# بهج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بهج

البَهْجَةُ: الحُسْنُ؛ يقال: رجل ذو بَهْجَةٍ. البَهْجَةُ: حُسْنُ لون الشيء ونَضَارَتُه؛ وقيل: هو في النبات النَّضارَةُ، وفي الإِنسان ضَحِكُ أَسارير الوجه، أَو ظهورُ الفَرَحِ البتة.
بَهِجَ بَهَجاً، فهو بَهِجٌ، وبَهُجَ، بالضم، بَهْجَةً وبَهاجَةً وبَهَجاناً، فهو بَهِيجٌ؛ قال أَبو ذؤَيب:
فذَلك سُقْيا أُمِّ عَمْرٍو، وإِنَّني،
بما بَذَلَتْ من سَيْبها، لبَهِيجُ
أَشار بقوله ذلك إِلى السحاب الذي استسقى لأُم عمرو، وكانت صاحبته التي يشبب بها في غالب الأَمر.
ورجلٌ بَهِجٌ أَي مُسْتَبْهِجٌ بأمرٍ يَسُّرُّه؛ وأَنشد:
وقد أَراها، وَسْطَ أَتْرابِها،
في الحَيِّ ذي البَهْجَةِ والسَّامِرِ
وامرأَةٌ بَهِجَةٌ: مبتهجةٌ؛ وقد بَهُجَتْ بَهْجَةً، وهي مِبْهاجٌ، وقد غَلَبَتْ عليها البهجةُ. وبَهُجَ النباتُ، فهو بَهيجٌ: حَسُنَ. قال الله تعالى: من كُلِّ زَوْجٍ بهيج.
وتباهَجَ الرَّوْضُ إِذا كَثُرَ نَوْرُه؛ وقال:
نُوَّارُهُ مُتَباهجٌ يَتَوَهَّجُ
وقوله: من كل زوج بَهِيج أَي من كل ضَرْب من النبات حَسَنٍ ناضر. أَبو زيد: بَهيج حسنٌ؛ وقج بَهُجَ بَهاجةً وبَهْجَةً. وفي حديث الجنة: فإِذا رأَى الجنةَ وبَهْجَتَها أَي حُسْنَها وحُسْنَ ما فيها من النعيم. وأَبهجتِ الأَرضُ: بَهُجَ نباتُها. وتباهَجَ النُّوَّارُ: تضاحك: وبهِج بالشيء وله، بالكسر، بَهاجةً، وابتَهَج: سُرَّ به وفَرح؛ قال الشاعر: كانَ الشبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ به،
فقد تطايَرَ، منه لِلبِلَى، خِرَقُ
والابتهاجُ: السُّرور. وبَهَجَني الشيءُ وأَبْهَجَني، وهي بالأَلف أَعلى: سَرَّني. وأَبْهَجَت الأَرضُ: بَهُجَ نباتُها. ورجلٌ بَهِجٌ مُبتهج: مسرورٌ؛ قال النابغة:
أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ، غَوَّاصُها
بَهِجٌ، متى يَرَها يُهِلَّ ويَسْجُدِ
وامرأَةٌ بهِجةٌ ومِبْهاجٌ: غلب عليها الحُسْنُ؛ وقول العجاج: دَعْ ذا، وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا
فَخْماً، وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجا
قال ابن سيده: لم أَسمع ببَهْجْ إِلاَّ ههنا، ومعناه حَسِّنْ وجَمِّلْ، وكأَنَّ معناه: زِدْ هذا الحَسَبَ جمالاً بوصفك له، وذكرك إِياه. وسَنِّنْ: حَسِّنْ كما يُسَنَّنُ السيفُ أَو غيرُه بالمِسَنِّ، وإِن شئت قلت: سَنِّنْ سَهِّلْ. وقوله مُزَوِّجاً أَي مقروناً بعضُه ببعض؛ وقيل: معناه مَنْطِقاً يُشْبه بعضُه بعضاً في الحُسْنِ، فكأَنَّ حُسْنَهُ يتضاعف لذلك. الأَصمعي: باهَجْتُ الرجلَ وباهيته وبازَجْتُه وبارَيْتُه، بمعنى واحد.

### Türkçe

**البَهْجَةُ**: güzellik; denir ki: **رجل ذو بَهْجَةٍ**. **البَهْجَةُ**: şeyin renginin güzelliği ve tazeliği; ve denildi: o, bitkide tazeliktir; insanda ise yüz çizgilerinin gülmesi, yahut sevincin bütünüyle ortaya çıkmasıdır.

