# بلغ — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D8%BA/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: بلغ

بلغ
بَلَغَ - يَبْلُغُ - بَلاغ - بالِغ - بَالِغة - بَلِيْغ - مَبْلَغ - أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ - بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ
بَلَغ َ - يَبْلُغُ + كائن + مكاناً أو أجلاً أو أمراً: يصل إليه ويستقر فيه: يتحرك من موضع هو نقطة انطلاق باتجاه غاية أو هدف، ثم يصل إلى الغاية أو الهدف ويستقر وينتهي تحركه فيها، وهو وصول زمني، أو مكاني، أو  نفسي
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + مكاناً
﴿ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ الهدي محله﴾
﴿هديا بالغ الكعبة﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أجلاً
﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أمراً
﴿ليستأذنكم الذين ملكت أيمانكم والذين لم يبلغوا الحلم منكم﴾
﴿فلما بلغ معه السعي﴾
لآحتى إذا بلغوا النكاح}
﴿ثم لتبلغوا أشدكم﴾
﴿وقد بلغني الكبر﴾
﴿ولن تبلغ الجبال طولا﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + أمراً+ على شيء
﴿ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم﴾
بَلَغَ - يَبْلُغُ + كائن + من أمر أو شيء + أمراً
﴿قد بلغت من لدني عذرا﴾
بَلاغ:على وزن" فـَعال": اسم فعل مبالغة من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": عملية الوصول إلى هدف والاستقرار فيه: هو كذلك اسم آلة منه: وسيلة الوصول إلى هدف والاستقرار فيه: وهوأيضاً بمعنى مفعول: ما يجب أن " يَبْلُغَ "
﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾
القرآن بلاغ: لأنه:
(1) أمر الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليعملوا بها
(2) إنذار الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليقوموا بما يلزم تجاهها
بالِغ: اسم فاعل صفة مشبهة من " بَلَغ َ - يَبْلُغ ُ " : الذي يَبْلُغ ُ
بَالِغَة: مؤنث " بالِغ"
بَلِيْغ: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ُ " : الذي يصل إلى المكان أو الأمر المراد ويستقر فيه بشدة ووضوح وتكرار
مَبْلَغ: على وزن " مـَفـْعـَل" من " بَلَغَ - يَبْلُغُ " اسم مكان منه: الموضع النهائي الذي يتم عنده الوصول إلى الغاية أو الهدف: نهاية ما يمكن أن يصل إليه ساع نحو هدف
أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ + كائن + كائتاً  أو شيئاً أو أمراً + مكاناً أو هدفاً: على وزن " أفعل" من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": يجعله " يَبْلُغُ": يجعله يصل إلى الغاية أو الهدف
﴿ثم أبلغه مأمنه﴾: أبلغ + الرسولُ + الكافر َالمستجير َ+ مأمنه
﴿لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ﴾: :ابلغ + الرسل + الناس + رسالات ربهم
بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ+ كائن + كائتاً  أو شيئاً أو أمراً+ مكاناً أو هدفاً: على وزن " فـَعـَّلَ " من " بَلَغَ - يَبْلُغُ ": يجعله " يَبْلُغُ " هدفه على وجه التكرار والشدة: يقوم بفعل الإبلاغ على أتم وجه
﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة القدوم  والوصول والاقتراب، قادماً من موقع بعيد، إلى مكان أو كائن خارج موقع إقامته الأصلي والتفاعل مع المكان أو الكائن "، وهي:
أَتـَى - يَأْتِي، جَاءَ - يَجِيْءُ، بَلَغَ - يَبْلُغُ، وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعول واحد)، وَرَدَ - يَرِدُ، وَفَدَ - يَفِدُ
بلغ الأجل : المدة الزمنية المقررة مسبقاً
بلغن أجلهن	﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو سرحوهن بمعروف ولا تمسكوهن ضرارا لتعتدوا ومن يفعل ذلك فقد ظلم نفسه ولا تتخذوا آيات الله هزوا واذكروا نعمة الله عليكم وما أنزل عليكم من الكتاب والحكمة يعظكم به واتقوا الله واعلموا أن الله بكل شيء عليم(231)﴾ البقرة ﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن أن ينكحن أزواجهن إذا تراضوا بينهم بالمعروف ذلك يوعظ به من كان منكم يؤمن بالله واليوم الآخر ذلكم أزكى لكم وأطهر والله يعلم وأنتم لا تعلمون(232)﴾ البقرة
	﴿والذين يتوفون منكم ويذرون أزواجا يتربصن بأنفسهن أربعة أشهر وعشرا فإذا بلغن أجلهن فلا جناح عليكم فيما فعلن في أنفسهن بالمعروف والله بما تعملون خبير(234)﴾ البقرة ﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو فارقوهن بمعروف وأشهدوا ذوى عدل منكم وأقيموا الشهادة لله ذلكم يوعظ به من كان يؤمن بالله واليوم الآخر ومن يتق الله يجعل له مخرجا(2)﴾ الطلاق
	﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم(235)﴾ البقرة
	﴿ويوم يحشرهم جميعا يامعشر الجن قد استكثرتم من الإنس وقال أولياؤهم من الإنس ربنا استمتع بعضنا ببعض وبلغنا أجلنا الذي أجلت لنا قال النار مثواكم خالدين فيها إلا ما شاء الله إن ربك حكيم عليم(128)﴾ الأنعام ﴿فلما كشفنا عنهم الرجز إلى أجل هم بالغوه إذا هم ينكثون(135)﴾ الأعراف
العمر ومراحله
يبلغوا الحلم﴿ياأيها الذين آمنوا ليستأذنكم الذين ملكت أيمانكم والذين لم يبلغوا الحلم منكم ثلاث مرات من قبل صلاة الفجر وحين تضعون ثيابكم من الظهيرة ومن بعد صلاة العشاء ثلاث عورات لكم ليس عليكم ولا عليهم جناح بعدهن طوافون عليكم بعضكم على بعض كذلك يبين الله لكم الآيات والله عليم حكيم(58)﴾ النور ﴿وإذا بلغ الأطفال منكم الحلم فليستأذنوا كما استأذن الذين من قبلهم كذلك يبين الله لكم آياته والله عليم حكيم(59)﴾ النور
بلغ السعي	﴿فلما بلغ معه السعي قال يابني إني أرى في المنام أني أذبحك فانظر ماذا ترى قال ياأبت افعل ما تؤمر ستجدني إن شاء الله من الصابرين(102)﴾ الصافات
بلغوا النكاح	﴿وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا(6)﴾ النساء ﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم(235)﴾ البقرة
ثم لتبلغوا أشدكم	﴿ياأيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج(5)﴾ الحج ﴿هو الذي خلقكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم يخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ثم لتكونوا شيوخا ومنكم من يتوفى من قبل ولتبلغوا أجلا مسمى ولعلكم تعقلون(67)﴾ غافر
يبلغ أشده	﴿ولا تقربوا مال اليتيم إلا بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشده وأوفوا الكيل والميزان بالقسط لا نكلف نفسا إلا وسعها وإذا قلتم فاعدلوا ولو كان ذا قربى وبعهد الله أوفوا ذلكم وصاكم به لعلكم تذكرون(152)﴾ الأنعام ﴿ولا تقربوا مال اليتيم إلا بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشده وأوفوا بالعهد إن العهد كان مسئولا(34)﴾ الإسراء
بلغ أشده واستوى	﴿ولما بلغ أشده آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين(22)﴾ يوسف ﴿ولما بلغ أشده واستوى آتيناه حكما وعلما وكذلك نجزي المحسنين(14)﴾ القصص
بلغ أشده وبلغ أربعين سنة	﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقلف ﴿وأما الجدار فكان لغلامين يتيمين في المدينة وكان تحته كنز لهما وكان أبوهما صالحا فأراد ربك أن يبلغا أشدهما ويستخرجا كنزهما رحمة من ربك وما فعلته عن أمري ذلك تأويل ما لم تستطع عليه صبرا(82)﴾ الكهف
يبلغه الكبر	﴿قال رب أنى يكون لي غلام وقد بلغني الكبر وامرأتي عاقر قال كذلك الله يفعل ما يشاء(40)﴾ آل عمران
يبلغ من الكبر عتيا	﴿قال رب أنى يكون لي غلام وكانت امرأتي عاقرا وقد بلغت من الكبر عتيا(8)﴾ مريم
يبلغ الكبر	﴿وقضى ربك ألا تعبدوا إلا إياه وبالوالدين إحسانا إما يبلغن عندك الكبر أحدهما أو كلاهما فلا تقل لهما أف ولا تنهرهما وقل لهما قولا كريما(23)﴾ الإسراء
مكانياً
يبلغ بعداً أو مسافة محددة  مسبقاً =﴿ولا تمش في الأرض مرحا إنك لن تخرق الأرض ولن تبلغ الجبال طولا(37)﴾ الإسراء
 	﴿وأتموا الحج والعمرة لله فإن أحصرتم فما استيسر من الهدي ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ الهدي محله فمن كان منكم مريضا أو به أذى من رأسه ففدية من صيام أو صدقة أو نسك فإذا أمنتم فمن تمتع بالعمرة إلى الحج فما استيسر من الهدي فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام في الحج وسبعة إذا رجعتم تلك عشرة كاملة ذلك لمن لم يكن أهله حاضري المسجد الحرام﴾ البقرة ﴿هم الذين كفروا وصدوكم عن المسجد الحرام والهدي معكوفا أن يبلغ محله ولولا رجال مؤمنون ونساء مؤمنات لم تعلموهم أن تطئوهم فتصيبكم منهم معرة بغير علم ليدخل الله في رحمته من يشاء لو تزيلوا لعذبنا الذين كفروا منهم عذابا أليما(25)﴾ الفتح
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام(95)﴾  المائدة
 	{ وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6) ؤ التوبة ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿وتحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس إن ربكم لرءوف رحيم(7)﴾ النحل ﴿وقال فرعون ياهامان ابن لي صرحا لعلي أبلغ الأسباب (36)﴾ غافر ﴿ولكم فيها منافع ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم وعليها وعلى الفلك تحملون(80)﴾ غافر
بلغ مجمع	﴿وإذ قال موسى لفتاه لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين أو أمضي حقبا(60)﴾ الكهف ﴿فلما بلغا مجمع بينهما نسيا حوتهما فاتخذ سبيله في البحر سربا(61)﴾ الكهف
بلغ بين	﴿فلما بلغا مجمع بينهما نسيا حوتهما فاتخذ سبيله في البحر سربا(61)﴾ الكهف ﴿حتى إذا بلغ بين السدين وجد من دونهما قوما لا يكادون يفقهون قولا(93)﴾ الكهف
 	﴿حتى إذا بلغ مغرب الشمس وجدها تغرب في عين حمئة ووجد عندها قوما قلنا ياذا القرنين إما أن تعذب وإما أن تتخذ فيهم حسنا(86)﴾ الكهف ﴿حتى إذا بلغ مطلع الشمس وجدها تطلع على قوم لم نجعل لهم من دونها سترا(90)﴾ الكهف
 	﴿فلولا إذا بلغت الحلقوم(83)﴾ الواقعة ﴿كلا إذا بلغت التراقي(26)﴾ القيامة
 	﴿إذ جاءوكم من فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنون(10)﴾ الأحزاب
بلاغ - البلاغ الوصول إلى موضع نفسي معين
العلم   القدرة  ﴿ذلك مبلغهم من العلم إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى(30)﴾ النجم ﴿وكذب الذين من قبلهم وما بلغوا معشار ما آتيناهم فكذبوا رسلي فكيف كان نكير(45)﴾ سبأ
الكبْر   العذر	﴿إن الذين يجادلون في آيات الله بغير سلطان أتاهم إن في صدورهم إلا كبر ما هم ببالغيه فاستعذ بالله إنه هو السميع البصير(56)﴾ غافر ﴿قال إن سألتك عن شيء بعدها فلا تصاحبني قد بلغت من لدني عذرا(76)﴾ الكهف
القرآن بلاغ :
لأنه :
(1) أمر الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليعملوا بها
(2) إنذار الله الذي ينبغي تبليغه : معلومات ينبغي توصيلها إلى هدفها وهو الناس ليقوموا بما يلزم تجاهها
القرآن بلاغ :
الله بالغ أمره﴿ويرزقه من حيث لا يحتسب ومن يتوكل على الله فهو حسبه إن الله بالغ أمره قد جعل الله لكل شيء قدرا(3)﴾ الطلاق
	﴿هذا بلاغ للناس ولينذروا به وليعلموا أنما هو إله واحد وليذكر أولوا الألباب(52)﴾ إيراهيم ﴿ولقد كتبنا في الزبور من بعد الذكر أن الأرض يرثها عبادي الصالحون(105) إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين (106)﴾ الأنبياء
	﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف ﴿إلا بلاغا من الله ورسالاته ومن يعص الله ورسوله فإن له نار جهنم خالدين فيها أبدا (23)﴾ الجن
بالغ - بالغة
حكمة بالغة حجة بالغة	﴿حكمة بالغة فما تغن النذر(5)﴾ القمر ﴿قل فلله الحجة البالغة فلو شاء لهداكم أجمعين(149)﴾ الأنعام
أيمان علينا بالغة	﴿أم لكم أيمان علينا بالغة إلى يوم القيامة إن لكم لما تحكمون(39)﴾ القلم
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام(95)﴾  المائدة ﴿فلما كشفنا عنهم الرجز إلى أجل هم بالغوه إذا هم ينكثون(135)﴾ الأعراف ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿وتحمل أثقالكم إلى بلد لم تكونوا بالغيه إلا بشق الأنفس إن ربكم لرءوف رحيم(7)﴾ النحل ﴿إن الذين يجادلون في آيات الله بغير سلطان أتاهم إن في صدورهم إلا كبر ما هم ببالغيه فاستعذ بالله إنه هو السميع البصير(56)﴾ غافر
بليغ -  بليغا
قول بليغ  ﴿أولئك الذين يعلم الله ما في قلوبهم فأعرض عنهم وعظهم وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا (63)﴾ النساء
مَبْلَغ - مبلغهم
 ﴿ذلك مبلغهم من العلم إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بمن اهتدى(30)﴾ النجم
على الرسل مهمة بلاغ وإبلاغ وتبليغ ما أوحي لهم من الكتاب ( رسالات ربهم)
يبلغون رسالات الله﴿لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا(28)﴾ الجن ﴿الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا(39)﴾ الأحزاب
فهل على الرسل إلا البلاغ المبين	﴿وقال الذين أشركوا لو شاء الله ما عبدنا من دونه من شيء نحن ولا آباؤنا ولا حرمنا من دونه من شيء كذلك فعل الذين من قبلهم فهل على الرسل إلا البلاغ المبين(35)﴾ النحل ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين(17)﴾ يس
أمثلة :
نوح هود﴿أبلغكم رسالات ربي وأنصح لكم وأعلم من الله ما لا تعلمون(62)﴾ الأعراف ﴿أبلغكم رسالات ربي وأنا لكم ناصح أمين(68)﴾ الأعراف
صالح   شعيب	﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالة ربي ونصحت لكم ولكن لا تحبون الناصحين (79)﴾ الأعراف ﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالات ربي ونصحت لكم فكيف آسى على قوم كافرين(93)﴾ الأعراف
هود   هود	﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم ويستخلف ربي قوما غيركم ولا تضرونه شيئا إن ربي على كل شيء حفيظ(57)﴾ هود ﴿قال إنما العلم عند الله وأبلغكم ما أرسلت به ولكني أراكم قوما تجهلون(23)﴾ الأحقاف
على النبي محمد (ص) مهمة تبليغ القرآن
﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته والله يعصمك من الناس إن الله لا يهدي القوم الكافرين(67)﴾ المائدة ﴿قل أي شيء أكبر شهادة قل الله شهيد بيني وبينكم وأوحي إلي هذا القرآن لأنذركم به ومن بلغ أئنكم لتشهدون أن مع الله آلهة أخرى قل لا أشهد قل إنما هو إله واحد وإنني بريء مما تشركون(19)﴾ الأنعام
 	﴿ما على الرسول إلا البلاغ والله يعلم ما تبدون وما تكتمون(99)﴾ المائدة ﴿فإن حاجوك فقل أسلمت وجهي لله ومن اتبعني وقل للذين أوتوا الكتاب والأميين أأسلمتم فإن أسلموا فقد اهتدوا وإن تولوا فإنما عليك البلاغ والله بصير بالعباد(20)﴾ آل عمران
 	﴿وإن ما نرينك بعض الذي نعدهم أو نتوفينك فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب (40)﴾ الرعد ﴿فإن أعرضوا فما أرسلناك عليهم حفيظا إن عليك إلا البلاغ وإنا إذا أذقنا الإنسان منا رحمة فرح بها وإن تصبهم سيئة بما قدمت أيديهم فإن الإنسان كفور(48)﴾ الشورى
 	﴿قل أطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن تولوا فإنما عليه ما حمل وعليكم ما حملتم وإن تطيعوه تهتدوا وما على الرسول إلا البلاغ المبين(54)﴾ النور ﴿وأطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن توليتم فإنما على رسولنا البلاغ المبين(12)﴾ التغابن
 	﴿وأطيعوا الله وأطيعوا الرسول واحذروا فإن توليتم فاعلموا أنما على رسولنا البلاغ المبين(92)﴾ المائدة
 	﴿فإن تولوا فإنما عليك البلاغ المبين(82)﴾ النحل ﴿وإن تكذبوا فقد كذب أمم من قبلكم وما على الرسول إلا البلاغ المبين (18)﴾ العنكبوت
فهل على الرسل إلا البلاغ المبين	﴿وقال الذين أشركوا لو شاء الله ما عبدنا من دونه من شيء نحن ولا آباؤنا ولا حرمنا من دونه من شيء كذلك فعل الذين من قبلهم فهل على الرسل إلا البلاغ المبين(35)﴾ النحل ﴿وما علينا إلا البلاغ المبين(17)﴾ يس
أَبْلَغَ - يُبْلِغ - يُبْلِغُه
 ﴿وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6)﴾ التوبة
 	﴿ليعلم أن قد أبلغوا رسالات ربهم وأحاط بما لديهم وأحصى كل شيء عددا(28)﴾ الجن
نوح هود	﴿أبلغكم رسالات ربي وأنصح لكم وأعلم من الله ما لا تعلمون(62)﴾ الأعراف ﴿أبلغكم رسالات ربي وأنا لكم ناصح أمين(68)﴾ الأعراف
