# بهم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D9%87%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بهم

باب الهاء والميم والباء معهما
ب ه م مستعمل فقط بهم: البَهْمَةُ: أسمٌ للذّكر والأُنثى من أولادِ بَقَرِ الوَحْش وضروب الغَنَم، والجميع: البَهْم والبِهام.
والبَهْمُ أيضاً: صِغارُ الغَنَم.
والبُهْمَي: نباتٌ تَجِدُ به الغَنَم وجداً شديداً ما دام أَخْضَرَ. فإذا يَبِسَ هرَّ شوكُه وامتنع. الواحد: بُهْمَي أيضا، ويقال للواحدة بُهماة أيضا.
والإِبُهْام: الإِصْبَع الكُبْرَى التي تلي المُسَبِّحة ، والجميع: الأباهيم. ولها مفصلان وأَبْهَم الأَمْر، أي: اشْتَبَهَ، لا يُعْرَف وجهُه. واستَبْهَمَ عليَّ هذا الأمرُ.
وكان ابن عباس سئل عن قوله عز وجل : "وحلائل ابنائكم الذين من اصلابكم" فلم يُبِّينْ أَدُخِلَ بها أم لا، فقال: أَبْهَمَوا ما أبهم الله".
وباب مبهم: لا يهتدي لفتحه، قال الشاعر:
وكم من شُجاعٍ مارَسَ الحرب دهرَهُ		فغاصَ عليهِ المَوْتُ والبابُ مُبْهَـمُ
والبَهيمُ: ما كان من الألوان لوناً واحداً لا شِيَةَ فيه من الدُّهْمَة والكُمْتة.
وصَوْتٌ بهيم، أي: لا ترجيعَ فيه.. وليلُ بهيمٌ: لا ضوءَ فيه إلى الصَّباح. والبهيمة: ذات أربع قوائم من دوابِّ البرّ والبحر.
و"يُحْشَرُ النّاسُ يومَ القيامةِ غُرْلاً بُهْماً"، أي: ليس بهم شيء مما كان في الدُّنيا، نحو العَمَى والعَرَج، والجُذام والبَرَص. ويقال: بل عُراةُ ليس معهم شيءٌ من متاعِِ الدُّنيا.
والبُهْمةُ: الأبطال، قال متممّ بن نويرة:
وللشَّرْب فابكي مالِكاً ولبُهمةٍ		شديدٍ نواحيها على من تشجّعا

### Türkçe

باب **الهاء** و**الميم** و**الباء** معهما
ب ه م müsta‘mel yalnızca **بهم**: **البَهْمَةُ**: vahşi sığır yavrularından ve koyun türlerinden erkek ve dişi için bir addır; hepsi: **البَهْم** ve **البِهام**.

Ve **البَهْمُ** da: koyunların küçükleri.

Ve **البُهْمَي**: koyunun, yeşil kaldığı müddetçe onunla şiddetli bir buluş (iştiyak) bulduğu bir bitkidir. Kuruduğunda dikeni sertleşir ve (ona yaklaşmak) imkânsız olur. Tekili: yine **بُهْمَي**; bir tanesine de **بُهماة** denir.

Ve **الإِبُهْام**: **المُسَبِّحة**’yi takip eden büyük parmak; hepsi: **الأباهيم**. Onun iki eklemi vardır. Ve **أَبْهَمَ الأَمْر**; yani: karıştı, onun yönü bilinmez. Ve “Bu iş bana kapalı kaldı”: **استَبْهَمَ عليَّ هذا الأمرُ**.

Ve İbn Abbas, Aziz ve Celil olanın sözü hakkında sorulmuştu: “وحلائل ابنائكم الذين من اصلابكم”; onunla zifafa girildi mi girilmedi mi açıklamadı; dedi ki: “Allah’ın kapalı bıraktığını kapalı bırakınız”: **أَبْهَمَوا ما أبهم الله**.

Ve kapalı kapı: açılmasına yol bulunmaz. Şair dedi ki:
وكم من شُجاعٍ مارَسَ الحرب دهرَهُ		فغاصَ عليهِ المَوْتُ والبابُ مُبْهَـمُ

Ve **البَهيمُ**: renklerden, içinde **الدُّهْمَة** ve **الكُمْتة**’den hiçbir alaca (işaret) bulunmayan tek bir renk olan şeydir.

Ve **صَوْتٌ بهيم**; yani: onda tekrar (terci‘) yoktur. Ve **ليلُ بهيمٌ**: sabaha kadar onda ışık yoktur. Ve **البهيمة**: kara ve deniz hayvanlarından dört ayaklı olan.

Ve “Kıyamet günü insanlar sünnetsiz, kapalı olarak haşrolunur”: **يُحْشَرُ النّاسُ يومَ القيامةِ غُرْلاً بُهْماً**; yani: dünyada olan şeylerden, körlük ve topallık, cüzzam ve alaca gibi, onlarda hiçbir şey yoktur. Ve denilir: bilakis, dünya eşyasından yanlarında hiçbir şey olmayan çıplaklardır.

Ve **البُهْمةُ**: yiğitler. Mütemmim b. Nüveyre dedi ki:
وللشَّرْب فابكي مالِكاً ولبُهمةٍ		شديدٍ نواحيها على من تشجّعا
