهو مَبْلُوغٌ بهِ
وأبْلَغْتُ إليْهِ : فَعَلْتُ بهِ ما بَلَغَ بهِ الأذَى والمَكْرُوهَ البَلِيغَ
وتَبَالَغَ فيه الهَمُّ والمَرَضُ : تَنَاهَى
وتَبَالَغَ في كَلامِه : تَعَاطَى البَلاغَةَ أي الفَصَاحَةَ ولَيْسَ منْ أهْلِها يُقَالُ : ما هُوَ ببَلِيغٍ ولكن يَتَبَالَغُ
وقولُه تعالى : أمْ لَكُم أيْمَانٌ عليْنَا بالِغَةٌ قالَ ثَعْلَبٌ : مَعْنَاهُ مُوَجَبَةٌ أبداً قدْ حَلَفْنَا لكُمْ أنْ نَفِيَ بِهَا وقالَ مَرَّةً : أي قد انْتَهَتْ إلى غايَتِها وقيلَ : يَمِينٌ بالِغَةٌ أي : مُؤَكَّدَةٌ
والمُبَالَغَةُ : أنْ تَبْلُغَ في الأمْرِ جَهْدَكَ
والبِلَغْنُ بكَسْرٍ ففَتْحٍ : البَلاغَةُ عن السِّيرافِيِّ ومَثَّلَ بهِ سِيبَوَيْهِ
والبِلَغْنُ أيْضاً : النَّمّامُ عن كُراع
وقيلَ : هُوَ الّذِي يُبلِّغُ للنّاسِ بَعْضِهِمْ حديثَ بَعْضٍ
وبَلَغَ بهِ البِلَغينَ بكَسْرِ الباءِ وفَتْحِ اللامِ وتَخْفيفها عن ابنِ الأعْرابِيِّ : إذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأذاهُ
والبُلاّغُ كرُمّانِ : الحُدّاثُ
وفي نَوَادِرِ الأعْرابِ لابنِ الأعْرابِيِّ : بَلَّغَ الشَّيْبُ في رَأْسِه تَبْلِيغاً : ظَهَرَ أوَّلَ ما يَظْهَرُ وكذلكَ بَلَّعَ بالعَينِ المُهْمَلَةِ وزَعَمَ البَصْرِيُّونَ أنّ الغَيْنَ المُعْجَمَةَ تَصْحِيفٌ من ابنِ الأعْرَابِيِّ ونَقَلَ أبو بَكْرٍ عن ثَعْلَبٍ : بَلَّغَ بالغَيْنِ مُعْجَمَةً سَماعاً وهُوَ حاضِرٌ في مجْلِسِه
والتَّبْلِغَةُ : سَيْرٌ يُدْرَجُ على السِّيَةِ حَيْثُ انْتَهَى طَرَفُ الوَتَرِ ثلاثَ مِرارٍ أوْ أرْبعاً لكي يَثْبُتَ الوَتَرُ حَكَاهُ أبو حَنِيفَةَ وجَعَله اسْماً كالتَّوْدِيَةِ والتَّنْهِيَةِ
والبُلْغَةُ بالضَّمِّ : مَداسُ الرجلِ مِصْرِيَّةٌ مُوَلَّدَةٌ
وحَمْقَاءُ بِلْغَةٌ بالكَسْرِ : تأْنِيثُ قَوْلِهِمْ : أحْمَقُ بِلْغٌ
وأبو البَلاغِ جِبْرِيلُ كسَحابٍ : مُحَدِّثُ ذكَرَهُ ابنُ نُقْطَةَ
وسَمَّوْا بالِغاً

##### Türkçe

بلغ
**بَلَغَ - يَبْلُغُ - بَلاغ - بالِغ - بَالِغة - بَلِيْغ - مَبْلَغ - أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ - بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ**
**بَلَغ َ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir mekânı veya bir eceli veya bir işi: ona ulaşır ve onda yerleşir: bir çıkış noktası olan bir yerden bir gaye veya hedef yönüne doğru hareket eder, sonra gayeye veya hedefe ulaşır ve onda yerleşir ve hareketi onda sona erer; bu, zamansal, yahut mekânsal, yahut nefsî bir ulaşmadır.
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir mekânı
﴿Ve başlarınızı tıraş etmeyin; ta ki kurban, yerine ulaşıncaya kadar﴾
﴿Kâbe’ye ulaşan bir kurban﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir eceli
﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir işi
﴿Sağ ellerinizin sahip oldukları ve sizden henüz ergenliğe ulaşmamış olanlar sizden izin istesin﴾
﴿Onunla birlikte sa‘y’e ulaştığında﴾
﴿Ta ki nikâha ulaştıklarında﴾
﴿Sonra en güçlü çağınıza ulaşasınız diye﴾
﴿Ve bana ihtiyarlık ulaştı﴾
﴿Ve dağlara boyca asla ulaşamayacaksın﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir işi + bir şey üzerine
﴿Ve onun üzerinde, göğüslerinizde olan bir ihtiyaca ulaşasınız diye﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir işten veya bir şeyden + bir işe
﴿Şüphesiz, kendi tarafımdan bir özre ulaştım﴾
**بَلاغ**: “**فـَعال**” vezninde: “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan mübalağa masdar-isim fiil: bir hedefe ulaşma ve onda yerleşme işlemi; yine ondan âlet ismidir: bir hedefe ulaşma ve onda yerleşme vasıtası; ayrıca mef‘ûl manasındadır: “**يَبْلُغَ**”ması gereken şey.
﴿Artık sana düşen ancak tebliğdir; hesap da bize aittir﴾
Kur’ân **بلاغ**dır; çünkü:
(1) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın emri: hedefi insan olan, kendilerine ulaştırılması gereken bilgiler; onunla amel etsinler diye.
(2) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın uyarısı: hedefi insan olan, kendilerine ulaştırılması gereken bilgiler; ona karşı gerekli olanı yapsınlar diye.
**بالِغ**: “**بَلَغ َ - يَبْلُغ ُ**”dan sıfat-ı müşebbehe ism-i fâil: **يَبْلُغ ُ** eden.
**بَالِغَة**: **بالِغ**’in müennesi.
**بَلِيْغ**: “**فـَعيل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ ُ**”dan mübalağa ism-i fâil: istenen mekâna veya işe şiddetle, açıklıkla ve tekrar ile ulaşıp onda yerleşen.
**مَبْلَغ**: “**مـَفـْعـَل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan; ondan mekân ismidir: gaye veya hedefe ulaşmanın gerçekleştiği nihai yer: bir hedefe yönelenin ulaşabileceği şeyin sonu.
**أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ** + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi veya bir işi + bir mekânı veya bir hedefi: “**أفعل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan: onu “**يَبْلُغُ**” kılar: onu gayeye veya hedefe ulaştırır.
﴿Sonra onu güvenli yerine ulaştır﴾: **أبلغ** + elçi + sığınan kâfir + onun güvenli yeri
﴿Rablerinin risaletlerini tebliğ ettiklerini bilsin diye﴾: **ابلغ** + resuller + insanlar + Rablerinin risaletleri
**بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ** + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi veya bir işi + bir mekânı veya bir hedefi: “**فـَعـَّلَ**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan: onu, tekrar ve şiddet veçhiyle hedefini “**يَبْلُغُ**” kılar: tebliğ fiilini en tam şekilde yapar.
﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni tebliğ et; eğer yapmazsan, onun risaletini tebliğ etmiş olmazsın﴾
Ve lafız, “uzak bir konumdan, asıl ikamet yerinin dışındaki bir mekâna veya bir varlığa gelerek; mekân veya varlıkla etkileşim kurma; gelme, ulaşma ve yaklaşma hareketi” lafızları grubuna mensuptur; onlar:
**أَتـَى - يَأْتِي**، **جَاءَ - يَجِيْءُ**، **بَلَغَ - يَبْلُغُ**، **وَصَلَ - يَصِلُ** (bir mef‘ûle müteaddî), **وَرَدَ - يَرِدُ**، **وَفَدَ - يَفِدُ**
**بلغ الأجل**: önceden belirlenmiş zaman süresi
**بلغن أجلهن**	﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında; onları maruf ile tutun yahut onları maruf ile salıverin; onlara zarar vererek tutmayın ki haddi aşasınız; kim bunu yaparsa, nefsine zulmetmiş olur; Allah’ın ayetlerini alay edinmeyin; Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size kitaptan ve hikmetten indirdiğini anın; onunla size öğüt verir; Allah’tan sakının ve bilin ki Allah her şeyi bilendir (231)﴾ Bakara ﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında; aralarında maruf ile razılaştıkları takdirde, kocalarıyla nikâhlanmalarını engellemeyin; bu, sizden Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimseye öğütlenir; bu sizin için daha temiz ve daha arıdır; Allah bilir, siz bilmezsiniz (232)﴾ Bakara
	﴿Sizden vefat ettirilenler ve eşler bırakanlar; eşleri kendi nefisleriyle dört ay on gün beklerler; ecellerine ulaştıklarında, maruf ile nefisleri hakkında yaptıklarında size bir günah yoktur; Allah yaptıklarınızdan haberdardır (234)﴾ Bakara ﴿Ecellerine ulaştıklarında; onları maruf ile tutun yahut onları maruf ile ayırın; içinizden adalet sahibi iki kişiyi şahit tutun ve şahitliği Allah için ikame edin; bu, Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimseye öğütlenir; kim Allah’tan sakınırsa, ona bir çıkış yolu kılar (2)﴾ Talâk
	﴿Kadınlara talip olmaktan üstü kapalı söylediğinizde yahut nefislerinizde gizlediğinizde size bir günah yoktur; Allah, onları anacağınızı bildi; fakat maruf bir söz söylemeniz dışında, onlarla gizlice sözleşmeyin; ve kitap eceline ulaşıncaya kadar nikâh düğümünü bağlamaya azmetmeyin; ve bilin ki Allah nefislerinizde olanı bilir; ondan sakının; ve bilin ki Allah çok bağışlayandır, halîmdir (235)﴾ Bakara
	﴿Ve onları hepsini bir araya haşrettiği gün: ey cin topluluğu! insanlardan çok aldınız; insanlardan olan dostları dedi ki: Rabbimiz! bazımız bazımızdan faydalandı ve bize takdir ettiğin ecelimize ulaştık; dedi ki: ateş sizin durağınızdır, onda ebedî kalıcılar olarak; ancak Allah’ın dilediği müstesna; şüphesiz Rabbin hikmet sahibidir, bilendir (128)﴾ En‘âm ﴿Onlardan azabı bir ecele kadar kaldırdığımızda, işte onlar bozuyorlar; (o ecel) ki ona ulaşacaklardır (135)﴾ A‘râf
Ömür ve merhaleleri
**يبلغوا الحلم** ﴿Ey iman edenler! sağ ellerinizin sahip oldukları ve sizden henüz ergenliğe ulaşmamış olanlar, üç defa sizden izin istesin: sabah namazından önce, öğleyin elbiselerinizi çıkardığınız vakit, yatsı namazından sonra; bunlar sizin için üç avrettir; bunlardan sonra ne size ne onlara bir günah yoktur; birbirinizin etrafında dolaşırsınız; Allah size ayetleri böyle açıklar; Allah bilendir, hikmet sahibidir (58)﴾ Nûr ﴿Ve sizden çocuklar ergenliğe ulaştıklarında, kendilerinden öncekilerin izin istediği gibi izin istesinler; Allah size ayetlerini böyle açıklar; Allah bilendir, hikmet sahibidir (59)﴾ Nûr
**بلغ السعي**	﴿Onunla birlikte sa‘y’e ulaştığında, dedi ki: ey oğulcuğum! ben rüyada seni boğazladığımı görüyorum; bak, ne görüyorsun? dedi ki: ey babacığım! emrolunduğun şeyi yap; inşallah beni sabredenlerden bulacaksın (102)﴾ Sâffât
**بلغوا النكاح**	﴿Yetimleri deneyin; ta ki nikâha ulaştıklarında; onlardan bir rüşd sezerseniz, mallarını kendilerine verin; büyüyecekler diye israf ederek ve acele ederek onu yemeyin; kim zengin ise, iffetli davransın; kim fakir ise, maruf ile yesin; mallarını kendilerine verdiğinizde, üzerlerine şahit tutun; hesap görücü olarak Allah yeter (6)﴾ Nisâ ﴿Kadınlara talip olmaktan üstü kapalı söylediğinizde yahut nefislerinizde gizlediğinizde size bir günah yoktur; Allah, onları anacağınızı bildi; fakat maruf bir söz söylemeniz dışında, onlarla gizlice sözleşmeyin; ve kitap eceline ulaşıncaya kadar nikâh düğümünü bağlamaya azmetmeyin; ve bilin ki Allah nefislerinizde olanı bilir; ondan sakının; ve bilin ki Allah çok bağışlayandır, halîmdir (235)﴾ Bakara