صالح   شعيب	﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالة ربي ونصحت لكم ولكن لا تحبون الناصحين(79)﴾ الأعراف ﴿فتولى عنهم وقال ياقوم لقد أبلغتكم رسالات ربي ونصحت لكم فكيف آسى على قوم كافرين(93)﴾ الأعراف
هود   هود	﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم ويستخلف ربي قوما غيركم ولا تضرونه شيئا إن ربي على كل شيء حفيظ(57)﴾ هود ﴿قال إنما العلم عند الله وأبلغكم ما أرسلت به ولكني أراكم قوما تجهلون(23)﴾ الأحقاف
 	{ وإن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه ذلك بأنهم قوم لا يعلمون(6) ؤ التوبة ﴿ليعلم أن قد أبلغوا رسالات ربهم وأحاط بما لديهم وأحصى كل شيء عددا(28)﴾ الجن
بَلَّغ - يُبَلِّغ
يبلغون رسالات الله﴿الذين يبلغون رسالات الله ويخشونه ولا يخشون أحدا إلا الله وكفى بالله حسيبا(39)﴾ الأحزاب ﴿ياأيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك وإن لم تفعل فما بلغت رسالته والله يعصمك من الناس إن الله لا يهدي القوم الكافرين(67)﴾ المائدة
مختار الصحاح
● [بلغ] ب ل غ: بَلَغ المكان وصل إليه وكذا إذا شارف عليه ومنه قوله تعالى ﴿فإذا بلغن أجلهن﴾ أي قاربنه و بَلَغَ الغلام أدرك وبابهما دخل و الإبلاغُ و التّبليغُ الإيصال والاسم منه البَلاَغُ والبلاغ أيضا الكفاية وشيء بالِغٌ أي جيد و البَلاَغةُ الفصاحة و بَلُغَ الرجل صار بَليغاً وبابه ظرف و البَلاَغاتُ كالوشايات و البُلِغِينُ الداهية وهو في حديث عائشة رضي الله عنها و بَالَغَ في الأمر إذا لم يقصر فيه و البُلْغةُ ما يتبلغ به من العيش و تَبَلَّغَ بكذا أي اكتفى به
الراغب
بلغ
- البلوغ والبلاغ: الانتهاء إلى أقصى المقصد والمنتهى، مكانا كان أو زمانا، أو أمرا من الأمور المقدرة، وربما يعبر به عن المشارفة عليه وإن لم ينته إليه، فمن الانتهاء: }بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴿[الأحقاف/15]، وقوله عز وجل:﴾فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴿[البقرة/232]، و﴾ما هم ببالغيه﴿[غافر/56]،﴾فلما بلغ معه السعي﴿[الصافات/102]،﴾لعلي أبلغ الأسباب﴿[غافر/36]،﴾أيمان علينا بالغة{ [القلم/39]، أي: منتهية في التوكيد.
والبلاغ: التبليغ، نحو قوله عز وجل: }هذا بلاغ للناس﴿[إبراهيم/52]، وقوله عز وجل:﴾بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴿[الأحقاف/35]،﴾وما علينا إلا البلاغ المبين﴿[يس/17]،﴾فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب{ [الرعد/40].
والبلاغ: الكفاية، نحو قوله عز وجل: }إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴿[الأنبياء/106]، وقوله عز وجل:﴾وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴿[المائدة/67]، أي: إن لم تبلغ هذا أو شيئا مما حملت تكن في حكم من لم يبلغ شيئا من رسالته، وذلك أن حكم الأنبياء وتكليفاتهم أشد، وليس حكمهم كحكم سائر الناس الذين يتجافى عنهم إذا خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا، وأما قوله عز وجل:﴾فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف{ [الطلاق/2]، فللمشارفة، فإنها إذا انتهت إلى أقصى الأجل لا يصح للزوج مراجعتها وإمساكها.
ويقال: بلغته الخبر وأبلغته مثله، وبلغته أكثر، قال تعالى: }أبلغكم رسالات ربي﴿[الأعراف/62]، وقال:﴾يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴿[المائدة/67]، وقال عز وجل:﴾فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴿[هود/57]، وقال تعالى:﴾بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴿[آل عمران/40]، وفي موضع:﴾وقد بلغت من الكبر عتيا{ [مريم/8]، وذلك نحو: أدركني الجهد وأدركت الجهد، ولا يصح: بلغني المكان وأدركني.
والبلاغة تقال على وجهين:
- أحدهما: أن يكون بذاته بليغا، وذلك بأن يجمع ثلاثة أوصاف: صوبا في موضوع لغته، وطبقا للمعنى المقصود به، وصدقا في نفسه (وفي هذا يقول مخلوف الميناوي:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا)، ومتى اخترم وصف من ذلك كان ناقصا في البلاغة.
والثاني: أن يكون بليغا باعتبار القائل والمقول له، وهو أن يقصد القائل أمرا فيورده على وجه حقيق أن يقبله المقول له، وقوله: }وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا{ [النساء/63]، يصح حمله على المعنيين، وقول من قال (هو الزجاج في معاني القرآن 2/70) : معناه قل لهم: إن أظهرتم ما في أنفسكم قتلتم، وقول من قال: خوفهم بمكاره تنزل بهم، فإشارة إلى بعض ما يقتضيه عموم اللفظ، والبلغة: ما يتبلغ به من العيش.
ملخص اللسان
1.    بَلغَ الشيءُ يَبْلُغُ بُلُوغاً وبَلاغاً: وصَلَ وانْتَهَى،
2.    وتَبَلَّغَ   بالشيء: وصَلَ إِلى مُرادِه،
3.    وبَلَغْتُ المكانَ بُلُوغاً: وصلْتُ إِليه وكذلك إِذا   شارَفْتَ عليه؛
4.    فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ، أَي   قارَبْنَه.
5.    البَلاغُ: ما   يُتَبَلَّغُ به ويُتَوَصَّلُ إِلى الشيء المطلوب.
6.    والبَلاغُ: الكِفايةُ؛
7.    والإِبلاغُ: الإِيصالُ،
8.    : هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به، أَي أَنزلناه ليُنْذَر الناسُ   به.
9.    وبَلَغَ الغُلامُ: احْتَلَمَ كأَنه بَلَغَ وقت الكتابِ عليه والتكليفِ،
10.                       وبَلَغتِ النخلةُ وغيرُها من الشجر: حان إدْراكُ ثمرها؛
11.                       وشيءٌ بالغ أَي جيِّدٌ،
12.                       وأَمرٌ بالِغٌ وبَلْغٌ: نافِذٌ يَبْلُغُ أَين أُرِيدَ به؛
13.                       بالَغَ يُبالِغُ مُبالَغةً   وبِلاغاً إِذا اجْتَهد في الأَمر،
14.                       والمُبالَغةُ: أَن تَبْلُغَ في الأَمر   جُهْدَك.
15.                       والبَلاغةُ: الفَصاحةُ.
16.                       ورجل   بَلِيغٌ وبِلْغٌ: حسَنُ الكلام فَصِيحُه يبلغ بعبارة لسانه كُنْهَ ما في   قلبه،
17.                       قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ؛ معناه أَنَّ   الحَرْبَ قد جَهَدَتْنا وبَلَغَتْ منا كل مَبْلَغٍ،
18.                       وتَبَلَّغ بكذا أَي اكتفَى به
19.                       سَمعاً لا بَلْغاً وسِمْعاً لا بِلْغاً، وذلك   إِذا سمعت أَمراً منكراً أَي يُسْمَعُ به ولا يَبْلُغُ.
20.                       وبَلَغَ النبْتُ: انتهَى.
21.                       وتَبالَغ الدِّباغُ في الجلد: انتهى فيه؛
22.                       وبَلَّغَ الفارِسُ إِذا مَدَّ يدَه بِعِنانِ فرسه ليزيد في جَرْيِه.
23.                        وأَحْمَقُ بَلْغٌ وبِلْغٌ أَي هو من حَماقَتِه يبلغ ما يريده
24.                        يمينٌ بالغة أَي مؤكَّدةٌ.
25.                       والبَلاغاتْ: كالوِشاياتِ.
26.                       والبِلَغْنُ: البَلاغةُ؛
27.                       والبِلَغْنُ : النّمَّام؛
28.                       والبلغن: الذي يُبَلِّغُ للناسِ بعضِهم حدِيثَ   بعض.
29.                       وتَبَلَّغَ به مرضُه: اشتَّدّ.
30.                       وبَلَغَ به البِلَغِينَ ، إِذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأَذاهُ.
31.                       والبُلَغِينُ والبِلَغِينُ.   الدّاهيةُ:
32.                       وبالَغَ فلان في أَمْرِي إذا يُقَصِّر فيه.
33.                        والبُلْغَةُ: ما يُتَبَلَّغُ به من العيش،
34.                       وبَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه: ظهر أَوّلَ   ما يظهر،
35.                       والبالِغاءُ: الأَكارِعُ في لغة أَهل المدينة،
36.                       والتَّبْلِغةُ: سَيْر يُدْرج على السِّيَة حيث انتهى طرَفُ الوَتَر ثلاث   مِرارٍ أَو أَربعاً لِكَيْ يَثْبُتَ الوتر؛
لسان العرب
● - بلغ: بَلغَ الشيءُ يَبْلُغُ بُلُوغاً وبَلاغاً: وصَلَ وانْتَهَى،   وأَبْلَغَه هو إِبْلاغاً هو إِبْلاغاً وبَلَّغَه تَبْلِيغاً؛ وقولُ أَبي قَيْسِ   بنِ الأَسْلَتِ السُّلَمِيِّ:   قالَتْ، ولَمْ تَقْصِدْ لِقِيلِ الخَنى:   مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي   إِنما هو من ذلك أَي قد انْتَهَيْتَ فيه وأَنْعَمْتَ. وتَبَلَّغَ   بالشيء: وصَلَ إِلى مُرادِه، وبَلَغَ مَبْلَغَ فلان ومَبْلَغَتَه. وفي حديث   الاسْتِسْقاء: واجْعَلْ ما أَنزلتَ لنا قُوّةً وبلاغاً إِلى حين؛ البَلاغُ: ما   يُتَبَلَّغُ به ويُتَوَصَّلُ إِلى الشيء المطلوب. والبَلاغُ: ما   بَلَغَكَ. والبَلاغُ: الكِفايةُ؛ ومنه قول الراجز:   تَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغِ،   وباكِرِ المِعْدةَ بالدِّباغِ   وتقول: له في هذا بَلاغٌ وبُلْغةٌ وتَبَلُّغٌ أَي كِفايةٌ، وبَلَّغْتُ   الرِّساةَ. والبَلاغُ: الإِبْلاغُ. وفي التنزيل: إِلاَّ بَلاغاً من الله   ورسالاتِه، أَي لا أَجِدُ مَنْحجى إِلا أَن أُبَلِّغَ عن اللهِ ما أُرْسِلْتُ   به. والإِبلاغُ: الإِيصالُ، وكذلك التبْلِيغُ، والاسم منه البَلاغُ،   وبَلَّغْتُ الرِّسالَ. التهذيب: يقال بَلَّغْتُ القومَ بلاغاً اسم يقوم مقام   التبْلِيغِ. وفي الحديث: كلُّ رافِعةٍ رَفَعَتْ عَنّا   (* قوله« رفعت عنا»   كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.) من البلاغ   فَلْيُبَلِّغْ عَنّا، يروى بفتح الباء وكسرها، وقيل: أَراد من   المُبَلِّغِين، وأَبْلغْتُه وبَلَّغْتُه بمعنى واحد، وإِن كانت الرواية من البلاغ   بفتح الباء فله وجهان: أَحدهما أَن البَلاغَ ما بلغ من القرآن والسنن،   والوجهُ الآخر من ذوي البَلاغِ أي الذين بَلَّغُونا يعني ذوي التبليغ،   فأَقام الاسم مقام المصدر الحقيقي كما تقول أَعْطَيْتُه عَطاء، وأَما الكسر   فقال الهرويّ: أُراه من المُبالِغين في التبْليغ، بالَغَ يُبالِغُ مُبالَغةً   وبِلاغاً إِذا اجْتَهد في الأَمر، والمعنى في الحديث: كلُّ جماعةٍ أَو نفس   تُبَلِّغُ عنا وتُذِيعُ ما تقوله فَلْتُبَلِّغْ ولْتَحْكِ. وأَما قوله   عز وجل: هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به، أَي أَنزلناه ليُنْذَر الناسُ   به. وبَلَّغَ الفارِسُ إِذا مَدَّ يدَه بِعِنانِ فرسه ليزيد في جَرْيِه.   وبَلَغَ الغُلامُ: احْتَلَمَ كأَنه بَلَغَ وقت الكتابِ عليه والتكليفِ،   وكذلك بَلَغَتِ الجاريةُ. التهذيب: بلغ الصبيُّ والجارية إِذا أَدْركا،   وهما بالِغانِ. وقال الشافعي في كتاب النكاح: جارية بالِغٌ، بغير هاء، هكذا   روى الأَزهريّ عن عبد الملك عن الربيع عنه، قال الأَزهري: والشافعي   فَصِيحٌ حجة في اللغة، قال: وسمعت فُصَحاء العرب يقولون جارية بالغ، وهكذا قولهم   امرأَة عاشِقٌ ولِحيةٌ ناصِلٌ، قال: ولو قال قائل جارية بالغة لم يكن   خطأً لأَنه الأَصل. وبَلَغْتُ المكانَ بُلُوغاً: وصلْتُ إِليه وكذلك إِذا   شارَفْتَ عليه؛ ومنه قوله تعالى: فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ، أَي   قارَبْنَه. وبَلَغَ النبْتُ: انتهَى. وتَبالَغ الدِّباغُ في الجلد: انتهى فيه؛ عن   أَبي حنيفة. وبَلَغتِ النخلةُ وغيرُها من الشجر: حان إدْراكُ ثمرها؛ عنه   أَيضاً. وشيءٌ بالغ أَي جيِّدٌ، وقد بلَغَ في الجَوْدةِ مَبْلغاً.   ويقال: أَمْرُ اللهِ بَلْغ، بالفتح، أَي بالِغٌ من وقوله تعالى: إِن الله   بالغ أَمره. وأَمرٌ بالِغٌ وبَلْغٌ: نافِذٌ يَبْلُغُ أَين أُرِيدَ به؛ قال   الحرث بن حِلِّزةَ:   فهَداهُمْ بالأَسْودَيْنِ وأَمْرُ الْـ   ـلَهِ بَلْغٌ بَشْقَى به الأَشْقِياءُ   وجَيْشٌ بَلْغٌ كذلك. ويقال: اللهم سَمْعٌ لا بَلْغٌ وسِمْعٌ لا بِلْغٍ،   وقد ينصب كل ذلك فيقال: سَمعاً لا بَلْغاً وسِمْعاً لا بِلْغاً، وذلك   إِذا سمعت أَمراً منكراً أَي يُسْمَعُ به ولا يَبْلُغُ. والعرب تقول للخبر   يبلغ واحدَهم ولا يحققونه: سَمْعٌ لا بَلْغٌ أَي نسمعه ولا يَبْلُغنا.   وأَحْمَقُ بَلْغٌ وبِلْغٌ أَي هو من حَماقَتِه   (* قوله« من حماقته» عبارة   القاموس: مع حماقته.) يبلغ ما يريده، وقيل: بالغ في الحُمْقِ، وأَتْبَعُوا   فقالوا: بِلْغٌ مِلْغٌ.   وقوله تعالى: أَمْ لكم أَيمان علينا بالغةٌ؛ قال ثعلب: معناه مُوجَبَةٌ   أَبداً قد حلفنا لكم أَن نَفِيَ بها، وقال مرة: أَي قد انتهت إِلى غايتها،   وقيل: يمينٌ بالغة أَي مؤكَّدةٌ. والمُبالَغةُ: أَن تَبْلُغَ في الأَمر   جُهْدَك. ويقال: بُلِغَ فلان أَي جُهِدَ؛ قال الراجز:   إِنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقابُها   للسيفِ، لَمَّا بُلِغَتْ أَحْسابُها   أَي مَجْهودُها   (* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق   بلغت،) وأَحْسابُها شَجاعَتُها وقوّتُها ومَناقِبُها. وأَمرٌ بالغ: جيد.   والبَلاغةُ: الفَصاحةُ. والبَلْغُ والبِلْغُ: البَلِيغُ من الرجال. ورجل   بَلِيغٌ وبِلْغٌ: حسَنُ الكلام فَصِيحُه يبلغ بعبارة لسانه كُنْهَ ما في   قلبه، والجمعُ بُلَغاءُ، وقد بَلُغَ، بالضم، بَلاغةً أَي صار بَلِيغاً.   وقولٌ بَلِيغٌ: بالِغٌ وقد بَلُغَ. والبَلاغاتْ: كالوِشاياتِ.   والبِلَغْنُ: البَلاغةُ؛ عن السيرافي، ومثَّل به سيبويه. والبِلَغْنُ   أَيضاً: النّمَّام؛ عن كراع. والبلغن: الذي يُبَلِّغُ للناسِ بعضِهم حدِيثَ   بعض. وتَبَلَّغَ به مرضُه: اشتَّدّ.   وبَلَغَ به البِلَغِينَ بكسر الباء وفتح اللام وتخفيفها؛ عن ابن   الأَعرابي، إِذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأَذاهُ. والبُلَغِينُ والبِلَغِينُ.   الدّاهيةُ: وفي الحديث: أَن عائشة قالت لأَمير المؤمنين عليّ، عليه السلام،   حين أُخِذَتْ يومَ الجملِ: قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ؛ معناه أَنَّ   الحَرْبَ قد جَهَدَتْنا وبَلَغَتْ منا كل مَبْلَغٍ، يروى بكسر الباء   وضمها مع فتح اللام، وهو مَثَلٌ، معناه بَلَغْتَ منا كل مَبْلَغٍ. وقال أَبو   عبيد في قولها قد بَلَغْتَ منا البُِلَغِينَ: إنه مثل قولهم لَقِيتَ منا   البُرَحِينَ والأَقْوَرِينَ، وكل هذا من الدَّواهِي، قال ابن الأَثير:   والأَصل فيه كأَنه قيل: خَطْبٌ بُلَغٌ وبِلَغٌ أَي بَلِيغٌ، وأَمْرٌ بُرَحٌ   وبِرَحٌ أَي مُبَرِّح، ثم جمعا على السلامة إِيذاناً بأَنَّ الخطوب في   شدّة نِكايَتِها بمنزلة العُقلاء الذين لهم قَصْد وتعمُّد.   وبالَغَ فلان في أَمْرِي إذا يُقَصِّر فيه.   والبُلْغَةُ: ما يُتَبَلَّغُ به من العيش، زاد الأَزهري: ولا فَضْلَ   فيه.وتَبَلَّغ بكذا أَي اكتفَى به. وبَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه: ظهر أَوّلَ   ما يظهر، وقد ذكرت في العين المهملة أَيضاً، قال: وزعم البصريون أَن ابن   الأَعرابي صحّف في نوادِرِه فقال مكان بَلّعَ بَلَّغَ الشيبُ، فلما قيل   له إِنه تصحيف قال: بَلَّعَ وبَلَّغَ. قال أَبو بكر الصُّوليُّ: وقرئ   يوماً على أَبي العباس ثعلب وأَنا حاضر هذا ، فقال: الذي أَكتب بَلَّغ، كذا   قال بالغين معجمة.   والبالِغاءُ: الأَكارِعُ في لغة أَهل المدينة، وهي بالفارسية بايْها.   والتَّبْلِغةُ: سَيْر يُدْرج على السِّيَة حيث انتهى طرَفُ الوَتَر ثلاث   مِرارٍ أَو أَربعاً لِكَيْ يَثْبُتَ الوتر؛ حكاه أَبو حنيفة جعل التبلغة   اسماً كالتَّوْدِيةِ والتَّنْهِيةِ ليس بمصدر، فتفهَّمه.
مقاييس اللغة:
بلغ الباء واللام والغين أصلٌ واحد وهو الوُصول إلى الشيء: تقول بَلَغْتُ المكانَ، إذا وصَلْتَ إليه. وقد تُسَمَّى المُشَارَفَةُ بُلوغاً بحقِّ المقارَبة، قال الله تعالىٹ: ﴿فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ﴾ (الطلاق2). ومن هذا الباب قولهم هو أحْمَقُ بِلْغٌ وبَلْغ، أي إنّه مع حماقته يبلغ ما يريده. وَالبُلْغَة ما يُتَبَلَّغُ به من عَيشٍ، كأنّه يُرادُ أنَّه يبلُغُ رُتْبَة المُكْثِرِ إذا رَضِيَ وقَنَع؛ وكذلك البَلاَغة التي يُمْدَحُ بها الفَصِيحُ اللّسان، لأنّه يبلُغُ بها ما يريده، ولي في هذا بلاغٌ أي كِفاية. وقولهم بلَّغَ الفارسُ يُرَادُ به أنّه يمدّ يدَه بعِنانِ فرَسِهِ لِيَزيدَ في عَدْوِهِ؛ وقولهم تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ، إذا اشتدَّتْ، فلأنه تناهِيها به، وبلوغها الغاية.
