# بهج — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%AC/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: بهج

بهج
بَهَجَ - يَبْهَجُ - بَهْجَة - بَهيْج
بَهَجَ - يَبْهَجُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً: يسره ويرضيه بحسنه وجماله: يجعله يشعرفي نفسه بالاستحسان والإعجاب بالحُسْن والجمال فتظهر علامات ذلك على وجهه وشكله
بَهْجَة: على وزن " فـَعـْلـَة" اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " بَهَجَ - يَبْهَجُ ": البهج لمرة واحدة معلومة من أمر أو شيء خاص
ذات بَهْجَة: ذات أثر قوي في إحداث البهجة والسرور
بَهيْج: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " بَهَجَ - يَبْهَجُ ": الذي يسبب ويحدث السرور والرضا والبهجة في الآخرين بشكله وحسنه وجماله
أَبْهَجَ - يُبْهِجُ + كائن + كائناً + بشيء: يجعله " يِبْهَجُ " به : يجعله يشعر بالاستحسان والإعجاب بالحسن والجمال به
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالبهجة والسرور والفرح والمتعة "، وهي:
فَرِحَ - يَفْرَحُ، سَعَدَ - يَسْعَدُ (سَعِدَ - يَسْعَدُ)، سَرَّ - يَسُرُّ (المتعدي)، نَعِمَ - يَنْعَمُ، بَهَجَ - يَبْهَجُ، حَبَرَ - يَحْبُرُ
بهيج
 	﴿ياأيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج (5)﴾ الحج ﴿والأرض مددناها وألقينا فيها رواسي وأنبتنا فيها من كل زوج بهيج (7)﴾ ق
بهجة - ذات بهجة
 ﴿أمن خلق السماوات والأرض وأنزل لكم من السماء ماء فأنبتنا به حدائق ذات بهجة ما كان لكم أن تنبتوا شجرها أئله مع الله بل هم قوم يعدلون(60)﴾ النمل
جاء في التفسير : بهيج : منظر حسن - نضير - يبهج من يراه ، والبهجة : الحسن ، بهجه : أعجبه بحسنه
مختار الصحاح
● [بهج] ب ه ج: البَهْجَةُ الحسن وبابه ظرف فهو بَهيِجٌ و بَهِجَ به فرح وسر وبابه طرب فهو بَهِجٌ بكسر الهاء و بَهِيجٌ أيضا و بَهَجَهُ الأمر من باب قطع و أَبْهَجَهُ أي سره و الابْتِهاجُ السرور
الراغب
بهج
- البهجة: حسن اللهو وظهور السرور، وفيه قال عز وجل: }حدائق ذات بهجة﴿[النمل/60]، وقد بهج فهو بهيج، قال:﴾وأنبتنا فيها من كل زوج بهيج{ [ق/7]، ويقال: بهج، كقول الشاعر:
- 69 - ذات خلق بهج
(لم أجده)
ولا يجيء منه بهوج، وقد ابتهج بكذا، أي: سر به سرورا بان أثره على وجهه، وأبهجه كذا.
ملخص اللسان
1.    وأَبهجتِ  الأَرضُ: بَهُجَ نباتُها
2.    البَهْجَةُ: الحُسْنُ؛
3.    البَهْجَةُ: حُسْنُ  لون الشيء ونَضَارَتُه؛
4.    وابتَهَج: سُرَّ به وفَرح؛
