# بني — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%8A/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%86%D9%8A/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%8A.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: بنى

- يقال: بنيت أبني بناء وبنية وبنى. قال عز وجل: ﴿وبنينا فوقكم سبعا شدادا﴾ [النبأ/12]. والبناء:اسم لما يبنى بناء، قال تعالى: ﴿لهم غرف من فوقها غرف مبينة﴾ [الزمر/20]، والبنية يعبر بها عن بيت الله تعالى (العين 8/382). قال تعالى: ﴿والسماء بنيناها بأيد﴾ [الذاريات/47]، ﴿والسماء وما بناها﴾ [الشمس/5]، والبنيان واحد لا جمع؛ لقوله تعالى: ﴿لا يزال بنيانهم الذي بنوا ريبة في قلوبهم﴾ [التوبة/110]، وقال: ﴿كأنهم بنيان مرصوص﴾ [الصف/4]، ﴿قالوا: ابنوا له بنيانا﴾ [الصافات/97]، وقال بعضهم: بنيان جمع بنيانة، فهو مثل: شعير وشعيرة، وتمر وتمرة، ونخل ونخلة، وهذا النحو من الجمع يصح تذكيره وتأنيثه.
و (ابن) أصله: بنو، لقولهم في الجمع: أبناء، وفي التصغير: بني، قال تعالى: ﴿يا بني لا تقصص رؤياك على إخوتك﴾ [يوسف/5]، ﴿يابني إني أرى المنام أني أذبحك﴾ [الصافات/102]، ﴿يا بني لا تشرك بالله﴾ [لقمان/13]، يا بني لا تعبد الشيطان، وسماه بذلك لكونه بناء للأب، فإن الأب هو الذي بناه وجعله الله بناء في إيجاده، ويقال لكل ما يحصل من جهة شيء أو من تربيته، أو بتفقده أو كثرة خدمته له أو قيامه بأمره: هو ابنه، نحو: فلان ابن الحرب، وابن السبيل للمسافر، وابن الليل، وابن العلم، قال الشاعر:
*أولاك بنو خير وشر كليهما *
(هذا شطر بيت، وعجزه:
جميعا ومعروف ألم ومنكر
ونسبه الجاحظ للعتبي، واسمه محمد بن عبد الله وهو وهم ولم يعلق عليه المحقق هارون؛ والبيت في الحيوان 2/89؛ [استدراك] والصناعتين ص 59.
والصحيح أن البيت لمسافع بن حذيفة العبسي، وهو في شرح الحماسة للتبريزي 3/24؛ والخزانة 5/71؛ ومثلث البطليوسي 1/340)
وفلان ابن بطنه وابن فرجه: إذا كان همه مصروفا إليهما، وابن يومه: إذا لم يتفكر في غده. قال تعالى: ﴿وقالت اليهود: عزير ابن الله، وقالت النصارى: المسيح ابن الله﴾ [التوبة/30].
وقال تعالى: ﴿إن ابني من أهلي﴾ [هود/45]، ﴿إن ابنك سرق﴾ [يوسف/81]، وجمع ابن: أبناء وبنون، قال عز وجل: ﴿وجعل لكم من أزواجكم بنين وحفدة﴾ [النحل/72]، وقال عز وجل: ﴿يا بني لا تدخلوا من باب واحد﴾ [يوسف/67]، ﴿يا بني آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد﴾ [الأعراف/31]، ﴿يا بني آدم لا يفتننكم الشيطان﴾ [الأعراف/27]، ويقال في مؤنث ابن: ابنة وبنت، وقوله تعالى: ﴿هؤلاء بناتي هن أطهر لكم﴾ [هود/78]، وقوله: ﴿لقد علمت ما لنا في بناتك من حق﴾ [هود/79]، فقد قيل: خاطب بذلك أكابر القوم وعرض عليهم بناته (وهذا قول حذيفة بن اليمان فيما أخرجه عنه ابن أبي حاتم. وانظر: الدر المنثور 4/458) لا أهل قريته كلهم، فإنه محال أن يعرض بنات له قليلة على الجم الغفير، وقيل: بل أشار بالبنات إلى نساء أمته، وسماهن بنات له لكون كل نبي بمنزلة الأب لأمته، بل لكونه أكبر وأجل الأبوين لهم كما تقدم في ذكر الأب، وقوله تعالى: ﴿ويجعلون لله البنات﴾ [النحل/57]، هو قولهم عن الله: إن الملائكة بنات الله.