القاموس المحيط:
بَلَغَ المكانَ بُلوغاً وَصَلَ إليه، أو شارَفَ عليه، و الغُلامُ أدْرَكَ. وثَناءٌ أبْلَغُ مُبالَغٌ فيه.
وشيءٌ بالِغٌ: جَيِّدٌ، وقد بَلَغَ مَبْلَغاً. وجارِيَةٌ بالِغٌ وبالِغَةٌ: مُدْرِكَةٌ. وبُلِغَ الرجُلُ، كعُنِيَ: جُهِدَ.
والتَّبْلِغَةُ: حَبْلٌ يُوصَلُ به الرِشاءُ إلى الكَرَبِ، ج: تَبالِغُ. وأحْمَقُ بَلْغٌ، ويُكسَرُ، وبَلْغَةٌ، أي: مَعَ حَماقَتِهِ يَبْلُغُ ما يُريدُ، أو نهايَةٌ في الحُمقِ. واللَّهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ، وسَمْعاً لا بَلْغاً، ويُكْسرانِ، أي: نَسْمَعُ به ولا يَتمُّ، أو يقولهُ مَن سَمِعَ خَبَرَاً لا يُعْجِبُه. وأمْرُ اللّهِ بَلْغٌ، أي: بالغٌ نافذٌ، يَبْلُغُ أينَ أُريدَ به، وجَيْشٌ بَلْغٌ: كذلك. ورجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ، بكسرهما: خَبيثٌ. والبَلْغُ، ويكسرُ، وكعِنَبٍ وسَكارَى وحُبارَى: البَليغُ الفَصيحُ، يَبْلُغُ بِعِبارَتِهِ كُنْهَ ضَميره، بَلُغَ ككَرُمَ. والبَلاغُ، كسَحابٍ: الكِفايَةُ، والاسمُ من الإِبْلاغِ والتبليغِ، وهما: الإِيصالُ. وفي الحديثِ: " كلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ علينا مِن البَلاغِ " ، أي: ما بَلَغَ من القرآنِ والسُّنَنِ، أو المَعْنَى من ذَوِي البَلاغِ، أي: التَّبْليغِ، أقامَ الاسمَ مُقامَ المَصْدَرِ، ويُرْوَى بالكسر، أي: من المُبالِغِينَ في التَّبْليغِ، من بالَغَ مُبالَغَةً وبِلاغاً: إذا اجْتَهَدَ ولم يُقَصِّر. والبَالِغاءُ: الأَكارِعُ، مُعَرَّبُ " بايْهَا " . والبَلاغاتُ: الوِشاياتُ. والبُلْغَةُ، بالضم: ما يُتَبَلَّغُ به مِنَ العَيْشِ. والبِلَغِينُ، في قولِ عائشةَ، رضي اللّهُ تعالى عنها، لِعَلِيٍّ، رضي الله تعالى عنه: بَلَغْتَ مِنَّا البِلَغِينَ، ويضم أوّلُهُ: الداهِيَةُ، أرَادَتْ: بَلَغْتَ مِنَّا كلَّ مَبْلَغٍ، وقد يُجْرَى إعرابُهُ على النونِ، والياءُ يُقَرُّ بِحَالِهِ، أو تُفْتَحُ النونُ ويُعْرَبُ ما قَبْلَهُ. وبَلَّغَ الفارِسُ تَبْليغاً: مَدَّ يَدَهُ بِعِنانِ فَرَسِهِ لِيَزيدَ في جَرْيِهِ. وتَبَلَّغَ بكذا: اكتَفَى به، و المَنزِلَ: تَكَلَّفَ إليه البُلوغَ حتى بَلَغَ، و به العلَّةُ: اشْتَدَّتْ. وبالَغَ في أمري: لم يُقَصِّرْ.
تاج العروس:
بلغ
بَلَغَ المَكَانَ بُلُوغاً بالضَّمِّ : وَصَلَ إليْهِ وانْتَهَى ومنْهُ قوْلُه تعالى : لَمْ تَكُونُوا بالغِيهِ إلا بشقِّ الأنْفُسِ
أو بَلَغَه : شارَفَ عليْهِ ومنه قولُه تعالى : فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ
أي قارَبْنَهُ : وقالَ أبو القاسِمِ في المُفْرَداتِ : البُلُوغُ والإبْلاغُ : الانْتِهَاءُ إلى أقْصَى المَقْصِدِ والمُنْتَهَى مَكَاناً كان أو زَماناً أو أمْرَاً منَ الأمُورِ المُقَدَّرَةِ . ورُبَّمَا يُعَبَّرُ بهِ عن المُشارَفَةِ عليهِ وإن لم يُنْتَهَ إليْهِ فمنَ الانْتِهَاءِ : حتى إذا بَلَغَ أشُدَّهُ وبَلَغ أرْبَعِينَ سنَةً وما هُمْ ببالغِيهِ فلما بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ ولَعلِّي أبْلُغُ الأسْبَابَ وأيْمانٌ عَلَيْنَا بالِغَةٌ أي مُنْتَهِيَةٌ في التَّوْكيدِ وأمّا قَوْلُه : فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ فأمْسِكُوهُنَّ بمَعْرُوفٍ فللمُشارَفَةِ فإنّهَا إذا أنْتَهَتْ إلى أقْصَى الأجَلِ لا يَصِحُّ للزَّوْجِ مُرَاجَعَتُهَا وإمْسَاكُها
وبَلَغَ الغُلامُ : أدْرَكَ وبَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً كما في العُبَابِ وفي المُحْكَمِ : أي احْتَلَمَ كأنَّهُ بَلَغَ وَقْتَ الكِتابِ عليْهِ والتَّكْليفِ وكذلكَ : بَلَغَتِ الجارِيَةُ وفي التَّهْذِيبِ : بَلَغَ الصَّبِيُّ والجارِيَةُ : إذا أدْرَكَا وهُمَا بالغَانِ
وثَنَاءٌ أبْلَغُ : مُبَالِغٌ فيهِ قالَ رُؤْبَةُ يَمْدَحُ المُسَبِّحَ بنَ الحَوَارِيِّ بنِ زِيادِ بنِ عَمْروٍ العَتَكِيَّ :
" بَلْ قُلْ لِعَبْدِ اللهِ بَلِّغْ وابْلُغِ
" مُسَبِّحاً حُسْنَ الثَّناءِ الأبْلَغِ وشَيءٌ بالِغٌ أي : جَيِّدٌ وقدْ بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً
وقالَ الشافعِيُّ رحمَهُ اللهُ في كتابِ النِّكَاحِ : جارِيَةٌ بالِغٌ بغَيْرِ هاءٍ هكذا رَوَى الأزْهَرِيُّ عن عبْدِ المَلِكِ عن الرَّبِيعِ عَنْهُ قالَ الأزْهَرِيُّ : والشَّافِعِيُّ فَصِيحٌ حُجَّةٌ في اللُّغَةِ قالَ : وسَمِعْتُ فُصَحاءَ العَرَبِ يَقُولُونَ : جارِيَةٌ بالِغٌ وهكذا قَوْلُهُمْ : امْرَأَةٌ عاشِقٌ ولِحْيَةٌ ناصِلٌ قال : ولوْ قالَ قائِلٌ : جارِيَةٌ بالِغَةٌ لمْ يَكُنْ خَطَأً لأنَّهُ الأصْلُ أي : مُدْرِكَةٌ وقَدْ بَلَغَتْ
ويُقَالُ : بُلِغَ الرَّجُلُ كعُنِيَ : جُهِدَ وأنْشَدَ أبو عُبَيْدٍ :
" إنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقَابُها
" للسَّيْفِ لما بُلِغَتْ أحْسَابُها أي : مَجْهُودُهَا وأحْسَابُها : شَجاعَتُها وقُوَّتُهَا ومَنَاقِبُها
والتَّبْلِغَةُ : حَبْلٌ يُوصَلُ بهِ الرِّشَاءُ إلى الكَرَبِ ومنْهُ قَوْلُهم : وَصَلَ رِشَاءَهُ بتَبْلِغَةٍ قالَ الزَّمَخْشَرِيُّ : وهُوَ حَبْلٌ يُوصَلُ بهِ حتى يَبْلُغَ الماءَ
ج : تَبَالِغُ يُقَالُ : لا بُدَّ لأرْشِيَتِكُمْ منْ تَبالِغَ
وقالَ الفَرّاءُ : يُقَالُ : أحْمَقُ بَلْغٌ بالفَتْحِ ويُكْسَرُ وبَلْغَةٌ بالفَتْحِ أي : هُوَ مَعَ حَماقَتِهِ يَبْلُغُ ما يُرِيدُ أو المُرَادُ : نِهايَةٌ في الحُمْقِ بالِغٌ فيهِ
قالَ : ويُقَالُ : اللهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ وسَمْعاً لا بَلْغاً ويُكْسَرانِ أي : نَسْمَعُ بهِ ولا يَتِمُّ كما في العُبَابِ وفي اللِّسانِ : ولا يَبْلُغُنَا يُقَالُ ذلكَ إذا سَمِعُوا أمْراً مُنْكَراً أو يَقُولهُ منْ سَمِعَ خَبَراً لا يُعْجِبُه قالَهُ الكِسَائِيُ أو للخَبَرِ يَبْلُغُ واحِدَهُمْ ولا يُحَقِّقُونَهُ
وأمْرُ اللهِ بَلْغٌ بالفَتْحِ أي : بالِغٌ نافِذٌ يَبْلُغُ أيْنَ أُرِيدَ بهِ قالَ الحارِثُ بنُ حِلِّزَةَ :
فهدَاهُمْ بالأسْوَدِيْنِ وأمْرُ ال ... لهِ بَلْغٌ تَشْقَى بهِ الأشْقِياءُ وهو من قوله تعالى : إنَّ اللهَ بالِغُ أمْرِه
وجَيْشٌ بَلْغٌ كذلكَ أي : بالغٌ
وقالَ الفَرّاءُ : رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ بكَسْرِهِمَا : إتْباعٌ أي خَبِيثٌ مُتَناهٍ في الخَباثَةِ
والبَلْغُ بالفَتْحِ ويُكْسَرُ والبِلَغُ كعِنَبٍ والبَلاغَي مثل : سَكَارَى وحُبَارَى ومِثْلُ الثّانِيَةِ : أمْرٌ بِرَحٌ أي : مُبَرِّحٌ ولَحْمٌ زِيَمٌ ومَكَانٌ سِوىً ودِينٌ قِيَمٌ وهو : البَلِيغُ الفَصِيحُ الّذِي يَبْلُغُ بعَبارَتِه كُنْهَ ضَمِيرِه ونِهَايَةَ مُرَادِه وجَمْعُ البَلِيغِ : بُلَغاءَ وقدْ بَلُغَ الرَّجُلُ ككَرُمَ بَلاغَةً قالَ شَيْخُنا : وأغْفَلَه المُصَنِّف تَقْصِيراً أي : ذِكْرَ المَصْدَرِ والمَعْنَى : صارَ بَلِيغاً
قلتُ : والبَلاغَةُ على وَجْهَيْنِ : أحَدُهُما : أنْ يَكُونَ بذاتِهِ بَلِيغاً وذلكَ بأنْ يَجْمَعَ ثلاثَةَ أوْصَافٍ : صَوَاباً في مَوْضَوعِ لُغَتِه وطِبْقاً للمَعْنَى المَقْصُودِ بهِ وصِدْقاً في نَفْسِه ومتى اخْتُرِمَ وَصْفٌ منْ ذلكَ كانَ ناقِصاً في البَلاغَة
والثّانِي : أنْ يَكُونَ بَلِيغاً باعْتِبَارِ القائِلِ والمَقُولِ لَهُ وهُوَ أنْ يَقْصِدَ القائِلُ بهِ أمْراً ما فيُوِدَهُ على وجْهٍ حَقِيقٍ أنْ يَقْبَلَهُ المَقُولُ لَهُ
وقوْلُه تعالى : وقُلْ لَهُمْ في أنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً يَحْتَمِل المَعْنَييْنِ وقولُ من قالَ : معناهُ : قُل لَهُمْ إنْ أظْهَرْتُمْ ما في أنْفُسِكُمْ قُتِلْتُم وقَوْلُ من قالَ : خَوِّفْهُمْ بمَكارِهَ تَنْزِلُ بهم فإشارَةٌ إلى بَعْضِ ما يَقْتَضيه عُمُومُ اللَّفْظِ قالَهُ الرّاغِبُ
وقَرَأْتُ في مُعْجَمِ الذَّهَبِيِّ في تَرْجَمَةِ صُحارِ بنِ عَيّاشٍ العَبْدِيِّ رضي اللهُ عنه سألَهُ مُعَاويَةُ عنِ البَلاغَةِ فقال : لا تُخْسئْ ولا تُبْطئْ
والبَلاغُ كسَحابٍ : الكِفَايَةُ وهُوَ : ما يُتَبَلَّغُ بهِ ويُتَوَصَّلُ إلى الشَيءِ المَطْلُوبِ ومنْهُ قوْلُه تعالى : إنَّ في هذا لبَلاغَاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ أي : كِفَايَةً وكذا قَوْلُ الرّاجِزِ :
" تَزَجَّ منْ دُنْيَاكَ بالبَلاغِ
" وباكِرِ المِعْدَةَ بالدِّباغِ
" بِكَسْرَةِ جَيِّدَةِ المِضاغِ
" بالمِلْحِ أو ما خَفَّ منْ صِباغِ والبَلاغُ : الاسْمُ منَ الإبْلاغ والتَّبْلِيغِ وهُمَا : الإيصالُ يُقَالُ : أبْلَغَهُ الخَبَرَ إبْلاغَاً وبَلَّغَهُ تَبْلِيغاً والثّانِي أكْثَرُ قالَهُ الرّاغِبُ وقَوْلُ أبي قَيْسِ بنِ الأسْلَتِ الأنْصَارِيّ
قالَتْ ولَمْ تَقْصِدْ لقِيلِ الخَنَا ... مَهْلاً لَقَدْ أبْلَغْتَ أسْمَاعِي هُوَ منْ ذلكَ أي : قد انْتَهَيْتَ فيه وأوْصَلْتَ وأنْعَمْتَ
وقَوْلُه تعالى : هذا بَلاغٌ للنّاسِ أي : هذا القُرْآنُ ذُو بَلاغٍ أي : بَيَانٍ كافٍ
وقولُه تعالى : فهَلْ على الرُّسُلِ إلا البَلاغُ المُبِينُ أي : الإبْلاغُ وفي الحديثِ : كُلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ عَلَيْنَا كذا في العُبَابِ وفي اللِّسانِ : عَنّا منَ البَلاغِ فقَدْ حَرَّمْتُهَا أنْ تُعْضَدَ أو تُخْبَطَ إلا لِعُصْفُورِ قَتَبٍ أو مَسَدِّ مَحالَةٍ أو عَصَا حَديدَةٍ يعْنِي المدينةَ على ساكنها أفضل الصلاة والسلام ويُرْوَى بفَتْحِ الباءِ وكَسْرِهَا فإنْ كانَ بالفَتْحِ فلَهُ وَجْهَانِ أحَدُهُما : أي ما بَلَغَ من القُرْآنِ والسُّنَنِ أو المَعْنَى : منْ ذَوِي البَلاغ أي : الّذِينَ بَلَّغُونا أي : منْ ذَوِي التَّبْلِيغِ وقد أقامَ الاسْمُ مُقامَ المَصْدَرِ الحَقِيقِيِّ كما تَقُول : أعْطَيْتُ عَطاءً كذا في التَّهذِيبِ والعُبَابِ ويُرْوَى بالكَسْر قالَ الهَرَوِيُّ : أي : منْ المُبالغِيِنَ في التَّبْلِيغِ منْ بالَغَ يُبَالغُ مُبَالَغَةً وبَلاغاً بالكَسْرِ : إذا اجْتَهَدَ في الأمْرِ ولمْ يُقَصِّرْ والمَعْنَى كُلُّ جَماعَةٍ أوْ نَفْسٍ تُبَلِّغُ عنا وتُذِيعُ ما نَقُوله فلْتُبَلِّغْ ولْتَحْكِ قلتُ : وقدْ ذُكِرَ هذا الحديثُ في رفع ويُرْوَى أيْضاً : منَ البَلّاغ مثال الحُدّاثِ بمَعْنَى المُحَدِّثِينَ وقد أسْبَقْنَا الإشَارَةَ إليْهِ وكان على المُصَنِّف أنْ يُوردَهُ هُنَا لتَكْمُلَ له الإحاطَةُ
والبالِغَاءُ : الأكَارِعُ بلُغَةِ أهْلِ المَدِينَةِ المُشَرَّفَةِ قالَ أبو عُبيدٍ : مُعَرِّبُ بايْهَا أي : أنَّ الكَلِمَةَ فارِسِيَّةٌ عُرِّبَتْ فإنّ بايْ بالفَتْحِ وإسْكَانِ الياءِ : الرَّجُلُ وها : علامَةُ الجَمْعِ عِنْدَهُم ومَعْناهُ : الأرْجُلُ ثم أُطْلِقَ على أكارِعِ الشّاةِ ونَحْوِهَا ويُسَمُّونَهَا أيْضاً : باجْهَا وهذا هُوَ المَشْهُورُ عِنْدَهُم وهذا التَّعْرِيبُ غَرِيبٌ فتأمَّلْ
والبَلاغاتُ : مِثْلُ الوِشايات
والبُلْغَةُ : بالضَّمِّ : الكِفَايَةُ وما يُتَبَلَّغُ بهِ منَ العَيْشِ زادَ الأزْهَرِيُّ : ولا فَضْلَ فيه تَقُولُ : في هذا بَلاغٌ وبُلْغَةٌ أي : كِفَايَةٌ
والبِلَغِينَ بكَسْرِ أوَّلهِ وفَتْحِ ثانِيَه وكَسْرِ الغَيْنِ في قَوْلِ عائِشَةَ رضي اللهُ تعالى عنها لعَلِيٍّ رضي الله عنه حينَ ظفِرَ بها لقد بَلَغْتَ مِنّا البِلَغِينَ هكذا رُوِيَ ويُضَمُّ أوَّلُه أي : مع فَتْحِ اللامِ ومَعْنَاهُ الدّاهِيَةُ وهُوَ مَثَلٌ أرادَتْ : بَلَغْتَ مِنّا كُلَّ مَبْلَغٍ وقيلَ : مَعْنَاهُ أنَّ الحَرْبَ قدْ جَهِدَتْها وبَلَغَتْ منْهَا
كُلَّ مَبْلَغٍ وقالَ أبو عُبَيْدٍ : هُوَ مَثْلُ قَوْلِهِمْ : لَقِيتَ مِنّا البِرَحِينَ والأقْوَرِينَ وكُلُّ هذا من الدَّوَاهِي قالَ ابنُ الأثِيرِ : والأصْلُ فيهِ كأنَّهُ قيلَ : خَطْبٌ بِلْغٌ أي : بَلِيغٌ وأمْرٌ بِرَحٌ أي : مُبَرِّحٌ ثُمَّ جُمِعَا على السَّلامَةِ إيذاناً بأنَّ الخُطُوبَ في شِدَّةِ نكايَتِهَا بمَنْزِلَةِ العُقَلاءِ الذينَ لَهُمْ قَصْدٌ وتَعَمُّدٌ وقَدْ نُقِلَ في إعْرَابِهَا طَرِيقانِ أحَدُهُما : أنْ يُجْرَى إعْرَابُه على النُونِ والياءُ يُقَرُّ بحالهِ أوْ تُفْتَحُ النُّونُ أبداً ويُعْرَبُ ما قَبْلَهُ فيُقَالُ : هذه البِلَغُونَ ولَقِيتُ البِلَغِينَ وأعُوذُ باللهِ منَ البِلَغِينَ كما في العُبَابِ
وبَلَّغَ الفارِسُ تَبْلِيغاً : مَدَّ يَدَهُ بعِنانِ فَرَسِه ليَزِيدَ في جَرْيِه وفي الأساسِ : في عَدْوِه
وتَبَلَّغَ بكَذا : اكْتَفَى بهِ ووَصَلَ مُرادَه قالَ :
تَبَلَّغْ بأخْلاقِ الثِّيَابِ جَدِيدَها ... وبالقَضْمِ حتى يُدْرَكَ الخَضْمُ بالقَضْمِ ويُقَالُ : هذا تَبَلُّغٌ أي : بُلْغَةٌ
وتَبَلَّغَ المَنْزِلَ : إذا تَكَلَّفَ إليهِ البُلُوغَ حتى بلغَ ومنْهُ قَوْلُ قَيْسِ بنِ ذَرِيحٍ :
شَقَقْتِ القَلْبَ ثُمَّ ذَرَرْتِ فيهِ ... هَوَاكِ فليمَ فالْتَأَمَ الفُطُورُ
تَبَلَّغَ حَيْثُ لمْ يَبْلُغْ شَرابٌ ... ولا حُزْنٌ ولمْ يَبْلُغْ سُرُورُ أي : تَكَلَّفَ البُلُوغَ حتى بَلَغَ
وتَبَلَّغَتْ بهِ العِلَّةُ أي : اشْتَدَّتْ نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ والزَّمَخْشَرِيُّ والصّاغَانِيُّ
وبالَغَ في أمْرِي مُبَالَغَةً وبِلاغاً : اجْتَهَدَ ولمْ يُقَصِّرْ وهذا قَدْ تَقَدَّمَ بعَيْنِه فهُوَ تَكْرارٌ
وممّا يستدْرَكُ عليهِ : البَلاغُ : الوُصُولُ إلى الشَّيءِ
وبَلَغَ فُلانٌ مَبْلَغَتَه كمَبْلَغِه
وبَلَغَ النَّبْتُ : انْتَهَى
وتَبَالَغَ الدِّباغُ في الجِلْدِ : انْتَهَى فيهِ عن أبي حَنِيفَةَ
وبَلَغَتِ النَّخْلَةُ وغَيْرُهَا من الشَّجَرِ : حانَ إدْرَاكُ ثَمَرِهَا عَنْهُ أيْضاً
وفي التَّنْزيل : بَلَغَنِيَ الكِبَرُ وامْرَأتِي عاقِرٌ وفي مَوْضِعٍ : وقَدْ بَلَغْتُ منَ الكِبَرِ عِتِيّاً قالَ الرّاغِبُ : وذلكَ مِثْلُ : أدْرَكَنِي الجَهْدُ وأدْرَكْتُ الجَهْدَ ولا يَصِحُّ بَلَغَنِي المَكَانُ وأدْرَكَنِي
والمَبَالِغُ : جَمْعُ المَبْلَغِ يُقَالُ : بَلَغَ في العِلْمِ المَبَالِغَ
والمَبْلَغُ كمَقْعَدٍ : النَّقْدُ منَ الدَّراهِمِ والدَّنانِيرِ مُوَلَّدَةٌ
وبَلَغَ اللهُ بهِ فهو مَبْلُوغٌ بهِ
وأبْلَغْتُ إليْهِ : فَعَلْتُ بهِ ما بَلَغَ بهِ الأذَى والمَكْرُوهَ البَلِيغَ
وتَبَالَغَ فيه الهَمُّ والمَرَضُ : تَنَاهَى
وتَبَالَغَ في كَلامِه : تَعَاطَى البَلاغَةَ أي الفَصَاحَةَ ولَيْسَ منْ أهْلِها يُقَالُ : ما هُوَ ببَلِيغٍ ولكن يَتَبَالَغُ
وقولُه تعالى : أمْ لَكُم أيْمَانٌ عليْنَا بالِغَةٌ قالَ ثَعْلَبٌ : مَعْنَاهُ مُوَجَبَةٌ أبداً قدْ حَلَفْنَا لكُمْ أنْ نَفِيَ بِهَا وقالَ مَرَّةً : أي قد انْتَهَتْ إلى غايَتِها وقيلَ : يَمِينٌ بالِغَةٌ أي : مُؤَكَّدَةٌ
والمُبَالَغَةُ : أنْ تَبْلُغَ في الأمْرِ جَهْدَكَ
والبِلَغْنُ بكَسْرٍ ففَتْحٍ : البَلاغَةُ عن السِّيرافِيِّ ومَثَّلَ بهِ سِيبَوَيْهِ
والبِلَغْنُ أيْضاً : النَّمّامُ عن كُراع
وقيلَ : هُوَ الّذِي يُبلِّغُ للنّاسِ بَعْضِهِمْ حديثَ بَعْضٍ
وبَلَغَ بهِ البِلَغينَ بكَسْرِ الباءِ وفَتْحِ اللامِ وتَخْفيفها عن ابنِ الأعْرابِيِّ : إذا اسْتَقْصَى في شَتْمِه وأذاهُ
والبُلاّغُ كرُمّانِ : الحُدّاثُ
وفي نَوَادِرِ الأعْرابِ لابنِ الأعْرابِيِّ : بَلَّغَ الشَّيْبُ في رَأْسِه تَبْلِيغاً : ظَهَرَ أوَّلَ ما يَظْهَرُ وكذلكَ بَلَّعَ بالعَينِ المُهْمَلَةِ وزَعَمَ البَصْرِيُّونَ أنّ الغَيْنَ المُعْجَمَةَ تَصْحِيفٌ من ابنِ الأعْرَابِيِّ ونَقَلَ أبو بَكْرٍ عن ثَعْلَبٍ : بَلَّغَ بالغَيْنِ مُعْجَمَةً سَماعاً وهُوَ حاضِرٌ في مجْلِسِه
والتَّبْلِغَةُ : سَيْرٌ يُدْرَجُ على السِّيَةِ حَيْثُ انْتَهَى طَرَفُ الوَتَرِ ثلاثَ مِرارٍ أوْ أرْبعاً لكي يَثْبُتَ الوَتَرُ حَكَاهُ أبو حَنِيفَةَ وجَعَله اسْماً كالتَّوْدِيَةِ والتَّنْهِيَةِ
والبُلْغَةُ بالضَّمِّ : مَداسُ الرجلِ مِصْرِيَّةٌ مُوَلَّدَةٌ
وحَمْقَاءُ بِلْغَةٌ بالكَسْرِ : تأْنِيثُ قَوْلِهِمْ : أحْمَقُ بِلْغٌ
وأبو البَلاغِ جِبْرِيلُ كسَحابٍ : مُحَدِّثُ ذكَرَهُ ابنُ نُقْطَةَ
وسَمَّوْا بالِغاً