5.    والابتهاجُ: السُّرور.
6.    البَهْجَةُ: هو في النبات النَّضارَةُ،
7.     البَهْجَةُ وفي الإِنسان  ضَحِكُ أَسارير الوجه،
8.    ورجلٌ بَهِجٌ أَي مُسْتَبْهِجٌ بأمرٍ يَسُّرُّه؛
9.    من كل زوج بَهِيج أَي من كل ضَرْب من النبات حَسَنٍ ناضر.
10.                       فإِذا  رأَى الجنةَ وبَهْجَتَها أَي حُسْنَها وحُسْنَ ما فيها من النعيم.
11.                       . وتباهَجَ النُّوَّارُ: تضاحك
12.                       وبَهَجَني الشيءُ وأَبْهَجَني: سَرَّني.
13.                       ورجلٌ بَهِجٌ مُبتهج:  مسرورٌ؛
14.                        وامرأَةٌ بهِجةٌ ومِبْهاجٌ: غلب عليها الحُسْنُ؛
15.                       وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا  فَخْماً،
16.                       لم أَسمع ببَهْجْ إِلاَّ ههنا، ومعناه حَسِّنْ وجَمِّلْ،
لسان العرب
● -   بهج: البَهْجَةُ: الحُسْنُ؛ يقال: رجل ذو بَهْجَةٍ. البَهْجَةُ: حُسْنُ  لون الشيء ونَضَارَتُه؛ وقيل: هو في النبات النَّضارَةُ، وفي الإِنسان  ضَحِكُ أَسارير الوجه، أَو ظهورُ الفَرَحِ البتة.  بَهِجَ بَهَجاً، فهو بَهِجٌ، وبَهُجَ، بالضم، بَهْجَةً وبَهاجَةً  وبَهَجاناً، فهو بَهِيجٌ؛ قال أَبو ذؤَيب:  فذَلك سُقْيا أُمِّ عَمْرٍو، وإِنَّني،  بما بَذَلَتْ من سَيْبها، لبَهِيجُ  أَشار بقوله ذلك إِلى السحاب الذي استسقى لأُم عمرو، وكانت صاحبته التي  يشبب بها في غالب الأَمر.  ورجلٌ بَهِجٌ أَي مُسْتَبْهِجٌ بأمرٍ يَسُّرُّه؛ وأَنشد:  وقد أَراها، وَسْطَ أَتْرابِها،  في الحَيِّ ذي البَهْجَةِ والسَّامِرِ  وامرأَةٌ بَهِجَةٌ: مبتهجةٌ؛ وقد بَهُجَتْ بَهْجَةً، وهي مِبْهاجٌ، وقد  غَلَبَتْ عليها البهجةُ. وبَهُجَ النباتُ، فهو بَهيجٌ: حَسُنَ. قال الله  تعالى: من كُلِّ زَوْجٍ بهيج.  وتباهَجَ الرَّوْضُ إِذا كَثُرَ نَوْرُه؛ وقال:  نُوَّارُهُ مُتَباهجٌ يَتَوَهَّجُ  وقوله: من كل زوج بَهِيج أَي من كل ضَرْب من النبات حَسَنٍ ناضر. أَبو  زيد: بَهيج حسنٌ؛ وقج بَهُجَ بَهاجةً وبَهْجَةً. وفي حديث الجنة: فإِذا  رأَى الجنةَ وبَهْجَتَها أَي حُسْنَها وحُسْنَ ما فيها من النعيم. وأَبهجتِ  الأَرضُ: بَهُجَ نباتُها. وتباهَجَ النُّوَّارُ: تضاحك: وبهِج بالشيء  وله، بالكسر، بَهاجةً، وابتَهَج: سُرَّ به وفَرح؛ قال الشاعر:  كانَ الشبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ به،  فقد تطايَرَ، منه لِلبِلَى، خِرَقُ  