Sonra, **لتبلغوا أشدكم**: ﴿Ey insanlar! Eğer diriltilmeden yana bir şüphe içinde iseniz, şüphesiz biz sizi topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir alakadan, sonra şekillendirilmiş ve şekillendirilmemiş bir mudgadan yarattık; size açıklayalım diye. Rahimlerde dilediğimizi belirlenmiş bir süreye kadar yerleştiririz; sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız; sonra **لتبلغوا أشدكم**. Sizden kimi vefat ettirilir, sizden kimi de ömrün en aşağısına geri çevrilir ki, bir bilgiden sonra hiçbir şey bilmesin. Yeri kupkuru görürsün; üzerine su indirdiğimizde titreşir, kabarır ve her sevinçli çiftten bitirir. (5)﴾ **الحج** ﴿O, sizi topraktan yaratan, sonra nutfeden, sonra alakadan; sonra sizi bir çocuk olarak çıkarandır; sonra **لتبلغوا أشدكم**; sonra da ihtiyarlar olasınız diye. Sizden kimi daha önce vefat ettirilir; ve belirlenmiş bir ecele **ولتبلغوا أجلا مسمى**; umulur ki akledersiniz. (67)﴾ **غافر**

**يبلغ أشده**: ﴿Yetimin malına, en güzel olan dışında yaklaşmayın; ta ki **يبلغ أشده**. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın; biz hiçbir nefse ancak gücünün yettiğini yükleriz. Konuştuğunuzda adaletli olun, yakın akraba da olsa. Allah’ın ahdini yerine getirin. İşte bu, size onunla vasiyet ettiğidir; umulur ki hatırlarsınız. (152)﴾ **الأنعام** ﴿Yetimin malına, en güzel olan dışında yaklaşmayın; ta ki **يبلغ أشده**. Ahdi yerine getirin; şüphesiz ahid sorumluluk konusudur. (34)﴾ **الإسراء**

**بلغ أشده واستوى**: ﴿Ne zaman ki **بلغ أشده**; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle, iyilik yapanları ödüllendiririz. (22)﴾ **يوسف** ﴿Ne zaman ki **بلغ أشده واستوى**; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle, iyilik yapanları ödüllendiririz. (14)﴾ **القصص**

**بلغ أشده وبلغ أربعين سنة**: ﴿İnsana, anne-babasına iyilik etmeyi vasiyet ettik. Annesi onu zorlukla taşıdı ve onu zorlukla doğurdu; onu taşıması ve sütten kesmesi otuz aydır. Nihayet **بلغ أشده وبلغ أربعين سنة** olunca dedi ki: Rabbim! Bana, bana ve anne-babama verdiğin nimetine şükretmemi ve razı olacağın salih bir amel işlememi ilham et; benim için zürriyetimde de ıslah et. Şüphesiz ben sana tevbe ettim ve şüphesiz ben Müslümanlardanım. (15)﴾ **الأحقلف** ﴿Duvar ise şehirde iki yetim oğlanındı; altında onlara ait bir hazine vardı; babaları salih idi. Rabbin istedi ki **أن يبلغا أشدهما** ve hazinelerini çıkarsınlar; Rabbinden bir rahmet olarak. Ben onu kendi emrimden yapmadım. İşte bu, sabredemediğin şeyin te’vilidir. (82)﴾ **الكهف**

**يبلغه الكبر**: ﴿Dedi ki: Rabbim! Bana bir oğlan nasıl olur; hâlbuki **بلغني الكبر** ve karım kısırdır. Dedi ki: İşte böyle; Allah dilediğini yapar. (40)﴾ **آل عمران**

**يبلغ من الكبر عتيا**: ﴿Dedi ki: Rabbim! Bana bir oğlan nasıl olur; karım kısır idi ve ben **بلغت من الكبر عتيا**. (8)﴾ **مريم**

**يبلغ الكبر**: ﴿Rabbin hükmetti ki, O’ndan başkasına ibadet etmeyesiniz; anne-babaya da iyilik. Eğer onların biri yahut ikisi senin yanında **يبلغن عندك الكبر** olursa, onlara “öf” deme ve onları azarlama; onlara güzel bir söz söyle. (23)﴾ **الإسراء**

Mekânî olarak
Önceden belirlenmiş bir uzaklığa veya mesafeye ulaşır: ﴿Yeryüzünde böbürlenerek yürüme; şüphesiz sen yeri yaramazsın ve dağlara boyca **لن تبلغ الجبال طولا**. (37)﴾ **الإسراء**
﴿Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın. Eğer alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza gelen (gönderin). Kurban **يبلغ الهدي محله** oluncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. Sizden kim hasta olur yahut başından bir eziyeti olursa, oruçtan veya sadakadan veya kurbandan bir fidye vardır. Güvene kavuştuğunuzda, umre ile hacca temettu eden kimseye, kurbandan kolayına gelen (gerekir). Bulamayana, hacda üç gün ve döndüğünüzde yedi gün oruç vardır; işte bunlar tam ondur. Bu, ailesi Mescid-i Haram’ın hazırları olmayan kimse içindir.﴾ **البقرة** ﴿Onlar, inkâr edenlerdir; sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydular; ve kurbanı da, **أن يبلغ محله** diye tutulmuş olarak (alıkoydular). Eğer bilmediğiniz mümin erkekler ve mümin kadınlar olmasaydı; onları çiğneyesiniz de, bilmeden size onlardan bir ayıp isabet etseydi (böyle olmazdı). Allah dilediğini rahmetine sokmak için (böyle yaptı). Eğer ayrılmış olsalardı, onlardan inkâr edenleri elem verici bir azapla azaplandırırdık. (25)﴾ **الفتح**

﴿Ey iman edenler! Siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğüne denk bir ceza vardır; bunu içinizden iki adalet sahibi hükmeder; Kâbe’ye varacak bir kurban olarak **هديا بالغ الكعبة**; yahut yoksulları doyurma kefareti; yahut buna denk oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmişi affetti. Kim tekrar ederse, Allah ondan intikam alır. Allah azizdir, intikam sahibidir. (95)﴾  **المائدة**

﴿Müşriklerden biri senden sığınma isterse, ona sığınma ver; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güvenli yerine **ثم أبلغه مأمنه** ulaştır. Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir. (6)﴾ **التوبة** ﴿Hak davet O’nundur. O’ndan başkasına dua edenler, onlara hiçbir şeyle cevap vermezler; ancak iki avucunu suya açan kimse gibi; **ليبلغ فاه** diye; hâlbuki o ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir. (14)﴾ **الرعد** ﴿Yüklerinizi, ancak canların zorluğuyla varabileceğiniz bir beldeye **لم تكونوا بالغيه** taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz çok şefkatli, çok merhametlidir. (7)﴾ **النحل** ﴿Firavun dedi ki: Ey Hâmân! Bana bir kule yap; umulur ki ben sebeplere **أبلغ الأسباب**. (36)﴾ **غافر** ﴿Sizin için onda menfaatler vardır; ve onun üzerinde göğüslerinizdeki bir ihtiyaca **ولتبلغوا عليها حاجة** ulaşırsınız; onun üzerinde ve gemiler üzerinde taşınırsınız. (80)﴾ **غافر**

**بلغ مجمع**: ﴿Musa, delikanlısına dedi ki: İki denizin birleştiği yere **أبلغ مجمع البحرين** varıncaya kadar durmayacağım; yahut uzun zamanlar geçireceğim. (60)﴾ **الكهف** ﴿İkisi, ikisinin arasındaki birleşme yerine **بلغا مجمع بينهما** varınca, balıklarını unuttular; o da denizde bir yol tuttu, bir tünel gibi. (61)﴾ **الكهف**