### Türkçe

بلغ
**بَلَغَ - يَبْلُغُ - بَلاغ - بالِغ - بَالِغة - بَلِيْغ - مَبْلَغ - أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ - بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ**
**بَلَغ َ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir mekânı veya bir eceli veya bir işi: ona ulaşır ve onda yerleşir: bir çıkış noktası olan bir yerden bir gaye veya hedef yönüne doğru hareket eder, sonra gayeye veya hedefe ulaşır ve onda yerleşir ve hareketi onda sona erer; bu, zamansal, yahut mekânsal, yahut nefsî bir ulaşmadır.
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir mekânı
﴿Ve başlarınızı tıraş etmeyin; ta ki kurban, yerine ulaşıncaya kadar﴾
﴿Kâbe’ye ulaşan bir kurban﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir eceli
﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir işi
﴿Sağ ellerinizin sahip oldukları ve sizden henüz ergenliğe ulaşmamış olanlar sizden izin istesin﴾
﴿Onunla birlikte sa‘y’e ulaştığında﴾
﴿Ta ki nikâha ulaştıklarında﴾
﴿Sonra en güçlü çağınıza ulaşasınız diye﴾
﴿Ve bana ihtiyarlık ulaştı﴾
﴿Ve dağlara boyca asla ulaşamayacaksın﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir varlık + bir işi + bir şey üzerine
﴿Ve onun üzerinde, göğüslerinizde olan bir ihtiyaca ulaşasınız diye﴾
**بَلَغَ - يَبْلُغُ** + bir işten veya bir şeyden + bir işe
﴿Şüphesiz, kendi tarafımdan bir özre ulaştım﴾
**بَلاغ**: “**فـَعال**” vezninde: “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan mübalağa masdar-isim fiil: bir hedefe ulaşma ve onda yerleşme işlemi; yine ondan âlet ismidir: bir hedefe ulaşma ve onda yerleşme vasıtası; ayrıca mef‘ûl manasındadır: “**يَبْلُغَ**”ması gereken şey.
﴿Artık sana düşen ancak tebliğdir; hesap da bize aittir﴾
Kur’ân **بلاغ**dır; çünkü:
(1) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın emri: hedefi insan olan, kendilerine ulaştırılması gereken bilgiler; onunla amel etsinler diye.
(2) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın uyarısı: hedefi insan olan, kendilerine ulaştırılması gereken bilgiler; ona karşı gerekli olanı yapsınlar diye.
**بالِغ**: “**بَلَغ َ - يَبْلُغ ُ**”dan sıfat-ı müşebbehe ism-i fâil: **يَبْلُغ ُ** eden.
**بَالِغَة**: **بالِغ**’in müennesi.
**بَلِيْغ**: “**فـَعيل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ ُ**”dan mübalağa ism-i fâil: istenen mekâna veya işe şiddetle, açıklıkla ve tekrar ile ulaşıp onda yerleşen.
**مَبْلَغ**: “**مـَفـْعـَل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan; ondan mekân ismidir: gaye veya hedefe ulaşmanın gerçekleştiği nihai yer: bir hedefe yönelenin ulaşabileceği şeyin sonu.
**أَبْلَغ َ - يُبْلِغ ُ** + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi veya bir işi + bir mekânı veya bir hedefi: “**أفعل**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan: onu “**يَبْلُغُ**” kılar: onu gayeye veya hedefe ulaştırır.
﴿Sonra onu güvenli yerine ulaştır﴾: **أبلغ** + elçi + sığınan kâfir + onun güvenli yeri
﴿Rablerinin risaletlerini tebliğ ettiklerini bilsin diye﴾: **ابلغ** + resuller + insanlar + Rablerinin risaletleri
**بَلَّغ َ - يُبَلِّغ ُ** + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi veya bir işi + bir mekânı veya bir hedefi: “**فـَعـَّلَ**” vezninde, “**بَلَغَ - يَبْلُغُ**”dan: onu, tekrar ve şiddet veçhiyle hedefini “**يَبْلُغُ**” kılar: tebliğ fiilini en tam şekilde yapar.
﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni tebliğ et; eğer yapmazsan, onun risaletini tebliğ etmiş olmazsın﴾
Ve lafız, “uzak bir konumdan, asıl ikamet yerinin dışındaki bir mekâna veya bir varlığa gelerek; mekân veya varlıkla etkileşim kurma; gelme, ulaşma ve yaklaşma hareketi” lafızları grubuna mensuptur; onlar:
**أَتـَى - يَأْتِي**، **جَاءَ - يَجِيْءُ**، **بَلَغَ - يَبْلُغُ**، **وَصَلَ - يَصِلُ** (bir mef‘ûle müteaddî), **وَرَدَ - يَرِدُ**، **وَفَدَ - يَفِدُ**
**بلغ الأجل**: önceden belirlenmiş zaman süresi
**بلغن أجلهن**	﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında; onları maruf ile tutun yahut onları maruf ile salıverin; onlara zarar vererek tutmayın ki haddi aşasınız; kim bunu yaparsa, nefsine zulmetmiş olur; Allah’ın ayetlerini alay edinmeyin; Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size kitaptan ve hikmetten indirdiğini anın; onunla size öğüt verir; Allah’tan sakının ve bilin ki Allah her şeyi bilendir (231)﴾ Bakara ﴿Kadınları boşadığınızda, ecellerine ulaştıklarında; aralarında maruf ile razılaştıkları takdirde, kocalarıyla nikâhlanmalarını engellemeyin; bu, sizden Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimseye öğütlenir; bu sizin için daha temiz ve daha arıdır; Allah bilir, siz bilmezsiniz (232)﴾ Bakara
	﴿Sizden vefat ettirilenler ve eşler bırakanlar; eşleri kendi nefisleriyle dört ay on gün beklerler; ecellerine ulaştıklarında, maruf ile nefisleri hakkında yaptıklarında size bir günah yoktur; Allah yaptıklarınızdan haberdardır (234)﴾ Bakara ﴿Ecellerine ulaştıklarında; onları maruf ile tutun yahut onları maruf ile ayırın; içinizden adalet sahibi iki kişiyi şahit tutun ve şahitliği Allah için ikame edin; bu, Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimseye öğütlenir; kim Allah’tan sakınırsa, ona bir çıkış yolu kılar (2)﴾ Talâk
	﴿Kadınlara talip olmaktan üstü kapalı söylediğinizde yahut nefislerinizde gizlediğinizde size bir günah yoktur; Allah, onları anacağınızı bildi; fakat maruf bir söz söylemeniz dışında, onlarla gizlice sözleşmeyin; ve kitap eceline ulaşıncaya kadar nikâh düğümünü bağlamaya azmetmeyin; ve bilin ki Allah nefislerinizde olanı bilir; ondan sakının; ve bilin ki Allah çok bağışlayandır, halîmdir (235)﴾ Bakara
	﴿Ve onları hepsini bir araya haşrettiği gün: ey cin topluluğu! insanlardan çok aldınız; insanlardan olan dostları dedi ki: Rabbimiz! bazımız bazımızdan faydalandı ve bize takdir ettiğin ecelimize ulaştık; dedi ki: ateş sizin durağınızdır, onda ebedî kalıcılar olarak; ancak Allah’ın dilediği müstesna; şüphesiz Rabbin hikmet sahibidir, bilendir (128)﴾ En‘âm ﴿Onlardan azabı bir ecele kadar kaldırdığımızda, işte onlar bozuyorlar; (o ecel) ki ona ulaşacaklardır (135)﴾ A‘râf
Ömür ve merhaleleri
**يبلغوا الحلم** ﴿Ey iman edenler! sağ ellerinizin sahip oldukları ve sizden henüz ergenliğe ulaşmamış olanlar, üç defa sizden izin istesin: sabah namazından önce, öğleyin elbiselerinizi çıkardığınız vakit, yatsı namazından sonra; bunlar sizin için üç avrettir; bunlardan sonra ne size ne onlara bir günah yoktur; birbirinizin etrafında dolaşırsınız; Allah size ayetleri böyle açıklar; Allah bilendir, hikmet sahibidir (58)﴾ Nûr ﴿Ve sizden çocuklar ergenliğe ulaştıklarında, kendilerinden öncekilerin izin istediği gibi izin istesinler; Allah size ayetlerini böyle açıklar; Allah bilendir, hikmet sahibidir (59)﴾ Nûr
**بلغ السعي**	﴿Onunla birlikte sa‘y’e ulaştığında, dedi ki: ey oğulcuğum! ben rüyada seni boğazladığımı görüyorum; bak, ne görüyorsun? dedi ki: ey babacığım! emrolunduğun şeyi yap; inşallah beni sabredenlerden bulacaksın (102)﴾ Sâffât
**بلغوا النكاح**	﴿Yetimleri deneyin; ta ki nikâha ulaştıklarında; onlardan bir rüşd sezerseniz, mallarını kendilerine verin; büyüyecekler diye israf ederek ve acele ederek onu yemeyin; kim zengin ise, iffetli davransın; kim fakir ise, maruf ile yesin; mallarını kendilerine verdiğinizde, üzerlerine şahit tutun; hesap görücü olarak Allah yeter (6)﴾ Nisâ ﴿Kadınlara talip olmaktan üstü kapalı söylediğinizde yahut nefislerinizde gizlediğinizde size bir günah yoktur; Allah, onları anacağınızı bildi; fakat maruf bir söz söylemeniz dışında, onlarla gizlice sözleşmeyin; ve kitap eceline ulaşıncaya kadar nikâh düğümünü bağlamaya azmetmeyin; ve bilin ki Allah nefislerinizde olanı bilir; ondan sakının; ve bilin ki Allah çok bağışlayandır, halîmdir (235)﴾ Bakara