والابتهاجُ: السُّرور. وبَهَجَني الشيءُ وأَبْهَجَني، وهي بالأَلف  أَعلى: سَرَّني. وأَبْهَجَت الأَرضُ: بَهُجَ نباتُها. ورجلٌ بَهِجٌ مُبتهج:  مسرورٌ؛ قال النابغة:  أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ، غَوَّاصُها  بَهِجٌ، متى يَرَها يُهِلَّ ويَسْجُدِ  وامرأَةٌ بهِجةٌ ومِبْهاجٌ: غلب عليها الحُسْنُ؛ وقول العجاج:  دَعْ ذا، وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا  فَخْماً، وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجا  قال ابن سيده: لم أَسمع ببَهْجْ إِلاَّ ههنا، ومعناه حَسِّنْ وجَمِّلْ،  وكأَنَّ معناه: زِدْ هذا الحَسَبَ جمالاً بوصفك له، وذكرك إِياه.  وسَنِّنْ: حَسِّنْ كما يُسَنَّنُ السيفُ أَو غيرُه بالمِسَنِّ، وإِن شئت قلت:  سَنِّنْ سَهِّلْ. وقوله مُزَوِّجاً أَي مقروناً بعضُه ببعض؛ وقيل: معناه  مَنْطِقاً يُشْبه بعضُه بعضاً في الحُسْنِ، فكأَنَّ حُسْنَهُ يتضاعف لذلك.  الأَصمعي: باهَجْتُ الرجلَ وباهيته وبازَجْتُه وبارَيْتُه، بمعنى واحد.
مقاييس اللغة:
بهج الباء والهاء والجيم أصلٌ واحدٌ، وهو السُّرور والنَّضْرة. يقال نباتٌ بهيجٌ، أي ناضِرٌ حَسَن، قال الله تعالىٹ: ﴿وَأَنْبَتْنَا فيهَا مِنْ كلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ﴾ (قٹ7). وَالابتهاج السُّرورُ، من ذلك أيضاً.
القاموس المحيط:
البَهْجَةُ الحُسْنُ، بَهُجَ، كَكَرُمَ، بَهاجَةً، فهو بَهِيجٌ، وهي مِبْهاجٌ. وكخَجِلَ فَرِحَ، فهو بَهِيجٌ وبَهِجٌ. وكمَنَعَ أفْرَحَ وسَرَّ، كأَبْهَجَ. والابْتِهاجُ السُّرورُ. وتَباهَجَ الرَّوْضُ كثُرَ نَوْرُهُ. والتَّبْهِيجُ التَّحْسِينُ. وباهَجَهُ باراهُ وباهاهُ. واسْتَبْهَجَ اسْتَبْشَرَ. والمِبْهاجُ السَّمِينَةُ من الْأَسْنِمَةِ.
وأبْهَجَتِ الأرضُ: بَهُجَ نَباتُها.
تاج العروس:
ب - ه - ج
" البَهْجَةُ : الحُسْنُ " يقال : رَجُلٌ ذُو بَهْجَةٍ ويقال : هو حُسْنُ لَونِ الشىْءِ ونَضَارَتُه وقيل : هو في النّباتِ النضَارَةُ وفي الإِنسانِ : ضَحِكُ أَسارِيرِ الوَجْهِ أَو ظُهُورُ الفَرَحِ البَتّة . " بَهُجَ ككَرُمَ " بَهْجَةً و " بَهاجَةً " وبَهَجَاناً " فهو بَهِيجٌ و " امرأَةٌ بَهِجَةٌ : مُبْتَهِجَةٌ وقد بَهُجَتْ بَهْجَةً و " هي مِبْهَاجٌ " وقَدْ غَلَبَتْ عليها البَهْجَةُ . وامرأَةٌ بَهِجَةٌ ومِبْهَاجٌ : غَلَبَ عليها الحُسْنُ . بَهِجَ بالشْىء ولَه " كخَجِلَ " بَهاجَةً : سُرَّ بِهِ و " فَرِحَ " قال الشاعر :
