# بلي — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%84%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: بلي

يقال: ناقةٌ بِلْوُ سَفَرٍ بكسر الباء، وبِلْيُ سَفَرٍ، للتي قد أبلاها السفر. والجمع أَبْلاءٌ.
والبلْوَةُ أيضاً بالكسر والبِلْيَةُ مثله. والبَلِيَّةُ والبَلاءُ واحدٌ، والجمع البَلايا. والبَلِيَّةُ أيضاً: الناقةُ التي كانت تُعْقَلُ في الجاهلية عند قبر صاحبها، فلا تُعْلَفُ ولا تُسْقَى حتّى تموت. وقامت مُبَلِّياتُ فلانٍ يَنُحْنَ عليه، وذلك أن يَقُمْنَ حولَ راحلته إذا مات. وبَلَوْتُهُ بَلْواً: جَرَّبْتُهُ واختبرته. بَلاهُ الله بَلاءً، وأَبْلاهُ إبْلاءً حسناً. وابْتَلاهُ: اختبره. التَبالي: الاختِبارُ. وقولهم: ما أُباليهِ، أي ما أَكْتَرِثُ له. وبَلي الثوبُ يَبْلى بِلىً بكسر الباء، فإن فَتَحْتَها مَدَدْتَ. قال العجاج:
والمرءُ يُبْليهِ بَلاءَ السِـرْبـالْكَرُّ الليالي واختلافُ الأَحوالْ
وأَبْلَيْتُ الثوب. ويقال للمُجِدَّ: أَبْلِ ويُخْلِفَ اللهُ. وتقول: أَبْلَيْتُ فلاناً يميناً، إذا طَيَّبْتَ نفسَه بها.
والبَلاءُ: الاختبارُ؛ ويكون بالخير والشر. يقال: أَبْلاهُ الله بَلاءً حسناً. وأَبْلَيْتُهُ معروفاً. قال زهير:
جَزى اللهُ بالإحسانِ ما فَعَلا بكموأبْلاهما خيرَ البَلاءَ الذي يَبْلُو
أي خيرَ الصنيع الذي يَختبِر به عبادَه.

### Türkçe

Denilir: “Bir deve, **بِلْوُ سَفَرٍ** ( **الباء**’nın kesriyle) ve **بِلْيُ سَفَرٍ**”, yolculuğun onu yıpratmış olduğu (deve) için. Çoğulu: **أَبْلاءٌ**.

Ve **البلْوَةُ** da kesirle; ve **البِلْيَةُ** onun gibidir. Ve **البَلِيَّةُ** ile **البَلاءُ** birdir; çoğulu: **البَلايا**. Ve **البَلِيَّةُ** ayrıca: câhiliye devrinde sahibinin kabri yanında bağlanan deve; ona ne yem verilir ne su içirilir, ölünceye kadar. Ve “Falanın **مُبَلِّياتُ**’ı kalktı, onun üzerine ağıt yakıyorlar”; bu, öldüğü zaman onun biniti etrafında kalkmalarıdır. Ve “Onu **بَلَوْتُهُ بَلْواً**”: onu denedim ve sınadım. Allah onu **بَلاهُ الله بَلاءً** (ile) sınadı; ve onu **أَبْلاهُ إبْلاءً** güzel (bir şekilde) sınadı. Ve **ابْتَلاهُ**: onu sınadı. **التَبالي**: sınamadır. Ve onların sözü: “**ما أُباليهِ**”, yani ona aldırmam. Ve elbise **بَلي** olur, **يَبْلى بِلىً** ( **الباء**’nın kesriyle); eğer onu fetha edersen uzatırsın. el-Accec dedi ki:
Ve kişi onu, gömleğin yıpranması gibi yıpratır;
gecelerin ardı ardına gelişi ve hâllerin değişmesi.

Ve “Elbiseyi **أَبْلَيْتُ**.” Ve çalışkana denilir: “**أَبْلِ** ve Allah telâfi etsin.” Ve dersin: “Falanı bir yeminle **أَبْلَيْتُ**”, eğer onun nefsini onunla hoşnut kıldıysan.

Ve **البَلاءُ**: sınamadır; hayırla ve şerle olur. Denilir: “Allah onu güzel bir sınamayla **أَبْلاهُ الله بَلاءً حسناً**.” Ve “Ona bir iyilik **أَبْلَيْتُهُ**.” Züheyr dedi ki:
Allah, ikinize yaptıkları şeye ihsan ile karşılık versin;
ve ikisini, sınadığı sınamanın hayrıyla sınadı.

Yani: kullarını onunla sınadığı işin hayrı.