Sonra, **لتبلغوا أشدكم**: ﴿Ey insanlar! Eğer diriltilmeden yana bir şüphe içinde iseniz, şüphesiz biz sizi topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir alakadan, sonra şekillendirilmiş ve şekillendirilmemiş bir mudgadan yarattık; size açıklayalım diye. Rahimlerde dilediğimizi belirlenmiş bir süreye kadar yerleştiririz; sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız; sonra **لتبلغوا أشدكم**. Sizden kimi vefat ettirilir, sizden kimi de ömrün en aşağısına geri çevrilir ki, bir bilgiden sonra hiçbir şey bilmesin. Yeri kupkuru görürsün; üzerine su indirdiğimizde titreşir, kabarır ve her sevinçli çiftten bitirir. (5)﴾ **الحج** ﴿O, sizi topraktan yaratan, sonra nutfeden, sonra alakadan; sonra sizi bir çocuk olarak çıkarandır; sonra **لتبلغوا أشدكم**; sonra da ihtiyarlar olasınız diye. Sizden kimi daha önce vefat ettirilir; ve belirlenmiş bir ecele **ولتبلغوا أجلا مسمى**; umulur ki akledersiniz. (67)﴾ **غافر**

**يبلغ أشده**: ﴿Yetimin malına, en güzel olan dışında yaklaşmayın; ta ki **يبلغ أشده**. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın; biz hiçbir nefse ancak gücünün yettiğini yükleriz. Konuştuğunuzda adaletli olun, yakın akraba da olsa. Allah’ın ahdini yerine getirin. İşte bu, size onunla vasiyet ettiğidir; umulur ki hatırlarsınız. (152)﴾ **الأنعام** ﴿Yetimin malına, en güzel olan dışında yaklaşmayın; ta ki **يبلغ أشده**. Ahdi yerine getirin; şüphesiz ahid sorumluluk konusudur. (34)﴾ **الإسراء**

**بلغ أشده واستوى**: ﴿Ne zaman ki **بلغ أشده**; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle, iyilik yapanları ödüllendiririz. (22)﴾ **يوسف** ﴿Ne zaman ki **بلغ أشده واستوى**; ona hüküm ve ilim verdik. İşte böyle, iyilik yapanları ödüllendiririz. (14)﴾ **القصص**

**بلغ أشده وبلغ أربعين سنة**: ﴿İnsana, anne-babasına iyilik etmeyi vasiyet ettik. Annesi onu zorlukla taşıdı ve onu zorlukla doğurdu; onu taşıması ve sütten kesmesi otuz aydır. Nihayet **بلغ أشده وبلغ أربعين سنة** olunca dedi ki: Rabbim! Bana, bana ve anne-babama verdiğin nimetine şükretmemi ve razı olacağın salih bir amel işlememi ilham et; benim için zürriyetimde de ıslah et. Şüphesiz ben sana tevbe ettim ve şüphesiz ben Müslümanlardanım. (15)﴾ **الأحقلف** ﴿Duvar ise şehirde iki yetim oğlanındı; altında onlara ait bir hazine vardı; babaları salih idi. Rabbin istedi ki **أن يبلغا أشدهما** ve hazinelerini çıkarsınlar; Rabbinden bir rahmet olarak. Ben onu kendi emrimden yapmadım. İşte bu, sabredemediğin şeyin te’vilidir. (82)﴾ **الكهف**

**يبلغه الكبر**: ﴿Dedi ki: Rabbim! Bana bir oğlan nasıl olur; hâlbuki **بلغني الكبر** ve karım kısırdır. Dedi ki: İşte böyle; Allah dilediğini yapar. (40)﴾ **آل عمران**

**يبلغ من الكبر عتيا**: ﴿Dedi ki: Rabbim! Bana bir oğlan nasıl olur; karım kısır idi ve ben **بلغت من الكبر عتيا**. (8)﴾ **مريم**

**يبلغ الكبر**: ﴿Rabbin hükmetti ki, O’ndan başkasına ibadet etmeyesiniz; anne-babaya da iyilik. Eğer onların biri yahut ikisi senin yanında **يبلغن عندك الكبر** olursa, onlara “öf” deme ve onları azarlama; onlara güzel bir söz söyle. (23)﴾ **الإسراء**

Mekânî olarak
Önceden belirlenmiş bir uzaklığa veya mesafeye ulaşır: ﴿Yeryüzünde böbürlenerek yürüme; şüphesiz sen yeri yaramazsın ve dağlara boyca **لن تبلغ الجبال طولا**. (37)﴾ **الإسراء**
﴿Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın. Eğer alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza gelen (gönderin). Kurban **يبلغ الهدي محله** oluncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. Sizden kim hasta olur yahut başından bir eziyeti olursa, oruçtan veya sadakadan veya kurbandan bir fidye vardır. Güvene kavuştuğunuzda, umre ile hacca temettu eden kimseye, kurbandan kolayına gelen (gerekir). Bulamayana, hacda üç gün ve döndüğünüzde yedi gün oruç vardır; işte bunlar tam ondur. Bu, ailesi Mescid-i Haram’ın hazırları olmayan kimse içindir.﴾ **البقرة** ﴿Onlar, inkâr edenlerdir; sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydular; ve kurbanı da, **أن يبلغ محله** diye tutulmuş olarak (alıkoydular). Eğer bilmediğiniz mümin erkekler ve mümin kadınlar olmasaydı; onları çiğneyesiniz de, bilmeden size onlardan bir ayıp isabet etseydi (böyle olmazdı). Allah dilediğini rahmetine sokmak için (böyle yaptı). Eğer ayrılmış olsalardı, onlardan inkâr edenleri elem verici bir azapla azaplandırırdık. (25)﴾ **الفتح**

﴿Ey iman edenler! Siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğüne denk bir ceza vardır; bunu içinizden iki adalet sahibi hükmeder; Kâbe’ye varacak bir kurban olarak **هديا بالغ الكعبة**; yahut yoksulları doyurma kefareti; yahut buna denk oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmişi affetti. Kim tekrar ederse, Allah ondan intikam alır. Allah azizdir, intikam sahibidir. (95)﴾  **المائدة**

﴿Müşriklerden biri senden sığınma isterse, ona sığınma ver; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güvenli yerine **ثم أبلغه مأمنه** ulaştır. Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir. (6)﴾ **التوبة** ﴿Hak davet O’nundur. O’ndan başkasına dua edenler, onlara hiçbir şeyle cevap vermezler; ancak iki avucunu suya açan kimse gibi; **ليبلغ فاه** diye; hâlbuki o ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir. (14)﴾ **الرعد** ﴿Yüklerinizi, ancak canların zorluğuyla varabileceğiniz bir beldeye **لم تكونوا بالغيه** taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz çok şefkatli, çok merhametlidir. (7)﴾ **النحل** ﴿Firavun dedi ki: Ey Hâmân! Bana bir kule yap; umulur ki ben sebeplere **أبلغ الأسباب**. (36)﴾ **غافر** ﴿Sizin için onda menfaatler vardır; ve onun üzerinde göğüslerinizdeki bir ihtiyaca **ولتبلغوا عليها حاجة** ulaşırsınız; onun üzerinde ve gemiler üzerinde taşınırsınız. (80)﴾ **غافر**

**بلغ مجمع**: ﴿Musa, delikanlısına dedi ki: İki denizin birleştiği yere **أبلغ مجمع البحرين** varıncaya kadar durmayacağım; yahut uzun zamanlar geçireceğim. (60)﴾ **الكهف** ﴿İkisi, ikisinin arasındaki birleşme yerine **بلغا مجمع بينهما** varınca, balıklarını unuttular; o da denizde bir yol tuttu, bir tünel gibi. (61)﴾ **الكهف**

**بلغ بين**: ﴿İkisi, ikisinin arasındaki birleşme yerine **بلغا مجمع بينهما** varınca, balıklarını unuttular; o da denizde bir yol tuttu, bir tünel gibi. (61)﴾ **الكهف** ﴿Nihayet iki set arasına **بلغ بين السدين** varınca, onların ötesinde, neredeyse hiçbir sözü anlamayan bir kavim buldu. (93)﴾ **الكهف**

﴿Nihayet güneşin battığı yere **بلغ مغرب الشمس** varınca, onu kara balçıklı bir gözede batıyor buldu; yanında da bir kavim buldu. Dedik ki: Ey Zülkarneyn! Ya azap edersin ya da onlarda bir iyilik edinirsin. (86)﴾ **الكهف** ﴿Nihayet güneşin doğduğu yere **بلغ مطلع الشمس** varınca, onu, kendileri için ona karşı bir örtü kılmadığımız bir kavim üzerine doğuyor buldu. (90)﴾ **الكهف**

﴿Öyleyse, boğaza **بلغت الحلقوم** (83)﴾ **الواقعة** ﴿Hayır; köprücük kemiklerine **بلغت التراقي** (26)﴾ **القيامة**

﴿Hani size üstünüzden ve sizden aşağıdan geldiler; hani gözler kaydı ve kalpler gırtlaklara **وبلغت القلوب الحناجر** ulaştı; ve Allah hakkında türlü zanlarda bulunuyordunuz. (10)﴾ **الأحزاب**

**بلاغ - البلاغ**: belirli bir nefsî mevkie ulaşma
**العلم**   **القدرة**: ﴿Bu, onların ilimden **مبلغهم**’idir. Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı daha iyi bilendir; ve hidayete ereni daha iyi bilendir. (30)﴾ **النجم** ﴿Onlardan öncekiler de yalanladı; kendilerine verdiklerimizin onda birine **وما بلغوا معشار** ulaşmadılar; elçilerimi yalanladılar; benim inkârım nasıl oldu! (45)﴾ **سبأ**

**الكبْر**   **العذر**: ﴿Allah’ın ayetleri hakkında, kendilerine gelmiş bir delil olmaksızın tartışanlar: onların göğüslerinde ancak bir kibir vardır; ona **ما هم ببالغيه** ulaşacak değillerdir. Öyleyse Allah’a sığın; şüphesiz O, işiten, görendir. (56)﴾ **غافر** ﴿Dedi ki: Eğer bundan sonra sana bir şey sorarsam, artık bana arkadaşlık etme; gerçekten benim tarafımdan **قد بلغت من لدني عذرا** bir özre ulaştın. (76)﴾ **الكهف**

Kur’an **بلاغ**’dır:
Çünkü:
(1) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın emridir: hedefi olan insanlara ulaştırılması gereken bilgilerdir; onunla amel etsinler diye
(2) Tebliğ edilmesi gereken Allah’ın uyarısıdır: hedefi olan insanlara ulaştırılması gereken bilgilerdir; ona karşı gerekli olanı yapsınlar diye
Kur’an **بلاغ**’dır:
Allah, emrini yerine ulaştırandır: ﴿Ona, ummadığı yerden rızık verir. Kim Allah’a tevekkül ederse, O ona yeter. Şüphesiz Allah **بالغ أمره**’dir. Allah her şey için bir ölçü kılmıştır. (3)﴾ **الطلاق**

﴿Bu, insanlar için bir **بلاغ**’dır; onunla uyarılsınlar diye; ve bilsinler diye ki O ancak tek bir ilahtır; ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye. (52)﴾ **إيراهيم** ﴿Andolsun, zikirden sonra Zebur’da yazdık ki: Yere salih kullarım varis olur. (105) Şüphesiz bunda, ibadet eden bir kavim için elbette bir **لبلاغا** vardır. (106)﴾ **الأنبياء**

﴿Öyleyse, azim sahipleri olan elçilerin sabrettiği gibi sabret; onlar için acele etme. Sanki onlar, kendilerine vaat olunanı gördükleri gün, gündüzden bir saatten başka kalmamışlardır; bir **بلاغ**. Artık fasık kavimden başkası helâk edilir mi? (35)﴾ **الأحقاف** ﴿Ancak Allah’tan bir **بلاغا** ve O’nun risaletleri (vardır). Kim Allah’a ve elçisine isyan ederse, şüphesiz ona Cehennem ateşi vardır; orada ebedî olarak kalıcılar. (23)﴾ **الجن**

**بالغ - بالغة**
**حكمة بالغة** **حجة بالغة**: ﴿**حكمة بالغة**; artık uyarılar fayda vermez. (5)﴾ **القمر** ﴿De ki: Öyleyse Allah’ındır **الحجة البالغة**; dileseydi elbette hepinizi hidayete erdirirdi. (149)﴾ **الأنعام**

**أيمان علينا بالغة**: ﴿Yoksa sizin için, kıyamet gününe kadar üzerimize (bağlayıcı) **أيمان علينا بالغة** mı var; şüphesiz sizin için, hükmettiğiniz şey mi var? (39)﴾ **القلم**

﴿Ey iman edenler! Siz **حرم** iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, cezası: öldürdüğüne denk bir **النعم** (hayvan)dır; buna sizden iki adalet sahibi hükmeder; **هديا بالغ الكعبة** (Kâbe’ye ulaşan bir hediye) olarak; yahut bir kefaret: miskinleri doyurmak; yahut bunun dengi olarak oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmiş olana affetti; kim dönerse Allah ondan intikam alır. Allah azîzdir, intikam sahibidir (95)﴾ **المائدة** ﴿Onlardan **الرجز**i, ulaşacakları bir süreye kadar kaldırdığımızda, bir de bakarsın ki onlar bozuyorlar (135)﴾ **الأعراف** ﴿Hak daveti O’nundur; O’ndan başkasını çağırdıkları ise, onlara hiçbir şeyle cevap vermezler; ancak iki avucunu suya doğru açan kimse gibi: ağzına ulaşsın diye; hâlbuki o, ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir (14)﴾ **الرعد** ﴿Yüklerinizi, canların meşakkati olmaksızın ulaşamayacağınız bir beldeye taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz elbette raûftur, rahîmdir (7)﴾ **النحل** ﴿Allah’ın âyetleri hakkında, kendilerine gelmiş bir sultan olmaksızın mücadele edenler: göğüslerinde ancak bir kibir vardır; onlar ona ulaşacak değillerdir. Öyleyse Allah’a sığın; şüphesiz O, işiten, görendir (56)﴾ **غافر**

**بليغ** - **بليغا**
**قول بليغ**  ﴿İşte onlar, Allah’ın kalplerinde olanı bildiği kimselerdir; onlardan yüz çevir, onlara öğüt ver ve onlara kendi nefisleri hakkında **قولا بليغا** (beliğ bir söz) söyle (63)﴾ **النساء**

**مَبْلَغ** - **مبلغهم**
 ﴿Bu, ilimden onların ulaştığı nihayettir. Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanı en iyi bilendir; hidayete ereni de en iyi bilendir (30)﴾ **النجم**

Resuller üzerine, kendilerine kitaptan (Rablerinin risaletlerinden) vahyedileni **بلاغ** ve **إبلاغ** ve **تبليغ** etme görevi vardır.
**يبلغون رسالات الله** ﴿**لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا(28)**﴾ **الجن** ﴿**الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا(39)**﴾ **الأحزاب**

Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır?	﴿Ortak koşanlar dedi ki: Allah dileseydi, O’ndan başka hiçbir şeyi ne biz ne de babalarımız ibadet etmezdik; O’ndan başka hiçbir şeyi de haram kılmazdık. Onlardan öncekiler de böyle yaptı. Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır? (35)﴾ **النحل** ﴿Bizim üzerimize de apaçık tebliğden başka bir şey yoktur (17)﴾ **يس**

Örnekler :
Nûh, Hûd ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve size öğüt veriyorum; Allah’tan sizin bilmediğinizi bilirim (62)﴾ **الأعراف** ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve ben sizin için nasihatçi, emîn’im (68)﴾ **الأعراف**