كانَ الشّبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ بهِ ... فقَدْ تَطَايَرَ مِنْهُ لِلْبِلَى خِرَقُ " فهُو بَهِيجٌ " قال أَبو ذُؤَيب :
فذلِكَ سُقْيَا أُمِّ عَمْرٍو وإِنّنِي ... بمَا بَذَلَتْ من سَيْبِها لَبَهيجُ أَشار بقوله ذلك إِلى السّحاب الذي استَسقَى لامِّ عمرٍو وكانت صاحِبَتَه التي يُشَبِّبُ بها في غالِبِ الأَمرِ . رجُلٌ " بَهِجٌ " أَي مُبْتَهِجٌ بأَمرٍ يَسُرُّه قال النّابغَة :
أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ غَوّاصُها ... بَهِجٌ مَتى يَرَهَا يُهِلَّ ويَسْجُدِ بَهَجَنِى الشّىءُ " كَمَنَعَ : أَفْرَحَ وسَرَّ " نِي " كأَبْهَجَ " بالأَلف وهي أَعَلى . " والابْتِهَاج : السُّرُورُ " والفَرَح . " وتَبَاهَجَ الرَّوْضُ " إِذا " كَثُرَ نَوْرَهُ " بالفتح أَي زَهْرُه وقال :
" نَوّارُه مُتَبَاهِجٌ يَتَوَهَّجُ " والتَّبْهِيج : التَّحْسِينُ " في قول العَجّاج :
" دَعْ ذا وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجَا
" فَخْماً وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجَا قال ابن سِيدَه : لم أَسْمَعْ ببَهِّجْ إِلاَّ ها هنا ومعناه حَسِّنْ وجَمِّلْ وكأَنّ معناه : زِدْ هذا الحَسَب جَمالاً بَوصفِك له وذِكْرِكَ إِيّاه وسَنِّنْ : حَسِّنْ كما يُسَنَّنُ السَّيفُ أَو غيرُه بالمِسَنِّ وإِن شِئتَ قلتَ : سَنِّنْ : سَهِّل وقوله : مُزَوَّجَا أَي مَقرُوناً بعضُه ببعضٍ وقيل : معناه مَنْطِقاً يُشْبِهُ بعضُه بعضاً في الحُسْن فكأَنَّ حُسْنَه يَتَضاعفُ لذلك . " وباهَجَهُ " وبازَجَهُ و " بَاراهُ وباهَاهُ " بمعنىً واحدٍ . " واسْتَبْهَجَ : اسْتَبْشَرَ " . " والمِبْهَاجُ " سَنَامُ النّاقَةِ السَّمِينُ تقول : رأَيت ناقَةً لها سَنَامٌ مِبْهَاجٌ ونُوقاً لها أَسْنِمَةٌ مَباهِيجُ أَي " السَّمِينَةُ من الأَسْنِمَة " لأَنَّ البَهْجَةَ مع السِّمَنِ وهو مَجاز . بَهجَ النّباتُ بالكسر فهو بَهِيجٌ : حَسُنَ قال الله تعالى : " مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ " أَي من كُلِّ ضَرْبٍ من النّباتِ حَسَنٍ ناضِرٍ . وعن أَبي زيد : بَهِيجٌ : حَسَنٌ وقد بَهُجَ بَهَاجَةً وبَهْجَةً وفي حديث الجَنَّة : " فإِذا رَأَى الجَنَّةَ وبَهْجَتَهَا " أَي حُسْنَهَا وحُسْنَ ما فيها من النّعيمِ . " أَبْهَجَتِ الأَرْضُ : بَهُجَ نَبَاتُها "
ومما يستدرك عليه : نِساءٌ مَباهِيجُ قال ابنُ مُقْبِلٍ :
وبِيضٍ مَبَاهِيجٍ كأَنَّ خُدودَها ... خُدُودُ مَهاً آلَفْنِ مِنْ عالِجٍ هَجْلاَ