### Türkçe

- Denilir: **بنيت**; **أبني**; **بناء** ve **بنية** ve **بنى**. Aziz ve celil olan dedi ki: ﴿Ve sizin üzerinize yedi sağlam (gök) bina ettik﴾ [النبأ/12]. Ve **البناء**: bina edilen şeye isimdir, Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Onlar için, üstlerinden (de) odalar (bulunan) odalar vardır; (sağlamca) bina edilmiş﴾ [الزمر/20]. Ve **البنية** ile Allah Teâlâ’nın evi kastedilerek ifade edilir (العين 8/382). Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Ve göğü, onu kuvvetle bina ettik﴾ [الذاريات/47]، ﴿Ve göğe ve onu bina edene﴾ [الشمس/5]. Ve **البنيان** tektir, çoğulu yoktur; Allah Teâlâ’nın şu sözü sebebiyle: ﴿Bina ettikleri o **بنيان**ları, kalplerinde bir şüphe olarak sürüp gidecektir﴾ [التوبة/110]. Ve dedi: ﴿Sanki onlar, kenetlenmiş bir **بنيان**dır﴾ [الصف/4]. ﴿Dediler: Onun için bir **بنيان** bina edin﴾ [الصافات/97]. Ve onların bazısı dedi ki: **بنيان**, **بنيانة**’nin çoğuludur; o, şu misal gibidir: **شعير** ve **شعيرة**; ve **تمر** ve **تمرة**; ve **نخل** ve **نخلة**. Ve bu türden çoğul, müzekker ve müennes kılınması sahih olur.

Ve **(ابن)**’in aslı: **بنو**’dur; onların çoğulda: **أبناء** demeleri ve küçültmede: **بني** demeleri sebebiyle. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Ey **بني**! Rüyanı kardeşlerine anlatma﴾ [يوسف/5]، ﴿Ey **بني**! Ben rüyada seni boğazladığımı görüyorum﴾ [الصافات/102]، ﴿Ey **بني**! Allah’a ortak koşma﴾ [لقمان/13]، ey **بني**! Şeytana kulluk etme. Ve onu bununla adlandırdı; babanın bir binası olması sebebiyle; çünkü baba, onu bina eden ve Allah onu var edişinde bir bina kılan kimsedir. Ve bir şeyin cihetinden, yahut onun terbiyesinden, yahut onu gözetmesinden, yahut ona çok hizmet etmesinden, yahut onun işini üstlenmesinden meydana gelen her şeye denilir: o, onun **ابن**’idir; şu misal gibi: falan, savaşın **ابن**’idir; ve yolcunun **ابن السبيل**’i; ve gecenin **ابن**’i; ve ilmin **ابن**’i. Şair dedi ki:
*أولاك بنو خير وشر كليهما *
(Bu bir beytin yarısıdır; ve onun ikinci yarısı:
جميعا ومعروف ألم ومنكر
Ve onu الجاحظ, العتبي’ye nispet etti; ve onun adı Muhammed بن عبد الله’dır; ve bu bir vehimdir; ve muhakkik Harun buna ta‘lik etmedi; ve beyit الحيوان 2/89’dadır؛ [استدراك] ve الصناعتين s. 59.
Ve sahih olan: beyit, مسافع بن حذيفة العبسي’nindir; ve o, شرح الحماسة للتبريزي 3/24’te; ve الخزانة 5/71’de; ve مثلث البطليوسي 1/340’tadır)

Ve falan, karnının **ابن**’i ve ferçinin **ابن**’idir: eğer himmeti ikisine sarf olunmuş ise. Ve gününün **ابن**’idir: eğer yarınını düşünmez ise. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Yahudiler dedi: Üzeyr, Allah’ın **ابن**’idir; ve Hristiyanlar dedi: Mesih, Allah’ın **ابن**’idir﴾ [التوبة/30].

Ve Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Şüphesiz **ابني** benim ehlimdendir﴾ [هود/45]، ﴿Şüphesiz **ابنك** çaldı﴾ [يوسف/81]. Ve **ابن**’in çoğulu: **أبناء** ve **بنون**’dur. Aziz ve celil olan dedi ki: ﴿Ve size eşlerinizden **بنين** ve torunlar kıldı﴾ [النحل/72]. Ve Aziz ve celil olan dedi ki: ﴿Ey **بني**! Tek bir kapıdan girmeyin﴾ [يوسف/67]، ﴿Ey **بني آدم**! Her mescid yanında ziynetinizi alın﴾ [الأعراف/31]، ﴿Ey **بني آدم**! Şeytan sizi fitneye düşürmesin﴾ [الأعراف/27]. Ve **ابن**’in müennesi hakkında denilir: **ابنة** ve **بنت**. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: ﴿İşte bunlar, benim **بناتي**’mdir; onlar sizin için daha temizdir﴾ [هود/78]. Ve onun sözü: ﴿Andolsun, sen bildin ki bizim için senin **بناتك**’ında bir hak yoktur﴾ [هود/79]. Artık denildi ki: bununla kavmin büyüklerine hitap etti ve onlara kızlarını arz etti (bu, حذيفة بن اليمان’ın, ondan İbn أبي حاتم’ın rivayet ettiği şeydeki sözüdür. Bak: الدر المنثور 4/458); köyünün hepsine değil; çünkü az sayıdaki kızlarını kalabalık yığına arz etmesi muhaldir. Ve denildi ki: bilakis kızlarla ümmetinin kadınlarını işaret etti; ve onları kendisine kızlar diye adlandırdı; her peygamberin ümmetine nispetle baba menzilesinde olması sebebiyle; hatta, babanın zikrinde daha önce geçtiği üzere, onlar için iki ebeveynin daha büyüğü ve daha celili olması sebebiyle. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: ﴿Ve Allah’a **البنات** isnat ederler﴾ [النحل/57], onların Allah hakkında sözleridir: melekler, Allah’ın kızlarıdır.