Sâlih, Şuayb	﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz (79)﴾ **الأعراف** ﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletlerini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; artık kâfir bir kavme nasıl acıyayım? (93)﴾ **الأعراف**

Hûd, Hûd	﴿Eğer yüz çevirirlerse, size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغتكم** (ulaştırdım); Rabbim sizden başka bir kavmi halef kılar; siz O’na hiçbir şeyle zarar veremezsiniz. Şüphesiz Rabbim her şeye hafîzdir (57)﴾ **هود** ﴿Dedi: İlim ancak Allah katındadır; size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغكم** (ulaştırıyorum); fakat ben sizi cahillik eden bir kavim görüyorum (23)﴾ **الأحقاف**

Nebî Muhammed (ص) üzerine Kur’ân’ı **تبليغ** etme görevi
﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni **بلغ** (ulaştır). Eğer yapmazsan, O’nun risaletini **فما بلغت رسالته** (ulaştırmış olmazsın). Allah seni insanlardan korur. Şüphesiz Allah kâfir kavmi hidayete erdirmez (67)﴾ **المائدة** ﴿De ki: Şahitlikçe hangi şey daha büyüktür? De ki: Allah, benimle sizin aranızda şahittir. Bu Kur’ân bana vahyedildi ki onunla sizi uyarayım ve **ومن بلغ** (kime ulaşırsa). Siz gerçekten Allah ile beraber başka ilahlar olduğuna şahitlik mi ediyorsunuz? De ki: Ben şahitlik etmem. De ki: O ancak tek bir ilahtır ve ben sizin ortak koştuklarınızdan berîyim (19)﴾ **الأنعام**

 	﴿Resul üzerine ancak **البلاغ** vardır; Allah açığa vurduklarınızı da gizlediklerinizi de bilir (99)﴾ **المائدة** ﴿Eğer seninle tartışırlarsa de ki: Yüzümü Allah’a teslim ettim ve bana uyan da (öyle). Kendilerine kitap verilenlere ve ümmîlere de de ki: Siz de teslim oldunuz mu? Eğer teslim olurlarsa hidayete ermiş olurlar; eğer yüz çevirirlerse, sana düşen ancak **البلاغ**dır. Allah kulları görendir (20)﴾ **آل عمران**

 	﴿Eğer onlara vaad ettiğimizin bir kısmını sana gösterirsek yahut seni vefat ettirirsek, sana düşen ancak **البلاغ**dır; hesap da bize aittir (40)﴾ **الرعد** ﴿Eğer yüz çevirirlerse, seni onların üzerine bir hafîz olarak göndermedik; sana düşen ancak **البلاغ**dır. Biz insana bizden bir rahmet tattırdığımızda onunla sevinir; ellerinin öne sürdüğü sebebiyle onlara bir kötülük isabet ederse, şüphesiz insan çok nankördür (48)﴾ **الشورى**

 	﴿De ki: Allah’a itaat edin, resule itaat edin. Eğer yüz çevirirlerse, onun üzerine yüklenen ona; sizin üzerinize yüklenen size aittir. Ona itaat ederseniz hidayete erersiniz. Resul üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (54)﴾ **النور** ﴿Allah’a itaat edin, resule itaat edin. Eğer yüz çevirirseniz, resulümüz üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (12)﴾ **التغابن**

 	﴿Allah’a itaat edin, resule itaat edin ve sakının. Eğer yüz çevirirseniz bilin ki resulümüz üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (92)﴾ **المائدة**

 	﴿Eğer yüz çevirirlerse, sana düşen ancak **البلاغ المبين**dir (82)﴾ **النحل** ﴿Eğer yalanlarsanız, sizden önceki ümmetler de yalanlamıştı; resul üzerine ancak **البلاغ المبين** vardır (18)﴾ **العنكبوت**

Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır?	﴿Ortak koşanlar dedi ki: Allah dileseydi, O’ndan başka hiçbir şeyi ne biz ne de babalarımız ibadet etmezdik; O’ndan başka hiçbir şeyi de haram kılmazdık. Onlardan öncekiler de böyle yaptı. Resuller üzerine apaçık tebliğden başka bir şey var mıdır? (35)﴾ **النحل** ﴿Bizim üzerimize de apaçık tebliğden başka bir şey yoktur (17)﴾ **يس**

**أَبْلَغَ** - **يُبْلِغ** - **يُبْلِغُه**
 ﴿Eğer müşriklerden biri senden sığınma isterse, onu himayene al; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güven yerine **أبلغه مأمنه** (ulaştır). Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir (6)﴾ **التوبة**

 	﴿Bilsin diye: gerçekten Rablerinin risaletlerini **أبلغوا** (ulaştırdılar); O, yanlarındakini kuşatmıştır ve her şeyi sayı olarak saymıştır (28)﴾ **الجن**

Nûh, Hûd	﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve size öğüt veriyorum; Allah’tan sizin bilmediğinizi bilirim (62)﴾ **الأعراف** ﴿Size Rabbimin risaletlerini **أبلغكم** (ulaştırıyorum) ve ben sizin için nasihatçi, emîn’im (68)﴾ **الأعراف**

Sâlih, Şuayb	﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; fakat siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz (79)﴾ **الأعراف** ﴿Onlardan yüz çevirdi ve dedi: Ey kavmim! Andolsun size Rabbimin risaletlerini **أبلغتكم** (ulaştırdım) ve size öğüt verdim; artık kâfir bir kavme nasıl acıyayım? (93)﴾ **الأعراف**

Hûd, Hûd	﴿Eğer yüz çevirirlerse, size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغتكم** (ulaştırdım); Rabbim sizden başka bir kavmi halef kılar; siz O’na hiçbir şeyle zarar veremezsiniz. Şüphesiz Rabbim her şeye hafîzdir (57)﴾ **هود** ﴿Dedi: İlim ancak Allah katındadır; size kendisiyle gönderildiğim şeyi **أبلغكم** (ulaştırıyorum); fakat ben sizi cahillik eden bir kavim görüyorum (23)﴾ **الأحقاف**

 	﴿Eğer müşriklerden biri senden sığınma isterse, onu himayene al; ta ki Allah’ın sözünü işitsin; sonra onu güven yerine **أبلغه مأمنه** (ulaştır). Bu, onların bilmeyen bir kavim olmaları sebebiyledir (6)﴾ **التوبة** ﴿Bilsin diye: gerçekten Rablerinin risaletlerini **أبلغوا** (ulaştırdılar); O, yanlarındakini kuşatmıştır ve her şeyi sayı olarak saymıştır (28)﴾ **الجن**

**بَلَّغ** - **يُبَلِّغ**
**يبلغون رسالات الله** ﴿Allah’ın risaletlerini **يبلغون** (ulaştıranlar), O’ndan korkarlar ve Allah’tan başka kimseden korkmazlar; hesap görücü olarak Allah yeter (39)﴾ **الأحزاب** ﴿Ey resul! Rabbinden sana indirileni **بلغ** (ulaştır). Eğer yapmazsan, O’nun risaletini **فما بلغت رسالته** (ulaştırmış olmazsın). Allah seni insanlardan korur. Şüphesiz Allah kâfir kavmi hidayete erdirmez (67)﴾ **المائدة**

**مختار الصحاح**
● [**بلغ**] ب ل غ: **بَلَغ** mekâna vardı, ona ulaştı; aynı şekilde ona yaklaştığında da (böyledir). Ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**فإذا بلغن أجلهن**﴾ yani ona yaklaştılar. Ve **بَلَغَ** oğlan erişti; ikisinin de bâbı **دخل**’dir. **الإبلاغُ** ve **التّبليغُ** ulaştırmadır; ondan isim **البَلاَغُ**dur. **البلاغ** ayrıca kifâyettir. Ve **شيء بالِغٌ** yani iyi. Ve **البَلاَغةُ** fesahattir. Ve **بَلُغَ** adam, **بَليغاً** oldu; bâbı **ظرف**’tır. Ve **البَلاَغاتُ** jurnalcilikler gibidir. Ve **البُلِغِينُ** dehşetli musibettir; Aişe (Allah ondan razı olsun) hadîsindedir. Ve **بَالَغَ** işte, onda kusur etmediğinde (böyledir). Ve **البُلْغةُ** geçimden kendisiyle geçinilen şeydir. Ve **تَبَلَّغَ** bununla, yani onunla yetindi.

**الراغب**
**بلغ**

- **البلوغ** ve **البلاغ**: en uç maksada ve nihayete varma; ister mekânca olsun ister zamanca, yahut takdir edilmiş işlerden bir iş olsun; bazen de ona varmamış olsa bile ona yaklaşma hakkında bununla ifade edilir. Şu hâlde, varmadan (örnek): **﴿بلغ أشده وبلغ أربعين سنة﴾** [الأحقاف/15], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن﴾** [البقرة/232], ve **﴿ما هم ببالغيه﴾** [غافر/56], **﴿فلما بلغ معه السعي﴾** [الصافات/102], **﴿لعلي أبلغ الأسباب﴾** [غافر/36], **﴿أيمان علينا بالغة﴾** [القلم/39], yani: te’kîdde nihayete varmış.

Ve **البلاغ**: tebliğ etme; Aziz ve Celil olanın sözü gibi: **﴿هذا بلاغ للناس﴾** [إبراهيم/52], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون﴾** [الأحقاف/35], **﴿وما علينا إلا البلاغ المبين﴾** [يس/17], **﴿فإنما عليك البلاغ وعلينا الحساب﴾** [الرعد/40].

Ve **البلاغ**: kifayet; Aziz ve Celil olanın sözü gibi: **﴿إن في هذا لبلاغا لقوم عابدين﴾** [الأنبياء/106], ve Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿وإن لم تفعل فما بلغت رسالته﴾** [المائدة/67], yani: bunu yahut yüklendiğin şeylerden bir şeyi tebliğ etmezsen, risaletinden hiçbir şeyi tebliğ etmemiş kimse hükmündesin; bu, peygamberlerin hükmü ve mükellefiyetleri daha şiddetli olduğundandır; onların hükmü, salih bir amel ile başka bir kötü ameli karıştırdıklarında kendilerinden geçiştirilen sair insanların hükmü gibi değildir. Amma Aziz ve Celil olanın sözü: **﴿فإذا بلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف﴾** [الطلاق/2], yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına vardığında, kocanın onu geri döndürmesi ve tutması sahih olmaz.

Ve denir: **بلغته الخبر** ve **أبلغته** onun benzerini, ve **بلغته** daha çoğunu. Allah Teâlâ dedi: **﴿أبلغكم رسالات ربي﴾** [الأعراف/62], ve dedi: **﴿يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك﴾** [المائدة/67], ve Aziz ve Celil olan dedi: **﴿فإن تولوا فقد أبلغتكم ما أرسلت به إليكم﴾** [هود/57], ve Allah Teâlâ dedi: **﴿بلغني الكبر وامرأتي عاقر﴾** [آل عمران/40], ve bir yerde: **﴿وقد بلغت من الكبر عتيا﴾** [مريم/8]; bu, “**أدركني الجهد** ve **أدركت الجهد**” gibidir; ve sahih olmaz: **بلغني المكان** ve **أدركني**.

Ve **البلاغة** iki vecih üzere söylenir:
- Birincisi: zatı itibarıyla beliğ olmasıdır; bu da üç vasfı cem etmesiyle olur: dilinin vaz’ında isabet, onunla kastedilen manaya mutabakat, ve kendi nefsinde doğruluk. (Bunda Mahlûf el-Mînâvî şöyle der:
بلاغة الكلام أن يطابقا *** - وهو فصيح - مقتضى الحال ثقا)
Ve bunlardan bir vasıf ne zaman koparılırsa, belagatte noksan olur.

Ve ikincisi: söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; bu da söyleyenin bir şeyi kastetmesi, sonra onu, kendisine söylenenin kabul etmesi hakikî olan bir vecih üzere getirmesidir. Ve onun sözü: **﴿وقل لهم في أنفسهم قولا بليغا﴾** [النساء/63], iki manaya da hamledilmesi sahih olur. Ve “(o, ez-Zeccâc’tır, Maʿânî’l-Kur’ân 2/70’de) manası: onlara de ki: nefislerinizde olanı izhar ederseniz öldürülürsünüz” diyenin sözü; ve “onları, kendilerine inecek mekruh şeylerle korkuttu” diyenin sözü; lafzın umumunun iktiza ettiği şeyin bir kısmına işarettir. Ve **البلغة**: geçimden kendisiyle geçinilen şeydir.

لسان’ın özeti
1. **بَلغَ** şey **يَبْلُغُ** **بُلُوغاً** ve **بَلاغاً**: ulaştı ve nihayete erdi,
2. ve **تَبَلَّغَ** şey ile: muradına ulaştı,
3. ve **بَلَغْتُ** mekânı **بُلُوغاً**: ona ulaştım; ve yine ona yaklaştığında da (böyledir);
4. artık **فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ**: yani ona yaklaştılar.
5. **البَلاغُ**: kendisiyle geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şey.
6. ve **البَلاغُ**: kifayet;
7. ve **الإِبلاغُ**: ulaştırma,
8. : **هذا بَلاغٌ للناس وليُنْذَرُوا به**: yani onu, insanlar onunla uyarılsın diye indirdik.
9. ve **بَلَغَ الغُلامُ**: ihtilam oldu; sanki üzerine yazma ve teklif vakti ulaştı,
10. ve **بَلَغتِ النخلةُ** ve ağaçlardan başkası: meyvesinin olgunlaşma vakti geldi;
11. ve **شيءٌ بالغ**: yani iyi,
12. ve **أَمرٌ بالِغٌ** ve **بَلْغٌ**: nüfuz edici; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır;
13. **بالَغَ** **يُبالِغُ** **مُبالَغةً** ve **بِلاغاً**: işte gayret ettiğinde,
14. ve **المُبالَغةُ**: işte gücünün sonuna varmandır.
15. ve **البَلاغةُ**: fesahat.
16. ve adam **بَلِيغٌ** ve **بِلْغٌ**: sözün güzeli, fasihi; dilinin ibaresiyle kalbinde olanın künhüne ulaşır,
17. **قد بَلَغْتَ مِنّا البُِلَغِينَ**; manası: savaş bizi yordu ve bizden her varılacak yere vardı,
18. ve **تَبَلَّغ** bununla: yani onunla yetindi
19. **سَمعاً لا بَلْغاً** ve **سِمْعاً لا بِلْغاً**; bu, münker bir şey işittiğinde; yani onunla işitilir de ulaşmaz.
20. ve **بَلَغَ النبْتُ**: nihayete erdi.
21. ve **تَبالَغ الدِّباغُ** deride: onda nihayete erdi;
22. ve **بَلَّغَ الفارِسُ**: atının koşusunu artırmak için elini atının dizginine uzattığında.
23. ve **أَحْمَقُ بَلْغٌ** ve **بِلْغٌ**: yani ahmaklığından, istediği şeye ulaşır.
24. **يمينٌ بالغة**: yani te’kîd edilmiş.
25. ve **البَلاغاتْ**: ispiyonlar gibidir.
26. ve **البِلَغْنُ**: belagat;
27. ve **البِلَغْنُ**: koğucu;
28. ve **البلغن**: insanların bazısının hadisini bazısına ulaştıran.
29. ve **تَبَلَّغَ** onunla hastalığı: şiddetlendi.
30. ve **بَلَغَ** onunla **البِلَغِينَ**: ona sövmede ve eziyette istiksâ ettiğinde.
31. ve **البُلَغِينُ** ve **البِلَغِينُ**: musibet:
32. ve falan, benim işimde **بالَغَ**: onda kısaltma yaptığı hâlde.
33. ve **البُلْغَةُ**: geçimden kendisiyle geçinilen şey,
34. ve **بَلَّغَ** aklık onun başında: ilk görüneni göründü,
35. ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde ayak bilekleri,
36. ve **التَّبْلِغةُ**: yayda, kirişin ucu bittiği yerde, kiriş sabit olsun diye üç yahut dört defa dürülerek yapılan yürütme (sarma).

● - بلغ: **بَلغَ** şey **يَبْلُغُ** **بُلُوغاً** ve **بَلاغاً**: ulaştı ve sona erdi; ve onu **أَبْلَغَه** (o da) **إِبْلاغاً** (o da) **إِبْلاغاً** ve onu **بَلَّغَه** **تَبْلِيغاً**; ve Ebû Kays b. el-Eslet es-Sülemî’nin sözü:
قالَتْ، ولَمْ تَقْصِدْ لِقِيلِ الخَنى:
مَهْلاً فقد أَبْلَغْتَ أَسْماعي
Ancak bu, ondan (yani o mânâdan)dır; yani onda gerçekten sona erdin ve (sözü) güzelce yaptın. Ve **تَبَلَّغَ** bir şey ile: muradına ulaştı; ve falanın **مَبْلَغَ**’ına ve onun **مَبْلَغَتَه**’sine ulaştı. Ve **الاسْتِسْقاء** hadîsinde: “Ve bize indirdiğini bir kuvvet ve bir **بلاغاً** kıl, bir zamana kadar”; **البَلاغُ**: kendisiyle geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şey. Ve **البَلاغُ**: sana ulaşan şey. Ve **البَلاغُ**: kifayet; ondan râcizin sözü:
تَزَجَّ مِنْ دُنْياكَ بالبَلاغِ،
وباكِرِ المِعْدةَ بالدِّباغِ
Ve dersin: onun için bunda bir **بَلاغٌ** ve bir **بُلْغةٌ** ve bir **تَبَلُّغٌ** vardır; yani kifayet. Ve “**بَلَّغْتُ الرِّساةَ**”. Ve **البَلاغُ**: **الإِبْلاغُ**. Ve tenzîlde: “Allah’tan bir **بَلاغاً** ve O’nun رسالاتِه’si dışında”; yani Allah’tan, kendisiyle gönderildiğim şeyi tebliğ etmem dışında bir sığınak bulmam. Ve **الإِبلاغُ**: ulaştırmadır; aynı şekilde **التبْلِيغُ** de; bunun ismi **البَلاغُ**’dır. Ve “**بَلَّغْتُ الرِّسالَ**”.

