# بنس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%86%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بنس

البنس، محركة: الفرار من الشر، عن ابن الأعرابي، كالإبناس، وهو الفرار من السلطان، عنه أيضا. وبنس عنه تبنيسا تأخر، قال ابن أحمر:
  كأنها من نقى العـزاف طـاوية                      لما انطوى بطنها واخروط السفر
  مارية لؤلـؤان الـلـون أودهـا                      طل وبنس عنها فرقد خـصـر نقله ابن سيده عن ابن جني، قال: وقال الأصمعي: هي أحد الألفاظ التي انفرد بها ابن أحمر، وقال شمر: لم أسمع بنس إلا لابن أحمر. وعن كراع: بنس، اقعد، هكذا حكاه بالأمر، والشين لغة فيه، قال اللحياني: بنس، وبنش، إذا قعد، وأنشد:
  إن كنت غير صائد فبنس

  ويروى: فبنش، وسيذكر في موضعه. وإبناس، بالكسر: ة، بمصر من الغربية، وهي في الديوان ابنهس، وينسب إليها خلق من المحدثين، منهم البرهان إبراهيم بن موسى الإبناسي الشافعي، ممن سمع عن الميدومي، وعنه الحافظ ابن حجر، والزين عبد الرحيم بن حجاج بن محرز الإبناسي، أخذ عن العناياتي وابن حجر والعلم البلقيني مات سنة 891. ومما يستدرك عليه: بنوس بن أحمد الواسطي، كصبور: محدث تكلم فيه. وبانياس: من أنهار دمشق، ويقال أيضا: باناس، يدخل إلى وسط المدينة فيكون منه بعض مياه قنواتها، وينفصل باقيه فيسقي الزروع من جهة الباب الصغير والشرقي، وفيه يقول العماد الكاتب الأصبهاني مع ذكر غيره من الأنهار:
  إلى ناس باناس لي صـبـوة                      لها الوجد داع وذكرى مثير
  يزيد اشتياقي وينمـو كـمـا                      يزيد يزيد وثـورا يثــور
  ومن بردى برد قلبي المشوق                      فها أنا من حره أستـجـير ومما يستدرك عليه أيضا: بونس، بالضم وفتح النون: قرية من أعمال شريش، ومنها إبراهيم بن علي الشريشي، وله تصانيف، ذكره الداوودي. قلت: مات سنة 658. ويستدرك عليه أيضا: آبنوس، بمد الألف وكسر الموحدة، قيل: هو الساسم، وقيل: هو غيره، واختلف في وزنه، وهنا محل ذكره. وأبو الحسين محمد بن أحمد بن محمد بن علي بن الآبنوسي الصيرفي، له جزء مشهور، وقع لنا من رواية ابن طبرزد عن أبي غالب بن البناء، عنه.

### Türkçe

**البنس**، harekeli: İbnü’l-A‘râbî’den: şerden kaçış; **الإبناس** gibi; o da ondan (yine): sultandan kaçıştır. Ve “**بنس** ondan **تبنيسا**” (yaptı): geri kaldı. İbn Aḥmer dedi ki:
  Sanki o, **نقى العـزاف**’dan (olan) bir **طـاوية**’dir,                      karnı dürülünce ve yolculuk uzayınca.
  **مارية** (olan), iki inci renkli; onu                      çiy eğdi; ve ondan **بنس** etti **فرقد** (olan) bir bel.

Bunu İbn Sîde, İbn Cinnî’den nakletti; dedi ki: ve el-Asma‘î dedi: O, İbn Aḥmer’in tek başına kaldığı lafızlardan biridir. Ve Şemmer dedi: İbn Aḥmer’den başkası için **بنس** işitmedim. Ve Kurâ‘dan: **بنس**: “otur”; böylece onu emir kipinde hikâye etti; ve **الشين** onda bir dildir. el-Liḥyânî dedi: **بنس** ve **بنش**; oturduğu zaman. Ve inşâd etti:
  Eğer sen avcı değil isen, **فبنس**

  Ve rivayet olunur: **فبنش**; ve yerinde zikredilecektir. Ve **إبناس** (kesre ile): Mısır’da el-Ğarbiyye’den bir (yer); ve divanda **ابنهس**’tir. Ve ona nisbet olunur muhaddislerden bir topluluk; onlardan: el-Burhân İbrâhîm b. Mûsâ el-**الإبناسي** eş-Şâfi‘î; el-Meydûmî’den semâ‘ edenlerdendir; ondan da el-Ḥâfiẓ İbn Ḥacer (rivayet etti). Ve ez-Zeyn ‘Abd er-Raḥîm b. Ḥaccâc b. Muḥriz el-**الإبناسي**; el-‘Inâyâtî’den ve İbn Ḥacer’den ve el-‘Alem el-Bulḳînî’den aldı; 891 senesinde öldü. Ve ona istidrâk olunanlardandır: Benûs b. Aḥmed el-Vâsiṭî, **كصبور** gibi: hakkında konuşulmuş bir muhaddis. Ve **بانياس**: Dımaşk nehirlerindendir; ve ayrıca denilir: **باناس**; şehrin ortasına girer; böylece ondan kanallarının sularının bir kısmı olur; geri kalanı ayrılır da **الباب الصغير** ve **الشرقي** tarafınca ekinleri sular. Ve onda el-‘Imâd el-Kâtib el-Aṣbahânî, nehirlerden başkasını da anmakla birlikte, der ki:
  **باناس**’lı insanlara doğru, benim bir hevesim vardır,                      ona vecd bir çağırıcı ve bir hatıra kımıldatıcıdır.
  İştiyakımı artırır ve büyür, tıpkı                      “Yezîd”in artması ve bir boğanın böğürmesi gibi.
  Ve **بردى**’dan, özleyen kalbim serinledi;                      işte ben, onun hararetinden sığınıcıyım.

Ve ona istidrâk olunanlardandır ayrıca: **بونس**; ḍamme ile ve **النون**’un fethiyle: Şerîş a‘mâlinden bir köy; ve ondan İbrâhîm b. ‘Alî eş-Şerîşî; onun tasnifleri vardır; ed-Dâvûdî onu zikretti. Dedim: 658 senesinde öldü. Ve ona istidrâk olunur ayrıca: **آبنوس**; elifin meddiyle ve **الموحدة**’nın kesriyle: denildi ki: o **الساسم**’dır; ve denildi ki: o, ondan başkadır; ve vezninde ihtilâf edildi; ve burası onun zikrinin yeridir. Ve Ebû’l-Ḥüseyn Muḥammed b. Aḥmed b. Muḥammed b. ‘Alî b. el-**الآبنوسي** es-Sayrafî; onun meşhur bir cüz’ü vardır; bize, İbn Ṭabarzad’ın Ebû Ġâlib b. el-Bennâ’dan rivayetiyle, ondan (ulaştı).