### Türkçe

بهج
**بَهَجَ** - **يَبْهَجُ** - **بَهْجَة** - **بَهيْج**
**بَهَجَ - يَبْهَجُ** + bir varlık veya şey veya iş + bir varlığı: onu sevindirir ve güzelliği ve cemaliyle onu razı eder: onda, güzellik ve cemal ile beğenme ve hayranlık duygusunu kendinde hissettirir; bunun alametleri onun yüzünde ve şeklinde ortaya çıkar.

**بَهْجَة**: “فـَعـْلـَة” vezni üzere, **بَهَجَ - يَبْهَجُ**’den bir defaya mahsus mef‘ûl manasında fiil ismi: bir işten veya özel bir şeyden bilinen tek seferlik sevinç.

ذات **بَهْجَة**: sevinç ve süruru meydana getirmede güçlü etkiye sahip olan.

**بَهيْج**: “فـَعيل” vezni üzere, **بَهَجَ - يَبْهَجُ**’den mübalağa ism-i fâil: şekli, güzelliği ve cemaliyle başkalarında sürur, rıza ve sevinci sebep olan ve meydana getiren.

**أَبْهَجَ - يُبْهِجُ** + bir varlık + bir varlığı + bir şey ile: onu onunla “**يِبْهَجُ**” kılar: onu, onunla güzellik ve cemal ile beğenme ve hayranlık duygusunu hissettirir.

Ve lafız, “sevinç, sürur, ferah ve haz duygusu” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**فَرِحَ - يَفْرَحُ**، **سَعَدَ - يَسْعَدُ** (**سَعِدَ - يَسْعَدُ**)، **سَرَّ - يَسُرُّ** (müteaddî), **نَعِمَ - يَنْعَمُ**، **بَهَجَ - يَبْهَجُ**، **حَبَرَ - يَحْبُرُ**

bهيج
﴿Ey insanlar! Eğer diriltilmeden şüphede iseniz, şüphesiz biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alaktan, sonra şekillenmiş ve şekillenmemiş bir mudgadan yarattık ki size açıklayalım; ve dilediğimizi rahimlerde belirlenmiş bir süreye kadar yerleştiririz; sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız; sonra güçlü çağınıza erişmeniz için; içinizden vefat ettirilen vardır, içinizden de en aşağı ömre geri çevrilen vardır ki bildikten sonra hiçbir şey bilmesin; ve yeri kupkuru görürsün; üzerine su indirdiğimizde kıpırdanır ve kabarır ve her **زوج بهيج**’den bitirir (5)﴾ Hac ﴿ve yeri uzattık ve onda sabit dağlar bıraktık ve onda her **زوج بهيج**’den bitirdik (7)﴾ ق

**بهجة** - ذات **بهجة**
﴿Gökleri ve yeri yaratan ve sizin için gökten su indiren kimdir? Onunla, **حدائق ذات بهجة** bahçeler bitirdik; sizin için onun ağaçlarını bitirmeniz mümkün değildi; Allah ile beraber bir ilâh mı? Bilakis onlar sapan bir kavimdir (60)﴾ Neml

Tefsirde geldi: **بهيج**: güzel manzara - taze/parlak - onu göreni sevindirir; ve **البهجة**: güzellik; **بهجه**: güzelliğiyle onu hayran bıraktı.

Muhtârü’s-Sıhâh
● [بهج] ب ه ج: **البَهْجَةُ** güzelliktir; kapısı **ظرف**tır; bu sebeple o **بَهيِجٌ**’dir. Ve **بَهِجَ به**: sevindi ve sürur duydu; kapısı **طرب**tır; bu sebeple o, **الهاء**’nın kesriyle **بَهِجٌ**’dir ve ayrıca **بَهِيجٌ**’dir. Ve **بَهَجَهُ** iş, **قطع** babındandır. Ve **أَبْهَجَهُ** yani onu sevindirdi. Ve **الابْتِهاجُ** sürurdur.

Râgıb
بهج
- **البهجة**: eğlencenin güzelliği ve sürurun ortaya çıkması; onda Aziz ve Celil şöyle dedi: }**حدائق ذات بهجة**﴿[Neml/60]. Ve **قد بهج**; o halde o **بهيج**’dir. Dedi:﴾**وأنبتنا فيها من كل زوج بهيج**{ [ق/7]. Ve denir: **بهج**; şairin sözü gibi:
- 69 - ذات خلق بهج
(Bulamadım)
Ve ondan **بهوج** gelmez. Ve **قد ابتهج بكذا**: yani onunla sevindi; onun eseri yüzünde görünecek şekilde bir sürur ile sevindi. Ve **أبهجه كذا**.

