# بهش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بهش

بَهَشَ إِليه يَبْهَش بَهْشاً وبَهَشَه بها: تناولَتْه، نالَتْهُ أشو قَصُرت عنه. وبَهَشَ القومُ بعضُهم إِلى بعض يبْهَشُون بَهْشاً، وهو من أَدْنى القِتال. والبَهْشُ: المسارَعةُ إِلى أَخذِ الشيء. ورجل باهِشٌ وبَهُوش. وبَهْشُ الصقْرِ الصَّيدَ: تَفَلُّتُه عليه. وبهشَ الرجُلَ كأَنَّه يَتَناوَلُه ليَنْصُوَه. وقد تبَاهَشَا إِذا تَناصَيا بِرُؤُوسهما، وإِن تَناوَلَه ولم يأْخُذُه أَيضاً، فقد بَهَش إِليه. ونَصَوْت الرجُلَ نصواً إِذا أَخذت برأَسه. ولفلان رأْس طويل أَي شَعَر طَوِيل، وفي الحديث: أَن رجلاً سأَل ابن عباس عن حية قتَلَها وهو مُحْرِم، فقال: هل بَهَشَتْ إِليكَ؟ أَراد: هل أَقبَلَتْ إِليك تُريدُك؟ ومنه في الحديث: ما بَهَشْتُ إِليهم بقَصَبة أَي ما أَقبلت وأَسرعت إِليهم أَدفَعُهم عني بقصبة. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، كان يُدْلِعُ لسانَه للحسنِ بن عليّ فإِذا رأَى حُمْرة لسانه بَهَشَ إِليه؛ قال أَبو عبيد: يقال للإِنسان إِذا نظر إِلى شيءٍ فأَعْجَبَه واشتهاه فتَناوَلَه وأَسْرَع نحوَه وفرح به: بَهَشَ إِليه؛ وقال المغيرة بن جنبا التميمي:
سَبَقْت الرجالَ الباهَشِينَ إِلى النَّدى،
فِعَالاً ومَجْداً، والفِعَالُ سِبَاق
ابن الأَعرابي: البَهْش الإِسراع إِلى المعروف بالفَرح. وفي حديث أَهل الجنة: وإِن أَزواجَه ليَبْتَهِشْنَ عند ذلك ابْتِهاشاً. وبَهَشْتُ إِلى الرجُل وبهَشَ إِليَّ: تَهيَّأْتُ للبكاء وتهيأَ له. وبَهَش إِليه. فهو باهِشٌ وبَهِشٌ: حَنَّ. وبَهَشَ به: فرِح؛ عن ثعلب. الليث: رجُل بَهْش بَشّ بمعنى واحد. وبهَشت إِلى فلان بمعنى حَنَنت إِليه. وبَهش إِليه يبهَش بهْشاً إِذا ارتاح له وخَفّ إِليه. ويقال: بَهَشُوا وبَحَشُوا أَي اجْتَمَعُوا، قال: ولا أَعرف بحش في كلام العرب. والبَهْش: ردِيءُ المُقْل، وقيل: ما قَدْ أُكِلَ قِرْفه، وقيل: البَهْش الرَّطْب من المُقْل، فإِذا يَبس فهو خَشْل، والسين فيه لغة. وفي الحديث: أَمِنْ أَهلِ البَهْش أَنت؟ يعني أَمِنْ أَهل الحِجازِ أَنت لأَن البَهَش هُنَاك يكونُ، وهو رَطْب المُقْل، ويابسُه الخَشْل. وفي حديث عمر، رضي اللَّه عنه، وقد بلغه أَن أَبا موسى يقرأُ حرفاً بلُغته قال: إِنَّ أَبا موسى لم يكن من أَهل البَهْش؛ يقول: ليس من أَهل الحجاز لأَن المقل إِنما ينبت بالحجاز؛ قال الأَزهري: أَي لم يكن حجازيّاً، وأَراد من أَهل البَهْش أَي من أَهل البلاد التي يكون بها البَهْش. أَبو زيد: الخَشْل المقل اليابس والبَهْش رَطْبه والمُلْجُ نواه والحَتِيُّ سَويقُه. وقال الليث: البهْش رَديءُ المقل، ويقال: ما قد أَكل قِرْفُه: وأَنشد:
كما يَحْتَفي البَهْشَ الدقيقَ الثَّعالبُ
قال أَبو منصور: والقول ما قال أَبو زيد. وفي حديث أَبي ذر: لما سمع بخروج النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، أَخَذ شيئاً من بَهْشٍ فَتَزَوَّدَهُ حتى قَدِم عليه. وبُهَيْشة: اسم امرأَة؛ قال نَفْرٌ جدّ الطرمَّاح: أَلا قالَتْ بُهَيْشَةُ: ما لِنَفْرٍ
أَراهُ غَيَّرتْ مِنْه الدُّهور؟
ويروى بهيسة. ويقال للقوم إِذا كانوا سُودَ الوجوهِ قِباحاً: وجوهُ البَهْش. وفي حديث العُرَنيِّينَ: اجْتَوَيْنا المدينةَ وانْبَهَشَتْ لحومُنا، هو من ذلك.