**التهذيب**: “Kavme bir **بلاغاً** **بَلَّغْتُ**” denir; **التبْلِيغِ**’in yerini tutan bir isimdir. Ve hadîste: “Her **رافِعةٍ** bizden **(* قوله« رفعت عنا» كذا بالأصل، والذي في القاموس: علينا، قال شارحة:وكذا في العباب.)** **البلاغ**’dan kaldırdıysa, bizden tebliğ etsin”; bâ’nın fethi ve kesriyle rivayet olunur. Ve denildi ki: **المُبَلِّغِين**’den murad etti. Ve onu **أَبْلغْتُه** ve onu **بَلَّغْتُه** bir mânâdadır. Eğer rivayet **البلاغ**’dan bâ’nın fethiyle ise, onun iki vechi vardır: birincisi, **البَلاغَ** Kur’ân ve sünenden ulaşan şeydir; diğer vech, **ذوي البَلاغِ**’dandır; yani bize tebliğ edenler, yani **ذوي التبليغ**; böylece ismi hakikî masdarın yerine ikame etti; tıpkı “ona bir **عَطاء** verdim” demen gibi. Kesre gelince, Herevî dedi ki: onu, tebliğde mübalağa edenlerden görüyorum: **بالَغَ** **يُبالِغُ** **مُبالَغةً** ve **بِلاغاً**; işte çabaladığı zaman. Hadîsteki mânâ: bizden tebliğ eden ve söylediğini yayan her cemaat yahut nefis, tebliğ etsin ve anlatsın. Aziz ve celîl olanın sözüne gelince: “Bu, insanlar için bir **بَلاغٌ**’dır ve onunla uyarılsınlar”; yani onu, insanlar onunla uyarılsın diye indirdik. Ve süvari **بَلَّغَ** ettiğinde: koşusunu artırmak için atının dizginine eliyle uzattı. Ve oğlan **بَلَغَ**: ihtilâm oldu; sanki üzerine yazma ve teklif vakti ulaştı; aynı şekilde kız da **بَلَغَتِ**.

**التهذيب**: çocuk ve kız **بلغ** eder; yani idrâk ederler; ikisi de **بالِغانِ**’dır. Şâfiî nikâh kitabında dedi: “**جارية بالِغٌ**”, هاء’sız; Ezherî, Abdülmelik’ten Rebî‘ üzerinden ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi: Şâfiî fasîhtir, dilde hüccettir. Dedi: Arapların fusahâsını “**جارية بالغ**” derken işittim; aynı şekilde onların “**امرأَة عاشِقٌ**” ve “**لِحيةٌ ناصِلٌ**” sözleri. Dedi: Eğer bir söyleyen “**جارية بالغة**” derse hata olmaz; çünkü o asıldır. Ve mekâna **بَلَغْتُ** **بُلُوغاً**: ona ulaştım; aynı şekilde ona yaklaştığında da; ondan Yüce Allah’ın sözü: “**فإِذا بَلَغْن أَجَلَهُنّ**”; yani ona yaklaştılar. Ve bitki **بَلَغَ**: sona erdi. Ve tabaklama deride **تَبالَغ** etti: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den. Ve hurma ağacı ve ağaçlardan başkası **بَلَغتِ**: meyvesinin olgunlaşması vakti geldi; ondan da. Ve “**شيءٌ بالغ**”: yani iyi; ve iyilikte bir **مَبْلغاً**’a ulaştı. Ve denir: “Allah’ın emri **بَلْغ**” (fetha ile); yani **بالِغٌ**; Yüce Allah’ın sözü: “Şüphesiz Allah emrini **بالغ** olandır.” Ve **أَمرٌ بالِغٌ** ve **بَلْغٌ**: nüfuz edici; kendisiyle istenen yere ulaşır; Hâris b. Hillize dedi ki:
فهَداهُمْ بالأَسْودَيْنِ وأَمْرُ الْـ
ـلَهِ بَلْغٌ بَشْقَى به الأَشْقِياءُ
Ve **جَيْشٌ بَلْغٌ** da böyledir. Ve denir: “Allah’ım, bir **سَمْعٌ** var, **بَلْغٌ** yok; ve bir **سِمْعٌ** var, **بِلْغٍ** yok.” Bütün bunlar nasb da edilebilir; şöyle denir: “**سَمعاً** لا **بَلْغاً** ve **سِمْعاً** لا **بِلْغاً**”; bu, münker bir şey işittiğinde; yani onunla işitilir ama ulaşmaz. Araplar, haberi birine ulaşıp da onu tahkik etmediklerinde derler ki: “**سَمْعٌ لا بَلْغٌ**”; yani onu işitiriz ama bize ulaşmaz. Ve “**أَحْمَقُ بَلْغٌ** ve **بِلْغٌ**”: yani ahmaklığından dolayı **(* قوله« من حماقته» عبارة القاموس: مع حماقته.)** istediğine ulaşır; ve denildi ki: ahmaklıkta mübalağa etti; ve peşinden getirip şöyle dediler: “**بِلْغٌ مِلْغٌ**”.

Yüce Allah’ın sözü: “Yoksa bizim üzerimize **أَيمان**’ınız **بالغةٌ** mi?”; Sa‘leb dedi: mânâsı, ebediyen gerekli kılınmış; size, onunla (bunu) nefyedeceğimize yemin ettik. Bir defa da dedi: yani gayesine ulaştı. Ve denildi ki: **يمينٌ بالغة**: yani pekiştirilmiş. Ve **المُبالَغةُ**: işte gücünün yettiği kadar ulaşmandır. Ve denir: “Falan **بُلِغَ**”; yani zorlandı; râciz dedi ki:
إِنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقابُها
للسيفِ، لَمَّا بُلِغَتْ أَحْسابُها
yani onun meşakkati **(* قوله« أي مجهودها» كذا بالأصل، ولعله جهدت ليطابق بلغت،)**; ve onun **أَحْسابُها**’sı: onun yiğitliği, kuvveti ve menkıbeleridir. Ve **أَمرٌ بالغ**: iyi. Ve **البَلاغةُ**: fesahat. Ve **البَلْغُ** ve **البِلْغُ**: erkeklerden **البَلِيغُ**. Ve **رجل بَلِيغٌ** ve **بِلْغٌ**: sözün güzeli, fasîhi; dilinin ibaresiyle kalbindekinin künhüne ulaşır; çoğulu **بُلَغاءُ**’dır. Ve **بَلُغَ** (damme ile) **بَلاغةً**: yani beliğ oldu. Ve **قولٌ بَلِيغٌ**: **بالِغٌ**’dır; ve **بَلُغَ**. Ve **البَلاغاتْ**: jurnalcilikler gibidir. Ve **البِلَغْنُ**: **البَلاغةُ**; Sîrâfî’den; Sîbeveyh onunla örnek verdi. Ve **البِلَغْنُ** ayrıca: **النّمَّام**; Kurâ‘dan. Ve **البلغن**: insanların bazısının sözünü bazısına tebliğ eden kimsedir. Ve hastalığı onunla **تَبَلَّغَ** etti: şiddetlendi.

Ve İbnü’l-A‘râbî’den: bâ’nın kesri, lâmın fethi ve hafifletilmesiyle **بَلَغَ به البِلَغِينَ**: sövmesinde ve eziyetinde sonuna kadar gittiği zaman. Ve **البُلَغِينُ** ve **البِلَغِينُ**: musibet. Ve hadîste: Âişe’nin, Cemel günü alındığında, müminlerin emîri Ali’ye (aleyhi’s-selâm) dediği: “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın”; mânâsı: savaş bizi yordu ve bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştı; bâ’nın kesri ve dammesiyle, lâmın fethiyle rivayet olunur; bu bir meseldir; mânâsı: bizden her **مَبْلَغٍ**’a ulaştın. Ebû Ubeyd, onun “Bizden **البُِلَغِينَ**’e ulaştın” sözünde dedi ki: bu, onların “Bizden **البُرَحِينَ** ve **الأَقْوَرِينَ** ile karşılaştın” sözü gibidir; bütün bunlar **الدَّواهِي**’dendir. İbnü’l-Esîr dedi ki: bunun aslı, sanki şöyle denmiş gibidir: “**خَطْبٌ بُلَغٌ** ve **بِلَغٌ**”; yani **بَلِيغٌ**; ve “**أَمْرٌ بُرَحٌ** ve **بِرَحٌ**”; yani **مُبَرِّح**; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edildi; belâların, şiddetli zarar verişlerinde, kastı ve taammüdü olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret etmek için.

Ve “Falan, benim işimde **بالَغَ** etti” (yani) onda kusur ederse.
Ve **البُلْغَةُ**: geçimden kendisiyle geçinilen şey; Ezherî ekledi: onda fazlalık yoktur. Ve “**تَبَلَّغ** bununla”: yani onunla yetindi. Ve “**بَلَّغَ الشيْبُ في رأْسه**”: ilk göründüğü gibi göründü; **العين المهملة**’de de zikredilmiştir. Dedi ki: Basralılar, İbnü’l-A‘râbî’nin **نوادِرِه**’nde tashîf yaptığını; **بَلّعَ** yerine “**بَلَّغَ الشيبُ**” dediğini iddia ettiler. Ona bunun tashîf olduğu söylenince dedi ki: “**بَلَّعَ** ve **بَلَّغَ**.” Ebû Bekir es-Sûlî dedi ki: Bir gün Ebû’l-Abbâs Sa‘leb’e, ben hazır iken, bu okundu; dedi ki: Benim yazdığım “**بَلَّغ**”dır; böyle dedi: **بالغين معجمة** ile.

Ve **البالِغاءُ**: Medine ehlinin dilinde ayak bilekleridir; Farsçada **بايْها**’dır.
Ve **التَّبْلِغةُ**: yayın ucunun bittiği yerde, kirişi sabit kalsın diye, yay kirişinin üç yahut dört defa üzerine sarılan bir yürüyüştür; Ebû Hanîfe bunu nakletti; **التبلغة**’yı, **التَّوْدِيةِ** ve **التَّنْهِيةِ** gibi, masdar olmayan bir isim kıldı; onu iyice anla.

مقاييس اللغة:
**بلغ**; **الباء** ve **اللام** ve **الغين**: tek bir asıldır; o da şeye ulaşmaktır: **بَلَغْتُ المكانَ** dersin; ona ulaştığın zaman. Ve **المُشَارَفَةُ** (yaklaşma) da, yakınlık hakkıyla **بُلوغاً** diye adlandırılabilir; Allah تعالى şöyle dedi: ﴿**فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ**﴾ (الطلاق2). Ve bu babdandır onların “o, **أحْمَقُ بِلْغٌ** ve **بَلْغ**’dur” sözleri; yani o, ahmaklığıyla beraber istediğini elde eder. Ve **البُلْغَة**: yaşayıştan kendisiyle geçinilen şeydir; sanki murad edilen şudur: razı olup kanaat ederse, çokluğun mertebesine ulaşır; yine bunun gibi, fasih dil sahibinin kendisiyle övüldüğü **البَلاَغة**; çünkü onunla istediğine ulaşır; “benim bunda **بلاغٌ** var” yani yeterlik. Ve onların “**بلَّغَ الفارسُ**” sözünden murad: koşusunda artırmak için, atının dizginine elini uzatmasıdır; ve onların “**تبلَّغَتِ القِلَّة بفلانٍ**” sözleri: şiddetlendiği zaman; çünkü onunla nihayetine varması ve onunla gayeye ulaşmasıdır.

القاموس المحيط:
**بَلَغَ المكانَ** **بُلوغاً**: ona ulaştı; yahut ona yaklaştı; ve **الغُلامُ**: erginliğe erişti. Ve **ثَناءٌ أبْلَغُ**: içinde mübalağa edilmiş.

Ve **شيءٌ بالِغٌ**: iyi; ve **بَلَغَ مَبْلَغاً**. Ve **جارِيَةٌ بالِغٌ** ve **بالِغَةٌ**: ergin. Ve **بُلِغَ الرجُلُ** ( **عُنِيَ** gibi): zorlandı.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: **الرِشاءُ**’ın **الكَرَبِ**’e ulaştırıldığı ip; çoğulu: **تَبالِغُ**. Ve **أحْمَقُ بَلْغٌ**; ve kesrelenir; ve **بَلْغَةٌ**; yani: ahmaklığıyla beraber istediğine ulaşır; yahut ahmaklıkta bir nihayet. Ve “**اللَّهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ**” ve “**سَمْعاً لا بَلْغاً**”; ikisi de kesrelenir; yani: onunla işitiriz ve tamam olmaz; yahut bunu, hoşuna gitmeyen bir haber işiten kimse söyler. Ve “Allah’ın emri **بَلْغٌ**” yani: ulaşan, nüfuz eden; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır; ve **جَيْشٌ بَلْغٌ**: yine böyle. Ve **رجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ**, ikisinin kesresiyle: habis. Ve **البَلْغُ**, ve kesrelenir, ve **عِنَبٍ** ve **سَكارَى** ve **حُبارَى** gibi: **البَليغُ الفَصيحُ**; ifadesiyle içindekinin künhüne ulaşır; **بَلُغَ** ( **كَرُمَ** gibi). Ve **البَلاغُ** ( **سَحابٍ** gibi): yeterlik; ve o, **الإِبْلاغِ** ve **التبليغِ**’den isimdir; ikisi de: ulaştırmadır. Ve hadiste: “**كلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ علينا مِن البَلاغِ**”; yani: Kur’an ve sünnetlerden ulaşan şey; yahut mana, **ذَوِي البَلاغِ**’dan; yani: **التَّبْليغِ**’den; ismi masdarın yerine ikame etti; ve kesre ile rivayet edilir; yani: **المُبالِغِينَ**’den, **التَّبْليغِ**’de; **بالَغَ مُبالَغَةً وبِلاغاً**: çabaladığı ve kusur etmediği zaman. Ve **البَالِغاءُ**: ayak bilekleri; “**بايْهَا**”nın muarrebidir. Ve **البَلاغاتُ**: ispiyonlar. Ve **البُلْغَةُ**, damme ile: yaşayıştan kendisiyle geçinilen şey. Ve **البِلَغِينُ**, Aişe’nin, رضي اللّهُ تعالى عنها, Ali’ye, رضي الله تعالى عنه, sözünde: “**بَلَغْتَ مِنَّا البِلَغِينَ**”; evveli dammelenir: musibet; murad etti: bizden her ulaşılacak mertebeye ulaştın; ve i‘rabı **النون** üzerine yürütülebilir, **الياء** olduğu hâl üzere bırakılır; yahut **النون** fetha edilir ve ondan önceki i‘rablanır. Ve **بَلَّغَ الفارِسُ تَبْليغاً**: koşusunda artırmak için atının dizginiyle elini uzattı. Ve **تَبَلَّغَ بكذا**: onunla yetindi; ve **المَنزِلَ**: ona ulaşmayı külfetle üstlendi, ta ki ulaştı; ve **به العلَّةُ**: şiddetlendi. Ve **بالَغَ في أمري**: kusur etmedi.

تاج العروس:
**بلغ**
**بَلَغَ المَكَانَ بُلُوغاً** (damme ile): ona ulaştı ve sona erdi; ve ondan, O’nun تعالى sözü: **لَمْ تَكُونُوا بالغِيهِ إلا بشقِّ الأنْفُسِ**
yahut **بَلَغَه**: ona yaklaştı; ve ondan O’nun تعالى sözü: **فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ**
yani ona yaklaştılar. Ve Ebu’l-Kasım **المُفْرَداتِ**’ta dedi: **البُلُوغُ** ve **الإبْلاغُ**: mekânca yahut zamanca yahut takdir edilmiş işlerden bir iş olarak, maksadın ve sonun en uç noktasına varmadır. Ve bazen, ona varılmamış olsa bile, ona yaklaşma hakkında onunla ifade edilir. **الانْتِهَاءِ**’dendir: **حتى إذا بَلَغَ أشُدَّهُ** ve **وبَلَغ أرْبَعِينَ سنَةً** ve **وما هُمْ ببالغِيهِ** ve **فلما بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ** ve **ولَعلِّي أبْلُغُ الأسْبَابَ** ve **وأيْمانٌ عَلَيْنَا بالِغَةٌ** yani: te’kidde sona ermiş. Ama O’nun sözü: **فإذا بَلَغْنَ أجَلَهُنَّ فأمْسِكُوهُنَّ بمَعْرُوفٍ**; bu, yaklaşma içindir; çünkü o, ecelin en uç noktasına vardığı zaman, kocanın onu geri döndürmesi ve onu tutması sahih olmaz.

Ve **بَلَغَ الغُلامُ**: erginliğe erişti. Ve **بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً**; **العُبَابِ**’da olduğu gibi. Ve **المُحْكَمِ**’de: yani ihtilam oldu; sanki onun üzerine yazının ve yükümlülüğün vaktine ulaştı. Ve yine bunun gibi: **بَلَغَتِ الجارِيَةُ**. Ve **التَّهْذِيبِ**’de: **بَلَغَ الصَّبِيُّ والجارِيَةُ**: ikisi erginliğe eriştiği zaman; ve onlar **بالغَانِ**’dır.

Ve **ثَنَاءٌ أبْلَغُ**: içinde mübalağa edilmiş. Rü’be, **المُسَبِّحَ بنَ الحَوَارِيِّ بنِ زِيادِ بنِ عَمْروٍ العَتَكِيَّ**’yi överken söyledi:
" **بَلْ قُلْ لِعَبْدِ اللهِ بَلِّغْ وابْلُغِ**
" **مُسَبِّحاً حُسْنَ الثَّناءِ الأبْلَغِ**
Ve **شَيءٌ بالِغٌ** yani: iyi; ve **بَلَغَ في الجَوْدَةِ مَبْلَغَاً**.

Ve Şafiî, رحمه الله, nikâh kitabında dedi: **جارِيَةٌ بالِغٌ**; **هاء** olmaksızın; Ezherî, Abdülmelik’ten, Rebî‘den, ondan böyle rivayet etti. Ezherî dedi: Şafiî fasih olup dilde hüccettir. Dedi: Arapların fusahasını işittim, diyorlardı: **جارِيَةٌ بالِغٌ**; ve onların sözü de böyledir: **امْرَأَةٌ عاشِقٌ** ve **لِحْيَةٌ ناصِلٌ**. Dedi: Bir söyleyen “**جارِيَةٌ بالِغَةٌ**” dese hata olmazdı; çünkü o asıldır; yani: ergin; ve ulaşmıştır.