Lisân özeti
1. Ve **أَبهجتِ  الأَرضُ**: onun bitkisi **بَهُجَ** oldu.
2. **البَهْجَةُ**: güzelliktir;
3. **البَهْجَةُ**: bir şeyin renginin güzelliği ve tazeliğidir;
4. Ve **ابتَهَج**: onunla sevindi ve ferahladı;
5. Ve **الابتهاجُ**: sürurdur.
6. **البَهْجَةُ**: bitkide tazeliktir,
7. Ve **البَهْجَةُ** insanda: yüz çizgilerinin gülmesidir,
8. Ve bir adam **بَهِجٌ**: yani kendisini sevindiren bir işle **مُسْتَبْهِجٌ**;
9. her **زوج بَهِيج**’den: yani bitkiden her güzel, taze türden.
10. Böylece cenneti ve onun **بَهْجَتَها**’sını gördüğünde: yani onun güzelliğini ve içindeki nimetin güzelliğini.
11. Ve **تباهَجَ النُّوَّارُ**: gülüştü.
12. Ve **بَهَجَني** şey ve **أَبْهَجَني**: beni sevindirdi.
13. Ve bir adam **بَهِجٌ مُبتهج**: sevinçlidir;
14. Ve bir kadın **بهِجةٌ** ve **مِبْهاجٌ**: güzellik ona galip gelmiştir;
15. Ve **وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا  فَخْماً**،
16. **بَهْجْ**’i yalnız burada işittim; manası: güzelleştir ve cemalleştir.

Lisânü’l-ʿArab
● - بهج: **البَهْجَةُ**: güzelliktir; denir: **رجل ذو بَهْجَةٍ**. **البَهْجَةُ**: bir şeyin renginin güzelliği ve tazeliğidir; denildi ki: bitkide tazeliktir; insanda ise yüz çizgilerinin gülmesidir yahut ferahın bütünüyle ortaya çıkmasıdır. **بَهِجَ بَهَجاً**; o halde o **بَهِجٌ**’dir. Ve **بَهُجَ** (damme ile) **بَهْجَةً** ve **بَهاجَةً** ve **بَهَجاناً**; o halde o **بَهِيجٌ**’dir. Ebû Züeyb dedi:
فذَلك سُقْيا أُمِّ عَمْرٍو، وإِنَّني،
بما بَذَلَتْ من سَيْبها، لبَهِيجُ
Onun bu sözüyle, Ümmü Amr için yağmur duası yapılan buluta işaret etti; o, çoğu durumda kendisiyle teşbîb ettiği sahibesi idi. Ve bir adam **بَهِجٌ**: yani kendisini sevindiren bir işle **مُسْتَبْهِجٌ**; ve şu beyit okundu:
وقد أَراها، وَسْطَ أَتْرابِها،
في الحَيِّ ذي البَهْجَةِ والسَّامِرِ
Ve bir kadın **بَهِجَةٌ**: **مبتهجةٌ**; ve **قد بَهُجَتْ بَهْجَةً**; ve o **مِبْهاجٌ**’dır; ve sevinç ona galip gelmiştir. Ve bitki **بَهُجَ**; o halde o **بَهيجٌ**’dir: güzelleşti. Allah Teâlâ dedi: **من كُلِّ زَوْجٍ بهيج**. Ve **تباهَجَ الرَّوْضُ**: çiçeği çoğaldığında; ve dedi:
نُوَّارُهُ مُتَباهجٌ يَتَوَهَّجُ
Ve “her **زوج بَهِيج**’den” sözü: yani bitkiden her güzel, taze türden. Ebû Zeyd: **بَهيج** güzeldir; ve **قد بَهُجَ بَهاجةً وبَهْجَةً**. Ve cennet hadîsinde: “Böylece cenneti ve onun **بَهْجَتَها**’sını gördüğünde” yani onun güzelliğini ve içindeki nimetin güzelliğini. Ve **أَبهجتِ الأَرضُ**: onun bitkisi **بَهُجَ** oldu. Ve **تباهَجَ النُّوَّارُ**: gülüştü. Ve **بهِج بالشيء وله** (kesre ile) **بَهاجةً**; ve **ابتَهَج**: onunla sevindi ve ferahladı; şair dedi:
كانَ الشبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ به،
فقد تطايَرَ، منه لِلبِلَى، خِرَقُ
Ve **الابتهاجُ**: sürurdur. Ve **بَهَجَني الشيءُ** ve **أَبْهَجَني**—elif ile olan daha üstündür—: beni sevindirdi. Ve **أَبْهَجَت الأَرضُ**: onun bitkisi **بَهُجَ** oldu. Ve bir adam **بَهِجٌ مُبتهج**: sevinçlidir; Nâbiga dedi:
أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ، غَوَّاصُها
بَهِجٌ، متى يَرَها يُهِلَّ ويَسْجُدِ
Ve bir kadın **بهِجةٌ** ve **مِبْهاجٌ**: güzellik ona galip gelmiştir; ve Accâc’ın sözü:
دَعْ ذا، وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا
فَخْماً، وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجا
İbn Sîde dedi: **بَهْجْ**’i yalnız burada işittim; manası: güzelleştir ve cemalleştir; sanki manası: bu soya, onu vasfetmen ve onu anmanla güzellik artır. Ve **سَنِّنْ**: kılıç yahut başkası bileği taşıyla bilenir gibi güzelleştir; istersen dersin: **سَنِّنْ** kolaylaştır. Ve onun sözü **مُزَوِّجاً**: yani bir kısmı bir kısmına bitişik; denildi ki: manası, güzellikte bir kısmı bir kısmına benzeyen söz; sanki onun güzelliği bununla katlanır. Asmaî: **باهَجْتُ** adamı ve **باهيته** ve **بازَجْتُه** ve **بارَيْتُه**; tek manadadır.

