# بهر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: بهر

أبو عمرو: يقال بَهْراً له، أي تَعْساً له. قال ابن ميادة:
تفَاقَدَ قَوْمي إذْ يَبيعون مُهْجَتيبَجَارِيةٍ بَهْراً لهم بَعْدَها بَهْرا
ويقال أيضاً: بَهْراً في معنى عَجَباً. قال عمر ابن أبي ربيعة:
ثم قالوا تحِبُّها قلـتُ بَـهْـراًعَدَدَ القَطرِ والحَصى والتُرابِ
وبَهَرَهُ بَهْراً، أي غلبه. والبُهْرُ بالضم: تتابُع النَفَسِ. وبالفتح المصدر، يقال: بَهَرَهُ الحِمْلُ يَبْهَرُهُ بَهْراً، أي أوقع عليه البُهْرَ فانْبَهَرَ، أي تتابع نَفَسُهُ. وبُهْرَةُ الليلِ والوادي والفرسِ: وَسَطُهُ. والأَبْهَرُ: عِرْقٌ إذا انقطع مات صاحبُه، وهما أَبْهَرانِ يَخرجان من القلب ثم يتشعَّبُ منهما سائر الشَرايين. وأنشد الأصمعيُّ لابن مُقْبل:
ولِلْفُؤَادِ وَجيبٌ تحت أبْـهَـرِهِلَدْمَ الغُلامِ وراء الغَيْبِ بالحَجَر
والأبْهَرُ من القوس: ما بين الطائف والكُلْيَةِ. والأَباهِرُ من ريش الطائر: ما يلي الكُلى، أولها القوادمُ، ثم المناكبُ، ثم الخوافي، ثم الأَباهِرُ، ثم الكُلى. والبُهارُ بالضم: شيء يوزن به، وهو ثلثمائةِ رطلٍ. وبَهَرَ القمرُ: أضاء حتَّى غلب ضَوْءَهُ ضَوْءَ الكواكب. يقال قمرٌ باهِرٌ. وبَهَرَ الرجل: بَرَعَ. وقال ذو الرمة:
وقد بَهَرْتَ فلا تَخْفى على أحَدٍإلاَّ على أَحَدٍ لا يَعْرِفُ القَمَرا
وقد بَهَرَتْ فلانةُ النساءَ: غلبتْهنّ حُسناً. والابْتِهارُ: ادِّعاءُ الشيءِ كذباً. قال الشاعر:
وَما بي إنْ مَدَحْتَهُمُ ابْتِهارُ
وابْتُهِرَ فلانٌ بفلانة: شُهِرَ بها. وابْهارَّ الليلُ ابْهيراراً، أي انتصف، ويقال ذهب مُعظمه وأكثره. وابهَارَّ علينا الليلُ ابْهيراراً: طالَ.

### Türkçe

Ebû Amr: “Ona **بَهْراً** denir”; yani “ona **تَعْساً** (bedbahtlık) olsun.” İbn Miyâde dedi ki:
“Kavmim, canımı bir câriyeye satarlarken beni yokladılar; onlara **بَهْراً** olsun, ondan sonra da **بَهْرا**.”

Yine denir: **بَهْراً** “**عَجَباً** (şaşma)” mânâsındadır. Ömer b. Ebî Rebîa dedi ki:
“Sonra dediler: ‘Onu seviyor musun?’ Dedim: **بَـهْـراً**; damlanın, çakılın ve toprağın sayısı kadar.”

Ve “**بَهَرَهُ** **بَهْراً**”: yani onu yendi. Ve **البُهْرُ** (ötre ile): nefesin ardı ardına gelmesidir. Fetha ile ise mastardır; denir: “**بَهَرَهُ** **الحِمْلُ** **يَبْهَرُهُ** **بَهْراً**”; yani ona **البُهْرَ**ı vâki kıldı da “**انْبَهَرَ**”; yani nefesi ardı ardına geldi. Ve **بُهْرَةُ** gecenin, vadinin ve atın: ortasıdır. Ve **الأَبْهَرُ**: bir damardır; kesilirse sahibi ölür; ikisi **أَبْهَرانِ**dır; kalpten çıkarlar, sonra onlardan sair atardamarlar dallanır. Asma‘î, İbn Mukbil’den şu beyti okudu:
“Ve kalbin, **أبْـهَـرِه** altında bir çarpıntısı vardır; taşta gaybın ötesinde delikanlının kanı için.”

Ve yaydan **الأبْهَرُ**: **الطائف** ile **الكُلْيَةِ** arasındaki şeydir. Ve kuş tüyünden **الأَباهِرُ**: böbreklere bitişik olan kısımdır; ilkinin adı **القوادمُ**, sonra **المناكبُ**, sonra **الخوافي**, sonra **الأَباهِرُ**, sonra **الكُلى**. Ve **البُهارُ** (ötre ile): kendisiyle tartılan bir şeydir; o, üç yüz rıtl’dır. Ve “**بَهَرَ** ay”: aydınlandı; ta ki onun ışığı yıldızların ışığına galip geldi. “**قمرٌ باهِرٌ**” denir. Ve “**بَهَرَ** adam”: üstün oldu. Zû’r-Rumme dedi ki:
“Ve gerçekten sen **بَهَرْتَ**; hiç kimseye gizli kalmazsın; ancak ayı tanımayan bir kimseye.”

Ve gerçekten falanca kadın, kadınlara **بَهَرَتْ**: onları güzellikçe yendi. Ve **الابْتِهارُ**: bir şeyi yalan olarak iddia etmektir. Şair dedi ki:
“Ve onlara medhetsem, bende **ابْتِهارُ** yoktur.”

Ve “**ابْتُهِرَ** falanca, falanca kadınla”: onunla meşhur edildi. Ve “**ابْهارَّ** gece, **ابْهيراراً**”: yani ortalandı; ve denir: onun çoğu ve ekserisi gitti. Ve “Gece bize **ابْهيراراً** **ابهَارَّ**”: uzadı.