**بَهِجَ** **بَهَجاً**, o hâlde o **بَهِجٌ**’dir; ve **بَهُجَ**, (ötre ile), **بَهْجَةً** ve **بَهاجَةً** ve **بَهَجاناً**, o hâlde o **بَهِيجٌ**’dir; Ebû Züeyb dedi:
فذَلك سُقْيا أُمِّ عَمْرٍو، وإِنَّني،
بما بَذَلَتْ من سَيْبها، لبَهِيجُ
“**ذلك**” sözüyle, Ümmü Amr için yağmur duası yapılan buluta işaret etti; ve o, çoğu durumda kendisiyle teşbîb ettiği (aşk şiiri söylediği) kadındı.

Ve **رجلٌ بَهِجٌ**: yani kendisini sevindiren bir işten dolayı **مُسْتَبْهِجٌ**; ve şu beyit okundu:
وقد أَراها، وَسْطَ أَتْرابِها،
في الحَيِّ ذي البَهْجَةِ والسَّامِرِ
Ve **امرأَةٌ بَهِجَةٌ**: **مبتهجةٌ**; ve gerçekten **بَهُجَتْ** **بَهْجَةً**, ve o **مِبْهاجٌ**’dır; ve gerçekten sevinç ona galip gelmiştir. Ve **بَهُجَ النباتُ**, o hâlde o **بَهيجٌ**’dir: güzelleşti. Yüce Allah dedi: **من كُلِّ زَوْجٍ بهيج**.

Ve **تباهَجَ الرَّوْضُ**: çiçeği çoğaldığı zaman; ve dedi:
نُوَّارُهُ مُتَباهجٌ يَتَوَهَّجُ
Ve O’nun sözü: **من كل زوج بَهِيج** yani her bir türden, güzel, taze bitkiden. Ebû Zeyd: **بَهيج** güzeldir; ve gerçekten **بَهُجَ** **بَهاجةً** ve **بَهْجَةً**. Ve cennet hadîsinde: “Cenneti ve **بَهْجَتَها**’yı gördüğü zaman” yani onun güzelliğini ve içinde nimetten olanın güzelliğini. Ve **أَبهجتِ الأَرضُ**: bitkisi **بَهُجَ** oldu. Ve **تباهَجَ النُّوَّارُ**: gülüşüp durdu. Ve **بهِج** şey ile ve onunla, (kesre ile), **بَهاجةً**; ve **ابتَهَج**: onunla sevindi ve ferahladı; şair dedi:
كانَ الشبابُ رِداءً قد بَهِجْتُ به،
فقد تطايَرَ، منه لِلبِلَى، خِرَقُ
Ve **الابتهاجُ**: sevinçtir. Ve şey beni **بَهَجَني** ve beni **أَبْهَجَني**; ve bu (elifli olan) daha üstündür: beni sevindirdi. Ve **أَبْهَجَت الأَرضُ**: bitkisi **بَهُجَ** oldu. Ve **رجلٌ بَهِجٌ مُبتهج**: sevinçli; Nâbiga dedi:
أَو دُرَّةٌ صَدَفِيَّةٌ، غَوَّاصُها
بَهِجٌ، متى يَرَها يُهِلَّ ويَسْجُدِ
Ve **امرأَةٌ بهِجةٌ** ve **مِبْهاجٌ**: güzellik ona galip gelmiştir; ve Accâc’ın sözü:
دَعْ ذا، وبَهِّجْ حَسَباً مُبَهَّجا
فَخْماً، وسَنِّنْ مَنْطِقاً مُزَوَّجا
İbn Sîde dedi: **بَهْجْ**’i ancak burada işitmişimdir; ve mânâsı: güzelleştir ve süsle; ve sanki mânâsı: onu vasfetmen ve onu anmanla bu soya güzellik artır.

Ve **وسَنِّنْ**: kılıcın yahut başkasının bileği taşıyla bilenmesi gibi güzelleştir; ve istersen dersin ki: **سَنِّنْ** yumuşat. Ve onun sözü **مُزَوِّجاً**: yani bir kısmı bir kısmına bitişik; ve denildi: mânâsı, güzellikte bir kısmı bir kısmına benzeyen bir söz; sanki bunun için onun güzelliği katlanır.

Asmaî: **باهَجْتُ** adamı ve **باهيته** ve **بازَجْتُه** ve **بارَيْتُه**, tek bir mânâdadır.
