# بهج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بهج

البهجة: الحسن  يقال: رجل ذو بهجة، ويقال: هو حسن لون الشىء ونضارته، وقيل: هو في النبات النضارة، وفي الإنسان: ضحك أسارير الوجه، أو ظهور الفرح البتة.  بهج، ككرم  بهجة و  بهاجة  وبهجانا  فهو بهيج، و  امرأة بهجة: مبتهجة، وقد بهجت بهجة، و  هي مبهاج  ، وقد غلبت عليها البهجة. وامرأة بهجة ومبهاج: غلب عليها الحسن. بهج بالشىء، وله،  كخجل  بهاجة: سر به و  فرح  ، قال الشاعر:
  كان الشباب رداء قد بهجت به                      فقد تطاير منه للبلى خـرق  فهو بهيج  ، قال أبو ذؤيب:
  فذلك سقيا أم عمرو، وإنني                      بما بذلت من سيبها لبهيج أشار بقوله ذلك إلى السحاب الذي استسقى لام عمرو، وكانت صاحبته التي يشبب بها في غالب الأمر. رجل  بهج  أي مبتهج بأمر يسره، قال النابغة:
  أو درة صدفية غواصهـا                      بهج متى يرها يهل ويسجد بهجنى الشىء،  كمنع: أفرح وسر  ني،  كأبهج  ، بالألف وهي أعلى.  والابتهاج: السرور  والفرح.  وتباهج الروض  إذا  كثر نوره  بالفتح، أي زهره، وقال:
  نواره متباهج يتوهج  والتبهيج: التحسين  ، في قول العجاج:
  دع ذا وبهج حسبا مبهجا
  فخما وسنن منطقا مزوجا قال ابن سيده: لم أسمع ببهج إلا ها هنا، ومعناه حسن وجمل، وكأن معناه: زد هذا الحسب جمالا بوصفك له، وذكرك إياه، وسنن: حسن كما يسنن السيف أو غيره بالمسن، وإن شئت قلت: سنن: سهل، وقوله: مزوجا، أي مقرونا بعضه ببعض، وقيل: معناه منطقا يشبه بعضه بعضا في الحسن، فكأن حسنه يتضاعف لذلك.  وباهجه  وبازجه و  باراه وباهاه  بمعنى واحد.  واستبهج: استبشر  .  والمبهاج  سنام الناقة السمين، تقول: رأيت ناقة لها سنام مبهاج، ونوقا لها أسنمة مباهيج، أي  السمينة من الأسنمة  ، لأن البهجة مع السمن، وهو مجاز. بهج النبات، بالكسر فهو بهيج: حسن، قال الله تعالى:  من كل زوج بهيج  أي من كل ضرب من النبات حسن ناضر. وعن أبي زيد: بهيج: حسن، وقد بهج بهاجة وبهجة، وفي حديث الجنة:  فإذا رأى الجنة وبهجتها  أي حسنها وحسن ما فيها من النعيم.  أبهجت الأرض: بهج نباتها  .
 ومما يستدرك عليه: نساء مباهيج، قال ابن مقبل:
  وبيض مباهيج كأن خـدودهـا                      خدود مها آلفن من عالج هجلا

### Türkçe

**البهجة**: güzellik; denilir: “**رجل ذو بهجة**”; ve denilir: o, şeyin renginin güzelliği ve tazeliğidir; ve denildi: o, bitkide tazeliktir; insanda ise: yüz çizgilerinin gülmesi, yahut sevincin bütünüyle ortaya çıkmasıdır. **بهج**, **كرم** gibi: **بهجة** ve **بهاجة** ve **بهجانا**; o hâlde o **بهيج**tir. Ve **امرأة بهجة**: **مبتهجة**; ve gerçekten o, **بهجة** ile **بهجت**. Ve o, **مبهاج**tır; ve gerçekten **البهجة** ona galip gelmiştir. Ve **امرأة بهجة** ve **مبهاج**: güzellik ona galip gelmiştir. **بهج بالشىء**, ve onunla, **خجل** gibi: **بهاجة**; onunla sevindi ve ferahladı, şair dedi ki:
  Gençlik bir elbise idi; onunla **بهجت**;                      artık ondan eskimeye yırtıklar uçuştu.

O hâlde o **بهيج**tir. Ebû Züeyb dedi ki:
  İşte bu, Ümmü Amr’a bir sulamadır; ve şüphesiz ben                      onun bulutundan verdiğim akışla elbette **لبهيج**im.

“**ذلك**” sözüyle, Ümmü Amr için yağmur istenen buluta işaret etti; ve o, çoğu hâlde kendisiyle teşbîb ettiği sevgilisiydi. **رجل بهج**: yani, kendisini sevindiren bir iş ile **مبتهج**. Nâbiga dedi ki:
  Yahut sedefî bir inci; dalgıcı                      **بهج**; onu ne vakit görse tekbir getirir ve secde eder.

**بهجنى الشىء**, **منع** gibi: beni sevindirdi ve ferahlattı; **كأبهج** gibi; elif ile, ve o daha üstündür. Ve **الابتهاج**: sevinç ve ferahlıktır. Ve **تباهج الروض**: onun nuru çoğaldığı zaman; fetih ile; yani çiçeği. Ve dedi ki:
  Onun çiçeği **متباهج**tir, parıldar.

Ve **التبهيج**: güzelleştirme; A‘câc’ın sözü içinde:
  Bunu bırak; ve bir soyluluğu **بهج** et, **مبهجا**;
  iri; ve bir söyleyişi **سنن**; **مزوجا**.

İbn Sîde dedi: **بهج** ile ancak burada işittim; ve manası: güzel oldu ve güzelleşti; ve sanki manası: onu vasfetmen ve onu anman ile bu soyluluğa güzellik artır. Ve **سنن**: bileği taşıyla kılıç yahut başkası nasıl bilenirse öyle güzel; ve istersen dedin: **سنن**: kolay. Ve onun sözü **مزوجا**: yani, bir kısmı bir kısmına bağlanmış. Ve denildi: manası, güzellikte birbirine benzeyen bir söyleyiş; böylece onun güzelliği bunun için katlanır gibi olur. Ve **باهجه** ve **بازجه** ve **باراه** ve **باهاه**: tek bir mana üzeredir. Ve **استبهج**: sevindi. Ve **المبهاج**: devenin semiz hörgücüdür; dersin: “Semiz bir **مبهاج** hörgücü olan bir deve gördüm”; ve “**مباهيج** hörgüçleri olan develer”; yani, hörgüçlerden semiz olanlar; çünkü **البهجة** semizlikle beraberdir; ve o mecazdır. **بهج النبات**, kesre ile; o hâlde o **بهيج**tir: güzel. Allah Teâlâ dedi ki: **من كل زوج بهيج**; yani, bitkiden her türden güzel, taze. Ebû Zeyd’den: **بهيج**: güzel; ve gerçekten o, **بهاجة** ve **بهجة** ile **بهج** etti. Ve cennet hadîsinde: “**فإذا رأى الجنة وبهجتها**”; yani, onun güzelliği ve içindeki nimetin güzelliği. **أبهجت الأرض**: onun bitkisi **بهج** etti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **نساء مباهيج**. İbn Mukbil dedi ki:
  Ve beyazlar, **مباهيج**; sanki yanakları                      Hicaz ceylanlarının yanakları; ‘Âlic’ten keklikler edinmişler.
