# بهرج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بهرج

البهرج  ، بالفتح: الباطل، والردئ  من كل شىء، قال العجاج:
  وكان ما اهتض الجحاف بهرجا

  أي باطلا. وفي شفاء الغليل: بهرج: معرب نبهره، أي باطل، ومعناه الزغل، ويقال: نبهرج وبهرج وجمعه نبهرجات وبهارج. وقال المرزوقي في شرح الفصيح: درهم بهرج ونبهرج، أي باطل زيف. وقال كراع في المجرد: درهم بهرج: ردئ. وحكى المطرزى عن ابن الأعرابي: أن الدرهم البهرج: الذي لا يباع به، قال أبو جعفر: وهو يرجع إلى قول كراع: لأنه إنما لا يباع به لرداءته. وفي الفصيح: درهم بهرج. قال شارحه اللبلى: يقال درهم بهرج، إذا ضرب في غير دار الأمير حكاه المطرزى عن ثعلب عن ابن الأعرابي. وقال ابن خالويه: درهم بهرج هو كلام العرب، قال: والعامة تقول: نبهرج. وفي اللسان: والدرهم البهرج الذي فضته رديئة، وكل ردىء من الدراهم وغيرها بهرج، قال: وهو إعراب نبهره، فارسي. وعن ابن الأعرابي: البهرج: الدرهم المبطل السكة، وكل مردود عند العرب بهرج، ونبهرج. وفي الحديث:  أنه بهرج دم ابن الحارث  أي أبطله، والشىء المبهرج كأنه طرح فلا يتنافس فيه، كذا في شرح الفصيح للمرزوقى. البهرج: الشىء  المباح  ، يقال: بهرج دمه. من المجاز:  البهرجة: أن يعدل بالشىء عن الجادة القاصدة إلى غيرها  . وفي الحديث:  أنه أتى بجراب لؤلؤ بهرج  أي ردىء، قال: وقال القتيبي، أحسبه بجراب لؤلؤ بهرج، أي عدل به عن الطريق المسلوك خوفا من العشار، واللفظة معربة وفيل: هي كلمة هندية، أصلها نبهله، وهو الردىء، فنقلت إلى الفارسية، فقيل: نبهره، ثم عربت بهرج. قال الأزهري: وبهرج بهم، إذا أخذ بهم في غير المحجة. من المجاز أيضا:  المبهرج من المياه: المهمل الذي لا يمنع عنه كل من ورد. المبهرج  من الدماء: المهدر، و  مه  قول أبي محجن  الثقفي  لابن أبي وقاص  رضى لله عنهما  : أما إذ  بهرجتنى  فلا أشربها أبدا  يعنى الخمر  أي أهدرتني بإسقاط الحد عنى  . وفي الأساس: ومن المجاز: كلام بهرج، وعمل بهرج: ردئ، ودم بهرج: هدر. وفي اللسان، وشرح الحماسة عن ابن الأعرابي: مكان بهرج: غير حمى، وقد بهرجه فتبهرج.

### Türkçe

**البهرج**، fetih ile: bâtıl; ve her şeyden kötü olan. el-‘Accâc dedi ki:
  Ve **الجحاف**’ın ezdiği şey **بهرجا** oldu

  yani bâtıl. Ve **شفاء الغليل**’de: **بهرج**: **نبهره**’nin mu‘arrebidir; yani bâtıl; ve mânâsı **الزغل**’dır. Ve denilir: **نبهرج** ve **بهرج**; cem‘i **نبهرجات** ve **بهارج**’dır. Ve el-Merzûkî **شرح الفصيح**’te dedi: **درهم بهرج** ve **نبهرج**; yani bâtıl, sahte. Ve Kurâ‘ **المجرد**’de dedi: **درهم بهرج**: kötü. Ve el-Mutarrizî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: **الدرهم البهرج**: onunla alışveriş yapılmayan (dirhem)dir. Ebû Ca‘fer dedi: Bu, Kurâ‘ın sözüne döner; çünkü onunla ancak kötülüğünden dolayı alışveriş yapılmaz. Ve **الفصيح**’te: **درهم بهرج**. Şârihi el-Lebleî dedi: **درهم بهرج** denilir; eğer emir darı dışında basılmışsa; el-Mutarrizî bunu Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. Ve İbn Hâlaveyh dedi: **درهم بهرج** Arapların sözüdür; dedi ki: avam **نبهرج** der. Ve **اللسان**’da: **الدرهم البهرج** gümüşü kötü olan (dirhem)dir; ve dirhemlerden ve başkalarından her kötü olan **بهرج**’dır. Dedi ki: O, Farsça olan **نبهره**’nin i‘râbıdır. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: **البهرج**: sikkeyi iptal eden dirhem; ve Araplar katında her reddedilen **بهرج**’dır ve **نبهرج**’dır. Ve hadiste: “O, İbnü’l-Hâris’in kanını **بهرج** etti” yani onu iptal etti. Ve **الشىء المبهرج** sanki atılmıştır; onda rekabet edilmez; el-Merzûkî’nin **شرح الفصيح**’inde böyledir. **البهرج**: mubah olan şey; denilir: “Onun kanını **بهرج** etti.” Mecazdandır: **البهرجة**: bir şeyi doğru yoldan başka bir şeye çevirmektir. Ve hadiste: “Ona **بهرج** inci torbası getirildi” yani kötü. Dedi ki: el-Kuteybî dedi: Ben onu, **بهرج** inci torbası sanıyorum; yani onu, ‘aşşârlardan korkarak, gidilen yoldan çevirdi. Ve lafız mu‘arrebtir; ve denildi: O, Hintçe bir kelimedir; aslı **نبهله**’dir; o da kötü olandır; Farsçaya nakledildi, **نبهره** denildi; sonra **بهرج** diye Arapçalaştırıldı. el-Ezherî dedi: “Onlarla **بهرج** etti” yani onlarla, ana yol dışında bir yolda gitti. Mecazdan da: sulardan **المبهرج**: ihmal edilmiş olan; ona gelen herkes ondan men edilmez. Kanlardan **المبهرج**: heder olandır. Ve Ebû Mihcen es-Sekafî’nin, İbn Ebî Vakkâs’a (Allah ikisinden de razı olsun) sözü: “Madem ki beni **بهرجتنى** ettin, onu asla içmem” yani şarap; yani benden haddi düşürmekle beni heder ettin. Ve **الأساس**’ta: Mecazdandır: **كلام بهرج** ve **عمل بهرج**: kötü; ve **دم بهرج**: heder. Ve **اللسان**’da ve İbnü’l-A‘râbî’den **شرح الحماسة**’de: **مكان بهرج**: himâ olmayan (yer); ve onu **بهرجه** etti de **فتبهرج**.
