# بهأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بهأ

بهأ به، مثلثة الهاء وهي عين الكلمة، وقد تقدم أن التثليث لا يعتبر إلا في عين الفعل، فذكر الهاء هنا كاللغو بهأ بالمد أنس به وألف وأحب قربه، وقد بهأت به وبهئت، قاله أبو زيد. وفي حديث عبد الرحمن بن عوف أنه رأى رجلا يحلف عند المقام فقال: أرى الناس قد بهئوا بهذا المقام. أي أنسوا به حتى قلت هيبته في قلوبهم. وفي حديث ميمون ابن مهران أنه كتب إلى يونس بن عبيد: عليك بكتاب الله، فإن الناس قد بهئوا به. قال أبو عبيد: وروي: بهوا به، غير مهموز، وهو في الكلام مهموز كابتهأ به إذا أنس وأحب قربه، عن أبي سعيد، قال الأعشى:
  وفي الحي من يهوى هوانا ويبتهي                      وآخر قد أبدى الكآبة مغـضـب فترك الهمزة من يبتهي، كذا في العباب والتكملة واللسان. وبهاء كقطام علم امرأة من بهأ به إذا أنس، كذا في مجاميع القزاز. وعن ابن السكيت يقال: ما بهأت له وما بأهت له، أي ما فطنت له. وقال الأصمعي في كتاب الإبل ناقة بهاء بالفتح ممدودا: بسوء قد أنست بالحالب، وهو من بهأت به إذا أنست به. وبهأ البيت كمنع يبهؤه: أخلاه من المتاع وهو أثاث البيت أو خرقه، كأبهأه فأما البهاء من الحسن فهو من بهي الرجل، غير مهموز، والتركيب يدل على الأنس.

### Türkçe

**بهأ**: **به** ile; **الهاء**’nın üçlü (harekeli)siyle; hâlbuki o kelimenin aynıdır. Ve daha önce geçti ki üçleme ancak fiilin aynında muteber olur; şu hâlde burada **الهاء**’yı zikretmek lağv gibidir. **بهأ** (med ile): ona ünsiyet etti ve alıştı ve yakınlığını sevdi. “Ve ben ona **بهأت** ettim ve **بهئت** ettim” denir; bunu Ebû Zeyd söylemiştir.

Abdurrahman b. Avf hadîsinde: makam yanında yemin eden bir adamı gördü de dedi ki: “İnsanları görüyorum ki bu makam ile **بهئوا** oldular.” Yani ona ünsiyet ettiler; nihayet onun heybeti kalplerinde azaldı.

Meymûn b. Mihrân hadîsinde: Yûnus b. Ubeyd’e yazdı: “Sana Allah’ın Kitabı gerekir; çünkü insanlar onunla **بهئوا** oldular.” Ebû Ubeyd dedi ki: “Ve **بهوا به** diye rivayet olundu; hemzesiz. Hâlbuki o, sözde hemzelidir; **ابتهأ به** gibi: ünsiyet ettiği ve yakınlığını sevdiği zaman.” Ebû Saîd’den. A‘şâ dedi ki:
  “Ve mahallede bizim sevgimizi seven ve **يبتهي** olan vardır;
  ve bir başkası vardır ki kederi açığa vurmuştur, öfkeli.”
**يبتهي**’den hemzeyi düşürdü; **العباب** ve **التكملة** ve **اللسان**’da böyledir.

Ve **بهاء** (قطام gibi): **بهأ به**’den, yani ünsiyet ettiği zaman; bir kadının özel adıdır; **مجاميع القزاز**’da böyledir.

İbnü’s-Sikkît’ten: “**ما بهأت له** ve **ما بأهت له**” denir; yani ona karşı farkına varmadım.

Asma‘î, **كتاب الإبل**’de dedi: “**ناقة بهاء**” (fetha ile, medli): sağana kötü davranışla; sağana ünsiyet etmiştir. Ve o, “**بهأت به**”den, yani ona ünsiyet ettiğin zaman,dır.

Ve **بهأ البيت** (منع gibi) **يبهؤه**: onu eşyadan boşalttı; o, evin eşyasıdır yahut onun yırtıklarıdır; **أبهأه** gibi.

Ama güzellikten olan **البهاء** ise **بهي الرجل**’dendir; hemzesizdir. Ve terkîb ünsiyete delâlet eder.