Ve denir: **بُلِغَ الرَّجُلُ** ( **عُنِيَ** gibi): zorlandı. Ebu Ubeyd inşad etti:
" **إنَّ الضِّبابَ خَضَعَتْ رِقَابُها**
" **للسَّيْفِ لما بُلِغَتْ أحْسَابُها**
yani: onun zorlanmışı. Ve **أحْسَابُها**: onun yiğitliği ve kuvveti ve menkıbeleridir.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: **الرِّشَاءُ**’ın **الكَرَبِ**’e ulaştırıldığı ip. Ve ondan onların sözü: “**وَصَلَ رِشَاءَهُ بتَبْلِغَةٍ**”. Zemahşerî dedi: O, kendisiyle ulaştırılan bir iptir; ta ki suya ulaşsın.
çoğulu: **تَبَالِغُ**. Denir: “Sizin **أرْشِيَتِكُمْ**’iniz için mutlaka **تَبالِغَ** gerekir.”

Ve Ferrâ dedi: Denir: **أحْمَقُ بَلْغٌ** fetha ile; ve kesrelenir; ve **بَلْغَةٌ** fetha ile; yani: o, ahmaklığıyla beraber istediğine ulaşır; yahut murad: ahmaklıkta bir nihayet; onda **بالِغٌ**. Dedi: Denir: “**اللهُمَّ سَمْعٌ لا بَلْغٌ**” ve “**سَمْعاً لا بَلْغاً**”; ikisi de kesrelenir; yani: onunla işitiriz ve tamam olmaz; **العُبَابِ**’da olduğu gibi. Ve **اللِّسانِ**’da: “ve bize ulaşmaz”; bunu, münker bir iş işittikleri zaman söylerler; yahut hoşuna gitmeyen bir haber işiten kimse söyler; bunu **الكِسَائِيُ** söyledi; yahut haber, onların birine ulaşır da onu tahkik etmezler.

Ve “Allah’ın emri **بَلْغٌ**” fetha ile; yani: ulaşan, nüfuz eden; onunla neresi murad edildiyse oraya ulaşır. Hâris b. Hillize dedi:
فهدَاهُمْ بالأسْوَدِيْنِ وأمْرُ ال ... لهِ **بَلْغٌ** تَشْقَى بهِ الأشْقِياءُ
ve bu, O’nun تعالى sözü: **إنَّ اللهَ بالِغُ أمْرِه**’dendir.

Ve **جَيْشٌ بَلْغٌ** da böyledir; yani: **بالغٌ**.

Ve **الفَرّاءُ** dedi ki: **رَجُلٌ بِلْغٌ مِلْغٌ** (ikisini de kesre ile): tâbi‘ kılmadır; yani: pis, pislikte son dereceye varmış.

Ve **البَلْغُ** fetha ile (gelir) ve kesrelenir; ve **البِلَغُ** **عِنَبٍ** gibi; ve **البَلاغَي** meselâ: **سَكَارَى** ve **حُبَارَى** gibi; ve ikincisi gibi olan: **أمْرٌ بِرَحٌ** yani: **مُبَرِّحٌ**; ve **لَحْمٌ زِيَمٌ** ve **مَكَانٌ سِوىً** ve **دِينٌ قِيَمٌ**; ve o: **البَلِيغُ الفَصِيحُ**tur; ki ifadesiyle içindeki (zamirindeki) özün ve muradının nihayetinin (sonunun) hakikatine ulaşır. Ve **البَلِيغِ**in çoğulu: **بُلَغاءَ**. Ve adam **بَلُغَ** ( **ككَرُمَ** gibi) **بَلاغَةً** (olarak). Şeyhimiz dedi ki: Müellif onu kusurla ihmal etti; yani: mastarın zikrini. Ve mânâ: beliğ oldu.

Dedim: Ve **البَلاغَةُ** iki vecih üzeredir: birincisi: zatıyla beliğ olmasıdır; ve bu, üç vasfı bir araya getirmesiyle olur: dilinin mevzuunda isabet, onunla kastedilen mânâya uygunluk ve nefsinde doğruluk. Ve ne zaman bunlardan bir vasıf koparılıp giderilse belâgatte noksan olur.

Ve ikincisi: söyleyen ve kendisine söylenen itibarıyla beliğ olmasıdır; ve o, söyleyenin onunla bir işi kastetmesi, sonra onu, kendisine söylenenin onu kabul etmesi hakiki olacak bir vech üzere vârid kılmasıdır.

Ve O’nun sözü (yüce): **وقُلْ لَهُمْ في أنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً** iki mânâyı ihtimal eder. Ve “mânâsı: ‘içinizdekini izhar ederseniz öldürülürsünüz’ de” diyenin sözü; ve “onları, kendilerine inecek hoşlanılmayan şeylerle korkut” diyenin sözü: lafzın umumunun gerektirdiği şeyin bir kısmına işarettir; bunu **الرّاغِبُ** söyledi.

Ve **الذَّهَبِيِّ**nin Mu‘cem’inde, **صُحارِ بنِ عَيّاشٍ العَبْدِيِّ** رضي الله عنه tercümesinde okudum: **مُعَاويَةُ** ona belâgat hakkında sordu; o da dedi ki: **لا تُخْسئْ ولا تُبْطئْ**.

Ve **البَلاغُ** **سَحابٍ** gibi: kifâyettir; ve o: onunla geçinilen ve istenen şeye ulaşılan şeydir. Ve ondan O’nun sözü (yüce): **إنَّ في هذا لبَلاغَاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ**; yani: kifâyet. Ve yine râcizin sözü:
" **تَزَجَّ منْ دُنْيَاكَ بالبَلاغِ**
" **وباكِرِ المِعْدَةَ بالدِّباغِ**
" **بِكَسْرَةِ جَيِّدَةِ المِضاغِ**
" **بالمِلْحِ أو ما خَفَّ منْ صِباغِ**

Ve **البَلاغُ**: **الإبْلاغ** ve **التَّبْلِيغ**den isimdir; ve ikisi: ulaştırmadır. Denilir: **أبْلَغَهُ الخَبَرَ إبْلاغَاً** ve **بَلَّغَهُ تَبْلِيغاً**; ve ikincisi daha çoktur; bunu **الرّاغِبُ** söyledi. Ve **أبي قَيْسِ بنِ الأسْلَتِ الأنْصَارِيّ**nin sözü:
**قالَتْ ولَمْ تَقْصِدْ لقِيلِ الخَنَا ... مَهْلاً لَقَدْ أبْلَغْتَ أسْمَاعِي**
Bu ondandır; yani: onda sona erdin ve ulaştırdın ve iyice yaptın.

Ve O’nun sözü (yüce): **هذا بَلاغٌ للنّاسِ**; yani: bu Kur’ân, belâğ sahibi; yani: yeterli bir beyandır.

Ve O’nun sözü (yüce): **فهَلْ على الرُّسُلِ إلا البَلاغُ المُبِينُ**; yani: **الإبْلاغُ**. Ve hadiste: **كُلُّ رافِعَةٍ رَفَعَتْ عَلَيْنَا**; **العُبَابِ**da böyle. Ve **اللِّسانِ**da: **عَنّا منَ البَلاغِ**. “Artık onu, **تُعْضَدَ** veya **تُخْبَطَ** edilmesini haram kıldım; ancak **لِعُصْفُورِ قَتَبٍ** yahut **مَسَدِّ مَحالَةٍ** yahut **عَصَا حَديدَةٍ** için (müstesna).” Yani: Medine’yi; sakinine en faziletli salât ve selâm olsun. Ve **الباء**nın fethası ve kesresiyle rivayet olunur. Eğer fetha ile ise iki vechi vardır: birincisi: yani Kur’ân ve sünnetten ulaşılan şey. Veya mânâ: **ذَوِي البَلاغ**dan; yani bize tebliğ edenlerden; yani **ذَوِي التَّبْلِيغِ**den. Ve isim, hakiki mastarın makamına ikame edilmiştir; senin “**أعْطَيْتُ عَطاءً**” demen gibi; **التَّهذِيبِ** ve **العُبَابِ**da böyle. Ve kesre ile de rivayet olunur. **الهَرَوِيُّ** dedi ki: yani **بالَغَ يُبَالغُ مُبَالَغَةً**dan, tebliğde mübalağa edenlerden. Ve kesre ile **بَلاغاً**: bir işte çabalayıp kusur etmediği zaman. Ve mânâ: bizden tebliğ eden ve dediğimizi yayan her cemaat veya nefis; tebliğ etsin ve anlatsın. Dedim: Bu hadis “**رفع**”da zikredildi. Ve ayrıca “**منَ البَلّاغ**” diye de rivayet olunur; **الحُدّاثِ** misali, **المُحَدِّثِينَ** mânâsıyla. Ona daha önce işaret etmiştik. Ve müellifin, ihata tamam olsun diye onu burada getirmesi gerekirdi.

Ve **البالِغَاءُ**: Medine-i müşerrefe ehlinin lügatinde **الأكَارِعُ**dır. **أبو عُبيدٍ** dedi ki: **مُعَرِّبُ بايْهَا**; yani kelime Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır. Çünkü **بايْ** fetha ile ve **الياء**nın sükûnu ile: adamdır; ve **ها**: onların yanında cem‘ alâmetidir. Ve mânâsı: ayaklardır. Sonra koyunun ve benzerinin **أكارِعِ**ine ıtlak edildi. Ve onu ayrıca **باجْهَا** diye de adlandırırlar; ve bu, onların yanında meşhur olandır. Ve bu Arapçalaştırma gariptir; öyleyse düşün.

Ve **البَلاغاتُ**: **الوِشايات** gibidir.

Ve **البُلْغَةُ**: damme ile: kifâyet ve yaşayıştan onunla geçinilen şeydir. **الأزْهَرِيُّ** ziyade etti: ve onda fazlalık yoktur. Dersin ki: “Bunda **بَلاغٌ** ve **بُلْغَةٌ** vardır”; yani: kifâyet.

Ve **البِلَغِينَ**: evvelinin kesresi, ikincisinin fethası ve **الغَيْنِ**in kesresiyle; **عائِشَةَ** رضي الله تعالى عنها’nın, **عَلِيٍّ** رضي الله عنه’ya, ona galip geldiği vakit sözünde: **لقد بَلَغْتَ مِنّا البِلَغِينَ**; böyle rivayet olundu. Ve evveli damme ile de (gelir); yani **اللام**ın fethasıyla beraber. Ve mânâsı: musibettir; ve o bir meseldir. Muradı: “Bizden her ulaşılan mertebeye ulaştın.” Ve denildi: mânâsı, savaşın onu yorduğu ve ondan her ulaşılan mertebeye ulaştığıdır. Ve **أبو عُبَيْدٍ** dedi ki: o, onların “**لَقِيتَ مِنّا البِرَحِينَ**” ve “**الأقْوَرِينَ**” sözünün mislidir; ve bunların hepsi musibetlerdendir. **ابنُ الأثِيرِ** dedi ki: aslı onda, sanki “**خَطْبٌ بِلْغٌ**” yani: **بَلِيغٌ**; ve “**أمْرٌ بِرَحٌ**” yani: **مُبَرِّحٌ** denilmiş gibidir; sonra ikisi, selâmet üzere cem‘ edildi; belâların, şiddetli eziyetlerinde, kastı ve taammüdü olan akıllılar menzilesinde olduğuna işaret için. Ve i‘rabında iki yol nakledildi: birincisi: i‘rabının **النون** üzerinde yürütülmesi; ve **الياء** hâli üzere bırakılır veya **النون** ebediyen fetha edilir ve ondan önceki i‘rab olunur; böylece denilir: **هذه البِلَغُونَ** ve **لَقِيتُ البِلَغِينَ** ve **أعُوذُ باللهِ منَ البِلَغِينَ**; **العُبَابِ**da olduğu gibi.

Ve süvari **بَلَّغَ** **تَبْلِيغاً**: atının dizginine elini uzattı; koşusunda artırmak için. Ve **الأساسِ**da: koşusunda.

Ve **تَبَلَّغَ** bununla: onunla yetindi ve muradına ulaştı. Dedi ki:
**تَبَلَّغْ بأخْلاقِ الثِّيَابِ جَدِيدَها ... وبالقَضْمِ حتى يُدْرَكَ الخَضْمُ بالقَضْمِ**
Ve denilir: “Bu **تَبَلُّغٌ**dur”; yani: **بُلْغَةٌ**.

Ve **تَبَلَّغَ المَنْزِلَ**: ona ulaşmayı külfetle üstlendiği zaman; nihayet ulaştı. Ve ondan **قَيْسِ بنِ ذَرِيحٍ**in sözü:
**شَقَقْتِ القَلْبَ ثُمَّ ذَرَرْتِ فيهِ ... هَوَاكِ فليمَ فالْتَأَمَ الفُطُورُ**
**تَبَلَّغَ حَيْثُ لمْ يَبْلُغْ شَرابٌ ... ولا حُزْنٌ ولمْ يَبْلُغْ سُرُورُ**
Yani: ulaşmayı külfetle üstlendi; nihayet ulaştı.

Ve **تَبَلَّغَتْ** onunla **العِلَّةُ**; yani: şiddetlendi; bunu **الجَوْهَرِيُّ** ve **الزَّمَخْشَرِيُّ** ve **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **بالَغَ** işimde **مُبَالَغَةً** ve **بِلاغاً**: gayret etti ve kusur etmedi; ve bu, aynısıyla daha önce geçti; o hâlde o bir tekrardır.

Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir: **البَلاغُ**: şeye ulaşmaktır.

Ve **بَلَغَ** falan, onun **مَبْلَغَتَه**’sine, onun **مَبْلَغِه**’si gibi, ulaştı.

Ve **بَلَغَ** **النَّبْتُ**: sona erdi.

Ve **تَبَالَغَ** **الدِّباغُ** deride: onda sona erdi; Ebû Hanîfe’den.

Ve **بَلَغَتِ** hurma ağacı ve ağaçtan başkası: meyvesinin olgunlaşma vakti geldi; ondan da.

Ve tenzîlde: **بَلَغَنِيَ الكِبَرُ وامْرَأتِي عاقِرٌ**; ve bir yerde: **وقَدْ بَلَغْتُ منَ الكِبَرِ عِتِيّاً**. **الرّاغِبُ** dedi: ve bu, şu gibidir: **أدْرَكَنِي الجَهْدُ** ve **أدْرَكْتُ الجَهْدَ**; ve **بَلَغَنِي المَكَانُ** ve **أدْرَكَنِي** sahih olmaz.

Ve **المَبَالِغُ**: **المَبْلَغِ**’ın çoğuludur; denir: ilimde **المَبَالِغَ**’a ulaştı.

Ve **المَبْلَغُ** ( **مَقْعَدٍ** gibi): dirhemlerden ve dinarlardan nakit; müvelleddir.

Ve Allah onunla ulaştırdı; o hâlde o, onunla **مَبْلُوغٌ**dur.

Ve **أبْلَغْتُ** ona: onda, eziyetin ve **المَكْرُوهَ البَلِيغَ**’in ulaştığı şeyi yaptım.

Ve **تَبَالَغَ** onda gam ve hastalık: nihayete vardı.

Ve **تَبَالَغَ** sözünde: **البَلاغَةَ**yı, yani **الفَصَاحَةَ**yı üstlendi; hâlbuki onun ehlinden değildir; denir: o **بَبَلِيغٍ** değildir, fakat **يَتَبَالَغُ**.

Ve O’nun sözü (yüce): **أمْ لَكُم أيْمَانٌ عليْنَا بالِغَةٌ**. **ثَعْلَبٌ** dedi: manası: ebediyen vacip kılınmış; size, onunla vefa edeceğimize yemin ettik. Ve bir defa dedi: yani gayesine varmıştır. Ve denildi: **يَمِينٌ بالِغَةٌ**; yani: pekiştirilmiş.

Ve **المُبَالَغَةُ**: işte gayretinin sonuna varmandır.

Ve **البِلَغْنُ** (kesre ile, sonra fetha ile): **البَلاغَةُ**; **السِّيرافِيِّ**’den; ve onunla **سِيبَوَيْهِ** misal verdi.

Ve **البِلَغْنُ** ayrıca: **النَّمّامُ**; **كُراع**’dan.

Ve denildi: o, insanlara, bazısının bazısının hadisini ulaştırandır.

Ve **بَلَغَ** onunla **البِلَغينَ** ( **الباءِ**’nin kesresiyle ve **اللامِ**’ın fethasıyla ve hafifletilmesiyle); İbnü’l-A‘râbî’den: sövmesinde ve eziyetinde sonuna kadar gittiği zaman.

Ve **البُلاّغُ** ( **رُمّانِ** gibi): **الحُدّاثُ**.

Ve İbnü’l-A‘râbî’nin **نَوَادِرِ الأعْرابِ**’ında: **بَلَّغَ** aklık, başında **تَبْلِيغاً**: göründü; ilk görünen olarak. Ve bunun gibi **بَلَّعَ** (ihmâl edilmiş **العَينِ** ile). Ve Basralılar, **الغَيْنَ المُعْجَمَةَ**’nın İbnü’l-A‘râbî’den bir tashîf olduğunu iddia ettiler. Ve Ebû Bekir, **ثَعْلَبٍ**’den nakletti: **بَلَّغَ** ( **الغَيْنِ** **مُعْجَمَةً** ile) semâen; ve o, onun meclisinde hazırdır.

Ve **التَّبْلِغَةُ**: yayın ucunda, kirişin ucunun vardığı yerde, kirişi sabit kılmak için üç kere yahut dört kere, **السِّيَةِ** üzerine dürülerek geçirilen bir yürüyüştür; bunu Ebû Hanîfe hikâye etti; ve onu, **التَّوْدِيَةِ** ve **التَّنْهِيَةِ** gibi bir isim kıldı.

Ve **البُلْغَةُ** (zamme ile): adamın ayakkabısı; Mısrîdir; müvelleddir.

Ve **حَمْقَاءُ بِلْغَةٌ** (kesre ile): onların şu sözünün müennesi: **أحْمَقُ بِلْغٌ**.

Ve Ebû **البَلاغِ** Cibrîl ( **سَحابٍ** gibi): bir muhaddis; onu İbn Nukta zikretti.

Ve **بالِغاً** diye adlandırdılar.