Mekâyîsü’l-luğa:
**بهج**: **الباء** ve **الهاء** ve **الجيم** tek bir asıldır; o da sürur ve tazeliktir. Denir: **نباتٌ بهيجٌ**: yani taze, güzel. Allah Teâlâ dedi: ﴿**وَأَنْبَتْنَا فيهَا مِنْ كلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ**﴾ (ق 7). Ve **الابتهاج** sürurdur; bu da ondandır.

el-Kâmûsü’l-muhît:
**البَهْجَةُ** güzelliktir. **بَهُجَ**—**ككَرُمَ** gibi—**بَهاجَةً**; o halde o **بَهِيجٌ**’dir; ve o (**هي**) **مِبْهاجٌ**’dır. Ve **كخَجِلَ** gibi: sevindi; o halde o **بَهِيجٌ** ve **بَهِجٌ**’dir. Ve **كمَنَعَ** gibi: daha çok sevindirdi ve sevindirdi; **كأَبْهَجَ** gibi. Ve **الابْتِهاجُ** sürurdur. Ve **تَباهَجَ الرَّوْضُ**: çiçeği çoğaldı. Ve **التَّبْهِيجُ** güzelleştirmedir. Ve **باهَجَهُ**: onunla yarıştı ve onunla övündü. Ve **اسْتَبْهَجَ**: sevindirici haber aldı. Ve **المِبْهاجُ**: hörgüçlerden semiz olanıdır.
Ve **وأبْهَجَتِ الأرضُ**: onun bitkisi **بَهُجَ** oldu.