**بلغ بين**: ﴿İkisi, ikisinin arasındaki birleşme yerine **بلغا مجمع بينهما** varınca, balıklarını unuttular; o da denizde bir yol tuttu, bir tünel gibi. (61)﴾ **الكهف** ﴿Nihayet iki set arasına **بلغ بين السدين** varınca, onların ötesinde, neredeyse hiçbir sözü anlamayan bir kavim buldu. (93)﴾ **الكهف**

﴿Nihayet güneşin battığı yere **بلغ مغرب الشمس** varınca, onu kara balçıklı bir gözede batıyor buldu; yanında da bir kavim buldu. Dedik ki: Ey Zülkarneyn! Ya azap edersin ya da onlarda bir iyilik edinirsin. (86)﴾ **الكهف** ﴿Nihayet güneşin doğduğu yere **بلغ مطلع الشمس** varınca, onu, kendileri için ona karşı bir örtü kılmadığımız bir kavim üzerine doğuyor buldu. (90)﴾ **الكهف**

﴿Öyleyse, boğaza **بلغت الحلقوم** (83)﴾ **الواقعة** ﴿Hayır; köprücük kemiklerine **بلغت التراقي** (26)﴾ **القيامة**

﴿Hani size üstünüzden ve sizden aşağıdan geldiler; hani gözler kaydı ve kalpler gırtlaklara **وبلغت القلوب الحناجر** ulaştı; ve Allah hakkında türlü zanlarda bulunuyordunuz. (10)﴾ **الأحزاب**

**بلاغ - البلاغ**: belirli bir nefsî mevkie ulaşma
**العلم**   **القدرة**: ﴿Bu, onların ilimden **مبلغهم**’idir. Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı daha iyi bilendir; ve hidayete ereni daha iyi bilendir. (30)﴾ **النجم** ﴿Onlardan öncekiler de yalanladı; kendilerine verdiklerimizin onda birine **وما بلغوا معشار** ulaşmadılar; elçilerimi yalanladılar; benim inkârım nasıl oldu! (45)﴾ **سبأ**

**الكبْر**   **العذر**: ﴿Allah’ın ayetleri hakkında, kendilerine gelmiş bir delil olmaksızın tartışanlar: onların göğüslerinde ancak bir kibir vardır; ona **ما هم ببالغيه** ulaşacak değillerdir. Öyleyse Allah’a sığın; şüphesiz O, işiten, görendir. (56)﴾ **غافر** ﴿Dedi ki: Eğer bundan sonra sana bir şey sorarsam, artık bana arkadaşlık etme; gerçekten benim tarafımdan **قد بلغت من لدني عذرا** bir özre ulaştın. (76)﴾ **الكهف**

Kur’an **بلاغ**’dır:
Çünkü:
(1) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın emridir: hedefi olan insanlara ulaştırılması gereken bilgilerdir; onunla amel etsinler diye
(2) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın uyarısıdır: hedefi olan insanlara ulaştırılması gereken bilgilerdir; ona karşı gerekli olanı yapsınlar diye
Kur’an **بلاغ**’dır:
Allah, emrini yerine ulaştırandır: ﴿Ona, ummadığı yerden rızık verir. Kim Allah’a tevekkül ederse, O ona yeter. Şüphesiz Allah **بالغ أمره**’dir. Allah her şey için bir ölçü kılmıştır. (3)﴾ **الطلاق**

﴿Bu, insanlar için bir **بلاغ**’dır; onunla uyarılsınlar diye; ve bilsinler diye ki O ancak tek bir ilahtır; ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye. (52)﴾ **إيراهيم** ﴿Andolsun, zikirden sonra Zebur’da yazdık ki: Yere salih kullarım varis olur. (105) Şüphesiz bunda, ibadet eden bir kavim için elbette bir **لبلاغا** vardır. (106)﴾ **الأنبياء**

﴿Öyleyse, azim sahipleri olan elçilerin sabrettiği gibi sabret; onlar için acele etme. Sanki onlar, kendilerine vaat olunanı gördükleri gün, gündüzden bir saatten başka kalmamışlardır; bir **بلاغ**. Artık fasık kavimden başkası helâk edilir mi? (35)﴾ **الأحقاف** ﴿Ancak Allah’tan bir **بلاغا** ve O’nun risaletleri (vardır). Kim Allah’a ve elçisine isyan ederse, şüphesiz ona Cehennem ateşi vardır; orada ebedî olarak kalıcılar. (23)﴾ **الجن**

**بالغ - بالغة**
**حكمة بالغة** **حجة بالغة**: ﴿**حكمة بالغة**; artık uyarılar fayda vermez. (5)﴾ **القمر** ﴿De ki: Öyleyse Allah’ındır **الحجة البالغة**; dileseydi elbette hepinizi hidayete erdirirdi. (149)﴾ **الأنعام**

**أيمان علينا بالغة**: ﴿Yoksa sizin için, kıyamet gününe kadar üzerimize (bağlayıcı) **أيمان علينا بالغة** mı var; şüphesiz sizin için, hükmettiğiniz şey mi var? (39)﴾ **القلم**

﴿Ey iman edenler! Siz **حرم** iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, cezası: öldürdüğüne denk bir **النعم** (hayvan)dır; buna sizden iki adalet sahibi hükmeder; **هديا بالغ الكعبة** (Kâbe’ye ulaşan bir hediye) olarak; yahut bir kefaret: miskinleri doyurmak; yahut bunun dengi olarak oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmiş olana affetti; kim dönerse Allah ondan intikam alır. Allah azîzdir, intikam sahibidir (95)﴾ **المائدة** ﴿Onlardan **الرجز**i, ulaşacakları bir süreye kadar kaldırdığımızda, bir de bakarsın ki onlar bozuyorlar (135)﴾ **الأعراف** ﴿Hak daveti O’nundur; O’ndan başkasını çağırdıkları ise, onlara hiçbir şeyle cevap vermezler; ancak iki avucunu suya doğru açan kimse gibi: ağzına ulaşsın diye; hâlbuki o, ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir (14)﴾ **الرعد** ﴿Yüklerinizi, canların meşakkati olmaksızın ulaşamayacağınız bir beldeye taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz elbette raûftur, rahîmdir (7)﴾ **النحل** ﴿Allah’ın âyetleri hakkında, kendilerine gelmiş bir sultan olmaksızın mücadele edenler: göğüslerinde ancak bir kibir vardır; onlar ona ulaşacak değillerdir. Öyleyse Allah’a sığın; şüphesiz O, işiten, görendir (56)﴾ **غافر**

**بليغ** - **بليغا**
**قول بليغ**  ﴿İşte onlar, Allah’ın kalplerinde olanı bildiği kimselerdir; onlardan yüz çevir, onlara öğüt ver ve onlara kendi nefisleri hakkında **قولا بليغا** (beliğ bir söz) söyle (63)﴾ **النساء**

**مَبْلَغ** - **مبلغهم**
 ﴿Bu, ilimden onların ulaştığı nihayettir. Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı en iyi bilendir; hidayete ereni de en iyi bilendir (30)﴾ **النجم**

Resuller üzerine, kendilerine kitaptan (Rablerinin risaletlerinden) vahyedileni **بلاغ** ve **إبلاغ** ve **تبليغ** etme görevi vardır.
**يبلغون رسالات الله** ﴿**لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا(28)**﴾ **الجن** ﴿**الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا(39)**﴾ **الأحزاب**

Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır?	﴿Ortak koşanlar dedi ki: Allah dileseydi, O’ndan başka hiçbir şeyi ne biz ne de babalarımız ibadet etmezdik; O’ndan başka hiçbir şeyi de haram kılmazdık. Onlardan öncekiler de böyle yaptı. Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır? (35)﴾ **النحل** ﴿Bizim üzerimize de apaçık tebliğden başka bir şey yoktur (17)﴾ **يس**

Örnekler :
Nûh, Hûd ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve size öğüt veriyorum; Allah’tan sizin bilmediğinizi bilirim (62)﴾ **الأعراف** ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve ben sizin için nasihatçi, emîn’im (68)﴾ **الأعراف**

Sâlih, Şuayb	﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz (79)﴾ **الأعراف** ﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletlerini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; artık kâfir bir kavme nasıl acıyayım? (93)﴾ **الأعراف**

Hûd, Hûd	﴿Eğer yüz çevirirlerse, size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغتكم** (ulaştırdım); Rabbim sizden başka bir kavmi halef kılar; siz O’na hiçbir şeyle zarar veremezsiniz. Şüphesiz Rabbim her şeye hafîzdir (57)﴾ **هود** ﴿Dedi: İlim ancak Allah katındadır; size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغكم** (ulaştırıyorum); fakat ben sizi cahillik eden bir kavim görüyorum (23)﴾ **الأحقاف**

Nebî Muhammed (ص) üzerine Kur’ân’ı **تبليغ** etme görevi
﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni **بلغ** (ulaştır). Eğer yapmazsan, O’nun risaletini **فما بلغت رسالته** (ulaştırmış olmazsın). Allah seni insanlardan korur. Şüphesiz Allah kâfir kavmi hidayete erdirmez (67)﴾ **المائدة** ﴿De ki: Şahitlikçe hangi şey daha büyüktür? De ki: Allah, benimle sizin aranızda şahittir. Bu Kur’ân bana vahyedildi ki onunla sizi uyarayım ve **ومن بلغ** (kime ulaşırsa). Siz gerçekten Allah ile beraber başka ilahlar olduğuna şahitlik mi ediyorsunuz? De ki: Ben şahitlik etmem. De ki: O ancak tek bir ilahtır ve ben sizin ortak koştuklarınızdan berîyim (19)﴾ **الأنعام**

