# بنك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%86%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بنك

البنك، بالضم: أصل الشيء وهو معرب، يقال: هؤلاء من بنك الأرض، كما في الصحاح، وقال الليث: تقول العرب كلمة كأنها دنجيل: تقول: رده إلى بنكه الخبيث، تريد به أصله، قال الأزهري: البنك بالفارسية: الأصل أو خالصه قال ابن دريد: كلام عربي صحيح.
 والبنك: الساعة من الليل. وقال ابن دريد: البنك طيب معروف عربي صحيح، وقال الليث: هو دخيل. وتبنك به أي بموضع كذا: أقام به وتأهل، قال الفرزدق يهجو عمر بن هبيرة:
  تبنك بالعراق أبو المثنـى                      وعلم قومه أكل الخبيص وأبو المثنى: كنية المخنث.

  وتبنك في عزه، أي: تمكن يقال: تبنك فلان في عز راتب. وبانك، كهاجر هكذا ضبط في العباب، وقيده ياقوت بضم النون، فيكون نظير كابل، وآنك، وآشد، وآجر: بالري نسب إليها بعض أهل العلم. وبانك: جد سعيد بن مسلم المدني شيخ القعنبي نقله الحافظ. قلت: ومسلم بن بانك أورده ابن حبان في ثقات التابعين، روى عن ابن عمر وعائشة، وعنه ابنه سعيد بن مسلم. والبنبك، كقنفذ هكذا ضبطه ابن عباد، ووقع في نسخ المحيط هكذا بضبط القلم، قال الصاغاني: وسماعي هذا الاسم من سنة تسع وستمائة إلى سنتنا هذه، وهي سنة تسع وثلاثين وستمائة بفتحهما مثل جندل، قال ابن عباد: دابة من دواب الماء كالدلفين، أو سمك عظيم يقطع الرجل نصفين في الماء فيبلعه، قال الصاغاني: وقد رأيت هذه السمكة بمقدشوه، وقد قطع الغواص بنصفين، وابتلع نصفه، وطفا نصفه الآخر فوق الماء، فاحتال أهل البلد واصطادوه، ووجدوا نصف ذلك الغواص في بطنه بحاله. والبابونك: الأقحوان وهو البابونج، قال الصاغاني: هو دخيل. وقال الفراء في نوادره: التبنيك أن تخرج الجاريتان كل من حيها فتخبر كل واحدة صاحبتها بأخبار أهلها. ويقال: اذهبي فبنكي حاجتنا أي: اقضيها، هذه تتمة عبارة النوادر وليس فيها اقضيها.
 ومما يستدرك عليه: البنك: هو البنج، معربة. وأنشد ابن بزرج:
  وصاحب صاحبته ذي مأفكه
  يمشي الدواليك ويعدو البنكه
  كأنه يطلب شأو البروكه أراد بالبنكه ثقله إذا عدا، والدواليك: التحفز في مشيته إذا حاك. وقال ابن شميل: تبنك الرجل: صار له أصل، وقال الجوهري: التبنك كالتناية، هكذا في أصول الصحاح كلها، قال ابن بري: صوابه كالتناءة. والتناء: المقيمون بالبلد، وهم كأنهم الأصول فيها.

### Türkçe

**البنك**, ötre ile: şeyin aslıdır; ve o, muarrebdir. Denilir: “Bunlar yerin **بنك**’ındandır”, **الصحاح**’ta olduğu gibi. **الليث** dedi: Araplar, sanki **دنجيل** gibi bir kelime söyler: “Onu onun habis **بنك**’ına geri döndürdü” dersin; bununla onun aslını kastedersin. **الأزهري** dedi: **البنك** Farsçada: asıl yahut onun hâlisi. **ابن دريد** dedi: (Bu) sahih Arapça sözdür.
Ve **البنك**: geceden bir saattir. **ابن دريد** dedi: **البنك** bilinen bir güzel kokudur; sahih Arapçadır. **الليث** dedi: O, dâhildir. “Onunla **تبنك** etti” yani falan yer ile: orada ikamet etti ve ehil oldu. **الفرزدق**, **عمر بن هبيرة**’yi hicvederek dedi:
  Irak’ta **أبو المثنـى** **تبنك** etti,
  ve kavmine **الخبيص** yemeyi öğretti.
Ve **أبو المثنى**: muhannesin künyesidir.

Ve “Onun izzetinde **تبنك** etti”, yani: temekkün etti; denilir: “Falan kimse sabit bir izzette **تبنك** etti.” Ve **بانك**, **هاجر** gibi; böylece **العباب**’da ضبط edilmiştir. **ياقوت** onu **النون**’un ötrelenmesiyle kayıtladı; böylece **كابل**’in naziri olur. Ve **آنك** ve **آشد** ve **آجر**: **الري**’dendir; ilim ehlinden bazıları ona nisbet edilmiştir. Ve **بانك**: **سعيد بن مسلم المدني**’nin dedesidir; **القعنبي**’nin şeyhidir; onu **الحافظ** nakletti. Dedim: Ve **مسلم بن بانك**’ı **ابن حبان** tâbiîlerin sika olanları içinde zikretti; **ابن عمر** ve **عائشة**’den rivayet etti; ondan da oğlu **سعيد بن مسلم** (rivayet etti). Ve **البنبك**, **قنفذ** gibi; **ابن عباد** onu böyle ضبط etti. **المحيط** nüshalarında kalem ضبطıyla böyle vaki oldu. **الصاغاني** dedi: Bu ismi işitmem, altı yüz dokuz senesinden bizim senemize kadardır; o da altı yüz otuz dokuz senesidir; ikisinin fethasıyla, **جندل** gibi. **ابن عباد** dedi: Suyun hayvanlarından bir hayvandır; **الدلفين** gibi; yahut büyük bir balıktır; suda adamı iki yarıya böler de onu yutar. **الصاغاني** dedi: Bu balığı **مقدشوه**’da gördüm; dalgıcı iki yarıya kesti ve onun yarısını yuttu; öteki yarısı suyun üstünde yüzdü; şehir halkı çareye başvurdu ve onu avladı; ve o dalgıcın yarısını, olduğu hâliyle, onun karnında buldular. Ve **البابونك**: **الأقحوان**’dır; o da **البابونج**’dur. **الصاغاني** dedi: O, dâhildir. **الفراء** **نوادر**’inde dedi: **التبنيك**, iki cariyenin her birinin mahallesinden çıkmasıdır; sonra her biri arkadaşına kendi ehlinin haberlerini haber verir. Ve denilir: “Git, ihtiyacımızı **بنكي** et” yani: onu yerine getir; bu, **النوادر** ibaresinin tamamlayıcısıdır; onda “onu yerine getir” yoktur.
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **البنك**: **البنج**’dir; muarrebdir. **ابن بزرج** inşad etti:
  Ve bir yoldaş, onu şaşırtıcı olan bir yoldaşla yoldaşlık etti,
  **الدواليك** yürür ve **البنكه** koşar,
  sanki **البروكه**’nin şevkini ister.
**البنكه** ile, koştuğu zaman onun ağırlığını kastetti. Ve **الدواليك**: dokuduğu zaman yürüyüşünde sıçrayıp atılmadır. **ابن شميل** dedi: “Adam **تبنك** etti”: onun için bir asıl oldu. **الجوهري** dedi: **التبنك**, **التناية** gibidir; **الصحاح**’ın bütün asıllarında böyle. **ابن بري** dedi: Onun doğrusu **التناءة** gibidir. Ve **التناء**: beldede ikamet edenlerdir; ve onlar, sanki onda asıllardır.