Tâcü’l-ʿArûs:
ب - ه - ج
“**البَهْجَةُ : الحُسْنُ**” denir: **رَجُلٌ ذُو بَهْجَةٍ**; ve denir: o, şeyin renginin güzelliği ve tazeliğidir. Ve denildi: bitkide tazeliktir; insanda: yüz çizgilerinin gülmesi yahut ferahın bütünüyle ortaya çıkmasıdır. “**بَهُجَ ككَرُمَ**” **بَهْجَةً** ve “**بَهاجَةً**” ve “**بَهَجَاناً**”; o halde o **بَهِيجٌ**’dir. Ve “bir kadın **بَهِجَةٌ**: **مُبْتَهِجَةٌ**; ve **قد بَهُجَتْ بَهْجَةً**; ve “o **هي مِبْهَاجٌ**”; ve sevinç ona galip gelmiştir. Ve bir kadın **بَهِجَةٌ** ve **مِبْهَاجٌ**: güzellik ona galip gelmiştir. **بَهِجَ بالشْىء ولَه** “**كخَجِلَ**” **بَهاجَةً**: onunla sevindi; ve “**فَرِحَ**”; şair dedi:
كانَ الشّبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ بهِ ... فقَدْ تَطَايَرَ مِنْهُ لِلْبِلَى خِرَقُ
“o halde o **فهُو بَهِيجٌ**”; Ebû Züeyb dedi:
فذلِكَ سُقْيَا أُمِّ عَمْرٍو وإِنّنِي ... بمَا بَذَلَتْ من سَيْبِها لَبَهيجُ
Onun bu sözüyle, Ümmü Amr’ın annesi için yağmur duası yapılan buluta işaret etti; o, çoğu durumda kendisiyle teşbîb ettiği sahibesi idi. Bir adam “**بَهِجٌ**”: yani kendisini sevindiren bir işle **مُبْتَهِجٌ**; Nâbiga dedi:
أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ غَوّاصُها ... بَهِجٌ مَتى يَرَهَا يُهِلَّ ويَسْجُدِ
**بَهَجَنِى الشّىءُ** “**كَمَنَعَ**: sevindirdi ve sevindirdi” beni; “**كأَبْهَجَ**” (elif ile; o daha üstündür). “Ve **الابْتِهَاج : السُّرُورُ**” ve ferah. “Ve **تَبَاهَجَ الرَّوْضُ**” eğer “**كَثُرَ نَوْرَهُ**” (fetha ile) yani çiçeği; ve dedi:
" نَوّارُه مُتَبَاهِجٌ يَتَوَهَّجُ "
Ve **التَّبْهِيج**: güzelleştirmedir; Accâc’ın sözü:
" دَعْ ذا وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجَا
" فَخْماً وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجَا
İbn Sîde dedi: **بَهِّجْ**’i yalnız burada işittim; manası: güzelleştir ve cemalleştir; sanki manası: bu soya, onu vasfetmen ve onu anmanla güzellik artır. Ve **سَنِّنْ**: kılıç yahut başkası bileği taşıyla bilenir gibi güzelleştir; istersen dersin: **سَنِّنْ**: kolaylaştır. Ve onun sözü: **مُزَوَّجَا**: yani bir kısmı bir kısmına bitişik; denildi ki: manası, güzellikte bir kısmı bir kısmına benzeyen söz; sanki onun güzelliği bununla katlanır. “Ve **وباهَجَهُ**” ve **وبازَجَهُ** ve “**بَاراهُ وباهَاهُ**” tek manadadır. “Ve **اسْتَبْهَجَ : اسْتَبْشَرَ**”. “Ve **المِبْهَاجُ**” dişi devenin semiz hörgücüdür; dersin: semiz bir hörgücü olan bir deve gördüm; ve hörgüçleri **مَباهِيجُ** olan develer: yani “hörgüçlerden semiz olan”; çünkü sevinç semizlikle beraberdir; bu mecazdır. Bitki **بَهجَ** (kesre ile); o halde o **بَهِيجٌ**’dir: güzelleşti. Allah Teâlâ dedi: “**مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ**”: yani bitkiden her güzel, taze türden. Ebû Zeyd’den: **بَهِيجٌ**: güzeldir; ve **قد بَهُجَ بَهَاجَةً وبَهْجَةً**. Ve cennet hadîsinde: “Böylece cenneti ve onun **بَهْجَتَهَا**’sını gördüğünde”: yani onun güzelliğini ve içindeki nimetin güzelliğini. “**أَبْهَجَتِ الأَرْضُ : بَهُجَ نَبَاتُها**”.
Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **نِساءٌ مَباهِيجُ**; İbn Mukbil dedi:
وبِيضٍ مَبَاهِيجٍ كأَنَّ خُدودَها ... خُدُودُ مَهاً آلَفْنِ مِنْ عالِجٍ هَجْلاَ