 	﴿Resul üzerine ancak **البلاغ** vardır; Allah açığa vurduklarınızı da gizlediklerinizi de bilir (99)﴾ **المائدة** ﴿Eğer seninle tartışırlarsa de ki: Yüzümü Allah’a teslim ettim ve bana uyan da (öyle). Kendilerine kitap verilenlere ve ümmîlere de de ki: Siz de teslim oldunuz mu? Eğer teslim olurlarsa hidayete ermiş olurlar; eğer yüz çevirirlerse, sana düşen ancak **البلاغ**dır. Allah kulları görendir (20)﴾ **آل عمران**

 	﴿Eğer onlara vaad ettiğimizin bir kısmını sana gösterirsek yahut seni vefat ettirirsek, sana düşen ancak **البلاغ**dır; hesap da bize aittir (40)﴾ **الرعد** ﴿Eğer yüz çevirirlerse, seni onların üzerine bir hafîz olarak göndermedik; sana düşen ancak **البلاغ**dır. Biz insana bizden bir rahmet tattırdığımızda onunla sevinir; ellerinin öne sürdüğü sebebiyle onlara bir kötülük isabet ederse, şüphesiz insan çok nankördür (48)﴾ **الشورى**

 	﴿De ki: Allah’a itaat edin, resule itaat edin. Eğer yüz çevirirlerse, onun üzerine yüklenen ona; sizin üzerinize yüklenen size aittir. Ona itaat ederseniz hidayete erersiniz. Resul üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (54)﴾ **النور** ﴿Allah’a itaat edin, resule itaat edin. Eğer yüz çevirirseniz, resulümüz üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (12)﴾ **التغابن**

 	﴿Allah’a itaat edin, resule itaat edin ve sakının. Eğer yüz çevirirseniz bilin ki resulümüz üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (92)﴾ **المائدة**

 	﴿Eğer yüz çevirirlerse, sana düşen ancak **البلاغ المبين**dir (82)﴾ **النحل** ﴿Eğer yalanlarsanız, sizden önceki ümmetler de yalanlamıştı; resul üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (18)﴾ **العنكبوت**

Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır?	﴿Ortak koşanlar dedi ki: Allah dileseydi, O’ndan başka hiçbir şeyi ne biz ne de babalarımız ibadet etmezdik; O’ndan başka hiçbir şeyi de haram kılmazdık. Onlardan öncekiler de böyle yaptı. Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır? (35)﴾ **النحل** ﴿Bizim üzerimize de apaçık tebliğden başka bir şey yoktur (17)﴾ **يس**

**أَبْلَغَ** - **يُبْلِغ** - **يُبْلِغُه**
 ﴿Eğer müşriklerden biri senden sığınma isterse, onu himayene al; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güven yerine **أبلغه مأمنه** (ulaştır). Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir (6)﴾ **التوبة**

 	﴿Bilsin diye: gerçekten Rablerinin risaletlerini **أبلغوا** (ulaştırdılar); O, yanlarındakini kuşatmıştır ve her şeyi sayı olarak saymıştır (28)﴾ **الجن**

Nûh, Hûd	﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve size öğüt veriyorum; Allah’tan sizin bilmediğinizi bilirim (62)﴾ **الأعراف** ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve ben sizin için nasihatçi, emîn’im (68)﴾ **الأعراف**

Sâlih, Şuayb	﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz (79)﴾ **الأعراف** ﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletlerini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; artık kâfir bir kavme nasıl acıyayım? (93)﴾ **الأعراف**

Hûd, Hûd	﴿Eğer yüz çevirirlerse, size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغتكم** (ulaştırdım); Rabbim sizden başka bir kavmi halef kılar; siz O’na hiçbir şeyle zarar veremezsiniz. Şüphesiz Rabbim her şeye hafîzdir (57)﴾ **هود** ﴿Dedi: İlim ancak Allah katındadır; size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغكم** (ulaştırıyorum); fakat ben sizi cahillik eden bir kavim görüyorum (23)﴾ **الأحقاف**

 	﴿Eğer müşriklerden biri senden sığınma isterse, onu himayene al; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güven yerine **أبلغه مأمنه** (ulaştır). Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir (6)﴾ **التوبة** ﴿Bilsin diye: gerçekten Rablerinin risaletlerini **أبلغوا** (ulaştırdılar); O, yanlarındakini kuşatmıştır ve her şeyi sayı olarak saymıştır (28)﴾ **الجن**

**بَلَّغ** - **يُبَلِّغ**
**يبلغون رسالات الله** ﴿Allah’ın risaletlerini **يبلغون** (ulaştıranlar), O’ndan korkarlar ve Allah’tan başka kimseden korkmazlar; hesap görücü olarak Allah yeter (39)﴾ **الأحزاب** ﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni **بلغ** (ulaştır). Eğer yapmazsan, O’nun risaletini **فما بلغت رسالته** (ulaştırmış olmazsın). Allah seni insanlardan korur. Şüphesiz Allah kâfir kavmi hidayete erdirmez (67)﴾ **المائدة**

**مختار الصحاح**
● [**بلغ**] ب ل غ: **بَلَغ** mekâna vardı, ona ulaştı; aynı şekilde ona yaklaştığında da (böyledir). Ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**فإذا بلغن أجلهن**﴾ yani ona yaklaştılar. Ve **بَلَغَ** oğlan erişti; ikisinin de bâbı **دخل**’dir. **الإبلاغُ** ve **التّبليغُ** ulaştırmadır; ondan isim **البَلاَغُ**dur. **البلاغ** ayrıca kifâyettir. Ve **شيء بالِغٌ** yani iyi. Ve **البَلاَغةُ** fesahattir. Ve **بَلُغَ** adam, **بَليغاً** oldu; bâbı **ظرف**’tır. Ve **البَلاَغاتُ** jurnalcilikler gibidir. Ve **البُلِغِينُ** dehşetli musibettir; Aişe (Allah ondan razı olsun) hadîsindedir. Ve **بَالَغَ** işte, onda kusur etmediğinde (böyledir). Ve **البُلْغةُ** geçimden kendisiyle geçinilen şeydir. Ve **تَبَلَّغَ** bununla, yani onunla yetindi.

**الراغب**
**بلغ**

- **البلوغ** ve **البلاغ**: en uç maksada ve nihayete varma; ister mekânca olsun ister zamanca, yahut takdir edilmiş işlerden bir iş olsun; bazen de ona varmamış olsa bile ona yaklaşma hakkında bununla ifade edilir. Şu hâlde, varmadan (örnek): **﴿بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴾** [الأحقاف/15], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴾** [البقرة/232], ve **﴿ما هم ببالغيه﴾** [غافر/56], **﴿فلما بلغ معه السعي﴾** [الصافات/102], **﴿لعلي أبلغ الأسباب﴾** [غافر/36], **﴿أيمان علينا بالغة﴾** [القلم/39], yani: te’kîdde nihayete varmış.

Ve **البلاغ**: tebliğ etme; Aziz ve Celil olanın sözü gibi: **﴿هذا بلاغ للناس﴾** [إبراهيم/52], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴾** [الأحقاف/35], **﴿وما علينا إلا البلاغ المبين﴾** [يس/17], **﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾** [الرعد/40].

Ve **البلاغ**: kifayet; Aziz ve Celil olanın sözü gibi: **﴿إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴾** [الأنبياء/106], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾** [المائدة/67], yani: bunu yahut yüklendiğin şeylerden bir şeyi tebliğ etmezsen, risaletinden hiçbir şeyi tebliğ etmemiş kimse hükmündesin; bu, peygamberlerin hükmü ve mükellefiyetleri daha şiddetli olduğundandır; onların hükmü, salih bir amel ile başka bir kötü ameli karıştırdıklarında kendilerinden geçiştirilen sair insanların hükmü gibi değildir. Amma Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف﴾** [الطلاق/2], yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına vardığında, kocanın onu geri döndürmesi ve tutması sahih olmaz.

Ve denir: **بلغته الخبر** ve **أبلغته** onun benzerini, ve **بلغته** daha çoğunu. Allah Teâlâ dedi: **﴿أبلغكم رسالات ربي﴾** [الأعراف/62], ve dedi: **﴿يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴾** [المائدة/67], ve Aziz ve Celil olan dedi: **﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴾** [هود/57], ve Allah Teâlâ dedi: **﴿بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴾** [آل عمران/40], ve bir yerde: **﴿وقد بلغت من الكبر عتيا﴾** [مريم/8]; bu, “**أدركني الجهد** ve **أدركت الجهد**” gibidir; ve sahih olmaz: **بلغني المكان** ve **أدركني**.

Ve **البلاغة** iki vecih üzere söylenir:
- Birincisi: zatı itibarıyla beliğ olmasıdır; bu da üç vasfı cem etmesiyle olur: dilinin vaz’ında isabet, onunla kastedilen manaya mutabakat, ve kendi nefsinde doğruluk. (Bunda Mahlûf el-Mînâvî şöyle der:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا)
Ve bunlardan bir vasıf ne zaman koparılırsa, belagatte noksan olur.

Ve ikincisi: söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; bu da söyleyenin bir şeyi kastetmesi, sonra onu, kendisine söylenenin kabul etmesi hakikî olan bir vecih üzere getirmesidir. Ve onun sözü: **﴿وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا﴾** [النساء/63], iki manaya da hamledilmesi sahih olur. Ve “(o, ez-Zeccâc’tır, Maʿânî’l-Kur’ân 2/70’de) manası: onlara de ki: nefislerinizde olanı izhar ederseniz öldürülürsünüz” diyenin sözü; ve “onları, kendilerine inecek mekruh şeylerle korkuttu” diyenin sözü; lafzın umumunun iktiza ettiği şeyin bir kısmına işarettir. Ve **البلغة**: geçimden kendisiyle geçinilen şeydir.