### Türkçe

**بَهَشَ** ona doğru **يَبْهَش** **بَهْشاً** ve onunla onu **بَهَشَه**: onu aldı; ona erişti, ona ulaştı; (öyle ki) diken ona yetişemedi. Ve kavim, birbirlerine doğru **بَهَشَ** ederler, **يَبْهَشُون** **بَهْشاً**; bu, savaşın en aşağı derecelerindendir. Ve **البَهْشُ**: bir şeyi almaya koşuşmaktır. Ve **بَاهِشٌ** ve **بَهُوش** (olan) adam. Ve doğanın avı **بَهْشُ** etmesi: onun üzerine atılıp kurtulmasıdır. Ve adamı **بهشَ** etti: sanki onu alıp başından tutacakmış gibi. Ve ikisi **تبَاهَشَا**: başlarıyla birbirlerinin başını tutuşup çekiştiklerinde; ve eğer ona uzanıp da onu almamışsa da, ona doğru **بَهَشَ** etmiştir. Ve adamı **نَصَوْت** **نصواً**: başından tuttuğum zaman. Ve falanın uzun bir başı vardır, yani uzun saç(ı); ve hadiste: bir adam, ihramlı iken öldürdüğü bir yılan hakkında İbn Abbas’a sordu; o da dedi ki: Sana doğru **بَهَشَتْ** mi? İstediği: Sana doğru yönelip seni mi istiyordu? Ve ondan, hadiste: Onlara doğru bir kamışla **بَهَشْتُ** etmedim; yani onlara doğru yönelip hızlanmadım, bir kamışla onları kendimden savıyordum. Ve hadiste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Hasan b. Ali’ye dilini uzatırdı; dilinin kızıllığını görünce ona doğru **بَهَشَ** ederdi; Ebû Ubeyd dedi ki: İnsana, bir şeye bakıp onu beğenip arzulayınca, ona uzanıp ona doğru hızlanınca ve onunla sevinince: Ona doğru **بَهَشَ** etti, denir. Ve Muğîre b. Cunbâ et-Temîmî dedi ki:
Sebeqa’tu’r-ricâle’l-**باهَشِينَ** ile’n-nedâ,
Fi‘âlen ve mecden, ve’l-fi‘âlu sibâq
İbnü’l-A‘râbî: **البَهْش** sevinçle iyiliğe doğru hızlanmaktır. Cennet ehlinin hadisinde: Ve şüphesiz eşleri, o sırada **يَبْتَهِشْنَ** **ابْتِهاشاً**. Ve adama doğru **بَهَشْتُ** ve o bana doğru **بهَشَ** etti: ağlamaya hazırlandım ve o da ona hazırlandı. Ve ona doğru **بَهَشَ** etti; o hâlde o **باهِشٌ** ve **بَهِشٌ**: özlem duydu. Ve onunla **بَهَشَ** etti: sevindi; Sa‘leb’den. el-Leys: **بَهْش** (olan) adam, **بَشّ** ile aynı mânâdadır. Ve falana doğru **بهَشت**: ona özlem duydum mânâsındadır. Ve ona doğru **بَهَشَ** eder, **يبهَش** **بهْشاً**: ona ferahlık duyup ona doğru hafifleyip (hevesle) yöneldiği zaman. Ve denir ki: **بَهَشُوا** ve **بَحَشُوا**; yani toplandılar; dedi ki: Arapların كلامında **بحش**’ı tanımıyorum. Ve **البَهْش**: kötü **المُقْل**’dür; ve denildi: kabuğu yenmiş olan şeydir; ve denildi: **البَهْش** **المُقْل**’ün yaş olanıdır; kuruduğunda ise o **خَشْل**’dür; içindeki **السين** (harfi) bir lehçedir. Ve hadiste: Sen **البَهْش** ehli’nden misin? yani: Sen Hicaz ehli’nden misin? çünkü **البَهَش** orada olur; o, **المُقْل**’ün yaş olanıdır; kurusu ise **الخَشْل**’dür. Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadîsinde; ona Ebû Mûsâ’nın kendi lehçesiyle bir harf okuduğu ulaşınca dedi ki: Şüphesiz Ebû Mûsâ **البَهْش** ehli’nden değildi; der ki: Hicaz ehli’nden değildir; çünkü **المقل** ancak Hicaz’da biter; el-Ezherî dedi ki: yani Hicazlı değildi; ve “**البَهْش** ehli’nden” demekle, **البَهْش**’in bulunduğu beldelerin ehli’ni kastetti. Ebû Zeyd: **الخَشْل** kuru **المقل**’dür; **البَهْش** onun yaş olanıdır; **المُلْجُ** onun çekirdeğidir; **الحَتِيُّ** onun kavrulmuş unudur. el-Leys dedi ki: **البهْش** kötü **المقل**’dür; ve denilir: kabuğu yenmiş olan şeydir; ve şu beyit okundu:
Kemâ yaḥtefî’l-**بَهْشَ**’d-deqîqa’th-the‘âlibu
Ebû Mansûr dedi ki: söz, Ebû Zeyd’in dediği gibidir. Ebû Zer’in hadisinde: Peygamber’in, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, çıkışını işitince, **بَهْشٍ**’ten bir şey aldı da onu azık edindi; nihayet onun yanına geldi. Ve **بُهَيْشة**: bir kadının adıdır; Nefr, Tarmmâh’ın dedesi, dedi ki:
E-lâ qâlet **بُهَيْشَةُ**: mâ li-**نَفْرٍ**
Erâhu ğayyaret minhu’d-duhûr?
Ve **بهيسة** diye de rivayet edilir. Ve kavme, yüzleri kara, çirkin olduklarında: **وجوهُ البَهْش** denir. Ve **العُرَنيِّينَ** hadîsinde: Medine’den rahatsız olduk ve etlerimiz **انْبَهَشَتْ**; bu, ondandır.
