# بند — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%86%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بند

البند: العلم الكبير، فارسي معرب، جمعه بنود. وفي المحكم: من أعلام الروم، يكون للقائد، يكون تحت كل علم عشرة آلاف رجل أو أقل أو أكثر. وقال الهجيمي: البند: علم الفرسان. وأنشد المفضل:
  جاءوا يجرون البنود جرا وقال النضر: سمي العلم الضخم واللواء الضخم البند. وقال ياقوت: البنود بأرض الروم كالأجناد بأرض الشام، والأعراض بالحجاز، والكور بالعراق، والمخاليف لأهل اليمن. والبند: حيل مستعملة، جمع حبلة، فارسي معرب. ويطلق على الألغاز والمعميات، وهو هكذا في سائر النسخ. وذكر شيخنا هنا عن بعض النسخ حبل مستعملة، بضم المهملة والموحدة جمع حبالة. وفي بعضها دخيل بدال مهملة وخاء معجمة، كأنه قصد به أنه ليس بعربي، وذكر أنه صوبه بعض الشيوخ. قلت: والصواب ما ذكرناه، فقد جاء عن الليث: يقال: فلان كثير البنود، أي كثير الحيل. وذكر عن حاشية التحفة للسيد عمر البصري أن البند يطلق على المحابس التي تجعل بين حبات السبحة ليعلم بها على المحل الذي يقف عنده المسبح عند عروض شاغل. قال: قلت: والظاهر أنه مولد، بل محدث. قلت: وهو كذلك فارسي معرب وأصل البند العقد، ويطلق على تلك العقد مجازا. والبند: الذي يسكر من الماء. قال أبو صخر:
  وإن معاجي للخيام وموقفي                      برابية البندين بال ثمامهـا يعني ألقي عليها ثمام وشجر. والبند: ع. والبند: بيدق منعقد بفرزان، فإنه يكون حينئذ كالحابس والعاقد للنفس. والبند، بالكسر: أمة من الأمم، وهم إخوة السند بالبحرين، ذكره ابن الكلبي في كتاب افتراق العرب. والبنودة، كسفودة: علم على الدبر، نقله الصاغاني وعوف بن بندوية، بالكسر، هو عوف بن أبي جبلة الأعرابي، واسم أبيه بندوية، يروي عن الحسن، مشهور. ومحمد بن بندوية الخراساني من المحدثين، ذكرهما الأمير أبو نصر

### Türkçe

**البند**: büyük sancak; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; çoğulu **بنود**’dur. **المحكم**’de: Rumların sancaklarından; kumandana ait olur; her sancak altında on bin adam yahut daha az yahut daha çok olur. el-Huceymî dedi: **البند**: süvarilerin sancağı. el-Mufaddal şu beyti okudu:
  Geldiler, **البنود**’u sürüyerek sürüyorlar. en-Nadr dedi: iri sancak ve iri bayrak **البند** diye adlandırıldı. Yâkūt dedi: Rum diyarında **البنود**, Şam diyarında **الأجناد** gibidir; Hicaz’da **الأعراض**; Irak’ta **الكور**; Yemen ehli için **المخاليف**. Ve **البند**: kullanılan hilelerdir; **حبلة**’nin çoğuludur; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Muammalara ve şifreli bilmecelere de ıtlak olunur; diğer bütün nüshalarda da böyledir. Şeyhimiz burada bazı nüshalardan **حبل مستعملة** (mühmel ile ve muvahhada zamme ile), **حبالة**’nin çoğulu olarak, zikretti. Bazılarında ise **دخيل** (mühmel **دال** ile ve mu‘ceme **خاء** ile) vardır; sanki bununla onun Arapça olmadığını kastetti; ve bazı şeyhlerin onu tashih ettiğini zikretti. Dedim: doğru olan bizim zikrettiğimizdir; çünkü el-Leys’ten gelmiştir: denir ki: falan kimse **كثير البنود**’dur; yani hilesi çoktur. es-Seyyid Ömer el-Basrî’nin **حاشية التحفة**’sinden nakledildiğine göre **البند**, tesbih taneleri arasına konulan, tesbih çekenin bir meşgale arız olduğunda duracağı yeri bilmesi için yapılan mahbeslere ıtlak olunur. Dedi: Dedim: zâhir olan onun müvelled, bilakis muhdes olduğudur. Dedim: o böyledir; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; **البند**’in aslı düğümdür; ve o düğümlere mecazen ıtlak olunur. Ve **البند**: sudan sarhoş eden şeydir. Ebû Sahr dedi:
  Ve çadırlara gidişlerim ve duruşum                      **البندين** tepeciğinde; sonra onun **ثمامهـا**’sı ile. yani üzerine **ثمام** ve ağaç atarım. Ve **البند**: ع. Ve **البند**: bir **بيدق**’tur; **فرزان** ile bağlanmış (men‘akid) olur; çünkü o vakit, nefsi hapseden ve bağlayan gibi olur. Ve **البند** (kesre ile): ümmetlerden bir ümmettir; onlar Bahreyn’de **السند**’in kardeşleridir; bunu İbnü’l-Kelbî **كتاب افتراق العرب**’da zikretti. Ve **البنودة** ( **سفودة** gibi): dübürde bir alamettir; bunu es-Sâğânî nakletti. Ve **عوف بن بندوية** (kesre ile): o, el-A‘râbî Ebû Ceble’nin oğlu Avf’tur; babasının adı **بندوية**’dir; el-Hasen’den rivayet eder; meşhurdur. Ve **محمد بن بندوية** el-Horasânî muhaddislerdendir; ikisini de emir Ebû Nasr zikretti.