لسان’ın özeti
1. **بَلغَ** şey **يَبْلُغُ** **بُلُوغاً** ve **بَلاغاً**: ulaştı ve nihayete erdi,
2. ve **تَبَلَّغَ** şey ile: muradına ulaştı,
3. ve **بَلَغْتُ** mekânı **بُلُوغاً**: ona ulaştım; ve yine ona yaklaştığında da (böyledir);
4. artık **فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ**: yani ona yaklaştılar.
5. **البَلاغُ**: kendisiyle geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şey.
6. ve **البَلاغُ**: kifayet;
7. ve **الإِبلاغُ**: ulaştırma,
8. : **هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به**: yani onu, insanlar onunla uyarılsın diye indirdik.
9. ve **بَلَغَ الغُلامُ**: ihtilam oldu; sanki üzerine yazma ve teklif vakti ulaştı,
10. ve **بَلَغتِ النخلةُ** ve ağaçlardan başkası: meyvesinin olgunlaşma vakti geldi;
11. ve **شيءٌ بالغ**: yani iyi,
12. ve **أَمرٌ بالِغٌ** ve **بَلْغٌ**: nüfuz edici; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır;
13. **بالَغَ** **يُبالِغُ** **مُبالَغةً** ve **بِلاغاً**: işte gayret ettiğinde,
14. ve **المُبالَغةُ**: işte gücünün sonuna varmandır.
15. ve **البَلاغةُ**: fesahat.
16. ve adam **بَلِيغٌ** ve **بِلْغٌ**: sözün güzeli, fasihi; dilinin ibaresiyle kalbinde olanın künhüne ulaşır,
17. **قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ**; manası: savaş bizi yordu ve bizden her varılacak yere vardı,
18. ve **تَبَلَّغ** bununla: yani onunla yetindi
19. **سَمعاً لا بَلْغاً** ve **سِمْعاً لا بِلْغاً**; bu, münker bir şey işittiğinde; yani onunla işitilir de ulaşmaz.
20. ve **بَلَغَ النبْتُ**: nihayete erdi.
21. ve **تَبالَغ الدِّباغُ** deride: onda nihayete erdi;
22. ve **بَلَّغَ الفارِسُ**: atının koşusunu artırmak için elini atının dizginine uzattığında.
23. ve **أَحْمَقُ بَلْغٌ** ve **بِلْغٌ**: yani ahmaklığından, istediği şeye ulaşır.
24. **يمينٌ بالغة**: yani te’kîd edilmiş.
25. ve **البَلاغاتْ**: ispiyonlar gibidir.
26. ve **البِلَغْنُ**: belagat;
27. ve **البِلَغْنُ**: koğucu;
28. ve **البلغن**: insanların bazısının hadisini bazısına ulaştıran.
29. ve **تَبَلَّغَ** onunla hastalığı: şiddetlendi.
30. ve **بَلَغَ** onunla **البِلَغِينَ**: ona sövmede ve eziyette istiksâ ettiğinde.
31. ve **البُلَغِينُ** ve **البِلَغِينُ**: musibet:
32. ve falan, benim işimde **بالَغَ**: onda kısaltma yaptığı hâlde.
33. ve **البُلْغَةُ**: geçimden kendisiyle geçinilen şey,
34. ve **بَلَّغَ** aklık onun başında: ilk görüneni göründü,
35. ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde ayak bilekleri,
36. ve **التَّبْلِغةُ**: yayda, kirişin ucu bittiği yerde, kiriş sabit olsun diye üç yahut dört defa dürülerek yapılan yürütme (sarma).

● - بلغ: **بَلغَ** şey **يَبْلُغُ** **بُلُوغاً** ve **بَلاغاً**: ulaştı ve sona erdi; ve onu **أَبْلَغَه** (o da) **إِبْلاغاً** (o da) **إِبْلاغاً** ve onu **بَلَّغَه** **تَبْلِيغاً**; ve Ebû Kays b. el-Eslet es-Sülemî’nin sözü:
قالَتْ، ولَمْ تَقْصِدْ لِقِيلِ الخَنى:
مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي
Ancak bu, ondan (yani o mânâdan)dır; yani onda gerçekten sona erdin ve (sözü) güzelce yaptın. Ve **تَبَلَّغَ** bir şey ile: muradına ulaştı; ve falanın **مَبْلَغَ**’ına ve onun **مَبْلَغَتَه**’sine ulaştı. Ve **الاسْتِسْقاء** hadîsinde: “Ve bize indirdiğini bir kuvvet ve bir **بلاغاً** kıl, bir zamana kadar”; **البَلاغُ**: kendisiyle geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şey. Ve **البَلاغُ**: sana ulaşan şey. Ve **البَلاغُ**: kifayet; ondan râcizin sözü:
تَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغِ،
وباكِرِ المِعْدةَ بالدِّباغِ
Ve dersin: onun için bunda bir **بَلاغٌ** ve bir **بُلْغةٌ** ve bir **تَبَلُّغٌ** vardır; yani kifayet. Ve “**بَلَّغْتُ الرِّساةَ**”. Ve **البَلاغُ**: **الإِبْلاغُ**. Ve tenzîlde: “Allah’tan bir **بَلاغاً** ve O’nun رسالاتِه’si dışında”; yani Allah’tan, kendisiyle gönderildiğim şeyi tebliğ etmem dışında bir sığınak bulmam. Ve **الإِبلاغُ**: ulaştırmadır; aynı şekilde **التبْلِيغُ** de; bunun ismi **البَلاغُ**’dır. Ve “**بَلَّغْتُ الرِّسالَ**”.

**التهذيب**: “Kavme bir **بلاغاً** **بَلَّغْتُ**” denir; **التبْلِيغِ**’in yerini tutan bir isimdir. Ve hadîste: “Her **رافِعةٍ** bizden **(* قوله« رفعت عنا» كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.)** **البلاغ**’dan kaldırdıysa, bizden tebliğ etsin”; bâ’nın fethi ve kesriyle rivayet olunur. Ve denildi ki: **المُبَلِّغِين**’den murad etti. Ve onu **أَبْلغْتُه** ve onu **بَلَّغْتُه** bir mânâdadır. Eğer rivayet **البلاغ**’dan bâ’nın fethiyle ise, onun iki vechi vardır: birincisi, **البَلاغَ** Kur’ân ve sünenden ulaşan şeydir; diğer vech, **ذوي البَلاغِ**’dandır; yani bize tebliğ edenler, yani **ذوي التبليغ**; böylece ismi hakikî masdarın yerine ikame etti; tıpkı “ona bir **عَطاء** verdim” demen gibi. Kesre gelince, Herevî dedi ki: onu, tebliğde mübalağa edenlerden görüyorum: **بالَغَ** **يُبالِغُ** **مُبالَغةً** ve **بِلاغاً**; işte çabaladığı zaman. Hadîsteki mânâ: bizden tebliğ eden ve söylediğini yayan her cemaat yahut nefis, tebliğ etsin ve anlatsın. Aziz ve celîl olanın sözüne gelince: “Bu, insanlar için bir **بَلاغٌ**’dır ve onunla uyarılsınlar”; yani onu, insanlar onunla uyarılsın diye indirdik. Ve süvari **بَلَّغَ** ettiğinde: koşusunu artırmak için atının dizginine eliyle uzattı. Ve oğlan **بَلَغَ**: ihtilâm oldu; sanki üzerine yazma ve teklif vakti ulaştı; aynı şekilde kız da **بَلَغَتِ**.

**التهذيب**: çocuk ve kız **بلغ** eder; yani idrâk ederler; ikisi de **بالِغانِ**’dır. Şâfiî nikâh kitabında dedi: “**جارية بالِغٌ**”, هاء’sız; Ezherî, Abdülmelik’ten Rebî‘ üzerinden ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi: Şâfiî fasîhtir, dilde hüccettir. Dedi: Arapların fusahâsını “**جارية بالغ**” derken işittim; aynı şekilde onların “**امرأَة عاشِقٌ**” ve “**لِحيةٌ ناصِلٌ**” sözleri. Dedi: Eğer bir söyleyen “**جارية بالغة**” derse hata olmaz; çünkü o asıldır. Ve mekâna **بَلَغْتُ** **بُلُوغاً**: ona ulaştım; aynı şekilde ona yaklaştığında da; ondan Yüce Allah’ın sözü: “**فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ**”; yani ona yaklaştılar. Ve bitki **بَلَغَ**: sona erdi. Ve tabaklama deride **تَبالَغ** etti: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den. Ve hurma ağacı ve ağaçlardan başkası **بَلَغتِ**: meyvesinin olgunlaşması vakti geldi; ondan da. Ve “**شيءٌ بالغ**”: yani iyi; ve iyilikte bir **مَبْلغاً**’a ulaştı. Ve denir: “Allah’ın emri **بَلْغ**” (fetha ile); yani **بالِغٌ**; Yüce Allah’ın sözü: “Şüphesiz Allah emrini **بالغ** olandır.” Ve **أَمرٌ بالِغٌ** ve **بَلْغٌ**: nüfuz edici; kendisiyle istenen yere ulaşır; Hâris b. Hillize dedi ki:
فهَداهُمْ بالأَسْودَيْنِ وأَمْرُ الْـ
ـلَهِ بَلْغٌ بَشْقَى به الأَشْقِياءُ
Ve **جَيْشٌ بَلْغٌ** da böyledir. Ve denir: “Allah’ım, bir **سَمْعٌ** var, **بَلْغٌ** yok; ve bir **سِمْعٌ** var, **بِلْغٍ** yok.” Bütün bunlar nasb da edilebilir; şöyle denir: “**سَمعاً** لا **بَلْغاً** ve **سِمْعاً** لا **بِلْغاً**”; bu, münker bir şey işittiğinde; yani onunla işitilir ama ulaşmaz. Araplar, haberi birine ulaşıp da onu tahkik etmediklerinde derler ki: “**سَمْعٌ لا بَلْغٌ**”; yani onu işitiriz ama bize ulaşmaz. Ve “**أَحْمَقُ بَلْغٌ** ve **بِلْغٌ**”: yani ahmaklığından dolayı **(* قوله« من حماقته» عبارة القاموس: مع حماقته.)** istediğine ulaşır; ve denildi ki: ahmaklıkta mübalağa etti; ve peşinden getirip şöyle dediler: “**بِلْغٌ مِلْغٌ**”.

Yüce Allah’ın sözü: “Yoksa bizim üzerimize **أَيمان**’ınız **بالغةٌ** mi?”; Sa‘leb dedi: mânâsı, ebediyen gerekli kılınmış; size, onunla (bunu) nefyedeceğimize yemin ettik. Bir defa da dedi: yani gayesine ulaştı. Ve denildi ki: **يمينٌ بالغة**: yani pekiştirilmiş. Ve **المُبالَغةُ**: işte gücünün yettiği kadar ulaşmandır. Ve denir: “Falan **بُلِغَ**”; yani zorlandı; râciz dedi ki:
إِنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقابُها
للسيفِ، لَمَّا بُلِغَتْ أَحْسابُها
yani onun meşakkati **(* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق بلغت،)**; ve onun **أَحْسابُها**’sı: onun yiğitliği, kuvveti ve menkıbeleridir. Ve **أَمرٌ بالغ**: iyi. Ve **البَلاغةُ**: fesahat. Ve **البَلْغُ** ve **البِلْغُ**: erkeklerden **البَلِيغُ**. Ve **رجل بَلِيغٌ** ve **بِلْغٌ**: sözün güzeli, fasîhi; dilinin ibaresiyle kalbindekinin künhüne ulaşır; çoğulu **بُلَغاءُ**’dır. Ve **بَلُغَ** (damme ile) **بَلاغةً**: yani beliğ oldu. Ve **قولٌ بَلِيغٌ**: **بالِغٌ**’dır; ve **بَلُغَ**. Ve **البَلاغاتْ**: jurnalcilikler gibidir. Ve **البِلَغْنُ**: **البَلاغةُ**; Sîrâfî’den; Sîbeveyh onunla örnek verdi. Ve **البِلَغْنُ** ayrıca: **النّمَّام**; Kurâ‘dan. Ve **البلغن**: insanların bazısının sözünü bazısına tebliğ eden kimsedir. Ve hastalığı onunla **تَبَلَّغَ** etti: şiddetlendi.

Ve İbnü’l-A‘râbî’den: bâ’nın kesri, lâmın fethi ve hafifletilmesiyle **بَلَغَ به البِلَغِينَ**: sövmesinde ve eziyetinde sonuna kadar gittiği zaman. Ve **البُلَغِينُ** ve **البِلَغِينُ**: musibet. Ve hadîste: Âişe’nin, Cemel günü alındığında, müminlerin emîri Ali’ye (aleyhi’s-selâm) dediği: “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın”; mânâsı: savaş bizi yordu ve bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştı; bâ’nın kesri ve dammesiyle, lâmın fethiyle rivayet olunur; bu bir meseldir; mânâsı: bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştın. Ebû Ubeyd, onun “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın” sözünde dedi ki: bu, onların “Bizden **البُرَحِينَ** ve **الأَقْوَرِينَ** ile karşılaştın” sözü gibidir; bütün bunlar **الدَّواهِي**’dendir. İbnü’l-Esîr dedi ki: bunun aslı, sanki şöyle denmiş gibidir: “**خَطْبٌ بُلَغٌ** ve **بِلَغٌ**”; yani **بَلِيغٌ**; ve “**أَمْرٌ بُرَحٌ** ve **بِرَحٌ**”; yani **مُبَرِّح**; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edildi; belâların, şiddetli zarar verişlerinde, kastı ve taammüdü olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret etmek için.

Ve “Falan, benim işimde **بالَغَ** etti” (yani) onda kusur ederse.
Ve **البُلْغَةُ**: geçimden kendisiyle geçinilen şey; Ezherî ekledi: onda fazlalık yoktur. Ve “**تَبَلَّغ** bununla”: yani onunla yetindi. Ve “**بَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه**”: ilk göründüğü gibi göründü; **العين المهملة**’de de zikredilmiştir. Dedi ki: Basralılar, İbnü’l-A‘râbî’nin **نوادِرِه**’nde tashîf yaptığını; **بَلّعَ** yerine “**بَلَّغَ الشيبُ**” dediğini iddia ettiler. Ona bunun tashîf olduğu söylenince dedi ki: “**بَلَّعَ** ve **بَلَّغَ**.” Ebû Bekir es-Sûlî dedi ki: Bir gün Ebû’l-Abbâs Sa‘leb’e, ben hazır iken, bu okundu; dedi ki: Benim yazdığım “**بَلَّغ**”dır; böyle dedi: **بالغين معجمة** ile.

Ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde ayak bilekleridir; Farsçada **بايْها**’dır.
Ve **التَّبْلِغةُ**: yayın ucunun bittiği yerde, kirişi sabit kalsın diye, yay kirişinin üç yahut dört defa üzerine sarılan bir yürüyüştür; Ebû Hanîfe bunu nakletti; **التبلغة**’yı, **التَّوْدِيةِ** ve **التَّنْهِيةِ** gibi, masdar olmayan bir isim kıldı; onu iyice anla.

مقاييس اللغة:
**بلغ**; **الباء** ve **اللام** ve **الغين**: tek bir asıldır; o da şeye ulaşmaktır: **بَلَغْتُ المكانَ** dersin; ona ulaştığın zaman. Ve **المُشَارَفَةُ** (yaklaşma) da, yakınlık hakkıyla **بُلوغاً** diye adlandırılabilir; Allah تعالى şöyle dedi: ﴿**فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ**﴾ (الطلاق2). Ve bu babdandır onların “o, **أحْمَقُ بِلْغٌ** ve **بَلْغ**’dur” sözleri; yani o, ahmaklığıyla beraber istediğini elde eder. Ve **البُلْغَة**: yaşayıştan kendisiyle geçinilen şeydir; sanki murad edilen şudur: razı olup kanaat ederse, çokluğun mertebesine ulaşır; yine bunun gibi, fasih dil sahibinin kendisiyle övüldüğü **البَلاَغة**; çünkü onunla istediğine ulaşır; “benim bunda **بلاغٌ** var” yani yeterlik. Ve onların “**بلَّغَ الفارسُ**” sözünden murad: koşusunda artırmak için, atının dizginine elini uzatmasıdır; ve onların “**تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ**” sözleri: şiddetlendiği zaman; çünkü onunla nihayetine varması ve onunla gayeye ulaşmasıdır.

القاموس المحيط:
**بَلَغَ المكانَ** **بُلوغاً**: ona ulaştı; yahut ona yaklaştı; ve **الغُلامُ**: erginliğe erişti. Ve **ثَناءٌ أبْلَغُ**: içinde mübalağa edilmiş.

Ve **شيءٌ بالِغٌ**: iyi; ve **بَلَغَ مَبْلَغاً**. Ve **جارِيَةٌ بالِغٌ** ve **بالِغَةٌ**: ergin. Ve **بُلِغَ الرجُلُ** ( **عُنِيَ** gibi): zorlandı.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: **الرِشاءُ**’ın **الكَرَبِ**’e ulaştırıldığı ip; çoğulu: **تَبالِغُ**. Ve **أحْمَقُ بَلْغٌ**; ve kesrelenir; ve **بَلْغَةٌ**; yani: ahmaklığıyla beraber istediğine ulaşır; yahut ahmaklıkta bir nihayet. Ve “**اللَّهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ**” ve “**سَمْعاً لا بَلْغاً**”; ikisi de kesrelenir; yani: onunla işitiriz ve tamam olmaz; yahut bunu, hoşuna gitmeyen bir haber işiten kimse söyler. Ve “Allah’ın emri **بَلْغٌ**” yani: ulaşan, nüfuz eden; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır; ve **جَيْشٌ بَلْغٌ**: yine böyle. Ve **رجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ**, ikisinin kesresiyle: habis. Ve **البَلْغُ**, ve kesrelenir, ve **عِنَبٍ** ve **سَكارَى** ve **حُبارَى** gibi: **البَليغُ الفَصيحُ**; ifadesiyle içindekinin künhüne ulaşır; **بَلُغَ** ( **كَرُمَ** gibi). Ve **البَلاغُ** ( **سَحابٍ** gibi): yeterlik; ve o, **الإِبْلاغِ** ve **التبليغِ**’den isimdir; ikisi de: ulaştırmadır. Ve hadiste: “**كلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ علينا مِن البَلاغِ**”; yani: Kur’an ve sünnetlerden ulaşan şey; yahut mana, **ذَوِي البَلاغِ**’dan; yani: **التَّبْليغِ**’den; ismi masdarın yerine ikame etti; ve kesre ile rivayet edilir; yani: **المُبالِغِينَ**’den, **التَّبْليغِ**’de; **بالَغَ مُبالَغَةً وبِلاغاً**: çabaladığı ve kusur etmediği zaman. Ve **البَالِغاءُ**: ayak bilekleri; “**بايْهَا**”nın muarrebidir. Ve **البَلاغاتُ**: ispiyonlar. Ve **البُلْغَةُ**, damme ile: yaşayıştan kendisiyle geçinilen şey. Ve **البِلَغِينُ**, Aişe’nin, رضي اللّهُ تعالى عنها, Ali’ye, رضي الله تعالى عنه, sözünde: “**بَلَغْتَ مِنَّا البِلَغِينَ**”; evveli dammelenir: musibet; murad etti: bizden her ulaşılacak mertebeye ulaştın; ve i‘rabı **النون** üzerine yürütülebilir, **الياء** olduğu hâl üzere bırakılır; yahut **النون** fetha edilir ve ondan önceki i‘rablanır. Ve **بَلَّغَ الفارِسُ تَبْليغاً**: koşusunda artırmak için atının dizginiyle elini uzattı. Ve **تَبَلَّغَ بكذا**: onunla yetindi; ve **المَنزِلَ**: ona ulaşmayı külfetle üstlendi, ta ki ulaştı; ve **به العلَّةُ**: şiddetlendi. Ve **بالَغَ في أمري**: kusur etmedi.

تاج العروس:
**بلغ**
**بَلَغَ المَكَانَ بُلُوغاً** (damme ile): ona ulaştı ve sona erdi; ve ondan, O’nun تعالى sözü: **لَمْ تَكُونُوا بالغِيهِ إلا بشقِّ الأنْفُسِ**
yahut **بَلَغَه**: ona yaklaştı; ve ondan O’nun تعالى sözü: **فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ**
yani ona yaklaştılar. Ve Ebu’l-Kasım **المُفْرَداتِ**’ta dedi: **البُلُوغُ** ve **الإبْلاغُ**: mekânca yahut zamanca yahut takdir edilmiş işlerden bir iş olarak, maksadın ve sonun en uç noktasına varmadır. Ve bazen, ona varılmamış olsa bile, ona yaklaşma hakkında onunla ifade edilir. **الانْتِهَاءِ**’dendir: **حتى إذا بَلَغَ أشُدَّهُ** ve **وبَلَغ أرْبَعِينَ سنَةً** ve **وما هُمْ ببالغِيهِ** ve **فلما بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ** ve **ولَعلِّي أبْلُغُ الأسْبَابَ** ve **وأيْمانٌ عَلَيْنَا بالِغَةٌ** yani: te’kidde sona ermiş. Ama O’nun sözü: **فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ فأمْسِكُوهُنَّ بمَعْرُوفٍ**; bu, yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına vardığı zaman, kocanın onu geri döndürmesi ve onu tutması sahih olmaz.

Ve **بَلَغَ الغُلامُ**: erginliğe erişti. Ve **بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً**; **العُبَابِ**’da olduğu gibi. Ve **المُحْكَمِ**’de: yani ihtilam oldu; sanki onun üzerine yazının ve yükümlülüğün vaktine ulaştı. Ve yine bunun gibi: **بَلَغَتِ الجارِيَةُ**. Ve **التَّهْذِيبِ**’de: **بَلَغَ الصَّبِيُّ والجارِيَةُ**: ikisi erginliğe eriştiği zaman; ve onlar **بالغَانِ**’dır.

Ve **ثَنَاءٌ أبْلَغُ**: içinde mübalağa edilmiş. Rü’be, **المُسَبِّحَ بنَ الحَوَارِيِّ بنِ زِيادِ بنِ عَمْروٍ العَتَكِيَّ**’yi överken söyledi:
" **بَلْ قُلْ لِعَبْدِ اللهِ بَلِّغْ وابْلُغِ**
" **مُسَبِّحاً حُسْنَ الثَّناءِ الأبْلَغِ**
Ve **شَيءٌ بالِغٌ** yani: iyi; ve **بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً**.

Ve Şafiî, رحمه الله, nikâh kitabında dedi: **جارِيَةٌ بالِغٌ**; **هاء** olmaksızın; Ezherî, Abdülmelik’ten, Rebî‘den, ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi: Şafiî fasih olup dilde hüccettir. Dedi: Arapların fusahasını işittim, diyorlardı: **جارِيَةٌ بالِغٌ**; ve onların sözü de böyledir: **امْرَأَةٌ عاشِقٌ** ve **لِحْيَةٌ ناصِلٌ**. Dedi: Bir söyleyen “**جارِيَةٌ بالِغَةٌ**” dese hata olmazdı; çünkü o asıldır; yani: ergin; ve ulaşmıştır.

Ve denir: **بُلِغَ الرَّجُلُ** ( **عُنِيَ** gibi): zorlandı. Ebu Ubeyd inşad etti:
" **إنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقَابُها**
" **للسَّيْفِ لما بُلِغَتْ أحْسَابُها**
yani: onun zorlanmışı. Ve **أحْسَابُها**: onun yiğitliği ve kuvveti ve menkıbeleridir.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: **الرِّشَاءُ**’ın **الكَرَبِ**’e ulaştırıldığı ip. Ve ondan onların sözü: “**وَصَلَ رِشَاءَهُ بتَبْلِغَةٍ**”. Zemahşerî dedi: O, kendisiyle ulaştırılan bir iptir; ta ki suya ulaşsın.
çoğulu: **تَبَالِغُ**. Denir: “Sizin **أرْشِيَتِكُمْ**’iniz için mutlaka **تَبالِغَ** gerekir.”

Ve Ferrâ dedi: Denir: **أحْمَقُ بَلْغٌ** fetha ile; ve kesrelenir; ve **بَلْغَةٌ** fetha ile; yani: o, ahmaklığıyla beraber istediğine ulaşır; yahut murad: ahmaklıkta bir nihayet; onda **بالِغٌ**. Dedi: Denir: “**اللهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ**” ve “**سَمْعاً لا بَلْغاً**”; ikisi de kesrelenir; yani: onunla işitiriz ve tamam olmaz; **العُبَابِ**’da olduğu gibi. Ve **اللِّسانِ**’da: “ve bize ulaşmaz”; bunu, münker bir iş işittikleri zaman söylerler; yahut hoşuna gitmeyen bir haber işiten kimse söyler; bunu **الكِسَائِيُ** söyledi; yahut haber, onların birine ulaşır da onu tahkik etmezler.

Ve “Allah’ın emri **بَلْغٌ**” fetha ile; yani: ulaşan, nüfuz eden; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır. Hâris b. Hillize dedi:
فهدَاهُمْ بالأسْوَدِيْنِ وأمْرُ ال ... لهِ **بَلْغٌ** تَشْقَى بهِ الأشْقِياءُ
ve bu, O’nun تعالى sözü: **إنَّ اللهَ بالِغُ أمْرِه**’dendir.

Ve **جَيْشٌ بَلْغٌ** da böyledir; yani: **بالغٌ**.

Ve **الفَرّاءُ** dedi ki: **رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ** (ikisini de kesre ile): tâbi‘ kılmadır; yani: pis, pislikte son dereceye varmış.

Ve **البَلْغُ** fetha ile (gelir) ve kesrelenir; ve **البِلَغُ** **عِنَبٍ** gibi; ve **البَلاغَي** meselâ: **سَكَارَى** ve **حُبَارَى** gibi; ve ikincisi gibi olan: **أمْرٌ بِرَحٌ** yani: **مُبَرِّحٌ**; ve **لَحْمٌ زِيَمٌ** ve **مَكَانٌ سِوىً** ve **دِينٌ قِيَمٌ**; ve o: **البَلِيغُ الفَصِيحُ**tur; ki ifadesiyle içindeki (zamirindeki) özün ve muradının nihayetinin (sonunun) hakikatine ulaşır. Ve **البَلِيغِ**in çoğulu: **بُلَغاءَ**. Ve adam **بَلُغَ** ( **ككَرُمَ** gibi) **بَلاغَةً** (olarak). Şeyhimiz dedi ki: Müellif onu kusurla ihmal etti; yani: mastarın zikrini. Ve mânâ: beliğ oldu.

Dedim: Ve **البَلاغَةُ** iki vecih üzeredir: birincisi: zatıyla beliğ olmasıdır; ve bu, üç vasfı bir araya getirmesiyle olur: dilinin mevzuunda isabet, onunla kastedilen mânâya uygunluk ve nefsinde doğruluk. Ve ne zaman bunlardan bir vasıf koparılıp giderilse belâgatte noksan olur.

Ve ikincisi: söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; ve o, söyleyenin onunla bir işi kastetmesi, sonra onu, kendisine söylenenin onu kabul etmesi hakiki olacak bir vech üzere vârid kılmasıdır.

Ve O’nun sözü (yüce): **وقُلْ لَهُمْ في أنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً** iki mânâyı ihtimal eder. Ve “mânâsı: ‘içinizdekini izhar ederseniz öldürülürsünüz’ de” diyenin sözü; ve “onları, kendilerine inecek hoşlanılmayan şeylerle korkut” diyenin sözü: lafzın umumunun gerektirdiği şeyin bir kısmına işarettir; bunu **الرّاغِبُ** söyledi.

Ve **الذَّهَبِيِّ**nin Mu‘cem’inde, **صُحارِ بنِ عَيّاشٍ العَبْدِيِّ** رضي الله عنه tercümesinde okudum: **مُعَاويَةُ** ona belâgat hakkında sordu; o da dedi ki: **لا تُخْسئْ ولا تُبْطئْ**.

Ve **البَلاغُ** **سَحابٍ** gibi: kifâyettir; ve o: onunla geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şeydir. Ve ondan O’nun sözü (yüce): **إنَّ في هذا لبَلاغَاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ**; yani: kifâyet. Ve yine râcizin sözü:
" **تَزَجَّ منْ دُنْيَاكَ بالبَلاغِ**
" **وباكِرِ المِعْدَةَ بالدِّباغِ**
" **بِكَسْرَةِ جَيِّدَةِ المِضاغِ**
" **بالمِلْحِ أو ما خَفَّ منْ صِباغِ**

Ve **البَلاغُ**: **الإبْلاغ** ve **التَّبْلِيغ**den isimdir; ve ikisi: ulaştırmadır. Denilir: **أبْلَغَهُ الخَبَرَ إبْلاغَاً** ve **بَلَّغَهُ تَبْلِيغاً**; ve ikincisi daha çoktur; bunu **الرّاغِبُ** söyledi. Ve **أبي قَيْسِ بنِ الأسْلَتِ الأنْصَارِيّ**nin sözü:
**قالَتْ ولَمْ تَقْصِدْ لقِيلِ الخَنَا ... مَهْلاً لَقَدْ أبْلَغْتَ أسْمَاعِي**
Bu ondandır; yani: onda sona erdin ve ulaştırdın ve iyice yaptın.

Ve O’nun sözü (yüce): **هذا بَلاغٌ للنّاسِ**; yani: bu Kur’ân, belâğ sahibi; yani: yeterli bir beyandır.

Ve O’nun sözü (yüce): **فهَلْ على الرُّسُلِ إلا البَلاغُ المُبِينُ**; yani: **الإبْلاغُ**. Ve hadiste: **كُلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ عَلَيْنَا**; **العُبَابِ**da böyle. Ve **اللِّسانِ**da: **عَنّا منَ البَلاغِ**. “Artık onu, **تُعْضَدَ** veya **تُخْبَطَ** edilmesini haram kıldım; ancak **لِعُصْفُورِ قَتَبٍ** yahut **مَسَدِّ مَحالَةٍ** yahut **عَصَا حَديدَةٍ** için (müstesna).” Yani: Medine’yi; sakinine en faziletli salât ve selâm olsun. Ve **الباء**nın fethası ve kesresiyle rivayet olunur. Eğer fetha ile ise iki vechi vardır: birincisi: yani Kur’ân ve sünnetten ulaşılan şey. Veya mânâ: **ذَوِي البَلاغ**dan; yani bize tebliğ edenlerden; yani **ذَوِي التَّبْلِيغِ**den. Ve isim, hakiki mastarın makamına ikame edilmiştir; senin “**أعْطَيْتُ عَطاءً**” demen gibi; **التَّهذِيبِ** ve **العُبَابِ**da böyle. Ve kesre ile de rivayet olunur. **الهَرَوِيُّ** dedi ki: yani **بالَغَ يُبَالغُ مُبَالَغَةً**dan, tebliğde mübalağa edenlerden. Ve kesre ile **بَلاغاً**: bir işte çabalayıp kusur etmediği zaman. Ve mânâ: bizden tebliğ eden ve dediğimizi yayan her cemaat veya nefis; tebliğ etsin ve anlatsın. Dedim: Bu hadis “**رفع**”da zikredildi. Ve ayrıca “**منَ البَلّاغ**” diye de rivayet olunur; **الحُدّاثِ** misali, **المُحَدِّثِينَ** mânâsıyla. Ona daha önce işaret etmiştik. Ve müellifin, ihata tamam olsun diye onu burada getirmesi gerekirdi.

Ve **البالِغَاءُ**: Medine-i müşerrefe ehlinin lügatinde **الأكَارِعُ**dır. **أبو عُبيدٍ** dedi ki: **مُعَرِّبُ بايْهَا**; yani kelime Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır. Çünkü **بايْ** fetha ile ve **الياء**nın sükûnu ile: adamdır; ve **ها**: onların yanında cem‘ alâmetidir. Ve mânâsı: ayaklardır. Sonra koyunun ve benzerinin **أكارِعِ**ine ıtlak edildi. Ve onu ayrıca **باجْهَا** diye de adlandırırlar; ve bu, onların yanında meşhur olandır. Ve bu Arapçalaştırma gariptir; öyleyse düşün.

Ve **البَلاغاتُ**: **الوِشايات** gibidir.

Ve **البُلْغَةُ**: damme ile: kifâyet ve yaşayıştan onunla geçinilen şeydir. **الأزْهَرِيُّ** ziyade etti: ve onda fazlalık yoktur. Dersin ki: “Bunda **بَلاغٌ** ve **بُلْغَةٌ** vardır”; yani: kifâyet.

Ve **البِلَغِينَ**: evvelinin kesresi, ikincisinin fethası ve **الغَيْنِ**in kesresiyle; **عائِشَةَ** رضي الله تعالى عنها’nın, **عَلِيٍّ** رضي الله عنه’ya, ona galip geldiği vakit sözünde: **لقد بَلَغْتَ مِنّا البِلَغِينَ**; böyle rivayet olundu. Ve evveli damme ile de (gelir); yani **اللام**ın fethasıyla beraber. Ve mânâsı: musibettir; ve o bir meseldir. Muradı: “Bizden her ulaşılan mertebeye ulaştın.” Ve denildi: mânâsı, savaşın onu yorduğu ve ondan her ulaşılan mertebeye ulaştığıdır. Ve **أبو عُبَيْدٍ** dedi ki: o, onların “**لَقِيتَ مِنّا البِرَحِينَ**” ve “**الأقْوَرِينَ**” sözünün mislidir; ve bunların hepsi musibetlerdendir. **ابنُ الأثِيرِ** dedi ki: aslı onda, sanki “**خَطْبٌ بِلْغٌ**” yani: **بَلِيغٌ**; ve “**أمْرٌ بِرَحٌ**” yani: **مُبَرِّحٌ** denilmiş gibidir; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edildi; belâların, şiddetli eziyetlerinde, kastı ve taammüdü olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret için. Ve i‘rabında iki yol nakledildi: birincisi: i‘rabının **النون** üzerinde yürütülmesi; ve **الياء** hâli üzere bırakılır veya **النون** ebediyen fetha edilir ve ondan önceki i‘rab olunur; böylece denilir: **هذه البِلَغُونَ** ve **لَقِيتُ البِلَغِينَ** ve **أعُوذُ باللهِ منَ البِلَغِينَ**; **العُبَابِ**da olduğu gibi.

Ve süvari **بَلَّغَ** **تَبْلِيغاً**: atının dizginine elini uzattı; koşusunda artırmak için. Ve **الأساسِ**da: koşusunda.

Ve **تَبَلَّغَ** bununla: onunla yetindi ve muradına ulaştı. Dedi ki:
**تَبَلَّغْ بأخْلاقِ الثِّيَابِ جَدِيدَها ... وبالقَضْمِ حتى يُدْرَكَ الخَضْمُ بالقَضْمِ**
Ve denilir: “Bu **تَبَلُّغٌ**dur”; yani: **بُلْغَةٌ**.

Ve **تَبَلَّغَ المَنْزِلَ**: ona ulaşmayı külfetle üstlendiği zaman; nihayet ulaştı. Ve ondan **قَيْسِ بنِ ذَرِيحٍ**in sözü:
**شَقَقْتِ القَلْبَ ثُمَّ ذَرَرْتِ فيهِ ... هَوَاكِ فليمَ فالْتَأَمَ الفُطُورُ**
**تَبَلَّغَ حَيْثُ لمْ يَبْلُغْ شَرابٌ ... ولا حُزْنٌ ولمْ يَبْلُغْ سُرُورُ**
Yani: ulaşmayı külfetle üstlendi; nihayet ulaştı.

Ve **تَبَلَّغَتْ** onunla **العِلَّةُ**; yani: şiddetlendi; bunu **الجَوْهَرِيُّ** ve **الزَّمَخْشَرِيُّ** ve **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **بالَغَ** işimde **مُبَالَغَةً** ve **بِلاغاً**: gayret etti ve kusur etmedi; ve bu, aynısıyla daha önce geçti; o hâlde o bir tekrardır.

Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir: **البَلاغُ**: şeye ulaşmaktır.

Ve **بَلَغَ** falan, onun **مَبْلَغَتَه**’sine, onun **مَبْلَغِه**’si gibi, ulaştı.

Ve **بَلَغَ** **النَّبْتُ**: sona erdi.

Ve **تَبَالَغَ** **الدِّباغُ** deride: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den.

Ve **بَلَغَتِ** hurma ağacı ve ağaçtan başkası: meyvesinin olgunlaşma vakti geldi; ondan da.

Ve tenzîlde: **بَلَغَنِيَ الكِبَرُ وامْرَأتِي عاقِرٌ**; ve bir yerde: **وقَدْ بَلَغْتُ منَ الكِبَرِ عِتِيّاً**. **الرّاغِبُ** dedi: ve bu, şu gibidir: **أدْرَكَنِي الجَهْدُ** ve **أدْرَكْتُ الجَهْدَ**; ve **بَلَغَنِي المَكَانُ** ve **أدْرَكَنِي** sahih olmaz.

Ve **المَبَالِغُ**: **المَبْلَغِ**’ın çoğuludur; denir: ilimde **المَبَالِغَ**’a ulaştı.

Ve **المَبْلَغُ** ( **مَقْعَدٍ** gibi): dirhemlerden ve dinarlardan nakit; müvelleddir.

Ve Allah onunla ulaştırdı; o hâlde o, onunla **مَبْلُوغٌ**dur.

Ve **أبْلَغْتُ** ona: onda, eziyetin ve **المَكْرُوهَ البَلِيغَ**’in ulaştığı şeyi yaptım.

Ve **تَبَالَغَ** onda gam ve hastalık: nihayete vardı.

Ve **تَبَالَغَ** sözünde: **البَلاغَةَ**yı, yani **الفَصَاحَةَ**yı üstlendi; hâlbuki onun ehlinden değildir; denir: o **بَبَلِيغٍ** değildir, fakat **يَتَبَالَغُ**.

Ve O’nun sözü (yüce): **أمْ لَكُم أيْمَانٌ عليْنَا بالِغَةٌ**. **ثَعْلَبٌ** dedi: manası: ebediyen vacip kılınmış; size, onunla vefa edeceğimize yemin ettik. Ve bir defa dedi: yani gayesine varmıştır. Ve denildi: **يَمِينٌ بالِغَةٌ**; yani: pekiştirilmiş.

Ve **المُبَالَغَةُ**: işte gayretinin sonuna varmandır.

Ve **البِلَغْنُ** (kesre ile, sonra fetha ile): **البَلاغَةُ**; **السِّيرافِيِّ**’den; ve onunla **سِيبَوَيْهِ** misal verdi.

Ve **البِلَغْنُ** ayrıca: **النَّمّامُ**; **كُراع**’dan.

Ve denildi: o, insanlara, bazısının bazısının hadisini ulaştırandır.

Ve **بَلَغَ** onunla **البِلَغينَ** ( **الباءِ**’nin kesresiyle ve **اللامِ**’ın fethasıyla ve hafifletilmesiyle); İbnü’l-A‘râbî’den: sövmesinde ve eziyetinde sonuna kadar gittiği zaman.

Ve **البُلاّغُ** ( **رُمّانِ** gibi): **الحُدّاثُ**.

Ve İbnü’l-A‘râbî’nin **نَوَادِرِ الأعْرابِ**’ında: **بَلَّغَ** aklık, başında **تَبْلِيغاً**: göründü; ilk görünen olarak. Ve bunun gibi **بَلَّعَ** (ihmâl edilmiş **العَينِ** ile). Ve Basralılar, **الغَيْنَ المُعْجَمَةَ**’nın İbnü’l-A‘râbî’den bir tashîf olduğunu iddia ettiler. Ve Ebû Bekir, **ثَعْلَبٍ**’den nakletti: **بَلَّغَ** ( **الغَيْنِ** **مُعْجَمَةً** ile) semâen; ve o, onun meclisinde hazırdır.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: yayın ucunda, kirişin ucunun vardığı yerde, kirişi sabit kılmak için üç kere yahut dört kere, **السِّيَةِ** üzerine dürülerek geçirilen bir yürüyüştür; bunu Ebû Hanîfe hikâye etti; ve onu, **التَّوْدِيَةِ** ve **التَّنْهِيَةِ** gibi bir isim kıldı.

Ve **البُلْغَةُ** (zamme ile): adamın ayakkabısı; Mısrîdir; müvelleddir.

Ve **حَمْقَاءُ بِلْغَةٌ** (kesre ile): onların şu sözünün müennesi: **أحْمَقُ بِلْغٌ**.

Ve Ebû **البَلاغِ** Cibrîl ( **سَحابٍ** gibi): bir muhaddis; onu İbn Nukta zikretti.

Ve **بالِغاً** diye adlandırdılar.
